Accounting Grade 12 P2 November 2024 NSC QP (Afr)

Vertroulik NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 REKENINGKUNDE V2 NOVEMBER 2024 PUNTE: 150 TYD: 2 uur Hierdie vraestel bestaan uit 14 bladsye, 'n formuleblad en 'n 12 bladsy-antwoordeboek. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Rekeningkunde/V2 2 DBE/November 2024 NSS Vertroulik HOU HIERDIE BLADSY OOP. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Rekeningkunde/V2 3 DBE/November 2024 NSS Vertroulik INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees die volgende instruksies aandagtig deur en volg dit noukeurig. Nov 1. Beantwoord AL die vrae. 2. 'n Spesiale ANTWOORDEBOEK word verskaf waarin jy AL die vrae moet beantwoord. 3. 'n Formuleblad met Finansiële Aanwysers is aan die einde van hierdie vraestel aangeheg. 4. Toon ALLE bewerkings om deelpunte te verdien. 5. Jy mag 'n nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 6. Jy mag 'n donker potlood of blou/swart ink gebruik om die vrae te beantwoord. 7. Toon ALLE bewerkings tot EEN desimale punt, waar van toepassing. 8. Skryf netjies en leesbaar. 9. Gebruik die inligting in die tabel hieronder as 'n riglyn wanneer jy die vraestel beantwoord. Probeer om NIE daarvan af te wyk NIE. VRAAG ONDERWERP PUNTE MINUTE 1 Debiteureversoening, Ouderdomsanalise en BTW 40 35 2 Voorraadwaardasie 35 25 3 Begrotings 40 35 4 Kosterekeningkunde 35 25 TOTAAL 150 120 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Rekeningkunde/V2 4 DBE/November 2024 NSS Vertroulik VRAAG 1: DEBITEUREVERSOENING, OUDERDOMSANALISE EN BTW (40 punte; 35 minute) 1.1 Dui aan of die volgende stellings WAAR of ONWAAR is. Skryf slegs 'waar' of 'onwaar' langs die vraagnommers (1.1.1 tot 1.1.3) in die ANTWOORDEBOEK neer. 1.1.1 EFO-betalings deur debiteure moet in die KOJ aangeteken word, slegs nadat 'n bewys van betaling ontvang is of daar 'n inskrywing in die besigheid se bankstaat verskyn. 1.1.2 Uitset-BTW word as 'n bate beskou. 1.1.3 BTW op oninbare skulde sal die BTW betaalbaar aan SAID verminder. (3 x 1) (3) 1.2 MATSAMO HANDELAARS Die inligting het betrekking op Matsamo Handelaars vir Augustus 2024. Die besigheid verkoop goedere vir kontant en op krediet. GEVRA: 1.2.1 Bereken die korrekte saldo van die Debiteurekontrolerekening op 31 Augustus 2024. Toon syfers en 'n plus(+)- of minus(–)-teken vir elke verandering. Geen verandering aan die saldo word met (0) aangedui. (5) 1.2.2 Voltooi die korrekte Debiteurelys op 31 Augustus 2024. Die voor- aansuiweringsbedrae is reeds ingevul. (14) INLIGTING: A. Saldo's op 31 Augustus 2024 voordat die foute en weglatings hieronder in berekening gebring is: (i) Debiteurekontrolerekeningsaldo in die Algemene Grootboek, R359 100. (ii) Lys van debiteuresaldo's volgens die Debiteuregrootboek: Debiteure Bedrag (R) N Naidoo 63 000 S Sibiya 69 000 V Esterhuizen 114 000 J Nyoka 95 700 W du Plessis 11 500 Totaal 353 200 B. Foute en weglatings: (i) Geen inskrywing is vir die kredietverkopefaktuur, uitgereik aan N Naidoo, gemaak nie, R4 500. (ii) Goedere op krediet aan S Sibiya verkoop, R18 000, is foutiewelik na V Esterhuizen se rekening oorgeboek. (iii) Die debiteure-afslagkolom in die DAJ is met R11 000 onderbereken. (iv) 'n EFO-betaling, R5 700, is deur W du Plessis gemaak. Dit is korrek in die relevante joernaal ingeskryf, maar as R7 500 na sy rekening in die Debiteuregrootboek oorgeboek. (v) Kredietverkope aan V Esterhuizen, R5 200, is foutiewelik in die Debiteure- joernaal as R2 500 geboekstaaf en as sulks na die Debiteurekontrole- rekening en Esterhuizen se rekening in die Debiteuregrootboek oorgeboek. (vi) Goedere deur J Nyoka teruggestuur, R3 450, is na die verkeerde kant van sy rekening in die Debiteuregrootboek oorgeboek. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Rekeningkunde/V2 5 DBE/November 2024 NSS Vertroulik 1.3 DEBITEURE-OUDERDOMSONTLEDING Die inligting het betrekking op Timo Handelaars. Hulle kredietvoorwaardes is 60 dae en na verwagting sal ten minste 90% van die debiteure aan hierdie voorwaardes voldoen. GEVRA: 1.3.1 Verskaf 'n berekening of syfers wat aandui waarom Timo Handelaars nie met die syfers in die Debiteure-ouderdomsontleding tevrede moet wees nie. (4) 1.3.2 Verduidelik TWEE stukkies raad wat jy die eienaar sal gee. (4) LET WEL:  Maksimum korting word aan debiteure verleen wat betyds hulle rekeninge vereffen.  Rente word teen die aanvaarbare koers gehef. INLIGTING: Debiteure-ouderdomsontleding op 31 Augustus 2024: Huidige Totaal 30 dae 60 dae 90 dae 90 + maand R240 000 R118 000 R36 000 R38 000 R29 200 R18 800 1.4 BELASTING OP TOEGEVOEGDE WAARDE Die volgende inligting het betrekking op die finansiële rekords van Zaba Winkels vir die BTW-periode geëindig 31 Augustus 2024. 15% BTW is van toepassing. Sekere items is nulkoersitems. GEVRA: Ontleed die transaksies onder die opskrifte in die ANTWOORDEBOEK gegee. Toon die effek van ELKE antwoord op die bedrag aan SAID betaalbaar. Verwys na die voltooide voorbeeld in die ANTWOORDEBOEK. (10) INLIGTING: Voorbeeld: Die eienaar het voorraad vir eie gebruik geneem, kosprys R5 200 (BTW uitgesluit). A. Ontvang korting van R17 250 wanneer die verskaffer se rekening ten volle betaal is. B. Goedere ter waarde van R139 200 (BTW uitgesluit), nulkoersitems van R9 200 ingesluit, is op krediet verkoop. C. Koop voorraad op krediet by die verskaffer. Die totaal van die faktuur wat ontvang is, is R23 000 (BTW ingesluit). Handelskorting van 10% is foutiewelik op die faktuur weggelaat. 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Rekeningkunde/V2 6 DBE/November 2024 NSS Vertroulik VRAAG 2: VOORAADWAARDASIE (35 punte; 25 minute) 2.1 SUNGLASS CITY Nosisa is die eienaar van Sunglass City, wat een tipe gewilde handelsmerk sonbrille verkoop. Die finansiële jaar het op 29 Februarie 2024 geëindig. LET WEL: Waar kommentaar of verduidelikings vereis word, moet jy:  Bewerkings, syfers en/of tendense aanhaal  Vir ELKE geval 'n verduideliking of 'n rede verskaf GEVRA: 2.1.1 Bereken die geweegde gemiddelde kosprys van EEN sonbril. (5) 2.1.2 Nosisa vermoed dat 'n aantal sonbrille gedurende die jaar gesteel is.  Bereken die getal sonbrille wat gesteel is. (4)  Bereken die randwaarde van die gesteelde sonbrille deur die geweegdegemiddelde-voorraadwaardasiemetode te gebruik. (2) 2.1.3 Bereken die waarde van die eindvoorraad deur die eerste-in-eerste-uit (EIEU)-metode te gebruik. (5) 2.1.4 'n Fluitjieblaser het Nosisa ingelig dat Micha (verkoopsassistent) en Jack (verskaffer se bestuurder) saamgespan het om sonbrille teen 'n verlaagde prys te verkoop. Gedurende 'n ondersoek is vasgestel dat die sonbrille wat verkoop is, aan die besigheid gefaktureer is. Nosisa het bevestig dat die sonbrille vermis is.  Verduidelik hoe Nosisa kon bewys het dat Jack en Micha skuldig is aan die diefstal van die voorraad. Verskaf EEN punt. (2)  Watter aksie moes teen Micha en Jack geneem word? Verskaf EEN punt vir elke persoon. (4) INLIGTING A. Voorraadrekords: (een 'eenheid' verwys na een sonbril) TOTAAL EENHEDE (R) Beginvoorraad (1 Maart 2023) 620 1 719 000 Slotvoorraad (29 Februarie 2024) 840 ? B. Aankope en terugsendings gedurende die finansiële jaar: EENHEIDSPRYS TOTAAL EENHEDE (R) (R) Mei 2023 855 3 200 2 736 000 Augustus 2023 800 3 750 3 000 000 November 2023 745 4 200 3 129 000 Desember 2023 (20) 4 200 (84 000) TOTALE 2 380 8 781 000 C. Verkope: 2 050 sonbrille, teen R5 600 per sonbril, is gedurende die jaar verkoop. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Rekeningkunde/V2 7 DBE/November 2024 NSS Vertroulik 2.2 PROBLEEMOPLOSSING Die inligting het betrekking op Slim-Line Boutique, eienaar Mike Ndlela, vir die jaar geëindig 29 Februarie 2024. Die besigheid het deur die jaar broeke en informele hemde verkoop en formele hemde eers vanaf 1 November 2023 bygevoeg en verkoop. GEVRA: 2.2.1 Broeke:  Bereken die winsopslagpersentasie wat vir broeke behaal is. (3)  Lewer kommentaar op of die winsopslagpersentasie die besigheid sal bevoordeel of nie. (2) 2.2.2 Informele hemde: Lewer kommentaar op hoe die terugsending van 120 informele hemde die besigheid negatief kan beïnvloed. Verskaf EEN punt. (2) 2.2.3 Formele hemde:  Bereken hoe lank (in dae) dit Mike sal neem om die eindvoorraad van die formele hemde te verkoop. (4)  Lewer kommentaar op EEN ander punt oor die formele hemde wat Mike kan bekommer. (2) INLIGTING: Hemde Broeke (eenhede) (eenhede) Informeel Formeel Beginvoorraad in eenhede 140 200 0 Aankope gedurende die jaar 720 1 300 980 Eindvoorraad 285 100 125 Terugsendings 15 120 0 Totale eenhede verkoop: 560 1 280 855 In-die-winkel 344 560 855 Aanlyn 216 720 0 Voorraadhoudingsperiode 186 dae 29 dae ? Winsopslagpersentasie per item ? 55% 25% Kosprys per item R500 R400 R680 Koste van verkope R280 000 R512 000 R581 400 Verkoopprys per item R920 R620 R850 Totale kontantverkope in die R515 200 R793 600 R726 750 bank gedeponeer 35 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Rekeningkunde/V2 8 DBE/November 2024 NSS Vertroulik VRAAG 3: BEGROTING (40 punte; 35 minute) 3.1 Toon die bedrae van die transaksies hieronder in die toepaslike kolomme vir die Kontantbegroting en Geprojekteerde Staat van Omvattende Inkomste vir Desember 2024 in die ANTWOORDEBOEK. Voorbeeld: Maandelikse versekeringspremie vir Desember 2024, R5 000, sal betaal word. 3.1.1 Verwagte kontantverkope vir Desember 2024, R132 000. Koste van verkope, R101 000. 3.1.2 Onttrekkings deur die eienaar begroot vir Desember 2024, R40 000. Dit sluit R34 000 kontant in en die res is vir handelsware. 3.1.3 'n Vaste deposito van R245 000 sal op 31 Desember 2024 verval. 'n Direkte deposito van R264 600 (rente ingesluit) sal op hierdie datum in die besigheid se lopende bankrekening gemaak word. Rente is nie gekapitaliseer nie. (6) 3.2 JESARY SUPERSPARES Die inligting het betrekking op die begrotingsperiode wat op 31 Desember 2024 eindig. Bluey Summers is die eienaar van die besigheid. GEVRA: 3.2.1 Krediteure-betalings:  Bereken die kredietaankope vir November 2024. (4)  Voltooi die Krediteure-betalingskedule vir Desember 2024. (5) 3.2.2 Bereken die volgende bedrae: (i) Huuruitgawe vir Desember 2024 (2) (ii) Rente op lening vir Desember 2024 (4) (iii) Deposito wat op 30 November 2024 betaal moet word vir die nuwe rekenaars wat geïnstalleer is (3) (iv) Versekering vir Desember 2024 (3) (v) Salarisse vir November 2024 (3) 3.2.3 Verkoopsbeleid: Verwys na Inligting I. Bluey het vanaf Oktober 2024 veranderinge aan die verkoopsbeleid gemaak.  Verduidelik die verandering wat Bluey aan die verkoopsbeleid gemaak het toe hy sy begroting vir Oktober 2024 opgestel het. Verskaf EEN punt met syfers. (2)  Die werklike kredietverkope was hoër as die begrote kredietverkope vir Oktober 2024. Verduidelik waarom Bluey nie bekommerd hoef te wees nie. Verskaf TWEE punte met syfers. (4)  Lewer kommentaar op die beheer oor afleweringsuitgawes en verpakkingsmateriaal vir Oktober 2024. Haal syfers aan. (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Rekeningkunde/V2 9 DBE/November 2024 NSS Vertroulik INLIGTING: A. Verkope en debiteure-invordering:  60% van totale verkope is kontantverkope. B. Voorraadaankope en betalings aan krediteure:  Goedere word verkoop teen 'n winsopslag van 25% op kosprys.  Handelsvoorraad voorhande word deur maandelikse aankope gehandhaaf.  Die besigheid koop handelsware slegs op krediet.  Krediteure word soos volg betaal: o 75% in die maand na datum van aankope om vir 3%-korting te kwalifiseer. o Die uitstaande saldo word in die maand daarna betaal. C. Huuruitgawes:  Die besigheid huur 'n sakeperseel in 'n winkelsentrum.  Huur sal gedurende Desember 2024 met 6% verhoog word. D. Lening:  'n Gedeelte van die lening by Diamond Bank sal op 1 Desember 2024 betaal word.  Rente teen 14% p.j. word aan die einde van elke maand betaal. Rente word nie gekapitaliseer nie. E. Kantoorrekenaars:  Nuwe rekenaars sal geïnstalleer word en sal vanaf 30 November 2024 gebruik word.  20%-kontantdeposito moet op 30 November 2024 betaal word.  Die saldo sal vanaf 31 Desember 2024 in 36 gelyke maandelikse paaiemente betaal word. F. Versekering:  Die huidige maandelikse versekeringspremie op die bestaande rekenaars is R4 500. Hierdie maandelikse premie sal vanaf 1 Desember 2024 met 28% verhoog word om addisionele versekeringsdekking vir die nuwe rekenaars te kry.  Die hernuwingsperiode vir versekering van ander items sal eers volgende jaar in werking tree. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Rekeningkunde/V2 10 DBE/November 2024 NSS Vertroulik G. Salarisse:  Die besigheid het 9 werknemers wat almal dieselfde maandelikse salaris verdien.  5 van die werknemers sal gedurende Desember 2024 'n bonus van 70% van hul normale maandelikse salaris ontvang. H. Uittreksel uit die Kontantbegroting vir die periode geëindig 31 Desember 2024. Nov. 2024 Des. 2024 ONTVANGSTE (R) (R) Kontantverkope 103 200 112 200 Invordering van debiteure BETALINGS Betalings aan krediteure 207 012 ? Huuruitgawe 29 000 (i) Salarisse (v) 143 750 Onttrekkings 50 000 50 000 Leningterugbetaling 60 000 Rente op lening (14% p.j.) 3 500 (ii) Deposito en paaiemente vir nuwe rekenaars (iii) 9 800 Versekering 17 500 (iv) I. Syfers vir September 2024 (begroot) en Oktober 2024 (begroot en werklik): SEPTEMBER OKTOBER 2024 2024 BEGROOT BEGROOT WERKLIK Getal kliënte 520 540 729 Verkope R145 000 R160 000 R221 000 Kontantverkope 58 000 96 000 76 000 Kredietverkope 87 000 64 000 145 000 Bruto wins 54 375 60 000 82 875 Afleweringsuitgawes 21 750 24 000 33 150 Verpakkingsmateriaal 13 050 14 400 26 520 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Rekeningkunde/V2 11 DBE/November 2024 NSS Vertroulik HOU HIERDIE BLADSY OOP. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Rekeningkunde/V2 12 DBE/November 2024 NSS Vertroulik VRAAG 4: KOSTEREKENINGKUNDE (35 punte; 25 minute) 4.1 BLOMPOT-VERVAARDIGERS Die besigheid vervaardig groot betonblompotte. Hulle finansiële jaar het op 29 Februarie 2024 geëindig. GEVRA: 4.1.1 Verwys na Inligting A. Bereken die direkte/grondstof-materiaalkoste. (4) 4.1.2 Verwys na Inligting B. Bereken die direkte arbeidskoste. (7) 4.1.3 Verwys na Inligting C. Voltooi die Fabrieksbokostenota. (8) INLIGTING: A. Direkte/Grondstof-materiaalkoste: Die besigheid gebruik 'n hoë gehalte betonmengsel om die potte te maak. Vervaardigingsvereistes:  4 800 eenhede is gedurende die finansiële jaar vervaardig en verkoop.  Elke voltooide pot gebruik 1,4 pakke direkte materiaal (betonmengsel).  Die besigheid voorsien 10% van direkte materiaal (betonmengsel) vir vermorsing.  Die kosprys van die betonmengsel, R125 per pak, is vir die finansiële jaar gehandhaaf. B. Direkte arbeidskoste:  Direkte arbeid begroot vir die jaar het R1 117 200 beloop.  Die besigheid het 7 direkte werkers. Daar word van elke werker verwag om 1 680 uur per jaar te werk en almal word dieselfde uurlikse tarief betaal. Die volgende items is nog nie geboekstaaf nie:  Een werker het op 31 Oktober 2023 bedank. Hierdie werker het nie oortyd gewerk nie.  Drie van die direkte werkers is versoek om gedurende die jaar 60 uur elk oortyd te werk. Oortydtarief is 1,6 keer die normale uurlikse tarief. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Rekeningkunde/V2 13 DBE/November 2024 NSS Vertroulik C. Uittreksel van vooraansuiweringsbedrae op 29 Februarie 2024: Die boekhouer het die fabrieksbokoste as R1 132 700 bereken. Ander vooraansuiweringsbedrae op 29 Februarie 2024: R Kantoorsalarisse 247 800 Advertensies 27 450 Huur van verkoopsdepartement-eiendom 25 200 Oninbare skulde 18 700 Aansuiwerings vir fabrieksbokoste:  Die klerk se salaris van R9 200 per maand is betaal en as 'n administrasiekoste geboekstaaf. 20% moet aan die kantoor toegeken word en die res aan vervaardiging.  Huur van R126 000 is deur die boekhouer volgens die volgende vloeroppervlaktes verdeel en geboekstaaf: TOTAAL FABRIEK KANTOOR VERKOPE 600 m2 400 m2 80 m2 120 m2  Die jaarlikse huur het egter van die begin van die finansiële jaar tot R157 500 verhoog, omdat die fabriek se grootte vermeerder het. Die boekhouer het nie die verhoogde huur, R157 500, en die veranderde vloeroppervlaktes in ag geneem nie: TOTAAL FABRIEK KANTOOR VERKOPE 800 m2 600 m2 80 m2 120 m2 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Rekeningkunde/V2 14 DBE/November 2024 NSS Vertroulik 4.2 TIMEPIECE VERVAARDIGERS Die besigheid vervaardig horlosies. Jabu Tallies is die eienaar van die besigheid. Die finansiële jaar het op 31 Augustus 2024 geëindig. LET WEL: Waar kommentaar of verduidelikings vereis word, moet jy:  Bewerkings, syfers en/of tendense aanhaal  'n Verduideliking of 'n rede vir elke geval gee GEVRA: 4.2.1 Lewer kommentaar op die produksievlak en gelykbreekpunt op 31 Augustus 2024. (4) 4.2.2 Lewer kommentaar op die bruto wins verdien deur die besigheid en die prys wat vir die horlosies gevra is. Verduidelik, na jou mening, of Jabu se klante die 2024-prys as redelik beskou het. Verskaf syfers. (4) 4.2.3 Identifiseer die TWEE belangrikste koste wat 'n positiewe uitwerking op die verkoopprys kon gehad het. Verskaf in elke geval 'n strategie wat Jabu kon implementeer het. (4) 4.2.4 Jabu wil gedurende die volgende finansiële jaar sy wins met R300 000 verhoog, terwyl die koste behou word. Bereken die prys wat hy klante moet vra om 400 ekstra eenhede te kan vervaardig. (4) INLIGTING: 31 Augustus 2024 31 Augustus 2023 R R Totale verkope 3 712 800 2 880 900 Bruto wins 1 237 600 960 300 Totale veranderlike koste 2 748 200 2 217 420 Totale vaste koste 1 820 000 1 820 000 Koste per Koste per eenheid eenheid R R Veranderlike koste per eenheid 755 762 Direkte materiaalkoste 450 520 Direkte arbeidskoste 185 132 Verkoops-en-verspreidingskoste 120 110 Eenhede Eenhede Getal eenhede vervaardig en verkoop 3 640 2 910 Gelykbreekpunt 6 868 7 983 Verkoopprys per eenheid R1 020 R990 35 TOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou

Rekeningkunde/V2 DBE/November 2024 NSS Vertroulik GRAAD 12 REKENINGKUNDE FORMULEBLAD MET FINANSIËLE AANWYSERS Bruto wins x 100 Bruto wins x 100 Verkope 1 Koste van verkope 1 Netto wins voor belasting x 100 Netto wins na belasting x 100 Verkope 1 Verkope 1 Bedryfsuitgawes x 100 Bedryfswins x 100 Verkope 1 Verkope 1 Totale bates : Totale laste Bedryfsbates : Bedryfslaste (Bedryfsbates – Voorraad) : Bedryfslaste Niebedryfslaste : Aandeelhouersbelang (Handel & ander ontvangbare bedrae + Kontant & kontantekwivalente) : Bedryfslaste Gemiddelde handelsvoorraad x 365 Koste van verkope Koste van verkope 1 Gemiddelde handelsvoorraad (Sien Nota 1 hieronder) Gemiddelde debiteure x 365 Gemiddelde krediteure x 365 Kredietverkope 1 Koste van verkope 1 (Sien Nota 2 hieronder) Netto inkomste na belasting x 100 Netto inkomste na belasting x 100 Gemiddelde aandeelhouersbelang 1 Getal uitgereikte aandele 1 (Sien Nota 3 hieronder) Netto inkomste voor belasting + Rente op lenings x 100 Gemiddelde aandeelhouersbelang + Gemiddelde niebedryfslaste 1 Aandeelhouersbelang x 100 Dividende vir die jaar x 100 Getal uitgereikte aandele 1 Getal uitgereikte aandele 1 Tussentydse dividende x 100 Finale dividende x 100 Getal uitgereikte aandele 1 Getal uitgereikte aandele 1 Dividende per aandeel x 100 Dividende vir die jaar x 100 Verdienste per aandeel 1 Netto inkomste na belasting 1 Totale vaste koste . Verkoopprys per eenheid – Veranderlike koste per eenheid LET 1. Handelsvoorraad aan die einde van 'n finansiële jaar kan gebruik word as dit in 'n vraag vereis word. WEL: 2. Kredietaankope kan gebruik word in plaas van koste van verkope (syfers sal dieselfde wees mits voorraad konstant bly). 3. Indien daar 'n verandering in die aantal uitgereikte aandele gedurende 'n finansiële jaar is, word die geweegdegemiddelde getal aandele in die praktyk gebruik. Kopiereg voorbehou