Skip to content

isiXhosa FAL Grade 12 P3 2021 Memo

MemorandumisiXhosa FALGrade 12202113 pages

Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the September Preparatory Exams 2021, 13 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

September Preparatory Exams 2021

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 SEPTEMBA 2021 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 100 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-13.
Downloaded from hlayiso.com 2 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2021) ICANDELO A: ISINCOKO IMIYALELO YOKUMAKISHA • Kweli CANDELO umviwa ukhetha isihloko sibe siNYE. Ukuba ukhethe zazibini makisha esokuqala. • QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko asikhethileyo. • Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali-190 ukuya kuma-240. • Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha isincoko. 1.1 Isihloko: Andinakulilibala elo bali Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-kileyo. Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo. Makube libali elinye. • Angabalisa ngebali elatshintsha ubomi bakhe • Ibali elamonwabisayo • Ibali elomoyikisayo • Ibali elalingeqhawe elithile • Ibali elinemfundiso [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.2 Isihloko: Izinto ezitshintsha ilizwe Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo. • Angabhala ngokuguquguquka kwemozulu • Utshintsho oluziswe yimfundo • Ukutshintsha kwelizwe ngenxa yepolitiki • Utshintsho oluziswe yitekhnoloji • Izifo eziza notshintsho elizweni [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBA 2021) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 3 1.3 Isihloko: Ndandingalilindelanga ke elo bhaso Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifane-lekileyo. Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo. Makathethe ngebhaso elinye • Ibhaso elalivela kumzali/kumnakwabo/kudadewabo • Ibhaso elikhulu kunelo ebelilindele • Ibhaso lokuphumelela kwibanga/elomhla wokuzalwa/ elokubulelwa/ khuthazwa ngomsebenzi awenzileyo [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.4 Isihloko: Ukufundela ekhaya kungangcono kunokufundela esikolweni Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-kileyo. Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo. Umfundi usenokuxhasa okanye achase. Oxhasayo anike izimvo ezibangela ukuba ahambisane nesihloko. Ochasayo naye anike izizathu ezibangela ukuba angahambisani nesihloko. • Ngokufundela ekhaya angabhala ngokungasebenzisi mali eninzi (eyokukhwela, eyokutya) • Ukwehla kwenani leemoto ezindleleni okunokukhokelela ekwehleni kweengozi zeendlela/ kungcoliseko lomoya • Ukusoloko unazo zonke izixhobo zakho zokufunda/ ukungabikho mngciphekweni wokubelwa • Ngokufundela esikolweni angabhala ngokungaphazamiseki ziingxako zokungabinandawo engenangxolo njengasekhaya • Ukuqhubeka kokufunda nokuba awukho umbane/ inethiwekhi • Ukungakwazi ukuba yinxalenye yesifundo ngenxa yokungabinadatha/inethiwekhi [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com 4 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2021) 1.5 Isihloko: Indima edlalwa ngamaqonga onxibelelwano eluntwini Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-kileyo. Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo. Makachaphazele ukuhlanganiswa okanye ukwahlukaniswa kwabantu ngamaqonga onxibelelwano. • Angabhala ngokunceda kwamaqonga onxibelelwano ngokunxibelelanisa nabantu ongakwaziyo ukubabona/ongabaziyo ukuba baya ngaphi • Ukukwazi ukufumana ingcebiso/inkuthazo/ulwazi ngenxa yokuhlangana nabantu kula maqonga • Ukuthinjwa kwabantu ngamaqonga onxibelelwano emakhaya/kwiindawo zeendibano de kungabikho kunxibelelana • Ukuqhawuka kwemitshato • Ukuqhawuka kobudlelwana phakathi kwabazalanayo/ abahlobo/abathandanayo [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.6 Isihloko: Xa ndinokubangumdlali odumileyo ndingakhetha ukubangu ... Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-kileyo. Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo. Makaxele umdlali lowo anqwenela ukuba nguye nomdlalo awudlalayo • Angabhala abalule izizathu ezibangela ukuba akhethe ukubanguloo mdlali • Indima edlalwe ngulo mdlali kwezemidlalo/entlwalweni yoluntu • Indlela aphila ngayo lo mdlali [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBA 2021) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 5 1.7 1.7.1 Isihloko: Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo. Makanike isihloko esifanelekileyo. • Angabhala ngemfundo yenzululwazi • Uphando olwenziwa ngoogqirha/iinzululwazi • Ukwenziwa kwamachiza okunyanga izifo zabantu/ ezezilwanyana • Ukwenziwa kwezinto zokuthambisa ubuso/ imizimba /zokunciphisa imizimba [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.7.2 Isihloko: Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelana nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo. Makanike isihloko esifanelekileyo. • Angabhala ngoqoqosho lwelizwe/lwamazwe • Ukuthelekiswa kwemali yamazwe • Ukukhula/ukwehla koqoqosho • Amandla edola xa ithelekiswa nemali yamanye amazwe (Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.) [50] IIMPAWU ZESINCOKO Isincoko esibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu. • Makasebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo. • Makabonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo. • Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo mazibonakale. • Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace ezingunobangela wezinye, kungenjalo xa enamandla angasebenzisa izixhobo ezifana nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela. • Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha. • Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa. • Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda isincoko, lungekrwada phofu. [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com 6 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2021) Isincoko esichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku. • Sichaza into/umntu/indawo/imeko njalo njalo. • Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso. • Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi. • Sisebenzisa imifanekiso-ntekelelo nezafobe zentetho. • Sivakalisa iimvakalelo zombhali. [50] Isincoko esicamngcayo: • Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe. • Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo. • Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu. • Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso - ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho). • Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka. [50] Isincoko esixoxela icala elinye. • Umviwa uthatha icala ngomba othile. • Uthotho lweengxoxo – oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma ezithile. • Ukubethelela – isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile lokuvula. • Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani. • Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo. • Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso. [50] Kwisincoko esixoxela amacala omabini • Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili. • Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo. • Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo. • Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo, luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi ze achase ekupheleni, kodwa makalunike olwakhe uluvo xa evala. • Unokuxoxela okuthile echasa/evuma nokunika ubungqina obuyinyani obuxhasayo. • Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso. • Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo. [50] AMANQAKU ECANDELO A: 50 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBA 2021) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 7 ICANDELO B: IMIHLATHI EMIDE IMIYALELO YOKUMAKISHA • Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ubemNYE, ukuba ukhethe yamibini makisha owokuqala. • Ubude bomhlathi mabube ngamagama angama-80 ukuya kwi-100 umxholo kuphela. • Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi. UMBUZO 2 2.1 ILETA YOBUHLOBO • Idilesi inye yeyomntu obhala ileta. • Isibuliso,mbize ngegama lo mntu umbhalelayo. • Intshayelelo, isiqu nesiphelo mazahluke zicace. • Ithoni nerejista mazibonakalise ukuba ubhalela isihlobo sakhe. • Umxholo mawubengowezigcwangciso zonyaka olandelayo. • Kwisiphelo kubhalwa igama kuphela. • Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo. [30] 2.2 INQAKU LEMAGAZINI • Isihloko masibe nomtsalane • Igama lombhali libhalwe • Malibhalwe ngeekholam • Irejista mayibe yefanelekileyo • Umxholo mawubengowokubiwa/ukuxhwilwa kwamantombazana • Makuqukunjelwe ngendlela enomdla kungabikho nto ishiywa ijinga. [30] 2.3 INGXOXO YABABINI • Ifomathi yeyengxoxo- abantu ababini abaphendulanayo ngomba othile • Intshayelelo mayibenomdla ityhile okuza kubangumxholo ifakwe ezigweqeni • Kusetyenziswa intetho-ngqo ngaphandle kweempawu zocaphulo • Isithethi sibhalwa ngasekhohlo ephepheni, zesilandelwe yikholon [:] • Ingcaciso engenye ibhalwa ezigweqeni ( ) • Ithoni nerejista zixhomekeke kunxulumano lwezithethi kunye nesihloko abathetha ngaso • Umxholo mawubemalunga nokurhafelwa kwezinto ezithengwa ezivenkileni (VAT) • Shiya umgca ongabhalwanga phakathi kwezithethi • Ingxoxo mayibonakalise ukukhula okt. intetho nganye ibeyimpendulo yobekusele kuthethiwe • Makuqukunjelwe ngendlela efanelekileyo [30] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com 8 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2021) 2.4 INTETHO • Intetho mayivulwe ivalwe ngeempawu zocaphulo • Intshayelelo itsale umdla wabaphulaphuli • Amanqaku emiba aza kuthetha ngayo mawaphuhle • Isimbo sokuthetha masihambe nendlela yokufundisa ngokunokwenziwa ngenkunkuma • Isiphelo masibesesincamisa umxhelo nesiza kwenza ukuba abaphulaphuli bahlale beyikhumbula le ntetho [30] AMANQAKU ECANDELO B: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBA 2021) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 9 ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE IMIYALELO YOKUMAKISHA • Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ubemNYE, aze athi ukuba ukhethe yamibini, makisha owokuqala. • Ubude bomhlathi omfutshane ngama-60 ukuya kuma-80 amagama umxholo kuphela. • Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi. UMBUZO 3 3.1 ISIMEMO • Isakhono nobuchule bokuyila buyafuneka ukuze umsitho ube ngowodwa unika lowo umenywayo isizathu sokuzimasa umcimbi lowo • Makunikwe ulwazi oluquphayo nolucacileyo • Nini - umhla nexesha • Phi – idilesi • Isinxibo • Umhla wempendulo • Indlela yokunxibelelana - imfonomfono, iselula, ifeksi okanye i-imeyile [20] 3.2 IPOSIKHADI • Igama lomntu obhalelwayo nedilesi yakhe zibhalwa ekunene ngezantsi kwesitampu • Kwicala lasekhohlo kubhalwa umhla nomyalezo • Umxholo womyalezo mawubengotyelelo kwintaba yeTafile eKapa. • Unakho ukusebenzisa ulwimi lwemihla ngemihla, angasebenzisi olundilisekileyo/olusemthethweni kuphela • Isiphelo mayibesesibonakalisa unxulumano lombhali nombhalelwa [20] 3.3 IMIYALELO • Mayibemalunga nokusetyenziswa komatshini wokuhlamba iimpahla • Imiyalelo mayicace gca, kusetyenziswe isiyaleli ubukhulu becala kwimo evumayo • Ingasetyenziswa imo elandulayo kodwa hayi kakhulu • Mayibekwe ngendlela ecacileyo nevakalayo imiyalelo [20] AMANQAKU ECANDELO C: 20 AMANQAKU EWONKE: 100 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBA 2019) ISIXHOSA ULWIMI OLONGEZELELWEYO P3 11 QAPHELA: • Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, ICANDELO A. • Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili. • Kwiikhrayitheriya yoMxholo, uLwimi neSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi yanemimandla yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye. • Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi. ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOCWANGCISO - Impendulo ebalaseleyo - Impendulo ixonxwe - Impendulo iyanelisa - Impendulo ingena - Impendulo ayikho enomtsalane, ngaphaya ngobugcisa obukhulu. ngokupheleleyo. iphuma mxholweni konke. Umgangatho ongentla (Impendulo nezimvo) kobekulindelekile. - Izimvo zinxulumene - Izimvo ziyanamathelana emxholweni - Izimvo zibondene Ukubekelela izimvo - Izimvo zihlakaniphile, zixhokonxa nomxholo kwaye zinika noko kwaye akukho azigqalanga ntweni ngenjongo iingcinga kwaye zinemfezeko. umdla, bukho zingakuguqula ukucinga lunamathelwano - Azivakali izimvo yokucwangcisa. - Isincoko sibekelelwe ngobuchule ubungqina bemfezeko kofundayo. kwizimvo. kwaye Ukubonakalisa ukuyazi obungaqhelekanga kwaye kwizimvo. - Iingcamango - Izimvo azicacanga ziyaphindaphindwa/ injongo, abantu intshayelelo, isiqu kwakunye - Iingcamango zibekelelwe kwaye ezinye zazo uthetha into enye. ekujoliswe kubo kunye nesiphelo zibonakalisa zibekelelwe ngokunamatheleneyo zezemboleko. - Iingcamango nemeko. unamathelwano olunemfezeko. ngokwakhelanayo kuquka intshayelelo, - Buncinci kakhulu zibekwe xazalala kuquka intshayelelo, isiqu nesiphelo. ubungqina azinalunxibelelwano. 30 AMANQAKU isiqu nesiphelo. bobekelelo nonamathelwano lweengcamango. 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 - Impendulo encamisileyo kodwa - Impendulo ixonxwe - Impendulo iyanelisa - Impendulo iphumile - Impendulo itenxile akukho zimpawu zakubalasela ngobugcisa. nangona kumana emxholweni malunga nomxholo. Umgangatho ongezantsi kubhekele phi kwisincoko. - Izimvo kubakho ukungacaci ubukhulu becala. - Izimvo zitenxile - Izimvo zivuthiwe zixhokonxa zisemxholweni kwiindawo ezithile. - Izimvo ziyaqhawu- zingcwecwela kude iingcinga. kwaye zinika umdla. - Kukho ukunamathelana qhawuka nomxholo. - Iingcamango zibekelelwe - Sibekelelwe okubonakalayo ziyabhidisa. - Iingcamango zandindaniswa ngobugcisa ngobuchule, kukho kwizimvo kwaye - Buyanqaphazeka ziyingxubevange kuquka intshayelelo, isiqu kunye ukunamathelana kuyanelisa. ubungqina engenamgqalisela. nesiphelo. kweengcamango - Kukho ukubekelelwa bokubekeleleka okuquka ntshayelelo, kweengcamango kweengcamango isiqu nesiphelo. kwintshayelelo, isiqu nonamathelwano. nesiphelo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBA 2019) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 11 IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] ( isaqhubeka) Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye ULWIMI, ISIMBO & 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 NOKUHLELA - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, - Ithoni, irejista, isimbo, - Ulwimi aluvakali. isigama zifanelene isigama zifanelene isimbo, isigama isigama azifanelananga - Ithoni, irejista, isimbo, Ukuhambelana ngokugqwesileyo nenjongo, kakhulu nenjongo, sifanelene ncam nenjongo, abantu isigama asifanelananga kwethoni, irejista, abantu ekujoliswe kubo abantu ekujoliswe kubo nenjongo, abantu ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo, isimbo, isigama kunye nemeko. kunye nemeko. ekujoliswe kubo nemeko. abantu ekujoliswe kubo Umgangatho ongentla kunye nemeko. - Ulwimi lusetyenziswe - Ulwimi luchaneke kunye nemeko. - Ulwimi lusetyenziswa kunye nemeko. Ukhetho-magama. ngokuzithemba, ngakumbi kwaye ithoni - Ulwimi ngendlela ebuthathaka. - Ukunqongophala Ukusetyenziswa luyathabathekisa. isetyenziswe olufanelekileyo - Ithoni nochongo kwesigama kubaxekile kolwimi nesigama. - Ithoni enomtsalane ngokuchaneka ludlulisa umyalezo. magama kangangokuba Iimpawu zobhalo, nezafobe zentetho kwisincoko siphela. - Ithoni ifanelekile. azifanelekanga. ayinasihlahla into izakhi zezivakalisi, eziphumeza injongo. - Iziphene - Izafobe zentetho - Isigama sinqongophele. ebhaliweyo. nopelo. - Phantse kube akukho zokusetyenziswa zinonga umxholo. nasinye isiphene kolwimi nopelo 15 AMANQAKU solwakhiwo zivakalisi, zinqongophele. upelo nokusetyenziswa - Sixonxwe ngobugcisa kolwimi. obukhulu. - Sixonxwe ngobugcisa obukhulu. 13 10 7 4 - Ulwimi luchanekile kanye - Ulwimi lunomtsalane - Kuyanelisa - Ukusetyenziswa kolwimi Umgangatho ongentla nezafobe zisetyenziswe kwaye luyaziphumeza ukusetyenziswa kubonisa ngethoni ephumeza iinjongo zokubhala. kolwimi kodwa ububhetyebhetye. ukudlulisa umyalezo. - Ithoni ifanelekile kwaye asekho amakhwiniba. - Izivakalisi - Phantse kube akukho iyaziphumeza iinjongo - Ithoni ifanelekile zinobuthathaka- nasinye isiphene zokubhala. kodwa izafobe azitshintsha-tshintshwa. solwakhiwo zivakalisi, - Zimbalwa iziphene zentetho - Isigama sinqongophele upelo, nokusetyenziswa zezakhi zezivakalisi ezisetyenzisiweyo ngokubalaseleyo. kolwimi. kunye nopelo. zinqongophele. - Sixonxwe ngobugcisa - Sixonxwe ngobugcisa. obukhulu. ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 - Isihloko sikhuliswe - Iinkcukacha - Iinkcukacha - Zikho iingcamango - Iingcamango Iimpawu zetekisi. ngokuncamisayo. ezinengqiqo zikhuliswe ezisemxholweni ezamkelekileyo. ezifunekayo Ukukhula - Iinkcukacha zibalasele ngokwakhelanayo. zikhulisiwe. - Isakhiwo sezivakalisi zinqongophele. kwemihlathi ngokungaqhelekanga. - Izimvo zinamathelene. - Izivakalisi, imihlathi nesemihlathi - Isakhiwo sezivakalisi nokwakhiwa - Izivakalisi, imihlathi - Izivakalisi, imihlathi zakhiwe kakuhle. sinamakhwiniba. nesemihlathi sigxoko- kwezivakalisi. zakhiwe zaqiqisiswa zitshintshatshintshwa - Isincoko sibunjwe - Isincoko sisenayo gxoko. ngokugqwesileyo. ngobuchule ngengqiqo. ingqiqo. - Isincoko asinangqiqo. 5 AMANQAKU obuqiqisisiweyo. UMMANDLA 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 WAMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com 12 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2019) ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 UCWANGCISO - Impendulo igqwesile - Impendulo ibonakalisa - Impendulo iyanelisa - Impendulo ibonakalisa - Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI idlule okuqhelekileyo. ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ulwazi olungephi lweempawu ukunqongophala kolwazi - Izimvo ziqiqisisiwe ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi zolu didi lwetekisi. lweempawu zolu didi lwetekisi. Ukungqala kwaye zivuthiwe. lweempawu zolu didi lwetekisi. - Zimbalwa izimvo - Intsingiselo ilahleka rhoqo ide kwempendulo - Luphangalele ulwazi lwetekisi. - Izimvo ziyaphuma ezisemxholweni kodwa iphume emxholweni. nezimvo. lweempawu zolu didi - Ingqalile ayiphumi emxholweni kwaye kuninzi ukuphuma ecaleni. - Akukho ukunamathelana Ukuqoqwa lwetekisi. nasemxholweni. kukho nokugqwidiza. - Kunqabile ukunamathelana kumxholo nezimvo. kwezimvo - Umsebenzi ungqalile - Izimvo zixonxwe - Ukunamathelana komxholo nezimvo. - Zimbalwa kakhulu iinkcukacha ngenjongo uhleli emxholweni. zadakancwa kumxholo nezimvo - Zimbalwa iinkcukacha ezixhasa isihloko. yokucwangcisa. - Kukho ngokunamatheleneyo kufanelekile. ezixhasa isihloko. - Imigaqo eyimfuneko yobhalo Injongo yokubhala, ukunamathelana kumxholo nezimvo. - Ezinye iinkcukacha - Imigaqo yefomathi ephambili lwale tekisi ityeshelwe. abo kujoliswe kubo, kwizimvo nomxholo. - Iinkcukacha zixhasa zixhasa isihloko. isetyenziswe iimpawu/imigaqo - Iingcamango isihloko. - Ifomathi ifanelekile ngokungaqondi. yetekisi, kunye zidakancwe ngobunono - Ifomathi ifanelekile kodwa kusekho - Kutyeshelwe izinto ezininzi. nemeko. zonke iinkcukacha ineendawana ukungachaneki. zixhasa isihloko. ezingachanekanga 18 AMANQAKU - Ifomathi ifanelekile ezingephi. kwaye ichanekile. ULWIMI 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 ISIMBO - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, isimbo, nesigama SOKUBHALA isigama zihambelana isigama sichaneke isimbo, isigama nesigama azingqamani azingqamani nenjongo, imeko NOKUHLELA kakhulu nenjongo nabo kakhulu malunga sihambelana nenjongo kwakunye nabantu kwakunye nabantu ekujoliswe kujoliswe kubo kunye nenjongo, abantu nenjongo, abantu ekujoliswe kubo kunye kubo. Ithoni, irejista, nemeko. ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo nemeko. - Izele ziimpazamo ixazalala. isimbo, - Izakhi zezivakalisi nemeko. kwakunye nemeko. - Izakhi zezivakalisi - Isigama asifanelananga injongo/ifuthe, abo zisetyenziswe - Izakhi zezivakalisi - Izakhi zezivakalisi zineemposiso ezininzi nenjongo. kujoliswe kubo ngokuchanekileyo. zichanekile kwaye zibonakalisa eziphazamisa umyalezo. - Intsingiselo ilahleke kakhulu. kunye nemeko. - Phantse kube akukho umyalezo wakheke iimposiso. - Sinqongophele isigama. Ukusetyenziswa nasinye isiphene. kakuhle. - Isigama siyanelisa. - Kukho amagingxi-gingxi kolwimi nemigaqo. - Isigama sichanekile. - Iimpazamo zobhalo kwintsingiselo. Uchongo magama - Ubukhulu becala ezikhoyo Iimpawu zokubhala akukho zimpazamo. aziyiphazamisi kunye nopelo. intsingiselo nomyalezo. 12 AMANQAKU UMMANDLA 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7 WAMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBA 2019) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 13 ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 UKUCWANGCISA - Impendulo igqwesile - Impendulo - Impendulo - Kubonakala ubunzima - Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI ibonisa ukuqiqisiswa ibonakalisa iyanelisa malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi kwezimvo. ukuchaneka ibonakalisa ulwazi lweempawu lweempawu zolu didi lwetekisi. Impendulo nezimvo. - Izimvo zihlakaniphile kanobom ulwazi lweempawu zolu zolu didi lwetekisi. - Intsingiselo ilahleka rhoqo Ukubekelelwa kwaye zivuthiwe. olunzulu lweempawu didi - Zimbalwa izimvo - Akukho ntsingiselo iduke kwezimvo. - Luphangalele ulwazi zolu didi lwetekisi. lwetekisi. ezisemxholweni kodwa kwisakhiwo esixazalala. Iimpawu zetekisi/ lweempawu zolu didi - Ingqalile ayiphumi - Izimvo azisoloko kuninzi ukuphuma ecaleni. - Akukho ukunamathelana umgaqo kunye lwetekisi. nasemxholweni. zisemxholweni - Kunqabile ukunamathelana kumxholo nezimvo. nemeko. - Umsebenzi ungqalile - Izimvo zixonxwe kwaye akukho komxholo nezimvo. - Zimbalwa kakhulu iinkcukacha akukho kugqwidiza zadakancwa nokugqwidiza - Zimbalwa iinkcukacha ezixhasa isihloko. 12 AMANQAKU Kubonakala ngokunamatheleneyo - Ukunamathelana ezixhasa isihloko. - Imigaqo eyimfuneko yobhalo ukunamathelana kumxholo nezimvo. - kumxholo - Imigaqo yefomathi lwale tekisi ityeshelwe. kwizimvo nomxholo. - Iinkcukacha zixhasa nezimvo.kwenzeka ephambili - Iingcamango isihloko ngokufanelekileyo. ityeshelwe okanye zidakancwe - Ifomathi ingqalile - Ezinye iinkcukacha isetyenziswe ngobunono kwaye iindawana ezikhoyo zixhasa isihloko. ngokungaqondi. zonke iinkcukacha ezingachanekanga - Ifomathi ingqalile zixhasa isihloko. aziyiphazamisi kodwa zikho - Ifomathi ifanelekile injongo yokubhala. iindawana kwaye ichanekile. ezingachanekanga. 7–8 5–6 4 3 0–2 ULWIMI, ISIMBO - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, - Ithoni, irejista, - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, isimbo, nesigama NOKUHLELA isigama zifanelene isimbo, nesigama isimbo, isigama nesigama azifanelananga azifanelananga nenjongo,imeko kakhulu nenjongo, abo sifanelene kakhulu sifanelene nenjongo, abantu ekujoliswe kwakunye nabantu ekujoliswe Ithoni, irejista, kujoliswe kubo kunye nenjongo, abantu nenjongo, abantu kubo kunye nemeko. kubo. isimbo, nesigama nemeko. ekujoliswe kubo ekujoliswe kubo - Izakhi zezivakalisi - Izele ziimpazamo ixazalala singqamene - Izakhi zezivakalisi kunye nemeko. kwakunye nemeko. zineemposiso ezininzi iyadida. nenjongo kunye zisetyenziswe - Izakhi zezivakalisi - Izakhi zezivakalisi eziphazamisa umyalezo. - Isigama asihambelani nenjongo. nemeko. ngokuchanekileyo. zichanekile kwaye zibonakalisa - Sinqongophele isigama. - Intsingiselo ilahlekile kakhulu. Ukusetyenziswa - Phantse kube akukho umyalezo wakheke iimposiso. - Kukho amagingxi-gingxi kolwimi nemigaqo. nasinye isiphene. kakuhle. - Isigama siyanelisa. kwintsingiselo. Ukhetho- magama - Isigama sichanekile. - Iimpazamo zobhalo Iimpawu zokubhala - Ubukhulu becala ezikhoyo kunye nopelo. azikho iimpazamo. aziyiphazamisi intsingiselo. 8 AMANQAKU UMMANDLA 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5 WAMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa FAL

View all