Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
SEPTEMBA 2018
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA
OLONGEZELELWEYO P3
IMEMORANDAM
AMANQAKU: 100
Le memorandam inamaphepha ali-14.
Skip to contentAll 2018 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 P3 2018 Memo
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the September Preparatory Exams 2018, 14 pages. Read online or download the free PDF.
Isixhosa Fal · Grade 12 · September Preparatory Exams · 2018. Memorandum, 14 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Exam period
- September Preparatory Exams
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 14
- File size
- 418.6 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 14
This exam
September Preparatory Exams 2018
- Paper 1Question paper
- Paper 2Question paperQuestion paper (2)
- Paper 3Question paperQuestion paper (2)Memo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.2Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.3Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.4Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.5Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.6Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
Show all 11 questions
- Question 1.7Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting150 marks
- Question 2.1Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting30 marks
- Question 2.2Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting30 marks
- Question 2.3Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting30 marks
- Question 2.4Ukuphulaphula nokuthetha / Listening and Speaking30 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
2 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2018)
ICANDELO A: ISINCOKO
IMIYALELO YOKUMAKISHA
Kweli CANDELO umviwa ukhetha isihloko sibe sinye. Ukuba ukhethe zazibini
makisha esokuqala.
QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko asikhethileyo.
Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama angama-190
ukuya kuma-240.
Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha isincoko.
UMBUZO 1
1.1 Isihloko: Ubomi bobuntwana
Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Ulwimi Luhambelana nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko
esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo
ilandelayo.
Angachaza ngobomi bobuntwana gabalala/okubi okanye
okuhle ngobu bomi/angabalisa ngobakhe ubomi
bobuntwana nabanye abantwana mhlawumbi.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya
kwamkeleka] [50]
1.2 Isihloko: Impazamo endayenzayo yandenza ndomelela
Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Ulwimi Luhambelana nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko
esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo
ilandelayo.
Yayimalunga nantoni le mpazamo/ waziva njani
ngethuba ayibhaqayo ukuba yimpazamo/ isifundo eseza
nempazamo leyo/ukomelela.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya
kwamkeleka] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2018) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 3
1.3 Isihloko: Ungcoliseko lwendalo
Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Ulwimi Luhambelana nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko
esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo
ilandelayo.
Ingcoliseka njani indalo/unobangela wongcoliseko
lwendalo/iziphumo zongcoliseko
lwendalo/okunokwenziwa ukuze kuthintelwe ungcoliseko
lwendalo.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya
kwamkeleka] [50]
1.4 Isihloko: Ixabiso lamathala eencwadi kwixesha le-intanethi.
Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Ulwimi Luhambelana nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko
esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo
ilandelayo.
Ingaba asaxabisekile amathala eencwadi ngokufanayo
ne-intanethi/okufumaneka kumathala eencwadi
kungenakufumaneka kwi-intanethi/ubungcono benye
kunenye.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya
kwamkeleka] [50]
1.5 Isihloko: Ushishino luxanduva lomntu wonke.
Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Ulwimi Luhambelana nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko
esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
4 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2018)
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo
ilandelayo.
Inkcazo emfutshane ngezoshishino/iintlobo
ezohlukeneyo/indima edlalwa
lushishino/ngoosomashishini eluntwini/ indima edlalwa
luluntu kwezoshishino.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya
kwamkeleka] [50]
1.6 Isihloko: Xa ndinokubayinkokeli yabafundi edyunivesithi
Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Ulwimi Luhambelana nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko
esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo
ilandelayo.
Indima anokuyidlala xa enokuba yinkokeli yabafundi
edyunivesithi/utshintsho anokulwenza/okunyusa
umgangatho wemfundo.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya
kwamkeleka] [50]
1.7.1 Isihloko:
Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Ulwimi Luhambelana nenjongo yokubhala, uhlobo
lwesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye
nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule
mixholo ilandelayo.
Makabonise ulwazi ngesihloko
asikhethileyo/ukubaluleka kwemfundo/imfundo
sisitshixo sobomi/inkululeko eziswa
yimfundo/ulonwabo oluza nempumelelo
yemfundo.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya
kwamkeleka] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2018) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 5
1.7.2 Isihloko:
Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Ulwimi Luhambelana nenjongo yokubhala, uhlobo
lwesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye
nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule
mixholo ilandelayo.
Makabonise ulwazi ngesihloko
asikhethileyo/ukubaluleka
kococeko/ukuzikhusela kwizifo/umsebenzi
woogqirha/owabongikazi.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya
kwamkeleka] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
6 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2018)
IIMPAWU ZESINCOKO
Isincoko esibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu.
Makasebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo aze athi ukuba unamandla
alisebenzise nelimiyo.
Makabonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo.
Abalinganiswa, isimo sentlalo izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo
mazibonakale.
Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace
ezingunobangela wezinye, kungenjalo xa enamandla angasebenzisa izixhobo
ezifana nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.
Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha.
Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa.
Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lelokudala ifuthe kofunda isincoko,
oluchukumisayo lungekrwada phofu. [50]
Isincoko esichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku.
Sichaza into/umntu/indawo/imeko njalo njalo.
Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.
Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo,
izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho.
Sisebenzisa imifanekiso-ntekelelo nezafobe.
Sivakalisa iimvakalelo zombhali. [50]
Isincoko esicamngcayo:
Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.
Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.
Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.
Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza
ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana
nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho).
Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka. [50]
Kwisincoko esixoxayo inkcazelo ingomba othile inokuba ngengxoxo ephambili.
Umviwa uthatha icala ngomba othile.
Uthotho lweengxoxo – oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma
ezithile.
Ukubethelela – isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile
lokuvula.
Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani
okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani.
Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo.
Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2018) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 7
Kwisincoko esivelela amacala omabini inkcazelo ingomba othile inokuba ngengxoxo
ephambili.
Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.
Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.
Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo,
luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi ze achase ekupheleni, kodwa
makalunike olwakhe uluvo xa evala.
Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso.
Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo. [50]
AMANQAKU ECANDELO A: 50
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
8 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2018)
ICANDELO B: UMHLATHI OMDE
IMIYALELO YOKUMAKISHA
Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi omnye, ukuba ukhethe yangaphezulu
makisha owokuqala.
Ubude bomhlathi mabube ngamagama ali-80 ukuya kwi-100.
Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi.
UMBUZO 2
2.1 ILETA ESESIKWENI YOMBULELO
Ineedilesi ezimbini (eyokuqala yeyombhali weleta ingasekunenene
kumantla ephepha, eyesibini yeyalo mntu ubhalelwayo ngasekhohlo entla
kwesibuliso).
Entla kwale yesibini idilesi kuvela igama okanye isikhundla salo
ubhalelwayo.
Iidilesi zilandelwa sisibuliso; umzekelo: Mhlekazi obekekileyo njalo njalo.
Emva kwesibuliso kulandela umcimbi engawo ileta leyo.
Emva komcimbi kulandela intshayelelo, isiqu nokuqukumbela.
Umxholo mayibe ngowokubulela isipho seekhompuytha.
Kwisiphelo kubhalwe; Ozithobileyo, kuze kulandelwe ngegama nefani
yombhali ngezantsi.
QAPHELA: Makushiywe imigca phakathi kweedilesi, phakathi kwedilesi
yombhalelwa nesibuliso, phakathi kwesibuliso nomcimbi
emva komcimbi nasemva koqukumbelo. [30]
2.2 IOBHITSHUWARI
Igama nefani yomntu oswelekileyo.
Umhla wokuzalwa, indawo azalelwe kuyo nabazali bakhe.
Ukukhula kwakhe, ukufunda nokusebenza.
Ukugula kwakhe.
Umhla wokusweleka.
Usapho alushiya ngasemva.
Amazwi amkhaphayo aquka neziduko. [30]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2018) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 9
2.3 INGXELO ESESIKWENI
Makubhalwe isihloko esibonisa ukuba imalunga nantoni ingxelo.
Emva kokushiya umgca kulandele intshayelelo ebonisa iinjongo
eziphambili, zicwangciswe ngokulandelelana kwazo ziphawulwa
ngamanani.
Kwisiqu kuvezwe iinkcukacha ezimalunga neziphumo zengxoxo
ezingqamene nenjongo nganye kwezo bezivezwe kwintshayelelo.
Kusetyenziswe ixesha langoku nolwimi olundilisekileyo.
Ekuqukumbeleni, makusayinwe kubhalwe nomhla.
Emva kwesiphelo makulandele umhlathi oqulethe izindululo okanye
iingcebiso malunga nezinto ezinokwenziwa.
Mazivele iimbono zakhe aze ashwankathele iingongoma ezithe
zachatshazelwa kwisiqu. [30]
2.4 UDLIWANONDLEBE
Makubhalwe intshayelelo.
Abalinganiswa mabanikwe amagama.
Imibuzo mayibe yephanda ulwazi olumalunga nokusebenzisa iziyobisi;
Umzekelo: isizathu sokuqala iziyobisi, iziphumo, ukufumana uncedo.
Iingcebiso angazinika abanye abantwana malunga nokusetyenziswa
kweziyobisi, njalo njalo.
Makuqukunjelwe ngendlela efanelekileyo. [30]
AMANQAKU ECANDELO B: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
10 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2018)
ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE
IMIYALELO YOKUMAKISHA
Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi omnye, ukuba ukhethe yangaphezulu
makisha owokuqala.
Ubude bomhlathi mabube ngamagama ali-60 ukuya kwi-80.
Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi.
UMBUZO 3
3.1 ISIMEMO
Makumenywe abantu abaza kuzimasa itheko lokuthi ndlelantle
kwinqununu.
Umhla, indawo nexesha zingalityalwa.
Iinkcukacha zonxibelelwano mazingalityalwa.
Isinxibo ukuba kukhona imfuneko masikhankanywe. [20]
3.2 UNGENISO KWIDAYARI
Mayibhalwe ngefomathi ekhethekileyo yedayari okanye yejenali.
Ivulwe ngosuku, umhla nonyaka.
Iintsuku, umhla mazibonakale nexesha ukuba kungeniswe ngaphezulu
komba omnye ngemini enye.
Umxholo ube malunga nobekusenzeka ngethuba leholide zobusika.
Kusetyenziswe naliphi ixesha kuxhomekeke kumyalelo.
Ibhalwa ngokungekho sikweni.
Umbhali uyazibhalela.
Ulwimi oluchukumisayo- umbuzo buciko uyasetyenziswa. [20]
3.3 UMYALELO
Umyalelo mawucace gca, kusetyenziswe isiyaleli kakhulu.
Mayibe nedilesi enye yombhali weleta ngasekunenene kumantla
ephepha ihambe nomhla.
Idilesi mayilandelwe sisibuliso esichanekileyo seleta yobuhlobo.
Emva kwesibuliso ibe yintshayelelo ediza ubuhlobo bombhali
nombhalelwa.
Umxholo mawahlulwe ngemihlathi.
Makusetyenzizwe ithoni nerejista echanekileyo.
Maqukunjelwe ngendlela echanekileyo yeleta yobuhlobo.
Kwisiphelo makubhalwe; umhlobo wakho, kuze kulandelwe ngegama
lombhali ngezantsi.
QAPHELA: Makushiywe imigca phakathi kwedilesi yombhali nesibuliso,
phakathi kwesibuliso nentshayelelo. Isiqu naso
masahlulwahlulwe ngemihlathi. [20]
AMANQAKU ECANDELO C: 20
AMANQAKU EWONKE: 100
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2016) ISIXHOSA ULWIMI OLONGEZELELWEYO P3 11
QAPHELA:
Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, ICANDELO A.
Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili.
Kwiikhrayitheriya yoMxholo, uLwimi neSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi
yanemimandla yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye.
Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi.
ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
NOCWANGCISO - Impendulo ebalaseleyo - Impendulo ixonxwe - Impendulo iyanelisa - Impendulo ingena - Impendulo ayikho
enomtsalane, ngaphaya ngobugcisa obukhulu. ngokupheleleyo. iphuma mxholweni konke.
(Impendulo nezimvo) kobekulindelekile. - Izimvo zinxulumene - Izimvo ziyanamathelana emxholweni - Izimvo zibondene
Ukubekelela izimvo - Izimvo zihlakaniphile, zixhokonxa nomxholo kwaye zinika noko kwaye akukho azigqalanga ntweni
ngenjongo iingcinga kwaye zinemfezeko. umdla, bukho zingakuguqula ukucinga lunamathelwano - Azivakali izimvo
yokucwangcisa. - Isincoko sibekelelwe ngobuchule ubungqina bemfezeko kofundayo. kwizimvo. kwaye
Ukubonakalisa ukuyazi obungaqhelekanga kwaye kwizimvo. - Iingcamango - Izimvo azicacanga ziyaphindaphindwa/
injongo, abantu intshayelelo, isiqu kwakunye - Iingcamango zibekelelwe kwaye ezinye zazo uthetha into enye.
ekujoliswe kubo kunye nesiphelo zibonakalisa zibekelelwe ngokunamatheleneyo zezemboleko. - Iingcamango
nemeko. unamathelwano olunemfezeko. ngokwakhelanayo kuquka intshayelelo, - Buncinci kakhulu zibekwe xazalala
kuquka intshayelelo, isiqu nesiphelo. ubungqina azinalunxibelelwano.
Umgangatho ongentla
30 AMANQAKU isiqu nesiphelo. bobekelelo
nonamathelwano
lweengcamango.
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
- Impendulo encamisileyo kodwa - Impendulo ixonxwe - Impendulo iyanelisa - Impendulo iphumile - Impendulo itenxile
akukho zimpawu zakubalasela ngobugcisa. nangona kumana emxholweni malunga nomxholo.
kubhekele phi kwisincoko. - Izimvo kubakho ukungacaci ubukhulu becala. - Izimvo zitenxile
- Izimvo zivuthiwe zixhokonxa zisemxholweni kwiindawo ezithile. - Izimvo ziyaqhawu- zingcwecwela kude
iingcinga. kwaye zinika umdla. - Kukho ukunamathelana qhawuka nomxholo.
- Iingcamango zibekelelwe - Sibekelelwe okubonakalayo ziyabhidisa. - Iingcamango
zandindaniswa ngobugcisa ngobuchule, kukho kwizimvo kwaye - Buyanqaphazeka ziyingxubevange
Downloaded from hlayiso.com
kuquka intshayelelo, isiqu kunye ukunamathelana kuyanelisa. ubungqina engenamgqalisela.
nesiphelo. kweengcamango - Kukho ukubekelelwa bokubekeleleka
okuquka ntshayelelo, kweengcamango kweengcamango
isiqu nesiphelo. kwintshayelelo, isiqu nonamathelwano.
Umgangatho ongezantsi
nesiphelo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
12 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2018)
IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (isaqhubeka)
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
ULWIMI, ISIMBO & 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
NOKUHLELA - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, - Ithoni, irejista, isimbo, - Ulwimi aluvakali.
isigama zifanelene isigama zifanelene isimbo, isigama isigama azifanelananga - Ithoni, irejista, isimbo,
Ukuhambelana ngokugqwesileyo nenjongo, kakhulu nenjongo, sifanelene ncam nenjongo, abantu isigama asifanelananga
kwethoni, irejista, abantu ekujoliswe kubo abantu ekujoliswe kubo nenjongo, abantu ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo,
isimbo, isigama kunye nemeko. kunye nemeko. ekujoliswe kubo nemeko. abantu ekujoliswe kubo
kunye nemeko. - Ulwimi lusetyenziswe - Ulwimi luchaneke kunye nemeko. - Ulwimi lusetyenziswa kunye nemeko.
Ukhetho-magama. ngokuzithemba, ngakumbi kwaye ithoni - Ulwimi ngendlela ebuthathaka. - Ukunqongophala
Ukusetyenziswa luyathabathekisa. isetyenziswe olufanelekileyo - Ithoni nochongo kwesigama kubaxekile
kolwimi nesigama. - Ithoni enomtsalane ngokuchaneka ludlulisa umyalezo. magama kangangokuba
Iimpawu zobhalo, nezafobe zentetho kwisincoko siphela. - Ithoni ifanelekile. azifanelekanga. ayinasihlahla into
izakhi zezivakalisi, eziphumeza injongo. - Iziphene - Izafobe zentetho - Isigama sinqongophele. ebhaliweyo.
nopelo. - Phantse kube akukho zokusetyenziswa zinonga umxholo.
Umgangatho ongentla
nasinye isiphene kolwimi nopelo
15 AMANQAKU solwakhiwo zivakalisi, zinqongophele.
upelo nokusetyenziswa - Sixonxwe ngobugcisa
kolwimi. obukhulu.
- Sixonxwe ngobugcisa
obukhulu.
13 10 7 4
- Ulwimi luchanekile kanye - Ulwimi lunomtsalane - Kuyanelisa - Ukusetyenziswa kolwimi
nezafobe zisetyenziswe kwaye luyaziphumeza ukusetyenziswa kubonisa
ngethoni ephumeza iinjongo zokubhala. kolwimi kodwa ububhetyebhetye.
ukudlulisa umyalezo. - Ithoni ifanelekile kwaye asekho amakhwiniba. - Izivakalisi
- Phantse kube akukho iyaziphumeza iinjongo - Ithoni ifanelekile zinobuthathaka-
nasinye isiphene zokubhala. kodwa izafobe azitshintsha-tshintshwa.
solwakhiwo zivakalisi, - Zimbalwa iziphene zentetho - Isigama sinqongophele
upelo, nokusetyenziswa zezakhi zezivakalisi ezisetyenzisiweyo ngokubalaseleyo.
kolwimi. kunye nopelo. zinqongophele.
Umgangatho ongentla
- Sixonxwe ngobugcisa - Sixonxwe ngobugcisa.
obukhulu.
ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1
- Isihloko sikhuliswe - Iinkcukacha - Iinkcukacha - Zikho iingcamango - Iingcamango
Downloaded from hlayiso.com
Iimpawu zetekisi. ngokuncamisayo. ezinengqiqo zikhuliswe ezisemxholweni ezamkelekileyo. ezifunekayo
Ukukhula - Iinkcukacha zibalasele ngokwakhelanayo. zikhulisiwe. - Isakhiwo sezivakalisi zinqongophele.
kwemihlathi ngokungaqhelekanga. - Izimvo zinamathelene. - Izivakalisi, imihlathi nesemihlathi - Isakhiwo sezivakalisi
nokwakhiwa - Izivakalisi, imihlathi - Izivakalisi, imihlathi zakhiwe kakuhle. sinamakhwiniba. nesemihlathi sigxoko-
kwezivakalisi. zakhiwe zaqiqisiswa zitshintshatshintshwa - Isincoko sibunjwe - Isincoko sisenayo gxoko.
ngokugqwesileyo. ngobuchule ngengqiqo. ingqiqo. - Isincoko asinangqiqo.
5 AMANQAKU obuqiqisisiweyo.
UMMANDLA
43–50 33–40 23–30 13–20 0–10
WAMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2018) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 13
ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4
UCWANGCISO - Impendulo igqwesile - Impendulo ibonakalisa - Impendulo iyanelisa - Impendulo ibonakalisa ulwazi - Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI idlule okuqhelekileyo. ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi olungephi lweempawu zolu ukunqongophala kolwazi
- Izimvo ziqiqisisiwe ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi lwetekisi. lweempawu zolu didi lwetekisi.
Ukungqala kwaye zivuthiwe. lweempawu zolu didi didi lwetekisi. - Zimbalwa izimvo - Intsingiselo ilahleka rhoqo ide
kwempendulo - Luphangalele ulwazi lwetekisi. - Izimvo ziyaphuma ezisemxholweni kodwa kuninzi iphume emxholweni.
nezimvo. lweempawu zolu didi - Ingqalile ayiphumi emxholweni kwaye ukuphuma ecaleni. - Akukho ukunamathelana
Ukuqoqwa lwetekisi. nasemxholweni. kukho - Kunqabile ukunamathelana kumxholo nezimvo.
kwezimvo - Umsebenzi ungqalile - Izimvo zixonxwe nokugqwidiza. komxholo nezimvo. - Zimbalwa kakhulu iinkcukacha
ngenjongo uhleli emxholweni. zadakancwa - Ukunamathelana - Zimbalwa iinkcukacha ezixhasa isihloko.
yokucwangcisa. - Kukho ngokunamatheleneyo kumxholo nezimvo ezixhasa isihloko. - Imigaqo eyimfuneko yobhalo
Injongo yokubhala, ukunamathelana kumxholo nezimvo. kufanelekile. - Imigaqo yefomathi ephambili lwale tekisi ityeshelwe.
abo kujoliswe kubo, kwizimvo nomxholo. - Iinkcukacha zixhasa - Ezinye iinkcukacha isetyenziswe ngokungaqondi.
iimpawu/imigaqo - Iingcamango isihloko. zixhasa isihloko. - Kutyeshelwe izinto ezininzi.
yetekisi, kunye zidakancwe ngobunono - Ifomathi ifanelekile - Ifomathi ifanelekile
nemeko. zonke iinkcukacha ineendawana kodwa kusekho
zixhasa isihloko. ezingachanekanga ukungachaneki.
18 AMANQAKU - Ifomathi ifanelekile ezingephi.
kwaye ichanekile.
ULWIMI ISIMBO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
SOKUBHALA - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, isimbo,
NOKUHLELA isigama zihambelana isigama sichaneke isimbo, isigama nesigama azingqamani nesigama azingqamani
kakhulu nenjongo nabo kakhulu malunga sihambelana nenjongo kwakunye nabantu nenjongo, imeko kwakunye
Ithoni, irejista, kujoliswe kubo kunye nenjongo, abantu nenjongo, abantu ekujoliswe kubo kunye nabantu ekujoliswe
isimbo, nemeko. ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo nemeko. - kubo.
injongo/ifuthe, abo - Izakhi zezivakalisi nemeko. kwakunye nemeko. - Izakhi zezivakalisi - Izele ziimpazamo ixazalala.
kujoliswe kubo zisetyenziswe - Izakhi zezivakalisi - Izakhi zezivakalisi zineemposiso ezininzi - Isigama asifanelananga
kunye nemeko. ngokuchanekileyo. zichanekile kwaye zibonakalisa eziphazamisa umyalezo. nenjongo.
Ukusetyenziswa - Phantse kube akukho umyalezo wakheke iimposiso. - Sinqongophele isigama. - Intsingiselo ilahleke kakhulu.
kolwimi nemigaqo. nasinye isiphene. kakuhle. - Isigama siyanelisa. - Kukho amagingxi-gingxi
Uchongo magama - Isigama sichanekile. - Iimpazamo zobhalo kwintsingiselo.
Iimpawu zokubhala - Ubukhulu becala akukho ezikhoyo
kunye nopelo. zimpazamo. aziyiphazamisi
Downloaded from hlayiso.com
intsingiselo
12 AMANQAKU nomyalezo.
UMMANDLA
25–30 19–23 14–17 9–12 0–7
WAMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
14 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2018)
ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
UKUCWANGCISA - Impendulo igqwesile - Impendulo - Impendulo - Kubonakala ubunzima - Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI ibonisa ukuqiqisiswa ibonakalisa iyanelisa malunga nolwazi lweempawu ukunqongophala kolwazi
kwezimvo. ukuchaneka ibonakalisa ulwazi zolu didi lwetekisi. lweempawu zolu didi lwetekisi.
Impendulo nezimvo. - Izimvo zihlakaniphile kanobom ulwazi lweempawu zolu - Zimbalwa izimvo - Intsingiselo ilahleka rhoqo kukho
Ukubekelelwa kwaye zivuthiwe. olunzulu lweempawu didi ezisemxholweni kodwa intsingiselo iduke kwisakhiwo
kwezimvo. - Luphangalele ulwazi zolu didi lwetekisi. lwetekisi. kuninzi ukuphuma ecaleni. esixazalala.
Iimpawu zetekisi/ lweempawu zolu didi - Ingqalile ayiphumi - Izimvo azisoloko - Kunqabile ukunamathelana - Akukho ukunamathelana
umgaqo kunye lwetekisi. nasemxholweni. zisemxholweni komxholo nezimvo. kumxholo nezimvo.
nemeko. - Umsebenzi ungqalile - Izimvo zixonxwe kwaye kukho - Zimbalwa iinkcukacha - Zimbalwa kakhulu iinkcukacha
akukho kugqwidiza zadakancwa nokugqwidiza ezixhasa isihloko. ezixhasa isihloko.
12 AMANQAKU Kubonakala ngokunamatheleneyo - Ukunamathelana - Imigaqo yefomathi ephambili - Imigaqo eyimfuneko yobhalo
ukunamathelana kumxholo nezimvo. - kumxholo ityeshelwe okanye lwale tekisi ityeshelwe.
kwizimvo nomxholo. - Iinkcukacha zixhasa nezimvo.kwenzeka isetyenziswe ngokungaqondi.
- Iingcamango isihloko ngokufanelekileyo.
zidakancwe - Ifomathi ingqalile - Ezinye iinkcukacha
ngobunono kwaye iindawana ezikhoyo zixhasa isihloko.
zonke iinkcukacha ezingachanekanga - Ifomathi ingqalile
zixhasa isihloko. aziyiphazamisi kodwa zikho
- Ifomathi ifanelekile injongo yokubhala. iindawana
kwaye ichanekile. ezingachanekanga.
7–8 5–6 4 3 0–2
ULWIMI, ISIMBO - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, - Ithoni, irejista, - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, isimbo, nesigama
NOKUHLELA isigama zifanelene isimbo, nesigama isimbo, isigama nesigama azifanelananga azifanelananga nenjongo,imeko
kakhulu nenjongo, abo sifanelene kakhulu sifanelene nenjongo, abantu ekujoliswe kwakunye nabantu ekujoliswe
Ithoni, irejista, kujoliswe kubo kunye nenjongo, abantu nenjongo, abantu kubo kunye nemeko. kubo.
isimbo, nesigama nemeko. ekujoliswe kubo ekujoliswe kubo - Izakhi zezivakalisi - Izele ziimpazamo ixazalala
singqamene - Izakhi zezivakalisi kunye nemeko. kwakunye nemeko. zineemposiso ezininzi iyadida.
nenjongo kunye zisetyenziswe - Izakhi zezivakalisi - Izakhi zezivakalisi eziphazamisa umyalezo. - Isigama asihambelani nenjongo.
nemeko. ngokuchanekileyo. zichanekile kwaye zibonakalisa - Sinqongophele isigama. - Intsingiselo ilahlekile kakhulu.
Ukusetyenziswa - Phantse kube akukho umyalezo wakheke iimposiso. - Kukho amagingxi-gingxi
kolwimi nemigaqo. nasinye isiphene. kakuhle. - Isigama siyanelisa. kwintsingiselo.
Ukhetho- magama - Isigama sichanekile. - Iimpazamo zobhalo
Downloaded from hlayiso.com
Iimpawu zokubhala - Ubukhulu becala ezikhoyo
kunye nopelo. azikho iimpazamo. aziyiphazamisi
intsingiselo.
8 AMANQAKU
UMMANDLA
17–20 13–15 10–11 7–8 0–5
WAMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2018 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June Exams 2018 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC November Exams 2018 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Supplementary Exams 2018 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 P3 2019 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 P3 2016 Memo
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Question paper