Downloaded from hlayiso.com
SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN/
NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN
ONTWERP
(TEORIE)
2023
NASIENRIGLYNE
PUNTE: 100
Hierdie nasienriglyne bestaan uit 22 bladsye.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Skip to contentAll 2023 papers 





View all





Design Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Memo (Afrikaans)
Grade 12 Design Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2023 (Afrikaans), 22 pages. Read online or download the free PDF.
Design · Grade 12 · NSC June Exam · 2023. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- Design
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2023
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 22
- File size
- 1.2 MB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 22
This exam
NSC June Exam 2023
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Ontwerp/V1 2 DBE/2023
SS/NSS – Nasienriglyne
AFDELING A: ONTWERPGELETTERDHEID
VRAAG 1: 'ONGESIENE' VOORBEELDE [10 punte]
BEANTWOORD OF VRAAG 1.1 OF VRAAG 1.2.
1.1 (Ken 'n maksimum van 2 punte per kolpunt/aspek vir 'n totaal van 8 punte.)
1.1.1 Die plakkaat ontwerp is simmetries gebalanseer. Wanneer die plakkaat in die
middel verdeel is reflekteer meeste van die fatsoene, versierings en kleure aan
beide kante van die ontwerp. Alternatiewelik, kan die plakkaat as redelik
asimmetries gesien word omdat 'n ekstra juweliersware ketting op die regterkant,
onder die vrou se neus, bygevoeg is. Die fatsoene in die boonste linker en
middelkant van die plakkaat is ook effens groter as dié aan die regterkant.
Die plakkaat maak dwarsdeur gebruik van 'n reeks koel kleure en sluit turkoois,
poeierblou, dofgroen, wit en sterk swart cloisonnistiese lyne rondom al die fatsoene
en versierings in. Die polichromatiese kleure is in 'n plat, grafiesestyl aangewend
wat tot die dekoratiewe kwaliteit van die ontwerp bydra.
'n Verskeidenheid van gestileerde of vereenvoudigde fatsoene is gebruik. Die
fatsoene is dekoratief, ornamenteel en ryklik versierd. Van die fatsoene is
geometries en ander is organies. 'n Verskeidenheid van dekoratiewe fatsoene is
gebruik om die gesig en liggaam van die vrou te skep. Die agtergrond is
volgeprop met fatsoene wat 'n besige effek skep. Rondom die portret is 'n ligkrans
gekurfde fatsoen geskep om fokus op die portret en titel van die plakkaat te plaas.
Beweging is geskep deur die herhaling van kleure, dekoratiewe fatsoene en
rigtingaanduidendelyne. Patrone is op 'n slim manier gebruik om die fokuspunt op
die portret te vestig. In die boonste linker en regterkant van die plakkaat, lei
geometriese, diamantagtige fatsoene jou aandag na die ligkransboog fatsoen en
titel van die plakkaat. 'n Sigsagpatroon vorm 'n 'rand' en skep beweging rondom
die portret. 'n Dowwe groen kleur is gebruik om die beweging 'te raam' en te stop
en jou aandag terug na die fokusportret en titel te trek.
1.1.2 (Ken 2 punte toe.)
Die term eklekties behels die leen van 'n verskeidenheid van bronne en dié te
kombineer om innoverende ontwerpe te skep. Die patrone op die gesig herinner
mens aan die patrone wat in tradisionele Afrika-gesigverf en Afrika-
maskerhoutsnywerk gebruik is. Die plakkaat kon ook beïnvloed wees deur
Oosterse juweliersware versiering soos gesien in die juweliersware ketting op haar
neus. Oosterse dekoratiewe hennapatrone kan ook 'n verwysing wees. 'n
Verdere eklektiese verwysing kan ook Art Deco wees omdat die gestileerde
diamant en sigsagfatsoene 'n mens aan Art Deco se patrone wat geïnspireer is
deur Afrika of Asteek samelewings, herinner.
Gee krediet aan enige ander geldige stellings.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Ontwerp/V1 3 DBE/2023
SS/NSS – Nasienriglyne
V1.1 VLAK KOGNITIEWE VAARDIGHEDE GEWIGS- VRAE PUNTE
TOEKENNING (10)
Laer Orde Onthou, Herroep, Herken 30% 1.1.1 2
Verstaan, Verduidelik, Beskryf 1.1.1 1
Middel Orde Toepas, Implementeer, 40% 1.1.1 + 3+1
Organiseer 1.1.2
Hoër Orde Analiseer, Vergelyk, Interpreteer 1.1.1 1
Evalueer, Reflekteer 30% 1.1.1 1
Sintetiseer, Regverdig 1.1.2 1
OF
1.2 (Ken 'n maksimum van 2 punte vir elke kolpunt/aspek vir 'n totaal van 10 punte
toe.)
Die buitelyne rondom die opdienkabinet is eenvoudig en skoon wat dit 'n
kontemporêre, masjienagtige gevoel gee. Die effens gekurfde hoeke versag die
ontwerp. Die reguit hoekige lyne van die dekoratiewe patrone weerspieël die
hoekige lyne van die pote en horingagtige kenmerke in die middel, om eenheid te
skep. Die herhaling van hoekige lyne in die patroon stel beweging voor, wat tot die
dinamiese kwaliteit van die opdienkabinet bydra.
Die opdienkabinet self is amper heeltemal swart, 'n neutrale kleur, wat dit 'n kragtige
en sterk impak gee. Die opdienkabinet word meer opvallend as gevolg van die
gebruik van sterk, kontrasterende goue liniêre patrone. Die gesamentlike gebruik
van goud en swart suggereer rykdom en luuksheid.
Die vorm van die opdienkabinet is solied en blokagtig wat dit gewig en stabiliteit
gee. Die dun, hoekige pote lig die opdienkabinet van die vloer af wat dit 'n elegante
gevoel verleen.
Die opdienkabinet is simmetries gebalanseer omdat die linkerkant 'n presiese
weerspieëlende beeld van die regterkant is. Hierdie simmetriese balans dra tot die
gevoel van orde en beheer by en trek ook die oog na die middel toe.
Die bonkigheid van die opdienkabinet is deur die raamwerk van 'n koei geïnspireer,
'n heilige dier in Afrika mitologie. Die horingagtige kenmerk wat bo die middelste
gedeelte van die opdienkabinet uitstaan, is ook deur die koei geïnspireer wat die
ontwerp met Afrikakultuur en tradisies verbind. Die goud-geel chevrons, diamante
en driehoeke herinner aan die graverings wat op die Ukhamba potte gemaak is
(tradisionele kleipotte wat gebruik is om bier uit te drink). Die eenvoudige, skoon
lyne van die opdienkabinet verwys ook na die invloed van 1970s se Skandinawiese
ontwerp. Die skoon chevron patrone herinner mens aan Art Deco versierings.
Gee krediet aan enige ander geldige stellings.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Ontwerp/V1 4 DBE/2023
SS/NSS – Nasienriglyne
V1.2 VLAK KOGNITIEWE VAARDIGHEDE GEWIGS- VRAE PUNTE
TOEKENNING (10)
Laer Orde Onthou, Herroep, Herken 30% 1.2 2
Verstaan, Verduidelik, Beskryf 1
Middel Orde Toepas, Implementeer, 40% 1.2 4
Organiseer
Hoër Orde Analiseer, Vergelyk, Interpreteer 2
Evalueer, Reflekteer 30% 1.2 1
Sintetiseer, Regverdig
KOMMUNIKASIE DEUR ONTWERP
VRAAG 2 [10 punte]
2.1 (Ken 'n maksimum van 2 punte per vereiste vir 'n totaal van 4 punte toe.)
Die stereotiepe is dat vrouens aan hul mans onderdanig is. Die beeld is 'n vrou
wat 'n voorskoot dra en 'n rokende pan in haar hand vashou wat vrouens
stereotipeer as nie in staat om effektief te werk nie. Dit stel voor dat vrouens
ongefokus is en dat hul kos brand terwyl hul vir hul mans kook. Die sakdoek stel
voor dat die vrou huil en dat vrouens emosioneel is en oor eenvoudige dinge soos
om kos te verbrand, sal huil. Vooroordeel is duidelik in die advertensie met die
man wat uitgebeeld word as die vergewingsgesinde en vertroostende man wat sê
'darem het jy nie die bier gebrand nie'. Hierdie plakkaat was in die 1950s
gemaak, wanneer dit van vrouens verwag was om huisvrouens te wees en die
mans die broodwinners. Die man dra 'n besigheids-styl pak wat die stereotiepe
uitbeeld dat ʼn man die voorsiener of die geleerde professionele in die huishouding
is.
Gee krediet aan enige ander geldige stellings.
2.2 ('n Maksimum van 2 punte vir elke kolpunt/aspek vir 'n totaal van 6 punte)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Ontwerp/V1 5 DBE/2023
SS/NSS – Nasienriglyne
Funksie
Die haarkamme is vir verskillende haarteksture geskep. FIGUUR D dien 'n
dekoratiewe funksie wat gereeld gebruik is om haarstyle te versier en dit in styl te
hou, in vergelyking met FIGUUR E wat gereeld verwys word na 'n Afropluk en
gebruik word om afrohare te kam en of te styl.
Materiaal
FIGUUR D is van mensgemaakte plastiek materiaal gemaak en met wit en blou
diamante versier wat dit 'n blink, glansende 'glitzy' gevoel gee, terwyl FIGUUR E
meer aards is omdat dit van hout gemaak is wat 'n natuurlike bioafbreekbare
materiaal is.
Vorm
Die vorm van die dekoratiewe gedeelte van FIGUUR D is kromlynig, organies en
vol beweging. Dit is ook ingewikkeld, delikaat en kompleks in vergelyking met
die vorm van FIGUUR E wat solied, eenvoudig en stabiel, maar ook kromlynig in
voorkoms is.
Gee krediet aan enige ander geldige stellings.
NEEM KENNIS: 'n Maksimum van SLEGS 2 punte mag toegeken word vir 'n
tabelvorm vergelykende antwoord. 'n Maksimum van 4 punte mag toegeken
word waar kandidate twee aparte vergelykings aanbied. Gebruik die
kognitiewe tabel as 'n riglyn vir jou puntetoekenning.
V2 VLAK KOGNITIEWE VAARDIGHEDE GEWIGS- VRAE PUNTE
TOEKENNING (10)
Laer Orde Onthou, Herroep, Herken 30% 2.1 1
Verstaan, Verduidelik, Beskryf 2.2 2
Middel Orde Toepas, Implementeer, 40% 2.1 2
Organiseer 2.2 2
Hoër Orde Analiseer, Vergelyk, Interpreteer 2.1 1
Evalueer, Reflekteer 30%
Sintetiseer, Regverdig 2.2 2
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Ontwerp/V1 6 DBE/2023
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 3 [10 punte]
(Ken 10 punte toe.)
(Ken ʼn maksimum van 2 punte vir elke kolpunt/aspek toe vir 'n totaal van 10
punte.)
3.1 'n Vergelyking van die Tempel van Hephaestus met die kontemporêre
Chamber Church
Die funksie van die Romeinse tempel was om die kultusbeelde te huisves, nie die
aanbidders nie. Beelde van Hephaestus, die mitologiese god van vuur en die
beskermheergodin van Athene Athena, was gehuisves in die middel van die
struktuur in die cella. In vergelyking, is die Chamber Church gebou om die
gemeente te akkommodeer om 'n godsdienstige ervaring en 'n materialistiese
gevoel te skep deur die aanbidders se ervaring van die ruimte. Die grotagtige
ruimte gee aan die aanbidders die gevoel van vrede en skuiling. Dit verskaf ook 'n
raamwerk vir die ritueel en heiligheid wat benodig word, daardeur veroorsaak dit 'n
konneksie tussen die werklikheid en die spirituele dimensies.
Die Tempel van Hephaestus, ontwerp deur Ictinus, is 'n goedversorgde Griekse
tempel geïnspireer deur die Griekse mitologiese god van vuur, metaalwerk en
vakmanskap. Die Griekse tempel is in 'n area gebou waar baie
keramiekwerkswinkels en metaalwerkswinkels gevind is, dus word die rede
waarom die Tempel aan dié god opgedra is, gemotiveer. Die Chamber Church in
China, ontwerp deur Büro Ziyu Zhuang, is geïnspireer deur die behoefte om 'n
moderne weergawe van 'n kerk te skep. Vertikale ribbes is gebruik om 'n suiwer
vorm te skep wat die argetipe van 'n kerk, oproep. Die interieurontwerp van die
Chamber Church is uit ʼn grot ontwikkel en die eksterieur is geïnspireer deur sy
voorgangers m.a.w. Romeinse basilikas en Christelike kerke. Die grotagtige
interieur vorm van die Chamber Church is geïnspireer deur die eerste grotte wat
deur primitiewe mense vir beskerming teen die ongenaakbare elemente en
gevaarlike diere, gebruik is. Hul omringende vorm is diep ingelê as 'n teken van
veiligheid. Dié vroeë gevoel van sekuriteit binne in 'n grot het gelei tot die
ontwikkeling daarvan tot ʼn heilige plek van ritueel, soos bv. die Lascaux grotte in
Frankryk.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Ontwerp/V1 7 DBE/2023
SS/NSS – Nasienriglyne
Die Romeinse tempel van Hephaestus se konstruksie was van Pentelies en
Pariese marmer. Die wit, semi-deursigtige Pariese marmer was vir die
beeldhouwerk gebruik en die Penteliese marmer was meestal vir die konstruksie
van die gebou gebruik. Die dakhelling is van houtbalke en teëls gemaak. Die
kontemporêre Chamber Church is gekonstrueer uit 'n reeks van sestig aluminium-
vinne, wat egalig langs die gebou se lengte geplaas is om die mure, dak en toring
te skep. Hierdie staalportaal rame is met glasversterkte gips bedek.
Op die oosterse front van die tempel van Hephaestus, is die pediment met 'n
Pariese marmer vries versier wat die werke van Hercules en die geveg van
Theseus, uitbeeld. Op die westelike pediment, beeld die vries die val van Troy
uit. Oorspronklik, het die tempel die bronsbeelde van Athena en Hephaestus
gehuisves. 'n Inskripsie teken die betalings, gemaak tussen 421-415 VHJ, vir die
twee bronsbeelde aan, maar die beeldhouer word nie genoem nie. Tradisie ken die
werke aan Alcamenes toe. Beide die voor-en-agterkant van die cella is met 'n
aaneenlopende ikoniese vries, versier. Slegs 18 van die 68 metope van die
tempel was beeldhouwerk, meestal van hulle is op die oosterse kant van die
tempel geplaas; die res was heelwaarskynlik geverf. In kontras, het die Chamber
Church min tot geen dekoratiewe elemente, nie omdat die argitek nie van
ornamentasie gehou het nie, of daarteen gerebelleer het nie, maar om die
interaksie of oorspronklike inspirasie en kontemporêre interpretasie duidelik te
maak, asook die kern kwessies: goddelikheid en ritueel.
Die uitleg van die Chamber Church is deur tradisionele Christelike kerk argitektuur
beïnvloed en het soortgelyke elemente, soos die kloktoring met sy spitspunt,
roosvenster, die basilika uitleg en die herhaling van die interieurpilare wat die
gange skep. Soortgelyk, boots die uitleg van die Tempel van Hephaestus sy
Antieke Griekse en Romeinse voorgangers se uitleg na. Die tempel het 'n
verlengde as, 'n simmetriese uitleg, 'n trapvormige voetstuk en ritmiese spasiëring
van kolomme wat die cella omring, wat na 'n basilika verwys.
OF
3.2 Die leerder moet enige kontemporêre gebou met enige Klassieke gebou wat
hul bestudeer het, volgens die gegewe kolpunte vergelyk. Ken 2 punte per
kolpunt toe. Gee krediet aan enige ander geldige stellings.
OF
3.3 Vergelyking van 'n Klassieke gebou met 'n Inheemse Kennisstelsel (IKS)-
gebou/-struktuur:
Hierdie nasienriglyne verskaf 'n antwoord vir die volgende moontlike vergelyking:
Die Venda woning word met die Romeinse Forum vergelyk:
Die Venda woning en hul byekorfhutte se funksie was om vir die dorpbewoner en
hul vee beskerming teen wilde diere, die elemente en vyande te verskaf. Dit het
ook gefunksioneer as 'n bevestiging van hul identiteit. In kontras, is die forum 'n
ruimte waar handelsaktiwiteite voorgekom het, mense vergader het en dit was 'n
terrein vir triomfantlike optogte en verkiesings, publieke toesprake en
swaardgevegte. Dit was ʼn nukleus van kommersiële besighede.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Ontwerp/V1 8 DBE/2023
SS/NSS – Nasienriglyne
Die Venda is 'n inheemse groep van mense wie die noordelike grenslyn van Suid-
Afrika se Limpopo Provinsie bewoon, en is laastens geassosieer met die Shona van
Suidelike Zimbabwe. Geïnspireer deur hul pastorale manier van lewe en die
natuurlike kurflyn landskap van Limpopo, het hul inheemse argitektuur oorspronklik
uit 'n koepelgevormde rietdakwoning bestaan, wat rondom 'n sentrale kern, die
beeskraal gerangskik is. Die Romeinse Forum was oorspronklik deur die uitleg
van die Griekse stadsplein geïnspireer, maar het later tot 'n netjiese, meer
georganiseerde uitleg ontwikkel. Soos die stad van Rome en die Romeinse Ryk
uitgebrei het, het die behoefde aan 'n stadsplein ontstaan en het dit ook die uitleg
van die Forum, beïnvloed.
Die konstruksie van die Romeinse Forum was 'n manifestasie van hul
ingenieurswese en tegnologiese vaardighede. Die forum, op 'n vlei area gebou het
ʼn dreineringsisteem gebruik wat alle oortollige water na die nabygeleë Tiber Rivier
vervoer het. Die Venda byekorf hutvorms maak van 'n weef/rietdak tegnologie
gebruik. Die mure vorm deel van die dak, omdat hul 'n gemeenskaplike
houtraamwerk deel.
Hout word as materiaal deur die Venda mense gebruik. Die kegeldak, bestaan
hoofsaaklik uit soliede Mopaniehout wat opgelig is vanaf 'n sentrale soliede
dromvorm van Mopaniepilare wat in 'n sirkel van sowat 4-6 meters in omtrek,
geplaas is. Rietdakgras was gebind in 'n aaneenlopende los 'romp' wat om die
dakraam, vanaf die onderkant opwaarts, gedraai word. Die Romeinse ontdekking
van beton het die Romeine toegelaat om indrukwekkende strukture soos die
triomfantelike boë te bou, om hul mag uit te beeld. Die Romeinse geboue is beide
kante van die hoofstraat van die Forum geplaas en was met marmer bedek en die
straat was met travertyn blokke uitgelê.
Die ligging van die Vendadorp is teen 'n heuwel, 'n terrein wat beskerming teen
vyande verskaf omdat hul van ver af gesien kon word. 'n Opdraande aanval van
vyande sal tot die Vendawoning se voordeel wees. Die Romeinse Forum was in 'n
area geleë wat voorheen 'n mark was en sentraal geplaas is. Met die uitbreiding
van die Romeinse Ryk het 'n behoefte vir 'n sentrale politiese en godsdienstige
plein ontstaan.
Krediet moet gegee word vir enige ander geldige stelling of vergelyking van 'n
Klassieke en kontemporêre gebou of Klassieke en Inheemse Kennisstelsel
(IKS)-gebou/struktuur wat die kandidaat bestudeer het.
NEEM KENNIS: 'n Maksimum van SLEGS 3 punte mag toegeken word vir 'n
tabelvorm vergelykende antwoord. 'n Maksimum van 6 punte mag toegeken
word waar kandidate twee aparte opstelle skryf wat 'n substansiële
vergelyking wys. Gebruik die kognitiewe tabel as 'n riglyn vir jou
puntetoekenning.
V3 VLAK KOGNITIEWE VAARDIGHEDE GEWIGS- VRAE PUNTE
TOEKENNING (10)
Laer Orde Onthou, Herroep, Herken 30% 3.1, 3.2, 3.3 1
Verstaan, Verduidelik, Beskryf 2
Middel Orde Toepas, Implementeer, 40% 3.1, 3.2, 3.3 4
Organiseer
Hoër Orde Analiseer, Vergelyk, Interpreteer 1
Evalueer, Reflekteer 30% 3.1, 3.2, 3.3 2
Sintetiseer, Regverdig
TOTAAL AFDELING A: 30
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Ontwerp/V1 9 DBE/2023
SS/NSS – Nasienriglyne
AFDELING B: ONTWERPGESKIEDENIS
VRAAG 4 [30 punte]
4.1 (Ken 20 punte in totaal toe.)
(Ken 10 punte vir elke beweging toe. Neem kennis dat SLEGS EEN punt
toegeken kan word vir die naam van die ontwerper en produk van elke
beweging. Maak gebruik van die kognitiewe vlakke as riglyne.)
Hierdie nasienriglyne verskaf 'n antwoord vir die volgende twee moontlikhede:
Skandinawiese ontwerp EN Dekonstruktivisme
Kandidate mag enige twee bewegings kies solank hul die stellings staaf en na
die aanhaling verwys.
Skandinawiese ontwerp:
Skandinawiese ontwerpers het in 'n na-oorlogse Europa ontwerpe geskep, in 'n
tydperk toe Europa herbou moes word. Hulle doelstelling was om dit te bereik
deur die skepping van lae koste, eenvoudige, funksionele ontwerpe wat massa
geproduseer kon word en wat terselfdertyd esteties mooi was. Skandinawiese
ontwerp bemark 'n 'Skandinawiese manier van lewe' en die Nordiese klem op genot
van die huislike omgewing, het beteken dat baie nuwe ontwerpe vir die plek,
genoem huis, gemaak is.
Skandinawiese ontwerp se gebruik van masjien-eeu aspekte is tipies van sy tyd en
plek. Hul beklemtoning en gebruik van eenvoud en gladde, onversierde
oppervlaktes en skoon lyne toon duidelik die invloed van Modernisme en die
masjien-eeu. Hul Nordiese 'plek' of klimaat met sy lang winter en min ure van
sonlig het hul geïnspireer om helder, lig en praktiese omgewings met skoon lyne te
skep. Skandinawiese ontwerp is ook beïnvloed deur die sosiale filosofieë van die
tyd en die idee van ʼn demokratiese samelewing waar alles vir almal beskikbaar
is.
Eienskap van Skandinawiese ontwerpe is hul kombinasie van modernistiese,
masjienagtige skoon lyne en eenvoudige geometriese fatsoene met natuur
geïnspireerde, elegante biomorfiese fatsoene, lyne en teksture. Keramiek en
tekstiele is met gestileerde ontwerpe van blomme, plante, voëls en diere versier wat
tipies is van die volkskuns van die Nordiese 'plek'. Sommige produkte
beklemtoon natuurlike teksture en materiaal in hul gebruik van ongeverfde
natuurlike hout of laaghout. Ander maak gebruik van plastiek, chroom en
aluminium, asook nuwe, helder chemiese geproduseerde kleure wat die nuwe
materiale van die tyd, vier.
Een voorbeeld van Skandinawiese ontwerp is die Unikko tekstiel vir
Marimekko deur Maija Isolla, Finland, 1964.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Ontwerp/V1 10 DBE/2023
SS/NSS – Nasienriglyne
Hierdie ontwerp weerspieël al die kenmerkende eienskappe van Skandinawiese
ontwerpe in sy gebruik van plat, biomorfiese fatsoene wat deur die natuur
geïnspireer is. Sy gebruik van helder en ligte kleure is ook tipies en toon hul
poging om lig en helderheid in hul huise te bring om hul plek of klimaat wat donker
en koud is, teen te werk. Die blomfatsoene is informeel oor die tekstiel gestrooi
wat 'n ligte en vrolike gevoel tot die ontwerp voeg. Die agtergrond is onversierd en
die fatsoene is eenvoudig, glad en plat in lyn met die minimalistiese tendense van
die tyd.
Dekonstruktivisme
Dekonstruktivistiese ontwerpe weerspieël die klimaat van die tyd waar 'n beweging
weg van die koue, onpersoonlike en outoritêre aard van Modernisme benodig is.
In plaas van die Modernistiese beklemtoning op orde, stabiliteit en harmonie, het
die Dekonstruktiviste gepoog om dinge uitmekaar te ruk om die verhouding tussen
die verskillende komponente te ondersoek. Hierdie het ontstaan in ontwerpe wat
literêr lyk, asof hul uitmekaar uitgeruk is. Hulle poog ook om die interaksie met
teenoorgesteldes te ondersoek en die feit dat teenoorgesteldes nie sonder mekaar
kan bestaan nie, byvoorbeeld, man/vrou, kultuur/natuur, lewe/dood lei tot ontwerpe
sonder eenheid en wat onstabiel voorkom. Die Dekonstruktiviste glo dat daar 'n
onsigbare verband tussen teenoorgesteldes bestaan en dat daar 'n onderliggende,
onsigbare orde bestaan.
Dekonstruktivisme is 'n moderne, kontemporêre ontwerp beweging wat in 'n tyd en
plek bestaan waar globalisering en vinnige toegang tot verskeie kulture, style en
gelowe moontlik geword het. Soortgelyk aan Postmodernisme, is
Dekonstruktivisme 'n eklektiese kombinasie van verskillende style en benaderings
wat tot ʼn verskeidenheid van ontwerpe met veelvoudige lae gelei het. 'n Hoof
invloed op Dekonstruktivisme is die filosoof Derrida se teorie van Dekonstruksie
wat sê dat die interaksie van teenoorgesteldes 'n natuurlike onstabiele omgewing
weerspieël. Die Anti-Ontwerp beweging se verwerping van aanvaarde standaarde
van skoonheid soos harmonie, balans en orde en hul ondersoek van nuwe
grensbrekende vorms is nog 'n invloed op Dekonstruksie.
Die karaktereienskappe van Dekonstruktivistiese werke weerspieël die huidige tyd
van veelsydige perspektiewe waar niks seker is nie. Een karaktereienskap van
Dekonstruktivistiese ontwerpe is hul beklemtoning op gedeeltes en fragmente
eerder as die geheel wat in ontwerpe ontaard wat 'n tekort aan eenheid toon. Die
struktuur verwerp suiwer funksie en tradisionele idees van harmonie, eenheid en
stabiliteit. Lyn is dikwels ellipties, kromlynig en diagonaal wat ontwerpe vol
beweging skep. Verskuifde en verwronge hoekige vorms word dikwels met
konflikterende geometriese of insnydende vlakke gebruik wat plat oppervlaktes
skep wat lyk asof hul oor mekaar lê. Ruimte kom voor asof dit met 'n diagonale
fokus gesny is. Argitektoniese strukture kom onstabiel voor. Daar is 'n gevoel
van visuele chaos wat 'n gevoel van onsekerheid, ongemak, skok of onsekerheid by
die toeskouer ontlok. Vorige aanvaarbare konvensies, metodes en materiaal is
vervang met nuwe, dikwels skokkende metodes.
Een voorbeeld van Dekonstruktivistiese ontwerp is 'Foundation Louis Vuitton
Contemporary Art and Performance Space' deur Frank Gehry (Frankryk),
2014.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Ontwerp/V1 11 DBE/2023
SS/NSS – Nasienriglyne
Hierdie gebou is 'n perfekte voorbeeld van Dekonstruktivistiese argitektuur wat die
fokus op die ondersoekende verhouding tussen twee verskillende gedeeltes van 'n
gebou, plaas. Die gebou kom voor as 'n reeks skerp, botsende reghoekige vlakke
van staal en glas wat uitmekaar getrek is, om wat onder die oppervlak lê, te wys.
Hierdie gebruik van staal-en-glas skep ʼn gevoel van gewigloosheid. Die vlakke lê
in verskillende rigtings in lyn met die Dekonstruktivistiese teorie van interaksie of
teenoorgesteldes om 'n natuurlike onstabiele omgewing te weerspieël. Hierdie dra
by tot die gevoel van beweging en ruimte binne in die ontwerp. Die ontwerp
verwerp suiwer funksie en tradisionele idees van harmonie, eenheid en stabiliteit
omdat die twaalf aparte 'seile' wat die gebou omhul sy funksie wegsteek. Tipies
van sy tyd is die gebou 'n verwerping van die funksionaliteit van Modernisme as
koud en onpersoonlik. Kreatiwiteit, verskeidenheid en individualiteit word eerder
beklemtoon.
Gee krediet aan enige ander geldige stellings.
V4.1 VLAK KOGNITIEWE VAARDIGHEDE GEWIGS- VRAE PUNTE
TOEKENNING (20)
Laer Orde Onthou, Herroep, Herken 30% 4.1 2
Verstaan, Verduidelik, Beskryf 4
Middel Orde Toepas, Implementeer, 40% 4.1 8
Organiseer
Hoër Orde Analiseer, Vergelyk, Interpreteer 2
Evalueer, Reflekteer 30% 4.1 4
Sintetiseer, Regverdig
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Ontwerp/V1 12 DBE/2023
SS/NSS – Nasienriglyne
4.2 (Ken 'n maksimum van 2 punte toe vir elke kolpunt/aspek vir 'n totaal van 10
punte.)
Die Art Nouveau se doelstelling waar hul die kwaliteit van handgemaakte
produkte tot masjiengemaakte produkte wil oordra, is sigbaar in FIGUUR H omdat
dit lyk soos ʼn fyngekerfde houtblokafdruk, maar eintlik 'n meganiese afdruk van 'n
pentekening is. Die Bauhaus se doelstelling om die masjien-era te weerspieël is
duidelik sigbaar in FIGUUR I se gebruik van eenvoudige geometriese fatsoene,
gladde oppervlaktes en skoon lyne.
Die Art Nouveau-illustrasie (FIGUUR H) se gebruik van vloeiende, organiese lyne
wys duidelik die invloed van die Kuns-en-Kunsvlyt belangstelling in gekurfde lyne
en gekurfde takke. Die invloed van die natuur is ook sigbaar in hierdie illustrasie
se gebruik van organiese fatsoene. In kontras weerspieël die geometriese
reghoeke en suiwer sirkels in die agtergrond van die Bauhaus-styl illustrasie
(FIGUUR I) die invloed van Kubisme en die masjien-eeu. Die gestileerde vorms
en vloeiende dekoratiewe lyne en patrone van Beardsley se illustrasie (FIGUUR H)
wys die invloed van Japannese houtblok afdrukke.
Die toneel binne die raamwerk van die Art Nouveau illustrasie is asimmetries
gebalanseer met meer klem op die wit mantel van die vrou op die linkerkant, wat
'n dinamiese komposisie skep. Hierdie gebruik van asimmetriese balans is tipies
van Art Nouveau ontwerpe. In kontras is die beeld in die voorgrond van die
Bauhaus-styl illustrasie baie meer simmetries. Dit is presies in die middel van
die formaat en die wenkbroue, oë, mond en ken is simmetries geplaas wat
struktuur en orde oordra. Die agtergrond van die Bauhaus-styl illustrasie is
asimmetries gebalanseerd wat die werk dinamies maak.
Die lyn van die illustrasie in FIGUUR H is tipies van Art Nouveau omdat dit
gestileerd, duidelik en kromlynig en deur die natuur geïnspireer is. Die lyn wat in
die Bauhaus-styl illustrasie (FIGUUR I) gebruik is, is skoon en gestileerd maar dit
is meestal reguit, reghoekig en masjienagtig en weerspieël nie die natuur nie. Die
onderste patroon van peerbome bevat dun, krullerige sweepslaglyne wat ook tipies
van Art Nouveau ontwerpe is.
Die illustrasie in FIGUUR H weerspieël die Art Nouveau se liefde vir
ornamentasie. Bossies van klein blare skep kurwende patrone al rondom die
raam. Binne-in die raampatroon, verseker die herhaling van vertikale
boomstompe, blare en 'n motief op die mantel van die vrou dat die illustrasie vol
dekoratiewe detail is. In kontras hiermee toon die illustrasie in FIGUUR I baie
min detail en ornamentasie. Fatsoene is eenvoudig, plat en glad in lyn met die
masjien eeu se liefde vir eenvoud en helderheid.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Ontwerp/V1 13 DBE/2023
SS/NSS – Nasienriglyne
Gee krediet aan enige ander geldige stellings.
NEEM KENNIS: 'n Maksimum van SLEGS 3 punte mag toegeken word vir 'n
tabelvorm vergelykende antwoord. 'n Maksimum van 6 punte mag toegeken
word waar kandidate twee aparte opstelle skryf wat 'n substansiële
vergelyking wys. Gebruik die kognitiewe tabel as 'n riglyn vir jou
puntetoekenning.
V4.2 VLAK KOGNITIEWE VAARDIGHEDE GEWIGS- VRAE PUNTE
TOEKENNING (10)
Laer Orde Onthou, Herroep, Herken 30% 4.2 2
Verstaan, Verduidelik, Beskryf 1
Middel Orde Toepas, Implementeer, 40% 4.2 4
Organiseer
Hoër Orde Analiseer, Vergelyk, Interpreteer
Evalueer, Reflekteer 30% 4.2 2
Sintetiseer, Regverdig 1
TOTAAL AFDELING B: 30
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Ontwerp/V1 14 DBE/2023
SS/NSS – Nasienriglyne
AFDELING C: ONTWERP IN 'N SOSIOKULTURELE/OMGEWINGS EN VOLHOUBARE
KONTEKS
VRAAG 5 [20 punte]
BEANTWOORD OF VRAAG 5.1 OF VRAAG 5.2.
5.1 (Ken 20 punte in totaal toe.)
5.1.1 (Ken 2 punte toe.)
Inklusiewe ontwerp sluit mense met verskillende uitdagings in die lewe in. Die
tafelontwerp in FIGUUR J, is 'n inklusiewe ontwerp omdat die ontwerper die gemak
van alle mense aanspreek. Die tafel is ontwerp om tot alle hoogtes aan te pas
deur die gebruik van 'n knoppie. Dit kan gedoen word staande, sittende of in 'n
rystoel.
Gee krediet aan enige ander geldige stellings.
5.1.2 (Ken 2 punte toe.)
Hysbakdeure wat verbaal kommunikeer, lig mense met swak sig in dat die deur
oop en toe maak.
Bewegingsensitiewe deure maak oop wanneer 'n persoon nader aan die deur
kom. Dit is nie nodig vir sommige mense wat in rystoele is, om uit te strek na die
deurhandvatsel wat te hoog is nie, of te laag vir mense wat baie lank is nie.
Gee krediet aan enige ander geldige stellings.
5.1.3 Ken 16 punte in totaal toe.
(Ken 8 punte toe per gevalle studie.)
(Ken 1 punt vir die naam van die ontwerper en die naam van die
ontwerpproduk toe.)
EEN KONTEMPORÊRE SUID-AFRIKAANSE ONTWERPER/ONTWERP
GROEP:
Naam van die ontwerper/ontwerpgroep en ontwerpproduk wat sosiokulturele
kwessie/s aanspreek:
Woza Moya, Dream for Africa Chair, 2010.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Ontwerp/V1 15 DBE/2023
SS/NSS – Nasienriglyne
Doelstellings, materiaal en tegnieke wat in die ontwerp gebruik is
Woza Moya is 'n inkomste genererende ontwerpgroep wat in 2009 gestig is, en
hulle is ondersteun deur Hillcrest Aids Centre Trust, wat poog om plattelandse
vrouens in KwaZulu-Natal te bemagtig deur opleiding, om armoede te verminder.
Woza Moya help vrouens om 'n inkomste te verdien en hul families te voed, dit
moedig finansiële onafhanklikheid aan en verminder kinders wat honger ly. Woza
Moya staan vir die seëviering van plaaslike kunshandvlyt, hoop en
waardigheid.The Dream for Africa Chair is gemaak van geborduurde blokkies
wat 150 kunshandwerkers oor 'n tydperk van 8 weke gemaak het. Die
geborduurde blokkies was aanmekaar vasgewerk en gestoffeer oor 'n ore-styl stoel
wat vlerke in die vorm van 'n kaart van Afrika het, wat aan beide kante uitstaan.
'n Bespreking wat verduidelik hoe hierdie ontwerp sosiokulturele kwessies
aanspreek
Die stoel was bedoel om 'n nalatingskap van hoop en waardigheid te versterk deur
hul kreatiwiteit te gebruik om 'n inkomste te verdien nadat dit ontdek was dat
pasiënte en kunshandwerkers by die sentrum opgehou het om te droom weens
persoonlike swaarkry.Die stoel toer deur Suid-Afrika en oorsee sodat plaaslike
en internasionale kunshandvlytwerkers en leiers met die stoel afgeneem kan word
terwyl hulle oor hul drome praat. Hoe meer mense in die stoel oor hul drome
gesels, hoe meer betekenis en blootstelling kry dit.
EEN KONTEMPORÊRE INTERNASIONALE SOSIOKULTURELE ONTWERPER/
ONTWERPGROEP:
Naam van die ontwerper/ontwerpgroep en ontwerpproduk wat die
sosiokulturele kwessie/s aanspreek:
Elemental Architectural Firma, Quinta Monroy 2001-2004.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Ontwerp/V1 16 DBE/2023
SS/NSS – Nasienriglyne
Doelstellings, materiaal en tegnieke wat in dié ontwerp gebruik is
Min staatsbehuising subsidie, gekoppel met 'n swak ekonomie en werkloosheid is
'n struikelblok vir die land en huiseienaarskap. Baie families is geforseer om te plak
of om in armoede te lewe. Tot en met 2003, was die Quinta Monroy informele
plakkerskamp 'n ad-hoc, propvol gerangskikte selfgeboude behuising wat uit
afvalmateriaal van die plaaslike hawe gemaak is. Die informele plakkerskamp was
op gehuurde terrein gebou en toe die eienaar oorlede is, het dreigemente van
uitsetting die samelewing daartoe gelei om die Elemental Architectural firma te
benader. Elemental se direkteurs het die plakkerskamp as 'onooglik en
ongesond' beskryf. Die samelewing van Quinta Monroy het oor die misdaad en die
risiko van vuur gekla weens die digtheid van die plakkerskamp. Elemental het vir
afskaling, bou-waardigheid en bemarkingswaardigheid gemik en sodoende die
negatiewe aspekte van Chili se vorige gesubsidieerde behuisingsprojekte
aangespreek. Elemental se oplossing het geleenthede vir die inwoners geskep
om hul behuisings aspirasies te realiseer deur die konseptualisering van twee tipes
huise. Op die grondvlak, en nog een bo-op, kon beide uitgebrei word tot
toegekende ruimtes soos wat inwoners se inkomste dit toelaat. Die huise,
gekonseptualiseer deur Elemental, was kontrakteur gedrewe, en massa
geproduseer om 13 blokke wat 93 huise bevat, rondom vier binne-howe te skep.
'n Bespreking van hoe dié werk sosiokulturele kwessie/s aanspreek
Die projek was as 'n 'gesamentlike gebou' beplan eerder as individuele
wooneenhede om die idee van gesamentlike lewe te bevorder. Die enkelvlak,
herhalende blokke was poreus en ontwerp sodat inwoners die formele geboude
struktuur met selfgeboude uitbreidings kon byvoeg. Op hierdie manier het
inwoners nog steeds beheer gehad om hul ruimtes persoonlik te maak. Teen
2019, is almal behalwe een van die oorspronklike 93 huishoudings aangebou, wat
die inwoners betrokke in hul behuisingskonstruksie gemaak het.
Gee krediet aan enige ander geldige stellings.
V5.1 VLAK KOGNITIEWE VAARDIGHEDE GEWIGS- VRAE PUNTE
TOEKENNING (20)
Laer Orde Onthou, Herroep, Herken 30% 5.1.1 + 5.1.3 1+1
Verstaan, Verduidelik, Beskryf 5.1.2 + 5.1.3 1+1
5.1.3 2
Middel Orde Toepas, Implementeer, 40% 5.1.1 1
Organiseer 5.1.2 1
5.1.3 6
Hoër Orde Analiseer, Vergelyk, Interpreteer 5.1.3 2
Evalueer, Reflekteer 30% 5.1.3 4
Sintetiseer, Regverdig
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Ontwerp/V1 17 DBE/2023
SS/NSS – Nasienriglyne
5.2
5.2.1 (Ken 10 punte toe.)
Naam van EEN tradisionele kunsvlyt/ inheemse kulturele gemeenskap wat 'n
tradisionele kunsvlyt produseer.
AMANDEBELE MUURSKILDERYE
Die materiaal, metodes en prosesse wat gebruik is om dié tradisionele
kunsvlyt te skep
Die muurskilderye wat deur die vrouens geskep is was hul geheimsinnige kode vir
hul mense, verbloem vir almal behalwe die amaNdebele.
Die pienk patrone is een van die mees belangrike aspekte in hul kommunikasie
deur hul skilderye. Hulle is gewoonlik dwarsdeur die ontwerpe herhaal met net
klein variasies en verskillende kleurkeuses. Die geometriese patrone en fatsoene
is eerstens met swart buitelyne geteken en later met kleur ingevul. Die patrone is
dwarsdeur die mure gegroepeer in terme van hul basiese ontwerpstruktuur. Hulle
het gereedskap nodig gehad vir die groot geometriese fatsoene van plat kleur en
klein kwassies vir die klein areas, buitelyne en sakke. Die verbetering van
gereedskap het vinniger en meer komplekse ontwerpe dwarsdeur die amaNdebele
se huise moontlik gemaak.
Die patrone is met die vrouens se vingers geverf. Die oorspronklike verf op die
huis was wit kalk. Die kleure wat bygevoeg is om skilderye te maak was meestal
neutrale pigmente van bruin, swart en oker. Meeste van die patrone was 'n V-
fatsoen en 'n baie eenvoudige driehoek bo-op 'n groot fatsoen van kleur geplaas.
Die patrone, aardse tonalewaardes, rigtings, en groottes was meer belangrik as die
hedendaagse skerp en helder kleure. Daar is vyf hoofkleure verteenwoordig: rooi
en donkerrooi, geel tot goud, 'n hemelsblou, groen, en soms pienk. Die kleure
verskaf ʼn intense simboliese betekenis vir die amaNdebele.
Die sosiale waarde en funksie van dié kunsvlyt in sy tradisionele konteks.
Oorspronklik het die amaNdebele stam in die vroeë 18de eeu in grashutte gebly.
Hulle het moddermuur huise begin bou in die middel 18de eeu toe hulle hierdie
simbole op hul huise geskep het. Hierdie ekspressiewe simbole was gebruik vir
kommunikasie tussen sub-groepe van die amaNdebele mense. Dit het vir hul
voortsetting en kulturele teenstand vir hul omstandighede gestaan.
Gedurende die 19de eeu, het mense van Suid-Afrika die Ndzundza amaNdebele,
hulle eie tradisie en styl van huisskildery geskep. Hierdie skilderystyl het in 1883
begin nadat die amaNdebele vegters en grondeienaars oorlog met die nabygeleë
Boere, verklaar het. Toe hulle die oorlog verloor het, het amaNdebele 'n moeilike
lewe en aaklike straf beleef. Deur daardie moeilike tye was ekspressiewe simbole
geskep deur die leidende mense wat hul hartseer oordra. Hierdie simbole was
die begin van dié Ndebele-kunsvorm.
Die lewendige simbole en uitdrukkings beeld kommunikasies van persoonlike
gebede, selfidentifikasie, waardes, emosies en trou uit. Partykeer is die manlike
inisiasie, bekend as ukuwela 'n rede vir oorverf, maar dié ritueel was nooit
uitgebeeld nie.
Die tradisie en styl van huisskildery is in families oorgedra van geslag tot geslag
deur die moeders. 'n Goedgeverfde huis wys dat die vrou van die huis 'n goeie
vrou en moeder is. Sy is verantwoordelik vir die skilderye op die buitenste hekke,
voorste mure, kant mure en gewoonlik die interieur van haar huis.
Gee krediet aan enige ander geldige stellings.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Ontwerp/V1 18 DBE/2023
SS/NSS – Nasienriglyne
5.2.2 (Ken 10 punte toe.)
Ken 1 punt vir die naam van die ontwerper en die naam van die produk toe.
Naam van ontwerper/ontwerpgroep en EEN van hul produkte.
Pinda Furniture deur Siyanda Mbele
'n Gedetailleerde beskrywing van hoe die ontwerper/ontwerpproses
tradisionele tegnieke aanpas en toepas om 'n kontemporêre ontwerp te skep.
Verwys na die bogenoemde ontwerp om jou stellings te ondersteun.
Bespreek die ontwerpe se sosiokulturele bydrae
Emerging Creatives alumnus Siyanda Mbele is die stigter van Pinda Furniture en
Interior Design, 'n maatskappy gedrewe deur die produksie van
funksioneleprodukte met 'n hoë Afrika-estetika kwaliteit. Die Durban-gebaseerde
ontwerper het onlangs twee nuwe produkte bekend gestel: die Nandini koffietafel
en die Ndalo ineenpassende tafel.
Die Nandini koffie-tafel is versier met Ndebele patrone wat gewoonlik in Ndebele
argitektuur gevind is. Die hooffokus in die reeks is die trappiramide, wat
geïnspireer is deur die internasionale bekende amaNdebele kunstenaar, Esther
Mahlangu, se 'istegetsane' sigsagstyl is grootliks gebruik in die sterk en
kleurvolle koffietafel. Die geometriese Ndebele patrone is nie net alleenlik op die
oppervlak van die tafel gebruik nie, maar ook in die vorm en fatsoen van die tafel
geinkorporeer. Dié sytafel is gemaak van lasergraveerde Berk laaghout en staal
tafelpote wat in 'n variasie van kleure kom wat maklik gemeng of omgeruil kan
word. Die unieke vorm van die tafelpote laat toe dat die tafels maklik bo-op
mekaar gestapel kan word om 'n oop rak of vertoon eenheid te skep.
Mbele wil sy kennis aan jong mense en toekomstige ontwerpers oordra. Hy hoop
dat deur sy werk, hy jong Afrika ontwerpers sal aanmoedig om meer gemaklik te
wees met die gebruik van inspirasie uit hul plaaslike kultuur. Die doel van Pinda
Furniture is om 'n nuwe eeu van Afrika-estetika te verteenwoordig.
Gee krediet aan enige ander geldige stellings.
GEEN punte mag toegeken word vir die herhaling van ontwerper(s) en hul
werk wat in die vraestel gebruik is nie.
V5.2 VLAK KOGNITIEWE VAARDIGHEDE GEWIGS- VRAE PUNTE
TOEKENNING (20)
Laer Orde Onthou, Herroep, Herken 30% 5.2.1 + 5.2.2 1+1
Verstaan, Verduidelik, Beskryf 5.2.1 + 5.2.2 2+2
Middel Orde Toepas, Implementeer, 40% 5.2.1 + 5.2.2 4+4
Organiseer
Hoër Orde Analiseer, Vergelyk, Interpreteer 5.2.1 + 5.2.2 2+2
Evalueer, Reflekteer 30% 5.2.1 + 5.2.2 1+1
Sintetiseer, Regverdig
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Ontwerp/V1 19 DBE/2023
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 6 [20 punte]
6.1 (Ken 20 punte in totaal toe.)
6.1.1 (Ken 4 punte toe.)
Mense in opgeboude stadsareas spandeer meer gereeld tyd binnemuurs as
buite. Met die feit in gedagte, het Heatherwick Studio hul fokus verskuif na
'biofilia' – die teorie dat mense naby die natuur moet wees om gesond te bly op 'n
biologiese, fisiese, psigologiese en sosiologiese vlak. Die studio se hoofdoel is
om stede groen te maak. Hierdie is sigbaar in hierdie wolkekrabber in Singapoer
se vertikale tuin om 'n 'Stad in 'n Tuin' te skep. Om sy 'groener visie', te versterk
het Thomas Heatherwick 'n natuurlike omgewing geskep met die gebruik van
uitgesoekte tropiese plante en bome wat in Singapoer se beroemde Botaniese
Tuine gevind is. Blare verwyder die koolstofdioksied van die omgewing en
vervang dit met suurstof.
Die wolkekrabber ontwerp gebruik natuurlike vorms in sy struktuur, om sodoende
die gebou met die natuur te bind. Die mees aantreklike 'groen' kenmerk van die
gebou is sy variasie van groot, ronde, voluut balkonne, wat na biomimikrie en
biomorfiese beelde of organiese blomme, blomblare, massiewe sampioene en
reusagtige kaktusse verwys. Die balkonne is groot om gesonde sonlig te
vang. Natuurlike lig help om die buite en binnekant saam te smelt deur
elemente van gekontroleerde lugvloei en temperatuur te gebruik. Natuurlike
lig help ook om energie te bespaar.
'n 'Groen visie' gebou skep 'n kalmerende en genesende omgewing. Daar is
duidelike bewys dat die oopmaak van die geboue tot die natuur en die
saamsmelting van die interieur met die eksterieur, fisiese gesondheid van gaste en
werkers verbeter omdat dit bloeddruk verlaag, die immuunreaksie verbeter,
verstand versterk en mense help om te konsentreer, positief en energiek te bly.
Dit is ook bevind dat mense op 'n sterkter sosiale en werksvlak betrokke raak
in 'n omgewing wat vol natuur is.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Ontwerp/V1 20 DBE/2023
SS/NSS – Nasienriglyne
6.2 (Ken 16 punte in totaal toe.)
(Ken 8 punte per gevallestudie toe.)
(Ken 1 punt vir die naam van die ontwerper en die naam van die produk toe.)
'N VOORBEELD VAN 'N SUID-AFRIKAANSE KONTEMPORÊRE
OMGEWINGSONTWERPER:
Naam van die ontwerper/ontwerpgroep en EEN van hul ontwerpe
Living Tebogo School in Johannesburg, Suid-Afrika deur BASEhabitat ('n projek
beplan en gebou by die Kunstuniversität Linz in Oostenryk).
Materiaal en tegnieke:
Hierdie skoolgebou is hoofsaaklik beïnvloed deur grond argitektuur. Die
hoofkonstruksie materiaal is betonblokke, grond, klei, strooi, hout en grasmatte.
Die primêre modderkonstruksie van die twee nuwe geboue wat aangebou is aan
die bestaande viergebou-kompleks, is paal en klei, waar horisontale houtlatte
(wattelboom) met ʼn kombinasie van nat grond, strooi en ander verbindings
(modder) gevul is.
In een van die geboue is hierdie konstruksie blootgestel deur die horisontale
houtlatte oop te los. Variasies in die spasiëring van hierdie latte, die variasie in
kleur in die modder (weens die natuurlike variasie van die plaaslike grond en die
verskillende mengsels) maak die fasades meer interessant. Die ander gebou is
glad afgewerk, met 'n paar interessante byvoegings: 'n muur met herwinde
glasbottels wat regop ingewerk is in 'n spontane patroon en handafdrukke van die
studente en plaaslike inwoners.
'n Hout-en-plastiektraliewerk is die laaste komponent van die klein projek. Dit sluit
aan by die nuwe geboue en een van die bestaande geboue. Die plasing van die
traliewerk in verhouding met die bestaande gebou skep 'n oop geplaveide ruimte.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Ontwerp/V1 21 DBE/2023
SS/NSS – Nasienriglyne
Funksie:
Gekenmerk deur 'n boom, word hierdie ruimte 'n sosiale vergaderplek vir die skool
en dien beide die studente en plaaslike gemeenskap. Dit is 'n ruimte wat die ou
en die nuwe verbind. Die argitektoniese ontwerp is ook visueel opwindend en 'n
estetiese mooi struktuur.
'n Analisering van die ontwerp en 'n verduideliking van hoe die ontwerp sy
koolstofvoetspoor verminder om 'n 'groener visie' te behaal.
Die landskapsontwerp kamoefleer kreatief die Lodge en help om met die
omgewing saam te smelt. Die dominante geboue in die area is pondokkies wat
van plaatmetaal, sinkdak of motoronderdele gebou is, wat beteken dat 'dit in die
somer baie warm in hierdie pondokke kan word (tot en met 45°C), terwyl
gedurende winternagte kan dit baie koud raak (tot 2°C).' Hierdie ekstreme
temperature is primêr veroorsaak deur die swak insulasie kwaliteite van hierdie
goedkoop en maklik verkrygbare materiaal.
Deur grond- of modderkonstruksie tegnieke te gebruik in die bouprojek, word
temperatuur veranderings met 9°C verminder, wat Living Tebogo Skool 'n
gemaklike leeromgewing maak vir die gestremde kinders in die Orange Farm
township van Johannesburg – 'n area wat gekenmerk is deur armoede, AIDS en
werkloosheid. Hierdie bouprojek inkorporeer die plaaslike gemeenskap in die
grondkonstruksie proses, spaar geld op ingevoerde materiaal en verbeter
binnehuistemperature sonder die gebruik van waaiers of lugreëlings en dus
bespaar hulle op elektrisiteit. Deur die gebruik van natuurlike volhoubare
materiaal, was 'n groen leerarea geskep en koolstofvoetspore is verminder. Die
ontwerp inkorporeer voorstoepe en kantelbalkdakke om die gebruik van natuurlike
lig en skaduwee te vermeerder.
VOORBEELD VAN 'N INTERNASIONALE ONTWERPER
Naam van die ontwerper/ontwerpgroep en EEN van hul ontwerpe:
Toyota Lexus kartonkar: 'n volskaalse origami IS Sport Sedan deur Moyo
Fujamade (LaserCut Works, 3D modelmaker Scales and Models, en DS Smith
verpakkingsmaatskappy), (VS), 2015.
Materiaal en tegnieke:
Die ontwerpspan het gebruik gemaak van kontemporêre presiese 3D karton
lasersnytegnieke om die motor te skep en dit het die ontwerpspan drie maande
geneem om die ontwerp aanmekaar te sit. Lexus, die luukse motorafdeling van
die Japanese motorhandelsmerk Toyota, het spesialis maatskappye Scales &
Models aangestel vir die algehele ontwerp van die eiesoortige motor en LaserCut
Works vir die tegnieke wat benodig was om hierdie ambisieuse projek 'n realiteit te
maak.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Ontwerp/V1 22 DBE/2023
SS/NSS – Nasienriglyne
Deur die gebruik en skep van 'n 3D model van dié sedan, kon die klein
samewerkende span van vyf die algehele kar verdeel in 'n reeks van individuele
dele. Die wiele, die sitplekke, die instrumentpaneel en hoofraamwerk is almal een
vir een van die grond af gemaak. Die resultaat is ʼn perfekte karton
verteenwoordiging (en ʼn duidelike feesviering) van Lexus se eie IS Luxury Sport
Sedan. Die vyfmanspan van professionele modelmakers, ontwerpers en
handwerkers het al hul inspanning gebruik in die intensiewe drie-maande lange
motorbousessie. Die proses was verrassend 'hands-on', met elke laag wat per
hand vasgeplak moes word met die gebruik van waterbasis gom en gelos om droog
te word vir tien minute na elke aanwending. Die span het 'n produksielyn geskep.
Daar was baie herhaling in die proses en hulle moes met militêre presiesheid werk,
net soos die spanne wat die werklike Lexus karre maak. Deur digitale tekeninge
van elke deel is 10mm-diktes kartonvelle gesny, 2-dimensionele profiele is geskep
vir die presiese lasersnywerk wat uiteindelik gebruik is vir die 1 700 ten volle
herwinbare kartonvelle wat benodig is in die bou van 'n kinderfantasie.
Funksie:
Die projek het verby 'n stilstaande kartonmotor gegroei toe die vyfmanspan
funksionerende deure, staal en aluminiumrame, hoofligte, wiele wat rol, 'n
geïnstalleerde nagebootste interieur en 'n elektriese motor bygevoeg het. Dit is
eintlik ʼn volledige funksionerende kartonmotor wat bestuur kan word, in 'n ten volle
gekontroleerde omgewing! Die kar is baie stadig.
Analiseer die bogenoemde ontwerp, verduidelik hoe dit
volhoubare/omgewings kwessies aanspreek:
Die Lexus kartonkar is sonder enige twyfel 'n meesterstuk van vakmanskap. Die
gebruik van herwinde karton maak hierdie kar ten volle volhoubaar. Hierdie is die
eerste 3D elektriese karton prototipe. Deur die gebruik van ʼn elektriese enjin en
karton vir die model vir prototipes, wys Toyota hul groen visies vir toekomstige
luukse sport sedan karre. 'n Klein produksiespan en 3D lasersnytegnieke kan 'n
groen opsie vir die toekoms wees.
Gee krediet aan enige ander geldige stellings.
V6 VLAK KOGNITIEWE VAARDIGHEDE GEWIGS- VRAE PUNTE
TOEKENNING (20)
Laer Orde Onthou, Herroep, Herken 30% 6.1.1 + 6.2 1+2
Verstaan, Verduidelik, Beskryf 6.2 3
Middel Orde Toepas, Implementeer, Organiseer 40% 6.1.1 + 6.2 2+6
Hoër Orde Analiseer, Vergelyk, Interpreteer 6.1 1
Evalueer, Reflekteer 30% 6.2 3
Sintetiseer, Regverdig 6.2 2
TOTAAL AFDELING C: 40
GROOTTOTAAL: 100
Kopiereg voorbehou
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Design Grade 12 P1 NSC June 2023 Question Paper (English)

Question paper
Design Grade 12 P1 NSC June 2023 Question Paper (Afrikaans)

Memorandum
Design Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo (English)

Memorandum
Design Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo (Afrikaans)

Question paper
Design Grade 12 P1 NSC November 2023 Question Paper (Eng)

Question paper
Design Grade 12 P1 NSC November 2023 Question Paper (Afr)
More from Grade 12 Design

Annual teaching plan
Gr 12 Des ATP 2023 24

Question paper
Design Grade 12 P1 NSC June 2025 Question Paper (Afrikaans)

Question paper
Design Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper (Eng)

Question paper
Design Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper (Afr)

Question paper
Design Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper (Eng)

Question paper