Afrikaans HL Grade 12 IEB Paper 2 2017 Memo

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT-EKSAMEN NOVEMBER 2017 AFRIKAANS HUISTAAL: VRAESTEL II NASIENRIGLYNE Tyd: 3 uur 100 punte Hierdie nasienriglyne word voorberei vir gebruik deur eksaminatore en hulpeksaminatore. Daar word van alle nasieners vereis om 'n standaardiserings- vergadering by te woon om te verseker dat die nasienriglyne konsekwent vertolk en toegepas word tydens die nasien van kandidate se skrifte. Die IEB sal geen gesprek aanknoop of korrespondensie voer oor enige nasienriglyne nie. Daar word toegegee dat verskillende menings rondom sake van beklemtoning of detail in sodanige riglyne mag voorkom. Dit is ook voor die hand liggend dat, sonder die voordeel van bywoning van 'n standaardiserings- vergadering, daar verskillende vertolkings mag wees oor die toepassing van die nasienriglyne. IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AFRIKAANS HUISTAAL: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 2 van 21 AFDELING A LETTERKUNDE DRAMA EEN VRAAG oor elk van die twee voorgeskrewe dramatekste gestel. Beantwoord Vraag 1 (oor Die Keiser – Bartho Smit) of Vraag 2 (oor Kanna hy kô hystoe – Adam Small). Jou mini-essay moet betogend van aard wees. Ondersteun jou stellings deurgaans met verwysings na of aanhalings uit die teks. Bring die woordtal (ongeveer 400 woorde) onder jou essay aan. 'n Nasienrubriek sal vir die assessering gebruik word. VRAAG 1 DIE KEISER (Bartho Smit) André P. Brink (bekroonde romanskrywer en akademikus) meen dat die keiser ná sy floute nie by sy volle positiewe was nie en daarom die moed aan die dag gelê het om die optog byna kaal aan te pak. Betoog in 'n mini-essay van ongeveer 400 woorde dat die keiser met die aanvang van die optog nie regdenkend was nie en toevallig die korrekte besluit geneem het OF dat hy presies geweet het wat hy doen toe hy kaal, soos sy mense, in die optog gestap het. Jou slot moet duidelik verwys na die uitkoms van die optog. Daar word sterk aanbeveel dat jy 'n beplanning/breinkaart doen voor jy jou mini-essay aanpak. RIGLYNE VIR HULP BY DIE NASIEN VAN VRAAG 1 LW: Wat volg is voorstelle. Elke kandidaat se benadering moet op eie meriete beoordeel word. Titel: • Gee eie gepaste titel wat die vraag verwoord (opsioneel, tog 'n aanbeveling). Inleiding: • Begin deur na die dramateks te verwys – die drama Die Keiser (die kandidate sal onderstreep omdat dit 'n geskrewe teks is) deur Bartho Smit. • Formuleer onderwerp. • Vooruitwysing hoe mini-essay aangepak gaan word (bepaal hoofargumente) – kandidate moet aanduiding gee van dit wat hulle deurgaans in die mini-essay gaan betoog (goue draadjie deur die hele essay). • Die inleiding moet dit duidelik uitwys wat betoog gaan word: dat die keiser met die aanvang van die optog nie regdenkend was nie en toevallig die korrekte besluit geneem het OF dat hy presies geweet het wat hy doen toe hy kaal, soos sy mense, in die optog gestap het. IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AFRIKAANS HUISTAAL: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 3 van 21 Paragrawe: • Verskillende hoofargumente word hier betoog wat die onderwerp (wat in inleiding gekies is) gaan ondersteun. • In elke paragraaf gaan 'n hoofargument behandel word – ondersteun met verwysings/ aanhalings uit die drama. • Die betoog van die kandidate moet deurgaans gesien word. Die aand voor die optog verkeer die keiser in 'n geweldige tweestryd oor wat die waarheid is, en wat nie. Hy besef dat sake sover gevorder het dat niemand meer enigiemand kan vertrou en glo nie. Die leuen in plaas van die waarheid moet nou bedrog bepaal. Sy herhalende droom dat hy kaal tussen 'n klomp mense loop, maak hom waansinnig van angs. Ten spyte hiervan dink hy tog helder en glo hy hy mag nie sy volk teleurstel as hul keiser nie. In 'n oomblik van waarheid besef die keiser dat sy ministers hom 'n leeftyd lank bedrieg het rakende die situasie van sy mense. Sy senior ministers ontvang hul verdiende loon, die dood. Hy staan 'n goeie kans om hul lot te deel as hy die massas moet trotseer, maar sy eer kan hom niks anders toelaat nie. Hy kan nie onkunde as verskoning aanbied nie, want hy moes self seker gemaak het van sy ministers se stories oor die welsyn van die volk. Hy het tog opdrag gegee dat sy onderdane gevoed en geklee moet word! Dit is duidelik uit sy woordstryd met die wewers dat hy by sy volle positiewe is. Hy toon insig in homself en sy swakhede en weet nou hy is mislei deur sy kabinet en verraai deur Diplomaat en word gedreig deur twee skurke wat sy troon vir hul eie gewin wil oorneem. Hy besef ook dat die wewers, of die rebelleleier, die Groen Tier, en sy trawante nie belangstel in die welsyn van die volk nie, maar bloot in 'n magsposisie vir hulself. Sy optrede voor die optog word nou as mal beskou, maar is dit, of is hy bloot slim? Nar interpreteer die optrede van die keiser vir die wewers en hulle besef hy is aan die wenkant. Waarom sou hulle spore maak as die "Mal" Keiser voor die volk verskyn en dalk verslind word sodat hulle kan instap en oorneem? En buite word die keiser toegejuig. Diplomaat meen hy is stapelgek. Nar antwoord dat dit nie saakmaak nie. Hy is die keiser en die volk juig hom toe. Hy is kaal soos hulle. Watter beter vereenselwigingsteken kon hy hulle bied? Kaal soos hulle; as MENS tussen hulle; dit is tog 'n heilige keiser. Diplomaat wil hom uit desperaatheid skiet, maar Wewer keer hom en hulle blaas die aftog terwyl Keiser in sy optog toegejuig word. Kranksinnig? Of gestroop van pretensie sodat slegs die naakte waarheid seëvier. Die kernvraag is: Wat is dan waarheid? Wat beteken "Mal" in die Mal Keiser: 'n Man met die moed van sy oortuigings en omgee vir sy volk. 'n Keiser wat gaan sorg dat sy volk uit hul vodde gaan opstaan. Slot: • Die hoofpunte moet saamgevat word – kom tot 'n eindbetoog. • Op grond van hoofargumentbespreking moet tot 'n finale gevolgtrekking gekom word oor dit wat kandidaat betoog het in die vraag. • Beantwoord dit wat in die vraag gevra is oor die uitkoms van die uittog. IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AFRIKAANS HUISTAAL: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 4 van 21 'n Mens wat diepe berou toon oor die verlede en dit gaan regstel. 'n Keiser wat op voetsoolvlak kan en wil identifiseer met sy mense. Deur die drama lyk dit vir die lesers dat dit wel ook die geval is met die keiser – en dat hy die optog aanpak sonder dat hy by sy volle positiewe is, maar tog kan deur die drama gesien word hoe hy al meer besef dat hy 'n leuen leef en uiteindelik besef dat hy dit wil regstel – en dit gaan doen! OF VRAAG 2 KANNA HY KÔ HYSTOE (Adam Small) Dr. Thys Human sê in sy voorlegging van die epiese teater dat Kanna in Kanna hy kô hystoe se mense hom as 'n tipe mosesfiguur gesien het. As 'n mosesfiguur wat sy volk moet red, faal Kanna egter jammerlik. Betoog in 'n mini-essay van ongeveer 400 woorde of die uitwissing van 'n gesin te wyte was aan oorsaaklike faktore (en nie net aan Kanna se onvermoë en skynbare liefdeloosheid nie) en dat Kanna, as enigste geleerde persoon, ook magteloos sou staan om hierdie tragedie te verhoed, maar nietemin tog op 'n manier sy mense sou kon bystaan. Jou slot moet duidelik uitwys of Makiet se gesin uitgewis is deur skurke of dalk deur 'n onregverdige stelsel en 'n onsimpatieke samelewing wat Kanna moes oorbrug. Dit word sterk aanbeveel dat jy 'n beplanning/breinkaart doen voor jy jou mini-essay aanpak. RIGLYNE VIR HULP BY DIE NASIEN VAN VRAAG 2 LW: Wat hierna volg is voorstelle. Elke kandidaat se benadering moet op eie meriete beoordeel word. Titel: • Gee eie gepaste titel wat die vraag verwoord (opsioneel, tog 'n aanbeveling). Inleiding: • Begin deur na die dramateks te verwys – die drama Kanna hy kô hystoe (die kandidate sal onderstreep omdat dit 'n geskrewe teks is) deur Adam Small. • Formuleer onderwerp. • Vooruitwysing hoe mini-essay aangepak gaan word (bepaal hoofargumente) – kandidate moet aanduiding gee van dit wat hulle deurgaans in die mini-essay gaan betoog (goue draadjie deur die hele essay). • Die inleiding moet duidelik uitwys wat betoog gaan word: dat die uitwissing van 'n gesin nie net te wyte is aan Kanna se onvermoë en skynbare liefdeloosheid nie, maar ook te wyte aan oorsaaklike faktore en dat Kanna ook magteloos sou staan om hierdie tragedie te verhoed en tog sy mense op 'n manier te kon bystaan. IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AFRIKAANS HUISTAAL: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 5 van 21 Paragrawe: • Verskillende hoofargumente word hier betoog wat die onderwerp (wat in inleiding gekies is) gaan ondersteun. • In elke paragraaf gaan 'n hoofargument behandel word – ondersteun met verwysings/ aanhalings uit die drama. • Die betoog van die kandidate moet deurgaans gesien word. Heel aan die begin swerf Makiet en Paans rond met hul karretjie. Vir hulle was die enigste moontlikheid om te kan oorleef, deur arbeiders op 'n plaas te word teen 'n karige loon wat nie veel kan bydra tot 'n gesin se toekoms nie. Met Paans se siekte (TB) moes die gesin ook trek. Sy werkgewer moes goed geweet het dat hy 'n oordeel oor hul uitspreek. Stad toe was die enigste opsie. Daar moes Makiet haar "hande stukkend werk" om die gesin te onderhou. Kanna was toe reeds in 'n skool in die stad en het al verder van hul verwyder geraak, maatskaplik sowel as intellektueel. Dat deel van die "stukkend werk" juis was om hom die beste kans op 'n toekoms te gee, het hy skynbaar geïgnoreer, soos hy hulle koms in die stad slegs op 'n koue afstand gadegeslaan het. Voorbeelde van persone wat die gesin se lot in die samelewing kon versag het, waarin hulle hul bevind het, was die dokter wat Paans se siekte bloot as "van die syp" afgemaak het; 'n blanke vrou wat uiters selfsugtig reageer wanneer Kietie nie opdaag by die werk nie: "Nou het die meid dan weer vanmore nie opgedaag nie."; en heelwat later is die regter met Diekie se moordsaak geensins geneë om eens te luister na versagtende omstandighede nie en veroordeel Diekie tot die galg nadat hy uit desperaatheid die wreedaard, wat pas sy suster vermoor het, doodgeslaan het. Selfs die gereg kon Makiet se kinders nie beskerm teen straatboewe nie en tweekeer is Kietie deur straatboewe verkrag en beseer. Diekie het albei gevalle beleef en toe Boela, Kietie se man, haar vermoor, was dit vir Diekie die laaste strooi. Kanna se mense word eensydig goed of sleg voorgestel, so onthou Kanna as vertellerfiguur hulle. Hulle is goeie, nederige toegewyde bruinmense wat onverdiend ly. Hulle word "platgedruk deur die vylgoed": aan die eenkant deur die skollies en aan die anderkant deur die blankes en hul onmenslike apartheidbestel. Op pad "hys toe" vanaf die lughawe sien Kanna die ander gebied waarheen sy mense verskuif is. Soos skaak- stukke is die mense van een area na 'n ander verskuif sonder dat hul hoegenaamd geken is in die saak. Bruin en swart moes passe dra en is toegang tot "wit gebiede" geweier vanaf sekere tye van die dag. Sonder 'n pas is 'n persoon bloot in die tronk gegooi, net omdat hy gekleurd was. Dit is die wêreld waarvandaan Kanna "gevlug" het. Kanna, Makiet en hul mense is patetiese slagoffers. Vanweë die mens se sosiale optrede en die wrede politieke bestel, bevind hulle hulle in onontkombare situasies waaraan hulle nie aandadig is nie. Slot: • Die hoofpunte moet saamgevat word – kom tot 'n eindbetoog. • Op grond van hoofargumentbespreking moet tot 'n finale gevolgtrekking gekom word oor dit wat die kandidaat betoog het in die vraag. • Jou slot moet uitwys wat in die vraag gevra is: of Makiet se gesin uitgewis is deur bloot skurke of dalk ook deur 'n onregverdige stelsel en onsimpatieke samelewing wat Kanna ook moes oorbrug. IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AFRIKAANS HUISTAAL: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 6 van 21 As dit nie was vir mensgemaakte ondraaglike omstandighede nie, soos die apartheids- beleid, het Kanna dalk nie oorsee gegaan en gebly nie, en het die res van die gesin dalk nog geleef. Dat Kanna terugkeer na sy werk oorsee, is miskien nie so vreemd nie. Daar het hy vervreemd geraak van sy mense. Dit kan dieper skeiding bring as die dood. PROSA TWEE VRAE oor twee verskillende prosatekste gevra. Beantwoord EEN vraag oor die roman wat jy bestudeer het: Vraag 3 OF vraag 4 (oor Toorberg) of Vraag 5 OF Vraag 6 (oor Frats). Jou literêre opstel moet beredenerend van aard wees. Ondersteun jou stellings deurgaans met verwysings na of aanhalings uit die teks. Bring die woordtal (ongeveer 600 woorde) onder jou literêre opstel aan. 'n Nasienrubriek sal vir die assessering van jou literêre opstel gebruik word. VRAAG 3 TOORBERG (Etienne van Heerden) Rialette Wiehahn (akademikus) sê in haar bespreking in Tydskrif vir Letterkunde (Mei 1995) dit blyk dat by die leser se eerste ontmoeting met die magistraat (in 'n skommelende trein- kompartement) asof die magistraat op kommissie, as "speurder", na Toorberg onderweg is. Dit word egter gou duidelik dat Toorberg nie 'n konvensionele speurroman is nie. Beredeneer in 'n literêre opstel van ongeveer 600 woorde die moontlikheid dat Toorberg 'n andersoortige speurroman is deur na die magistraat, sy ondersoek na 'n moontlike misdaad en 'n skuldige, die nielewendes, asook die rol van die leser te verwys. Jou slot moet 'n duidelike gevolgtrekking rakende die sukses, al dan nie, van die magistraat se soektog na 'n skuldige bevat. Dit word sterk aanbeveel dat jy 'n beplanning/breinkaart doen voor jy jou literêre opstel aanpak. RIGLYNE VIR HULP BY DIE NASIEN VAN VRAAG 3 LW: Wat hierna volg is voorstelle. Elke kandidaat se benadering moet op eie meriete beoordeel word. Titel: • Gee eie gepaste titel wat die vraag verwoord (opsioneel, tog 'n aanbeveling). IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AFRIKAANS HUISTAAL: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 7 van 21 Inleiding: • Begin deur na die romanteks te verwys – die roman Toorberg (die kandidate sal onderstreep omdat dit 'n geskrewe teks is) deur Etienne van Heerden. • Formuleer onderwerp. • Vooruitwysing hoe die literêre opstel aangepak gaan word (bepaal hoofargumente) – kandidate moet aanduiding gee van dit wat hulle deurgaans in die opstel gaan beredeneer (goue draadjie deur die hele opstel). Paragrawe: • Verskillende hoofargumente word hier beredeneer wat die onderwerp gaan ondersteun. • In elke paragraaf gaan 'n hoofargument behandel word – ondersteun met verwysings/ aanhalings uit die drama. • Die beredenering van die kandidate moet deurgaans gesien word. Toe Abel die genadeskoot gee om Druppeltjie se lyding te beëindig, is die uitgebreide familie vir 'n kort oomblik verenig in hul gesamentlike smart deurdat elkeen sy/haar toestemming gegee het. Tydens die magistraat se ondersoek word die interaksie tussen Kaatjie Danster en haar tydgenote, Abel en Ella; Posmeester en Amy en ook hul kinders, DwarsAbel, Shala, Oneday, KleinKitty en Koevert ondersoek. Toe die magistraat 14 maande later opdaag om die saak te ondersoek, kry hy min of geen inligting by die familie wat 'n vinger na 'n spesifieke persoon wil wys nie. Tydens sy ondersoek probeer die magistraat eers soveel moontlik inligting by die mense van Toorberg kry voor hy met die hoofverdagte, Abel Moolman, gaan praat. Kaatjie Danster (matriarg van die Skaamfamilie) sorg vir haar familie (kinders en kleinkinders). Kaatjie is verbaas toe die magistraat by haar aankom: "Almal weet tog als. Dis in die oopte. Dit was van die begin af so. In die oopte ... Daar was baie getuies. Die hele familie was daar tesame." Haar kennis van Toorberg se geskiedenis, bygelowe en legendes strek ver en haar unieke vermoë om te simpatiseer met al die inwoners van Toorberg kan toegeskryf word aan die feit dat sy 'n aangetroude lid van die Skaamfamilie is. Sy is trots op die Moolmanbloed in die are van haar seuns, Oneday en Shala. Sy raak 'n steunpilaar in 'n tyd wat alles neig om uitmekaar te begin val. Dit is dus nie net die wit Moolmans wat aan die woord is en ondervra word nie. Die magistraat kry geen hulp van die Moolmanfamilie wanneer hy hul ondervra nie. Oor die werklike gebeure by die boorgat swyg almal soos die graf. 'n Oorheersende eienskap van die Moolmans is hulle trots – mense wat die wêreld niks skuld nie en wat selfs nie aan die regbank onderdanig is nie. Selfs die verstote Skaamfamilie deel hierdie trots – enersyds 'n trotse woede teen die Moolmans by Shala en Oneday, maar ook 'n trots dat hulle uit die fiere geslag Moolmans stam. Die onversetlike lojaliteit van die Moolmans, Stief- en Skaamfamilie, stuit die magistraat se ondersoek. Niemand is bereid om te sê wie die skoot, wat Druppeltjie getref het, afgevuur het nie. Vir eens is familielojaliteit sterker as onderlinge verskille en geskille. Abel is weg voor die magistraat met hom kon gesels. Tog voel dit vir die magistraat asof hy hom goed ken. Abel se idee van reg en geregtigheid is om met vrye lisensie enigiets te doen ter wille van die behoud van sy plaas. Hy besef egter tog dat hy met sy standaardbegrippe van reg en verkeerd wat hy toegepas het, ook nie altyd suiwer en korrek opgetree het nie. IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AFRIKAANS HUISTAAL: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 8 van 21 Slot: • Die hoofpunte moet saamgevat word. • Op grond van hoofargumentbespreking, moet tot 'n finale gevolgtrekking gekom word oor dit wat die kandidaat beredeneer het in die vraag. • Jou slot moet 'n duidelike gevolgtrekking rakende die sukses, al dan nie, van die magistraat se soektog na 'n skuldige bevat. Die magistraat sien uiteindelik nie kans om deur middel van regspleging oor die saak te oordeel nie. As amptenaar van die Regbank bly hy sy hoofkantoor 'n antwoord skuldig. Hy deel dus, as gevolg van sy indringende ondersoek en sy wil om die verborgenhede van Toorberg te verstaan, asook sy diepe meelewing met die mense van Toorberg, in die gemeenskaplike skuldlas van die uitgebreide Moolmanfamilie. OF VRAAG 4 TOORBERG (Etienne van Heerden) Magistraat Van der Ligt moet kom vasstel of die voorval waar Druppeltjie du Pisani, in die boorgat geval en gesterf het, 'n ongeluk was, en of iemand skuld aan sy dood het. Met behulp van die getuienis wat hy inwin, slaag die magistraat geleidelik daarin om die geskiedenis van die Moolmans bloot te lê en te verstaan. Hy begin begryp hoe belangrik die verlede vir die gebeure in die hede is, asook vir vooruitwysing na die toekoms. Beredeneer in 'n literêre opstel van ongeveer 600 woorde hoe die Moolmanfamilie in drie verskillende groepe verdeel word en dit aanleiding gee tot die kwessie van kleur en vooroordeel wat die familie (as 'n soort straf) uitroei, en uiteindelik met die dood van Druppeltjie die einde van dié hovaardige wit Moolmanfamilie beteken. Dit word sterk aanbeveel dat jy 'n beplanning/breinkaart doen voor jy die literêre opstel aanpak. RIGLYNE VIR HULP BY DIE NASIEN VAN VRAAG 4 LW: Wat hierna volg is voorstelle. Elke kandidaat se benadering moet op eie meriete beoordeel word. Titel: • Gee eie gepaste titel wat die vraag verwoord (opsioneel, tog 'n aanbeveling). Inleiding: • Begin deur na die romanteks te verwys – die roman Toorberg (die kandidate sal onderstreep omdat dit 'n geskrewe teks is) deur Etienne van Heerden. • Formuleer onderwerp. • Vooruitwysing hoe literêre opstel aangepak gaan word (bepaal hoofargumente) – kandidate moet 'n aanduiding gee van dit wat hulle deurgaans in die opstel gaan beredeneer (goue draadjie deur die hele opstel). IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AFRIKAANS HUISTAAL: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 9 van 21 Paragrawe: • Verskillende hoofargumente word hier beredeneer wat die onderwerp gaan ondersteun. • In elke paragraaf gaan 'n hoofargument behandel word – ondersteun met verwysings/ aanhalings uit die drama. • Die beredenering van die kandidate moet deurgaans gesien word. Op die misterieuse plaas Toorberg is die afgestorwenes nie dood nie, maar leef voort as geeste en tree selfs op as getuies voor die magistraat. Met behulp van die getuienis wat hy inwin, slaag Van der Ligt geleidelik daarin om die geskiedenis van die Moolmans bloot te lê en te verstaan. In hierdie ondersoek na 'n moontlike skuldige in die Druppeltjie Moolman-Du Pisani saak, word die "wandade" van 'n hele stam se geskiedenis ontbloot en word die skeiding van die Moolmanfamilie in drie groepe, as die moontlike oorsaak vir die gebeure rondom die dood van die kind uitgewys. Uiteindelik word 'n moontlikheid vir versoening met die verlede tog aangedui. StamAbel het die trotse Moolmanfamilie se bestaan op Toorberg begin toe hy met die hulp van HansBoesman en Jan Swaat die wildernis makgemaak het. StamAbel se vierde seun – OuAbel – was geskik om die boerdery voort te sit. Floors was die skandemaker omdat hy 'n verhouding met 'n bruin vrou (Ouma Kitty Riet) aangeknoop het. Die geboorte van 'n seun, Andries, was die begin van die Skaamfamilie. Van vroeg reeds het hierdie skeiding tussen die "wit familie" en die "ander" bestaan. OuAbel het drie seuns gehad. Die tweede seun – Abel – het die Moolmannaam verder gedra en die plaas oorgeneem. Posmeester was die oudste, maar hy het met 'n Ierse Rooms-Katoliek, Amy O'Leary getrou en is na die Stiefveld gedwing omdat hy nie meer gesien is as 'n ware Moolman nie. Die Moolmans het Katolieke as verwerplike sondaars beskou. Abel en Ella het vier seuns, wat doodgebore is, gehad. Net DwarsAbel (onvrugbaar) het bly leef en dus sou die stamboom by hom eindig. Hulle dogter, KênsTillie (verstandelik-gestremde dogter) het vir Waterwyser du Pisani bekoor en Noag Druppeltjie du Pisani is uit hierdie verhouding gebore. Die Skaamfamilie word nie deur die Moolmans erken nie. Andries verander later sy van na Riet en verbreek so die band met die Moolmans. Andries trou met Kaatjie Danster. Hulle het drie kinders en Oneday en sy vrou (Meisie) het vyf gesonde kinders in teenstelling met DwarsAbel wat onvrugbaar is. Shala, die ander seun is ook bitter oor die Moolmans se meerderwaardige houding teenoor hulle – blankes teenoor kleurlinge. KleinKitty, die derde kind, het 'n geheime liefdesverhouding met Koevert Moolman, Posmeester se seun en deel van die Stieffamilie. Deur hierdie verhouding word familiebande tussen die Moolmans en die Skaamfamilie sowel as die Stief-familie opnuut gesmee. Verder het Abel ook aan die Skaamfamilie 100 jaar verblyfreg gegee op 'n deel van Toorberg. Die Abel-karakters is almal harde heerserstipes wat die geskiedenis domineer. Hulle geskiedenis word oor die geslagte heen gekenmerk deur onverdraagsaamheid en rassisme. Daardeur bring hulle op hulself 'n las van morele skuld. Die droogte wat oor die jare al hoe erger word, is simbolies van hierdie toenemende skuldlas. Al hulle pogings om die waterprobleem op te los, is tevergeefs. 'n Offer is nodig om vir die skuld te betaal, en miskien is hierdie offer, die onskuldige kind, Druppeltjie. IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AFRIKAANS HUISTAAL: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 10 van 21 Almal op Toorberg span saam om vir Druppeltjie te probeer red en hiertydens is daar geen onderskeid tussen die Moolmans, die Skaamfamilie en die Stieffamilie nie. Vir die eerste keer is al die bewoners van die plaas bymekaar. Abel vra hul toestemming om die kind van sy lyding te verlos deur hom onder in die boorgat te skiet. Daar is geen ander uitweg nie. Deur die dood van Druppeltjie en later van Abel, word versoening in die vooruitsig gestel. Dié genade gaan egter veral na die eens uitgestote Skaamfamilie. Die Moolman- geslag het tot 'n einde gekom met die onvrugbare DwarsAbel, terwyl Oneday Riet daarenteen vyf kinders het. Ook KleinKittie Riet en Koevert Moolman se verhouding hou die belofte van versoening en vooruitgang in. Die Moolmans leef dus voort deur die Riete, vir wie hulle oor die jare heen nie wou erken as familie nie. Slot: • Die hoofpunte moet saamgevat word. • Op grond van hoofargumentbespreking moet tot 'n finale gevolgtrekking gekom word oor dit wat die kandidaat beredeneer het in die vraag. • Jou slot moet 'n duidelike gevolgtrekking rakende die sukses, al dan nie, van die magistraat se soektog na 'n skuldige bevat. Die kaart-en-transport van Toorberg, wat op Abel se skoot is wanneer hy sterf, is simbolies van sy eienaarskap van die plaas wat nou deur sy dood die belofte van 'n nuwe bedeling inhou. Hierdie belofte kan dus as profeties van die totstandkoming van 'n rasvrye nuwe Suid-Afrika in 1994 beskou word. OF Beantwoord Vraag 5 OF Vraag 6 wat oor die roman Frats gestel is. VRAAG 5 FRATS (Chris Karsten) Petra Müller (Afrikaansskrywer) sê: "In Frats het Chris Karsten die waagmoedige ding gedoen om op die spore van Saartjie Baartman se lewe 'n werklik aangrypende roman te konstrueer waarin haar gevoelslewe as objekgeworde vrou-mens die hartklop van die boek word." Beredeneer in 'n literêre opstel van ongeveer 600 woorde hoe die titel, Frats, vir Khoena (in Engeland en Frankryk) as abnormaal uitlig terwyl sy eintlik bloot mens was. Dit bring dan ook die kwessie wie en wat normaal is sterk na vore in hierdie verhaal van 'n jong vrou wat as frats in die vreemde moet optree. Jou slot moet 'n duidelike gevolgtrekking bevat oor die uitbuiting van lewende wesens wat nie as normaal in die samelewing beskou word nie, deur persone wat hulself die reg toe-eien om te mag besluit oor wie normaal is en wie nie. Dit word sterk aanbeveel dat jy 'n beplanning/breinkaart doen voor jy die literêre opstel aanpak. IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AFRIKAANS HUISTAAL: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 11 van 21 RIGLYNE VIR HULP BY DIE NASIEN VAN VRAAG 5 LW: Wat hierna volg is voorstelle. Elke kandidaat se benadering moet op eie meriete beoordeel word. Titel: • Gee eie gepaste titel wat die vraag verwoord (opsioneel, tog 'n aanbeveling). Inleiding: • Begin deur na die romanteks te verwys – die roman Frats (die kandidate sal onderstreep omdat dit 'n geskrewe teks is) deur Chris Karsten. • Formuleer onderwerp. • Vooruitwysing hoe literêre opstel aangepak gaan word (bepaal hoofargumente) – kandidate moet aanduiding gee van dit wat hulle deurgaans in die opstel gaan beredeneer (goue draadjie deur die hele opstel). Paragrawe: • Verskillende hoofargumente word hier beredeneer wat die onderwerp gaan ondersteun. • In elke paragraaf gaan 'n hoofargument behandel word – ondersteun met verwysings/ aanhalings uit die drama. • Die beredenering van die kandidate moet deurgaans gesien word. Khoena se stryd teen uitbuiting begin wanneer sy as jong tiener deur veeboere gevang en verkoop word as slaaf aan Bartol Boelens se pa aan die vroeë Kaap. Saam met haar broer, Goens, is sy 'n slaaf in die huis en word ook gedwing tot die bestaan van 'n seksslaaf vir Tiebout. Die twee jongmense droom van vryheid en terugkeer na hul oorsprong, maar vir hulle bly dit net 'n droom tot dr. Woodcock uit Engeland sy opwagting maak. Woodcock sien Khoena eerste as frats raak wanneer hy saam met Bartol plaas toe gaan. Bartol ontken dat sy anders is: "Sy is mos ook mens, nes ek en jy." Woodcock vertel dat mense in Londen sal betaal om na haar te kyk. Daar bestaan 'n lonende "fratsbedryf" op die vermaaklikheidstoneel. Bartol, wat lank reeds hunker na terugkeer na Engeland, laat hom ompraat en ontvang 'n stewige bedrag vir sy toestemming. Sy voorwaarde is egter dat hy saamgaan as haar beskermheer. Khoena stem slegs in tot 'n vyfjaartydperk wanneer sy genoeg geld gemaak het om haar en Goens se vryheid terug te koop. Reeds op die skip na Engeland merk Bartol op hoe die matrose na Khoena kyk, maar hy merk ook dat Khoena glad nie geneë is met die mans se attensies nie. In Londen onderhandel Bartol en Woodcock met Archibald Varley oor Khoena se vertonings saam met ander fratse. Die laer klas Londenaars is rasend oor die vertonings en Khoena is gou die aantrekkingskrag. Sy weier egter om kaal voor mense op te tree waartydens haar besonder groot heupe, die aantrekkingskrag, besigtig kan word. Van die begin het sy ook 'n fyn satyndoekie, wat sy by die dokter gekry het, wat sy gebruik om haar skaamdele te bedek. Nooit doen sy afstand hiervan nie. Dit beskerm haar eer, haar vrouwees teen fratswees. Aanvanklik beskerm Bartol haar wel en sorg vir haar tot tye moeilik raak en ook hy meer van haar verwag. Sy maak kennis met Dolly en Simon, twee jong Londenaars, wat die stryd om uitbuiting van fratse betree. Nooit vergeet sy van haar droom vir haar en Goens nie. IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AFRIKAANS HUISTAAL: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 12 van 21 Later word Khoena egter ingetrek in die onderwêreld van Engeland en begin sy ook seksuele gunste verkoop. Sy bly die hoofaantrekkingskrag op die fratstoneel, maar word ook 'n slagoffer van veneriese siektes. Die onervare jong slavin uit Afrika word dan aan 'n Paryse toneelmeester verkoop en sy gaan na Parys onder die voorwendsel dat sy op pad terug Kaap toe is. Dit is die finale ontnugtering. Khoena dink al meer aan Goens en vryheid en word dan aan wetenskaplikes van die Paryse museum verhuur vir ondersoeke na dié rare wese. Vir Khoena is dit die toppunt van onmenslikheid en uitbuiting. Sy beskerm egter steeds haar finale trots as vrou en mens, met haar satyndoekie. Haar innerlike gesprekke met Goens word al meer. Khoena word dan uitgewerp uit die museum en sterf. Daarna volg die finale vernedering en die wetenskaplikes ontleed haar liggaam vryelik. Khoena, mens, vrou, word deur die sogenaamde beskawing uitgebuit en onderwerp aan die mees onmenslike behandeling. Sy sien nie weer haar broer nie, maar maak geestelik kontak met haar afgestorwe "mames" aan die Kaap. Dolly en Simon het byna daarin geslaag om haar te red en dan moet hierdie jong Kaapse meisie in die vreemde sterf aan die hand van sogenaamde beskaafde uitbuiters. Dit is nie moeilik om te besluit wie in hierdie tragiese geskiedenis werklik normaal is en wie abnormaal nie. Slot: • Die hoofpunte moet saamgevat word. • Op grond van hoofargumentbespreking moet tot 'n finale gevolgtrekking gekom word oor dit wat die kandidaat beredeneer het in die vraag. • Jou slot moet 'n duidelike gevolgtrekking bevat oor die uitbuiting van lewende wesens wat nie as normaal in die samelewing beskou word nie, deur persone wat hulself die reg toe-eien om te mag besluit oor wie normaal is en wie nie. Op haar sterfbed, siek en alleen, sê Khoena vir Goens: "Dis die andersmaak van die Gaoenadood wat in my is, Goens, die laaste ... andersmaak" en sterf. Uiteindelik erken een van die museumwetenskaplikes, wanneer hy haar liggaam klaar gedissekteer het, die finale, wrede ontheiliging van hierdie jong Khoisanvrou, en die satyndoekie aan Dolly gee: "Sy was 'n merkwaardige ... mens". OF VRAAG 6 FRATS (Chris Karsten) In hierdie roman word al die karakters deur 'n eksterne verteller, wat gebruik maak van interne fokalisering (vertelling vanuit die gesigspunt van die karakters), beskryf. Beredeneer in 'n literêre opstel van ongeveer 600 woorde hoe Dolly en Simon se onderskeie beweegredes (motiewe) om Khoena te red van 'n onmenslike situasie in Engeland en Frankryk, in elkeen se vertelbeurte na vore kom. Besluit ten slotte hoe Dolly en Simon se pad saam met Khoena haar swaarkry beklemtoon sodat haar storie vandag erkenning kan verkry. Dit word sterk aanbeveel dat jy 'n beplanning/breinkaart doen voor jy die literêre opstel aanpak. IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AFRIKAANS HUISTAAL: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 13 van 21 RIGLYNE VIR HULP BY DIE NASIEN VAN VRAAG 6 LW: Wat hierna volg is voorstelle. Elke kandidaat se benadering moet op eie meriete beoordeel word. Titel: • Gee eie gepaste titel wat die vraag verwoord (opsioneel, tog 'n aanbeveling). Inleiding: • Begin deur na die romanteks te verwys – die roman Frats (die kandidate sal onderstreep omdat dit 'n geskrewe teks is) deur Chris Karsten. • Formuleer onderwerp. • Vooruitwysing hoe literêre opstel aangepak gaan word (bepaal hoofargumente) – kandidate moet aanduiding gee van dit wat hulle deurgaans in die opstel gaan beredeneer (goue draadjie deur die hele opstel). Paragrawe: • Verskillende hoofargumente word hier beredeneer wat die onderwerp gaan ondersteun. • In elke paragraaf gaan 'n hoofargument behandel word – ondersteun met verwysings/ aanhalings uit die drama. • Die beredenering van die kandidate moet deurgaans gesien word. Simon Pickering, 'n joernalis, en Dolly, weggooikind en prostituut, ontmoet toevallig en besef dat slawerny en fratsvertonings stopgesit moet word. Elkeen van hulle het hulle eie beweegredes om te help en verandering teweeg te bring. Hierdie ondersoek sal vir Simon help om opgang te maak as joernalis en Dolly kry die kans om 'n ander jong vrou te probeer red van die onmenslike behandeling wat syself as jongmens moes ervaar. As opkomende joernalis begin Simon berig oor slawehandel. Dit is die tyd van warm debatte hieroor in die Britse parlement. Tydens sy besoek aan die tekstielfabriek en sy gesprek met Dolly, besef hy dat mense bang is om te praat. Daar is magte wat enige iets sal doen om hul onwettige misbruik van werkers te beskerm. Dolly wat aanvanklik daar werk, waarsku hom dat hy haar in die moeilikheid gaan bring. Wanneer hy hoor van fratse wat misbruik en aangehou word soos diere (nog erger as die slawehandel), besluit hy dat hy nie 'n etiket as kampvegter vir enige saak hoef te soek nie. Hy besef dat hy tot so 'n mate betrokke geraak het by sy beriggewings oor uitbuiting van kinders, dat hy nou die kwessie van die fratsbedryf kan en wil ondersoek. Hiermee kan hy 'n daadwerklike verandering aan die bestaan van hierdie arme ongelukkige mense teweegbring. Dolly kry 'n tweede kans om te ontsnap van die lewe as prostituut. Wanneer sy vir Thomas Ross, 'n edelman, ontmoet, voel sy vir die eerste keer asof daar sin in haar lewe is. Sy word meer bewus van watter onreg slawerny is na aanleiding van die verslag wat hy skryf om slawehandel afgeskaf te kry. Omdat sy verwerping as weggooikind ervaar het, het sy simpatie met hierdie mense. Na haar verskriklike ervaring in Lord Willy se huis, waar sy as vyftienjarige begin werk het en toe deur die jongeheer Woody een nag op onmenslike wyse verkrag en fisies aangerand is, het haar bewuswording vir ander se pyn en lyding verskerp. Dit het dus nie lank geneem vir Simon om haar te oorreed om hom by te staan met sy segetog teen die fratsmeesters nie. IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AFRIKAANS HUISTAAL: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 14 van 21 Wanneer Dolly saam met Simon na Archibald Varley se huis gaan om met die Amasone vrou te gaan praat, besef sy dat wreedheid deel van die menslike kondisie is. Sy besef dat die vrou se tong uitgesny is sodat sy nie vir die wêreld kan vertel van die eksperimente wat op haar uitgevoer is nie. Dolly besluit daar dat sy deel van hulle reddingspoging wil wees. Sy voel uit haar hart uit om hierdie sogenaamde fratse uit hulle ellende te help. Soos sy 'n tweede kans op lewe gekry het, verdien hulle dit ook. Die optrede en gedagtes van Dolly en Simon word telkens slim vanuit elkeen se perspektief vertel. Verder het sy ook die voordeel dat sy vanuit die politieke arena van Lord Ross insae kry vanuit die binnekringe van die parlement in die hele slawekwessie. Wanneer Lord Ross vir Dolly en Simon van die Hottentot-Venus vertel, besef Dolly dat hulle baie vinniger sal moet optree. Wanneer Lord Ross vir haar vertel van 'n brief wat hy ontvang het wat hom inlig oor haar, Dolly, se ongelukkige verlede, weet sy dat sy weereens verwerp word. Hierdie keer egter het sy 'n missie om ander te help, te meer so omdat sy verstaan hoe iemand soos Khoena moet voel om soos 'n frats behandel te word. Simon gaan ook deur 'n moeilike tyd nadat hy ernstig aangerand is deur 'n boef wat gehuur is deur die fratsmeester. Wanneer hy egter merk dat Dolly se moed laag is, sterk dit hom om saam met haar die stryd teen die slawemeesters te hervat. Hulle volg die fratse tot in die noorde van Engeland, maar kan niks daadwerkliks doen om vir Khoena te help nie. Wanneer Khoena vir Dolly vertel dat sy "huis toe" gaan, is die twee ondersoekers opreg bly saam met haar. Hulle versekering aan Khoena dat sy uiteindelik nie meer gebrandmerk sal wees as 'n frats nie, is vir haar 'n groot inspirasie. Wanneer Simon dan 'n berig lees van wetenskaplikes wat eksperimente op Khoena wil uitvoer, besluit hulle om alles in die stryd te werp om haar op die skip terug Kaap toe te sit. Vir Simon is dit 'n oomblik van waarheid. Dit is asof hy vir die eerste keer werklik weet hoe Dolly en Khoena voel. Khoena was tevrede toe sy hulle sien: "Julle het gekom!" Slot: • Die hoofpunte moet saamgevat word. • Op grond van hoofargumentbespreking moet tot 'n finale gevolgtrekking gekom word oor dit wat die kandidaat beredeneer het in die vraag. • Besluit ten slotte hoe elkeen se pad saam met Khoena haar swaarkry beklemtoon het sodat haar storie vandag erkenning kan verkry. Haar vreugde was egter van korte duur want die noodlot het weer ingegryp en die Paryse wetenskaplikes het haar tog weer in die hande gekry voor sy 'n skip kon haal (sy het gesterf) en het hulle die Kaapse Venus opgesny en in formalien "bewaar" vir wetenskaplike kennis in 'n wêreld waar menslikheid al minder saakmaak. Eers byna twee eeue later het Suid-Afrikaners dit reggekry om vir Khoena "huis toe" te bring en hier te begrawe in haar geliefde land, in die grond van haar eie mense. IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AFRIKAANS HUISTAAL: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 15 van 21 AFDELING B TRANSAKSIONELE SKRYFWERK In hierdie afdeling word DRIE opdragte gegee. Vraag 7 is VERPLIGTEND. Doen dan óf Vraag 8 óf Vraag 9. Elke skryfstuk moet ongeveer 250 woorde bevat. Maak seker dat jy die gepaste register en taal, soos gevra, gebruik. Die formaat, teikenleser en toon moet by elke skryfstuk pas. 'n Nasienrubriek sal vir die assessering van jou skryfwerk gebruik word. Die volgende verwerkte artikel op die Maroela Media (2 Desember 2015) kan as prikkel vir jou skryfstukke dien. VRAAG 7 ARGUMENTBEWOORDING (VERPLIGTE VRAAG) HIERDIE VRAAG IS VERPLIGTEND Die laerskool in julle omgewing het aangedui dat hulle die geen-huiswerk-beleid wil ondersoek. In die Afrikaansklas word 'n debat hieroor gevoer. As klastaak moet elkeen 'n argumentbewoording skryf waarin almal hulle siening oor die geen-huiswerk-beleid moet uitwys. Die volgende argumente moet aandag in die argumentbewoording geniet: geen huiswerk dra nie tot leerlinge se verantwoordelikheidsin by nie; 'n tradisionele skoolstelsel het nie meer 'n plek in ons samelewing nie; dit is nie ouers se taak om leerlinge in skoolwerk te help nie en spanning verminder met 'n geen-huiswerk-beleid. Skryf jou argumentbewoording in ongeveer 250 woorde. IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AFRIKAANS HUISTAAL: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 16 van 21 Haar woordvoerder, Kgalalelo Msibi, het aan Huisgenoot Argumentbewoording Doel van die verwoording van 'n gesê die OB het nog nie besluit wat sy gaan doen nie. Afleidings word gemaak argument is om iemand te oorreed "Ek bevestig ons het kennis ontvang van die president se aan hand van vooroordele, om 'n sekere standpunt te huldig voorneme om 'n interdik teen die OB te kry. Sy is tans in voorkeure/afkeure, menings, Zuma keer staatskaping- samesprekings met haar regspan oor hoe om die situasie behoeftes, aannames van die verslag: te hanteer." Die argument berus op emosionele teikengroep of die skrywer Thuli Madonsela praat met Die presidensie het 'n aansoek by die hooggeregshof in haar prokureurs of op ongegronde veralgemening Pretoria ingedien om te keer dat die openbare beskermer (die skrywer wil doelbewus die 'n verslag oor staatskaping bekendstel. Dit is dus 'n toespraak in gevoel in plaas van die logika Sy was veronderstel om haar voorlopige bevindinge na die kleine, wat jy met 'n van die leser aanspreek sogenaamde staatskaping Vrydag – haar laaste dag in die enkele individu of klein amp – uit te reik. groepie mense voer Kundiges (nie noodwendig op die "Ek kan nie sê op watter gronde ons die aansoek bring nie. tersaaklike gebied) se menings Ek is ook nie seker wanneer die aansoek gehoor sal word Die persoon of persone nie," het Ngqulunga aan Huisgenoot gesê. "Die stukke is word gebruik of aangehaal gaan nou met by die hof ingedien." Gerugte in politieke binnekringe wil dit hê Madonsela se teenargumente kom en 'n Emosiebelaaide woorde wat die verslag bevat bewyse van onbehoorlike inmengery deur mens moet jou feite ook voorkeure of afkeure van die die omstrede Gupta-familie in kabinetsake. daarop grond en direk leser uitbuit word ingespan 'n ingeligte het vroeër aan Huisgenoot gesê die bewyse in daarop reageer die verslag is "plofbaar en verdoemend." In die klas ontstaan (na jy doodonskuldig verwys het na die korrupsie in ons land) 'n woordewisseling oor ons president en Inleiding: lei hulle om te adv. Thuli Madonsela se laaste verslag voor sy uit haar pos tree. redeneer Dit ruk handuit en jy laat elkeen sy argumente neerskryf: Moes adv. Mandonsela haar verslag openbaar gemaak het of nie. Gee mekaar kans om Motiveer jou siening. hulle sê te sê Die woordewisseling ruk Reageer met feite handuit en elkeen moet (op die regte manier) – sy argumente neerskryf: wees dus ingelig Moes adv. Mandonsela haar verslag openbaar gemaak het of nie. Nou moet alles in Motiveer jou siening. skryfvorm weergegee word Thuli Madonsela moet, volgens my, haar Inleiding: spreek die Madonsela moes 'n voorlopige verslag verslag oor die staatskaping bekendgemaak argument onmiddellik bekendmaak, maar pres. Zuma het het. aan daarop aangedring, nadat die bewyse aan hom oorhandig is, om self eers Gee feite in Hierdie verslag, na die DA gevra het diegene wat voor Mandonsela getuig daaropvolgende aantuigings van staatskapings moet ondersoek het, te ondervra. Die feit dat die paragrawe wat word nadat ANC-persone beweer het hulle is presidensie toe nie op die gegewe tyd jou argument Gee jou standpunt kabinetsposte deur die Gupta-familie geskrewe antwoorde op haar navrae staaf aangebied, moes bekendgemaak word, want gegee het nie, is vir my 'n bewys dat haar opvolger doen nou niks hieraan nie. hierdie verslag waarhede bevat. Staatskaping verwys na onbehoorlike Dus, in die belang van alle Suid-Afrikaners ongerymdhede wat individue buite die staat op regeringsake uitoefen. En die Guptas het niks Begin nou jou mening MOES die verslag bekendgemaak word. met die regering te doen nie. Natuurlik word dit te gee wat verband Nou gaan die proses nie sy loop nie. Dit is Slot: vat saam en vir eie gewin gedoen, veral om toegang tot hou met feite aan jou betreurenswaardig dat die president so 'n gee jou siening staatskontrakte en tenders te bekom. Die bekend houvas het oor ons reg (en die nuwe Guptas is 'n invloedryke familie met noue openbare beskermer) dat hierdie bande aan pres. Zuma en sy gesin. ongerymdhede nie uitgewis kan word nie. EN DOEN NOU VRAAG 8 OF VRAAG 9 VRAAG 8 RESTAURANTRESENSIE Die Hoërskool Sun Valley het besluit om hierdie navorsing (dat leerlinge akademies beter presteer as daar minder druk is en waar daar 'n ontvanklike, rustige atmosfeer is) ernstig op te neem en 'n deftige restaurant op die kampus te begin waar leerlinge (asook hulle ouers) kan ontspan en die mooi skoolterrein waardeer. As plaaslike joernalis en koskenner moet jy 'n resensie oor hierdie restaurant skryf. IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AFRIKAANS HUISTAAL: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 17 van 21 In jou resensie moet jy aandag aan die volgende skenk: ontvangs, interieur, atmosfeer en musiek, bediening en gehalte van die spys en drank. Jou resensie moet ongeveer 250 woorde wees. DIE RESENSIE 7. Personeel Die doel van 'n resensie: • Algemene voorkoms – kleredrag (sluit aan by tema?) Om die een of ander gebeurtenis (films, TV-programme, • Netheid, hulpvaardigheid, professionaliteit, boeke, restaurante, ens.) te evalueer. 'n Waarde-oordeel moet taalgebruik, flinkheid, hantering van probleem. dus uitgespreek word, ondersteun deur geldige argumente. 8. Spyskaart Die resensie verskyn in normale paragraafvorm. • Voorkoms en uitleg: netjies, in korrekte volgorde (voor-, hoof- en nageregte). DIE RESTAURANTRESENSIE • Pryse moet op spyskaart voorkom. • Is die geregte eie aan die betrokke restaurant? 1. Ligging • Is alles wat op die spyskaart voorkom, • Noem waar die restaurant geleë is, sê iets van die beskikbaar? onmiddellike omgewing (bv. in 'n park, naby 9. Wynlys inkopiesentrum, sluit restaurant aan by omgewing, is dit maklik bereikbaar). • Is 'n wynlys beskikbaar? • Voldoende parkeergeriewe, veilige gebied vir beide • Verskeidenheid? kante en voertuie. • Vergelykende pryse? • Dui die groep aan wat aanklank sal vind by die • Bediening van alkoholiese drank of nie? betrokke restaurant – tieners, volwassenes, gesinne, sakelui, werksetes, konferensies. 10. Adieu 2. Ingang/Ontvangs/Portaal • Opvolg van geregte, voorstelle, i.v.m. verdere geregte. • Dui op moontlike indrukwekkende en uitstaande • Verwydering van eetgerei/breekgoed. komponente, bv. • Aanbieding van rekening. − Voordeur – massiewe houtsneewerk wat • Word 'n uitnodiging gerig om restaurant weer te voorsmaak bied van die eksklusiwiteit wat die besoek? restaurant kenmerk. • Groenmente/tandestokkies. − Ontvangs deur spesifieke persone. • Afskeidsgroet. − Versierings in ontvangsarea – is dit vleiend/ oordadig/komplimenteer dit die restaurant in sy Blue Danube, Nuwekerkstraat 102, geheel. Tambloerskloof 3. Interieur As jy gelukkig is, kom jy dié geluk 'n paar keer in 'n leeftyd oor. 'n Ou vriend • Sluit dit aan by die tipe restaurant, bv. Griekse, wat die pad gevat het uit die land uit, Italiaanse of Chinese restaurant. kom besweer sy verlange en nooi jou • Elegante dekor, skilderye, muurpanele. en die blom in jou lewe uit vir ete. Jy • Kleurskema – modern/konserwatief. kan die plek nomineer – "onthou, ek • Vloeroppervlakte, bv. geometriese patrone/teëls. betaal met die pond agter my, moenie • Gordyne/blindings. skaam wees nie." Jy is nie skaam nie, • Beligting – dakvensters, lampskerms, kerse. en uit die sowat vyf toprestaurante van • Plante/tafelversierings. die Kaap kies jy die een waar parkeerplek tans lekker gemaklik is. • Lugreëlaar. Later die aand bekyk hy die rekening 4. Meublement so deur sy Switserse brilletjie en • Stoele, tafels, gestoffeerde banke. verander van rooi na bleek. Maar dit • Eetgerei, breekgoed, glasware. was die moeite werd. Voor die aansit het ons by die kroegie 'n duo kirs elk 5. Musiek geniet, en kennis gemaak met Thomas Sinn, eienaar, sjef en baas- • Sluit dit aan by die tema van die restaurant. brein agter die Blue Danube. Aldus het • Orkes/CD's. ons die geheime van die aand se • Klank – goed/swak/steurend/vleiend op die oor. spyskaart eerstehands kon kry. • Dansvloer – beskikbaar of nie? Blue Danube is een van die min restaurante van 'n 6. Atmosfeer behoorlike gravid lax (voorgereg) voorsit, maar die geregte wat my gasheer finaal oortuig het die koste was • Is die atmosfeer rustig, voel jy welkom. geregverdig, was die sjokolade-crème brulée met Amarula- • Privaat/restaurant oorvol. roomys. Ek en die ma van my kinders het die Salzburger • Formeel/informeel. Nockerin met roomys geniet. Dis die lekker lewe ... [Uit: Insig (Desember 2002)] OF IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AFRIKAANS HUISTAAL: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 18 van 21 VRAAG 9 FORMELE BRIEF As ouboet/ousus van 'n graadsesleerder in Primêre Skool Sun Valley, voel jy dit jou plig om te reageer op hierdie berig. Volgens jou is dit 'n skool se plig om sy leerders 'n verantwoordelikheidsin te leer en is sy van mening dat hierdie laerskool se huidige stelsel dit wel regkry OF dat hulle hul plig versuim. Skryf nou aan die voorsitter van die beheerliggaam 'n formele brief en lug jou opinie hieroor. Gee die volgende in jou formele brief weer: bewyse van verantwoordelikheidsin of gebrek daaraan by jou boetie/sussie in graad ses soos jy en jou ouers dit beleef. Verwys na sy/haar werksetiek, take by die huis, uitbreiding van algemene kennis en algemene persoonlikheidsverandering. Jou formele brief moet ongeveer 250 woorde wees. VOORBEELD: Kies 'n maklike adres (nie eie nie). Posbus 17039 Indien straat – skryf as een woord. Wilgehof Bloemfontein 9301 Die datum direk onder skrywer se adres moet voluit geskryf word. 8 Junie 2012 Die Stadsklerk Ontvangeradres: Bloemfontein Munisipaliteit Ampsbenaming moet adres voorafgaan Posbus 34055 (persoon in beheer) Bloemfontein 9301 Aanhef Geagte Heer/Meneer Van Dyk/Geagte mnr. A de la Rey Inhoudsopskrif KLAGTE IN VERBAND MET ONPRODUKTIWITEIT VAN MUNISIPALE WERKERS Dit spyt my om 'n brief van hierdie aard aan u te moet rig, maar Inleiding, u sal besef verskillende dat dit in paragrawe endie belang van ons pragtige Stad Bloemfontein is om daarop ag te slaan. slot: formele briewe moet op die man af, sonder omhaal van woorde of Ek wil as belastingbetaler beswaar maak teen die grootskaalse tierlantyntjiesgeld- weesen tydverkwisting – saaklik en deurdat munisipale werkers onproduktief aangewend word. As ekonoom is nugter geskryf word. ek daarvan oortuig dat u te veel werkers na hierdie woonbuurt gestuur het. Ek het opgemerk dat die werkers beurte maak om take te verrig. Slegs 'n paar werkers is dus konstruktief besig op 'n sekere tydstip, terwyl die ander werkers dan gesels en ontspan. U sal met my saamstem dat sulke optrede totaal ongehoord is. Ek sal dit opreg waardeer indien u 'n oplossing vir hierdie probleem kan vind. Ons as gevestigde inwoners is immers geregtig op 'n diens van goeie gehalte. Geen leestekens/interpunksie. Die uwe Indien sender manlik – net voorletters en J.J. Malan van. Indien sender vroulik – kan me/mev/mej voor van skryf. Handtekening kan tussen DIE UWE en VOORLETTERS EN VAN kom. Totaal: 100 punte IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AFRIKAANS HUISTAAL: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 19 van 21 D.15 – Rubriek vir die assessering van 'n literêre opstel – Prosa (30 punte) INHOUD (20) STRUKTUUR EN TAAL (10) KODES EN Interpretasie van die onderwerp. Grondige argumente. Struktuur, logiese vloei en aanbieding. Gebruik van taal, PUNTETOEKENNING Kennis en begrip van die voorgeskrewe werk. toon en styl in opstel. Indiepte interpretasie van onderwerp, alle aspekte van die onderwerp is ten volle Uiters knap gestruktureerde opstel. Samehang puik. bespreek. Inleiding verwys na teks, vraag en doelstelling op uitmuntende wyse. Uitstekende en gepaste inleiding en slot wat stylvereistes Kode 8 Uitmuntend Slot vat inhoud en opdrag en uitgangspunt saam op uiters vaardige wyse. Uitmuntend perfek ondervang. Uitmuntende respons (90+) op opdrag met eie stem en goue draadjie wat bind Aanhalings en bewyse uit teks puik geïntegreer. A+: 100–90% 20–18 punte van inleiding tot slot. Oortuigende argumente ondersteun deur 10 punte Taal, toon en styl slim en treffend aangewend. Register baie aanhalings/verwysings uit teks wat deelgemaak word van opstel. knap hanteer. Woordkeuse sprankelend en gesofistikeerd. Uitstekende kennis en begrip van teks en genre. Eie siening. ++++ Lengte volgens vereistes. Knap interpretasie van onderwerp. Bykans alle aspekte van die onderwerp is Samehangende en goed-gestruktureerde opstel. volledig bespreek. Inleiding soos hierbo en slot eindig op ryk en vaardige Goeie en gepaste inleiding en slot wat stylvereistes goed Kode 7 Puik Puik manier. Die leerder is duidelik in beheer van haar standpunt. Goeie respons op ondervang. Aanhalings/bewyse uit teks is sinvol opdrag. Voldoende detail. Slim argumente, uitgebreid, ondersteun uit die teks geïntegreer. Taal, toon en styl is gevorderd en korrek. A: 89–80% 17–16 punte 9–8 punte met aanhalings/verwysings. Uitstekende kennis en begrip van teks en genre. Register knap hanteer (woordkeuse en konteks). Eie siening. +++ Leerder duidelik gemaklik met vraag en respons. Lengte volgens vereistes. Goeie interpretasie van onderwerp. Bykans alle aspekte van die onderwerp is op Opstel is goed gestruktureerd. Goeie poging tot samehang. geskikte en gepaste wyse bespreek. Inleiding kom effens kort aan doelstelling Inleiding en slot dui standpunt en slotvereistes redelik goed Kode 6 Verdienstelik Verdienstelik en uitgangspunt. Slot eindig effens stomp sonder behoorlike afronding van aan. onderwerp. Aanhalings/bewyse is goed gebruik. B: 79–70% 15–14 punte 7 punte Gedetailleerde respons. Goeie argumente is aangevoer en goed ondersteun uit Taal, toon en styl gepas vir die doel. teks. Goeie kennis en begrip van teks en genre. Eie siening merkbaar. ++ Goeie aanbieding, register korrek. Lengte bevredigend Toon begrip en het onderwerp redelik goed geïnterpreteer. Meeste van die Struktuur is redelik duidelik. aspekte van onderwerp is bespreek. Inleiding omvat nie die vraag- en Inleiding en slot aanwesig, maar nie volledig genoeg nie. Kode 5 Beduidend opdraginligting op voldoende wyse om te lei tot goeie opstel nie. Slot nie goed Beduidend Aanhalings/bewyse soms lukraak aangelas. Samehang afgerond en terugverwysend nie. toon leemtes. Taal, toon, styl toon foute, maar vloei is C: 69–60% 13–12 punte Taamlik gedetailleerde respons. Sommige argumente is gegee, maar nie almal 6 punte redelik. Aanbieding bevredigend. goed gemotiveer uit teks nie. Kennis en begrip van teks en genre effens Register redelik gepas. teleurstellend. Eie siening kom effens kort. + Neig tot storievertelling. Lengte kan pla. Interpretasie van onderwerp redelik. Nie alle aspekte van onderwerp is Min bewys van gepaste struktuur en samehang. genoegsaam bespreek nie. Inhoud oppervlakkig en standpunt in inleiding lei nie Inleiding en slot aanwesig, maar nie funksioneel nie. Kode 4 Voldoende Voldoende tot 'n respons wat gaan bevredig nie. Slot bloot net 'n stelling wat nie Aanhalings/bewyse nie akkuraat nie en swak gebruik. Foute terugverwys nie. Detail ontbreek. Bewyse vir argumente kom soms kort. Basiese in taal, toon en styl steurend. D: 59–50% 11–10 punte 5 punte kennis en begrip van teks en genre. Min sprake van eie siening. Meestal geykte Aanbieding redelik. Gepaste register soms gebruik. idees. Meestal storievertelling. Lengte kan pla. Baie gewone en gemiddelde poging tot interpretasie van onderwerp. Sommige Gebrekkige struktuur en samehang. Inleiding of slot is Kode 3 Matig Matig aspekte van onderwerp ontbreek. Inleiding en slot niksseggend of afwesig. Min afwesig of van geen belang nie. Min aanhalings of bewyse, detail. Argumente vaag, min verwysing na teks. Kennis en begrip van teks kom herhaling van idees. Taal foutief, toon en styl nie gepas nie. E: 49–40% 9–8 punte 4 punte kort. Geen tekens van eie siening nie. Register swak aangewend. Lengte onvanpas. Houvas op die onderwerp is swak. Inleiding en/of slot maak geen indruk op Swak aanbieding en struktuur uiters gebrekkig. Inleiding en Kode 2 Basies Basies uitkoms van opstel nie. Reageer herhalend en soms van die punt af. Verkeerde slot afwesig of heeltemal foutief. interpretasie. Poging tot argumentering, nie verantwoord uit teks nie. Min tekens Taalfoute en foutiewe styl maak opstel onsuksesvol, moeilik F: 39–30% 7–6 punte 3 punte van akkurate kennis en begrip van teks; gebrekkig. om te lees. Lengte kry min aandag. Kode 1 Ontoereikend Respons is soms relevant tot onderwerp, maar argumente is ontoepaslik en Ontoereikend Moeilik om te bepaal of onderwerp aangespreek word. moeilik om te volg. Swak antwoord. Min toepaslike verwysings. Kennis en begrip Geen tekens van logiese benadering nie. Swak taalgebruik, G–H: 29–0% 5–0 punte werklik gebrekkig. Teks duidelik nie ingestudeer nie. 2–0 punte styl en toon foutief. Lengte is deel van swak respons. IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AFRIKAANS HUISTAAL: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 20 van 21 D.16 – Rubriek vir betogende opstel – Drama: mini-essay INHOUD (20) STRUKTUUR EN TAAL (10) KODES EN Interpretasie van die onderwerp. Grondige argumente. Struktuur, logiese vloei en aanbieding. Gebruik van taal, PUNTETOEKENNING Kennis en begrip van die voorgeskrewe werk. toon en styl in opstel. Gesofistikeerde bewys van eie siening - persoonlike mening oortuigend gestel Inleiding stel standpunt duidelik. Styl reeds betogend. en gemotiveer. Inleiding omvat inleidende inligting en standpunt uitstekend. Slot uitmuntende opsomming. Struktuur en samehang Kode 7 Uitmuntend Slot verwys terug en sluit opstel dus op vaardige wyse af. Interpretasie buitengewoon goed. Baie sterk betogende styl. Uitmuntend uitstekend. Uitmuntende kennis en begrip van teks. Gepaste aanhalings en Register en woordeskat puik. Taalfunksies en lengte korrek. A+: 100–90% 20–18 punte situasies uitstekend gekies en akkuraat ingeweef. Alle aspekte van opdrag Lengte binne vereiste perke. (Uitstekende opstel maar kan 10–8 punte A: 89–80% 17–16 punte uitstekend uitgevoer. Verskil tussen A+ en A lê by kreatiwiteit van respons. egter te lank wees. Gebruik oordeel by bepunting.) A+ Ook A+ duidelike goue draad tussen inleiding en slot. foutloos. Sprankelende en gesofistikeerde taal en woordkeuses. Bewys van eie siening – persoonlike mening duidelik gestel en gemotiveer. Inleiding stel standpunt duidelik in betogende styl met slot Kode 6 Verdienstelik Inleiding mis enkele betogende/rigtinggewende opmerkings. Slot goed, maar Verdienstelik gepaste afsluiting van betoog. nie oortuigend en sterk nie. Goeie interpretasie van onderwerp. Deeglike Struktuur en samehang sinvol. Sterk betogende styl. B: 79–70% 15–14 punte kennis en begrip van teks. Gepaste aanhalings en situasies goed gekies en 7 punte Register, woordeskat baie goed. Taalfunksies en lengte ingeweef. Alle aspekte van onderwerp goed uitgevoer. korrek binne vereistes. Eie siening opmerklik – kan persoonlike mening stel en motiveer. Inleiding kom Inleiding en slot redelik goed verwoord. Betogende styl Kode 5 Beduidend kort aan rigtinggewende opmerkings volgens opdrag en slot verwys nie Beduidend ontbreek ietwat. Struktuur en samehang bevredigend. genoegsaam terug met sterk afronding nie. Ken en verstaan teks redelik en Betogende styl op gangbare wyse volgehou. Register en C: 69–60% 13–12 punte kan interpreteer. Aanhalings en situasies gebruik, maar soms losstaande en 6 punte woordgebruik redelik gepas. Taalfunksies meestal korrek. effe onakkuraat. Heelwat aspekte van opdrag goed uitgevoer. Lengte kan pla, te kort of onnodig te lank. Redelike bewys van eie siening - persoonlike mening wel merkbaar. Inleiding Inleiding en slot toon poging tot standpuntinname en maak nie standpunt duidelik nie en verwys min na opdrag. Slot eindig bloot opsomming, maar betogende styl nie bewustelik aanwesig Kode 4 Voldoende Voldoende sonder werklike terugverwysing na fokus van opstel. Motivering redelik. nie. Neig tot vertelling. Samehang nie goed bewerkstellig Interpretasie gewoon. Kennis en begrip van teks toon leemtes. nie. Register en woordgebruik soms onakkuraat. Taalfoute D: 59–50% 11–10 punte 5 punte Keuse van bewyse uit teks lukraak en losstaande. raak opmerklik. Lengte pla. Te kort of ver oor woordtal; lei Aspekte van opdrag aanvaarbaar uitgevoer. tot niksseggende of herhalende stellings. Min sprake van eie siening. Weergawe nie onderwerpgerig. Slegs oorvertel van Inleiding en slot voldoen nie aan vereistes nie. Kode 3 Matig inhoud. Motivering van min waarde. Inleiding nie funksioneel as rigtingwyser Matig Styl: vertelling oorheers. Struktuur los en samehang nie. Slot bloot aanwesig sonder gepaste terugverwysing. Interpretasie baie ontbreek. Register en woordgebruik soms onakkuraat en E: 49–40% 9–8 punte gemiddeld. Kennis en begrip van teks kom kort. Sukkel om gepaste bewyse uit 4 punte hinderlik. Taalfoute raak steurend. Lengte pla. teks te gebruik. Sommige aspekte van opdrag uitgevoer. Nie volgens vereistes nie. Eie siening nie merkbaar nie. Motivering feitlik afwesig. Inleiding en slot nie van Inleiding en/of slot afwesig. Kode 2 Basies toepassing wat inhoud betref nie. Begrip en kennis van teks gebrekkig. Bewyse Basies Selfs vertelling ongestruktureerd en verwarrend. uit teks feitlik afwesig. Min aspekte van opdrag aangeraak. Bedoeling van Register byna afwesig. F: 39–30% 7–6 punte opstel moeilik om te lees. Voorbereiding blyk onvoldoende te wees. 3 punte Woordkeuse dikwels foutief. Heelwat steurende taalfoute. Vertelling onakkuraat. Inhoud en betoog slaag nie Lengte onvanpas. Geen tekens van eie denke nie. Inleiding en/of slot van geen waarde nie of Inleiding en slot afwesig of nutteloos. Styl, slegs Kode 1 Ontoereikend Ontoereikend afwesig. Respons betrek skaars onderwerp en opdrag. Moeilik om opstel te aaneenlopende teks, moeilik om te verstaan. Baie taal- en verstaan. Foutiewe en onvolledige kennis van teks. Bewyse uit teks afwesig. spelfoute. Woordkeuse pas nie by die onderwerp of genre G–H: 29–0% 5–0 punte 2–0 punte Onvoldoende voorbereiding. nie. Lengte problematies. IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AFRIKAANS HUISTAAL: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 21 van 21 D.17 – Transaksionele skryfwerk Transaksionele skryfwerk Lengte: 250 woorde (Let asb. op dat lengtevereiste deurgaans geld as deel van formaat en styl.) Indien lengte nie die vereistes nakom nie, moet 'n kategorie-verskuiwing gemaak word. TOTAAL: 20 PUNTE Vlak en punt Inhoud en doel Styl, taal, formaat Vlak 7 Inhoud uitstekend en volledig volgens opdrag. Doel en Hooggesofistikeerde gebruik van taalkonvensies. Uitmuntend teikenleser voortdurend duidelik. Kreatief, relevant, 10–8 Woordeskat en register uitstekend gepas volgens opdrag. sprankelend. Oorspronklike idees. Formaat absoluut korrek. 10–8 Vlak 6 Inhoud gepas volgens opdrag. Relevant. Goeie detail. Doel Taalkonvensies goed gebruik. Register en woordeskat baie goed Baie goed en teikenleser nie heeltemal volgehou nie. Opdrag korrek 7,5–7 hoewel enkele swakhede voorkom. Taal en sinsbou hoofsaaklik uitgevoer. Detail interessant. Diepte kom effens kort. korrek. Formaat hoofsaaklik korrek. 7,5–7 Vlak 5 Inhoud bevredigend volgens opdrag. Poging tot gepaste doel Taalkonvensies, register en woordeskat genoegsaam vir 'n Goed en inagneming van teikenleser. Af en toe steurende leemtes. 6,5–6 gemiddelde respons. Taal en sinsbou toon soms foute. Formaat Enkele interessante idees, maar eie stem en diepte kom kort. meestal korrek. Styl toon begrip vir opdrag. 6,5–6 'n Gemiddelde respons. Vlak 4 Kandidaat toon begrip vir opdrag en probeer doel en Register en woordeskat gewoon en algemeen. Taal en sinsbou Voldoende teikenleser in ag neem. Poging nie heeltemal geslaag nie. 5,5–5 toon lastige foute. Formaat toon steurende leemtes. Styl en Respons baie gewoon en gemiddeld. Min sprake van eie toon nie genoegsaam volgens opdrag nie. 5,5–5 stem en oorspronklikheid. Vlak 3 Poging om opdrag uit te voer nie heeltemal geslaagd nie. Min Formaat meestal onvanpas. Redelik tekens van gepaste teikenleser. Inhoud eenvoudig en 4,5–4 Register en woordeskat pas nie die opdrag nie. Styl en toon verbeeldingloos. Pedanties. dikwels foutief. Taal-, spel-, sinsbou swak. 4,5–4 Vlak 2 Opdrag nie korrek uitgevoer nie. Teikengroep geïgnoreer. Formaat toon baie foute. Elementêr Beperkte respons in die algemeen. Kandidaat toon min insig 3,5–3 Min begrip van korrekte register, woordeskat en taalfunksies. in en kennis van vereistes. Inhoud kom kort. Kandidaat het Selfs lengte is foutief. Styl en toon onvanpas. 3,5–3 waarskynlik nie vraag en opdrag verstaan nie. Vlak 1 Min tekens van begrip van opdrag. Selfs onsinnig. Kandidaat Formaat heeltemal foutief. Ontoereikend is duidelik nie in beheer van hierdie afdeling van skryfwerk 2,5 Geen begrip van korrekte taal-, register-, en/of formaat-konvensies nie. Kandidaat kan nie slaag nie. nie. Geen moontlikheid van 'n slaagsyfer nie. 2,5–0 IEB Copyright © 2017