Skip to content

Economics Grade 11 P2 Gauteng November 2023 Memo (Afrikaans)

MemorandumEconomicsGrade 11202320 pages

Grade 11 Economics Paper 2 memorandum from the Gauteng November Exam 2023 (Afrikaans), 20 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com PROVINCIAL EXAMINATION JUNE 2023 PROVINSIALE EKSAMEN NOVEMBER 2023 GRAAD 11 NASIENRIGLYNE EKONOMIE (VRAESTEL 2) 20 bladsye 1
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 AFDELING A: VERPLIGTEND VRAAG 1 1.1 MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE 1.1.1 B – Minder innovering ✓✓ 1.1.2 C – vasgestelde ✓✓ 1.1.3 A – die koste per eenheid afneem en die uitset toeneem ✓✓ 1.1.4 D – oneindig ✓✓ 1.1.5 A – ʼn Gemeenskaplike eksterne tarief met die res van die wêreld ✓✓ 1.1.6 D – kapitaal ✓✓ 1.1.7 C – kweekhuis ✓✓ 1.1.8 B – omgewingsvriendelike produksie-aktiwiteite ✓✓ (8 x 2) (16) 1.2 PAS KOLOM 1.2.1 G – Die verskil tussen totale inkomste en eksplisiete koste van ʼn firma ✓ 1.2.2 D – Kom gewoonlik voor in ʼn oligopolistiese markstruktuur ✓ 1.2.3 F – Lank genoeg sodat alle faktor-insette beweeglik is ✓ 1.2.4 A – Vraag neem toe wanneer inkomste toeneem ✓ 1.2.5 C – Firmas wat goedere en dienste in verskeie lande produseer ✓ 1.2.6 H – Die aankoop van finansiële bates wat maklik in kontant omgeskakel kan word ✓ 1.2.7 E – Internasionale ooreenkomste wat daarop gemik is om kweekhuisgasse te verminder ✓ 1.2.8 B – Die verskeidenheid plant- en dierlewe in ʼn spesifieke area ✓ (8 x 1) (8) 1.3 GEE TERM 1.3.1 Relatiewe pryse ✓ 1.3.2 Gemiddelde inkomste ✓ 1.3.3 Elastisiteit van aanbod ✓ 1.3.4 Vergelykende voordeel ✓ 1.3.5 Subsidies ✓ 1.3.6 Herwinning ✓ (4 x 1) (4) TOTAAL AFDELING A: 30 2
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 AFDELING B Beantwoord ALLE vrae uit hierdie afdeling in die ANTWOORDBOEK. VRAAG 2: MIKRO-EKONOMIE 2.1 Beantwoord die volgende vrae. 2.1.1 Noem enige TWEE voorbeelde van veranderlike koste. • Water en elektrisiteit ✓ • Grondstowwe ✓ • Lone ✓ • Afleweringskoste ✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2 x 1) (2) 2.1.2 Waarom is die GI -en MI-kromme gelyk in die volmaakte mark? • Die AR en MR is dieselfde omdat die firma teen die markprys verkoop. ✓✓ • Die firma is ʼn prysnemer, die prys word op die mark bepaal. ✓✓ • Die firma het geen invloed op die vasstelling van prys nie. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (1 x 2) (2) 2.2 DATA RESPONS 2.2.1 Identifiseer ʼn voorbeeld wat in ʼn goedere mark gevind word uit die inligting hierbo • Voertuie ✓ (1) 2.2.2 Noem EEN produksiefaktor wat nie in die bogenoemde inligting genoem word nie • Entrepreneurskap ✓ (1) 2.2.3 Beskryf kortliks die term mark. • ʼn Meganisme wat vraag en verkopers bymekaarbring ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2) 2.2.4 Verduidelik die positiewe impak van mededinging op markte • Mededinging lei daartoe dat markte innoverend is omdat innovasie noodsaaklik is vir sukses. ✓✓ • Innovasie lei daartoe dat nuwe produkte en nuwe produksietegnologieë ontwikkel word. ✓✓ • Mededinging lei tot verbruikerskeuse in markte. ✓✓ • Mededinging lei tot billike en moontlik laer pryse in markte. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2) 3
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 2.2.5 Hoe beïnvloed natuurrampe die aanbod van produksiefaktore in die mark? • Minder produkte sal in die mark beskikbaar wees en firmas sal minder inkomste ontvang. ✓✓ • Die verkoop van minderwaardige produkte of verkope op die swartmark sal plaasvind aangesien die mark nie genoeg produkte het om aan die produkmark te lewer nie. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2 x 2) (4) 2.3 DATA RESPONS 2.3.1 In die grafiek hierbo, teen watter prys vind allokatiewe doeltreffendheid plaas? • A✓ (1) 2.3.2 Watter letter dui die winsmaksimering van die firma hierbo aan? • C✓ (1) 2.3.3 Beskryf kortliks die term, onvolmaakte mark. • Dit is ʼn mark waarin volmaakte mededinging nie bestaan nie ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2) 2.3.4 Wat sal waarskynlik met die vraag na hierdie firma se uitset op die langtermyn gebeur? • Die winsposisie op kort termyn sal ander ondernemings aanmoedig om die mark te betree, en die vraagkurwe sal na links skuif. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2) 2.3.5 Verduidelik die patroon van die MK-kromme. • Die marginale kostekurwe daal eers skerp afwaarts en helling dan geleidelik opwaarts, want dit is ʼn verandering in totale koste ✓✓ • Onder volmaakte mededingende markte is die MK-kromme dieselfde as die firma se aanbodkurwe ✓✓ • Die kromme begin op dieselfde plek as die AVC-kromme ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2 x 2) (4) 4
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 2.4 Bespreek kortliks die SMART-beginsel in die ontwerp van die doelwitte van besighede. Spesifiek: ✓ • Die idee moet geïdentifiseer en verstaan word, ✓✓ bv. die besigheid moet die winsgewendste in die land word.✓ Meetbaar: ✓ • Dit moet moontlik wees om te toets of te meet of die doel bereik is. ✓✓ Om vir ʼn besigheid sy doelwit te bereik, moet hy byvoorbeeld ʼn wins van R5 000 per maand maak ✓ Haalbaar: ✓ • Alle belanghebbendes moet instem tot die gestelde doelwit ✓✓ Realisties: ✓ • Die doel moet binne bereik van die besigheid wees. Bv. Die besigheid moet in staat wees om die vereiste wins te bereik. ✓✓ Tyd spesifiek: ✓ • Daar moet ʼn tydsbeperking wees op die bereiking van ʼn doel. bv. die besigheid moet die winsgewendste wees binne ʼn tydperk van vyf jaar ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (4 x 2) (8) 2.5 Hoe kan ʼn firma se doelwit in ʼn oligopolistiese mark verskil van die doelwit van ʼn firma in ʼn volmaak-mededingende mark? • Volmaakte mededinging veronderstel winsmaksimering. ✓✓ • Oligopoliste span gewoonlik saam en het ʼn minder wisselvallige prys. Dit kan steeds wins maksimering veronderstel. ✓✓ • Met samespanning kan die wins egter vir uitset/prys vir die bedryf wees en elke firma kry ʼn uitsetkwota wat nie noodwendig die wins vir daardie firma is nie. ✓✓ • ʼn Firma kan meeding deur nie-pryskompetisie of die ooreenkoms verbreek. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (8) [40] VRAAG 3: KONTEMPORÊRE EKONOMIESE KWESSIES 3.1 Beantwoord die volgende vrae. 3.1.1 Noem enige TWEE vervoermiddels wat wêreldwyd betrokke is. • Lug ✓ • Pad ✓ • See ✓ • Spoor ✓ (2 x 1) (2) 5
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 3.1.2 Hoe kan die regering bevel -en beheermaatreëls suksesvol gebruik om omgewingsvolhoubaarheid te verseker? • Stel maksimum toegelate vlakke vir hulpbronne in, byvoorbeeld emissie (koolstofdioksied), hulpbrongebruik (tonne vis) of minimum aanvaarbare vlakke van omgewingskwaliteit (in plantasies). ✓✓ • Stel hoeveelheidstandaarde in: hierdie metodes fokus op hoeveelhede of hoeveelhede besoedeling wat veroorsaak word, ongeag die omgewingsimpak, byvoorbeeld motorgasvrystellings. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (1 x 2) (2) 3.2 DATA RESPONS 3.2.1 Identifiseer EEN gevolg van globalisering uit die inligting hierbo. • Ekologiese vernietiging ✓ • Klimaatsverandering ✓ • Uitputting van hulpbronne ✓ (1) 3.2.2 Watter globale instelling help lande in finansiële krisis? • Die IMF ✓ • Die Wêreldbank ✓ (2) 3.2.3 Beskryf kortliks die term globalisering. • Verwys na die toenemende onderlinge verbondenheid en interafhanklikheid van die wêreld se ekonomieë, samelewings en kulture ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2) 3.2.4 Wat is die effek van globalisering op ontwikkelende lande? • Verhoogde ekonomiese groei en belegging, sowel as toegang tot nuwe tegnologieë en markte ✓✓ • Verhoogde mededinging om werk, verlies aan kulturele identiteit en verhoogde ongelykheid. ✓✓ • Plaaslike firmas moet met multinasionale firmas meeding vir besigheid. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) Enige (2 x 1) (2) 3.2.5 Verduidelik die effek van ekonomiese integrasie in die wêreld (2) • Help ontwikkelende lande om voordeel te trek uit skaalvoordele deur met ontwikkelde lande te integreer. ✓✓ • Brei produksiekapasiteit uit en skep nuwe geleenthede. ✓✓ • Lei tot die ontwikkeling van nuwe produkte met kwaliteitsuitset. ✓✓ • Verhoog bedingingsmag, doeltreffendheid en produktiwiteitsvlakke van klein lande. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) Enige (2 x 2) (4) 6
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 3.3 DATA RESPONS 3.3.1 Identifiseer die bruin omgewingskwessie wat hierbo geïllustreer word. • Afvalbesoedeling/Grondbesoedeling ✓ (1) 3.3.2 Watter gebiede in ʼn land is dikwels hoogs besoedel? • Metropolitaanse gebiede ✓ (1) 3.3.3 Beskryf kortliks die term omgewingsvolhoubaarheid. • Omgewingsvolhoubaarheid is die vermoë van die omgewing om die gebruik daarvan vir ekonomiese aktiwiteit te oorleef. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2) 3.3.4 Verduidelik omgewingsbelasting as ʼn manier om die omgewing te onderhou. • Omgewingsbelasting word gehef op die uitset of verbruik van ʼn goed waar eksterne omgewingskoste gegenereer word. ✓✓ • Staan ook bekend as groen belasting en word gehef op items soos bande. ✓✓ • Die goed het reeds ʼn prys en die belasting het tot gevolg dat die prys verhoog word. ✓✓ • Om ʼn maatskaplik doeltreffende uitset te behaal, moet die belastingkoers gelyk wees aan die marginale eksterne koste. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) Enige (2 x 1) (2) 3.3.5 Waarom word nywerhede dikwels blameer dat hulle bydra tot omgewings- en lugbesoedeling? • Hulle hou nie by of voldoen aan die produksievlakke wat volgens die wet geminimaliseer word nie. ✓✓ • Hulle beskou altyd hul kant van bedinging vir meer winsgewendheid as om aan die vasgestelde minimum produksievlakke te voldoen. ✓✓ • Daar is min indien enige belegging in die herstel en vernuwing van die omgewing wat hulle vir hul produksiemiddele gebruik. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) Enige (2 x 2) (4) 3.4 Verduidelik die hoofdoelwitte van die Millennium Ontwikkelingsdoelwitte (MDG's). Kommer oor omgewingsvolhoubaarheid het die volgende doelwitte: • Integrasie van die beginsels van omgewingsvolhoubare ontwikkeling in lande se beleid en programme om die verlies aan omgewingshulpbronne om te keer ✓✓ • Verminder die tempo van biodiversiteitsverlies aansienlik teen 2010 ✓✓ • Vermindering van die helfte van die persentasie mense sonder volhoubare toegang tot veilige drinkwater en basiese sanitasie ✓✓ • Om beduidende verbeterings in die lewens van minstens 100 miljoen krotbuurtbewoners teen 2020 behaal ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (4 x 2) (8) 7
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 3.5 Hoe kan vloede die ekonomie negatief beïnvloed? • Die ontwrigting van sake- en verbruikersaktiwiteite as gevolg van die vernietiging van beide openbare en private infrastruktuur. ✓✓ • Ontwrig die vloei van voedsel en verbruikersgoedere binne die ekonomie. ✓✓ • Verhoogde plaaslike produksiekoste wat lei tot die styging in die markpryse van goedere en dienste. ✓✓ • Verhoogde pryse lei tot ʼn toename in inflasie. ✓✓ • Die invoer van voedsel uit ander lande teen hoër pryse. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (8) [40] VRAAG 4: MIKRO-EKONOMIE EN KONTEMPORÊRE EKONOMIESE KWESSIES 4.1 Beantwoord die volgende vrae. 4.1.1 Noem enige TWEE hindernisse vir toetrede tot ʼn monopoliemark. • Patent ✓ • Lisensiëring ✓ • Kopiereg ✓ • Skaalvoordele ✓ • Eksklusiewe eienaarskap van hulpbronne ✓ Enige (2 x 1) (2) 4.1.2 Hoe sal die verwydering van Suid-Afrika uit die vryhandelsone die land se ekonomie beïnvloed? • Dit sal werksverliese veroorsaak en produksie in sekere bedrywe soos die wynbedryf en toerismebedryf verminder. ✓✓ • Hoë tariewe sal aan Suid-Afrika gehef word aangesien dit nie meer voordelig vir die unie sal wees nie. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (1 x 2) (2) 4.2 DATA RESPONS 4.2.1 Identifiseer die beperking wat besighede in die gesig staar in die uittreksel hierbo. • Beurtkrag ✓ • Kragonderbrekings ✓ • Hoë aanvangskoste ✓ (1) 4.2.2 Noem enige EEN voorbeeld van eksplisiete koste wat deur besighede aangegaan word. • Water en elektrisiteit ✓ • Betalings vir lone en salarisse ✓ (1) 8
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 4.2.3 Beskryf kortliks die term inkomste. • Die inkomste verdien deur ʼn onderneming uit die verkoop van goedere en dienste. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2) 4.2.4 Waarna moet die besigheid kyk wanneer daar op ʼn vlak van uitset besluit word? • Die besigheid moet kyk na sy MK en MI, waar die twee ontmoet, moet dit die uitset wees. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2) 4.2.5 Ontleed die rol van wins in ʼn besigheid • Wins is die bedrag wat ʼn besigheid uiteindelik verdien nadat uitgawes afgetrek is, soos bedryfskoste van bruto inkomste. ✓✓ • Om ʼn gesonde wins te verdien is noodsaaklik vir die gesonde werking van enige onderneming. ✓✓ • Wins bied besigheid die geld om uitgawes te betaal, skuld af te betaal en in groeiende besigheid te belê. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2 x 2) (4) 4.3 DATA RESPONS 4.3.1 Identifiseer die tipe ekonomie waarin die primêre sektor die meeste tot BBP sal bydra. (1) • Stadig ontwikkelend ✓ 4.3.2 Noem enige EEN vinnig-ontwikkelende land in Afrika. • Rwanda ✓ • Ivoorkus ✓ • Benin ✓ • Ethiopië ✓ • Tanzanië ✓ (1) 4.3.3 Beskryf kortliks die term Noord/Suid-verdeling. • Die verskil in rykdom tussen die ryk lande van die wêreld in die Noorde en die arm lande in die Suide ✓✓ (2) 4.3.4 Hoe beïnvloed toegang tot veilige drinkwater lewensverwagting? • Meer skoon water laat mense toe om ʼn skoner, meer sanitêre lewe te ervaar. Hierdie netheid kan blootstelling aan siektes wat veroorsaak word deur onrein water of swak higiëniese toestande verminder. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2) 9
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 4.3.5 Vergelyk die kenmerke van ryk (Noord) en arm (Suid) lande NOORD SUID • Hoogs ontwikkelde • Gebrek aan en/of swak infrastruktuur ✓✓ infrastruktuur ✓✓ • Hoë vlak van verbruik en • Lae vlakke van produksie en produksie ✓✓ verbruik ✓✓ • Geïndustrialiseerde lande • Nie-geïndustrialiseerd • Gemiddelde inkomste is baie • Gemiddelde inkomste is baie laag ✓✓ hoog ✓✓ • Ontwikkelende lande of ontluikende • Ontwikkelde lande (Maks. 2) ekonomieë ✓✓ (Maks. 2) Enige (2 x 2) (4) 4.4 Verduidelik kortliks, met behulp van die onderstaande grafieke, hoe pryse vir ʼn individuele produsent in ʼn volmaakte mark bepaal word. • Die markkragte van vraag en aanbod bepaal die prys. ✓✓ • Die verkopers is onbeduidend om die markprys te beïnvloed, daarom is hulle prysnemers. ✓✓ • Elke individuele produsent word gedwing om teen die markprys te verkoop. Die vraagkurwe is dus plat/horisontaal/perfek elasties (kromme VV). ✓✓ • Die individuele produsent sal nie sy prys verhoog nie omdat hy geen produkte sal kan verkoop nie, en ook nie sy prys verlaag nie omdat hy al sy produkte teen markprys sal kan verkoop. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (4 x 2) (8) 4.5 Wat is die voordele verbonde aan die bevordering van globalisering? • Voorsien aan besighede toegang tot nuwe markte en kliënte, wat hulle kan help om hul besighede uit te brei en hul wins te verhoog. ✓✓ • Verbeterde doeltreffendheid deur lande toe te laat om te spesialiseer in die produksie van goedere en dienste waarin hulle die produksie doeltreffendste is, en om met ander lande handel te dryf vir goedere en dienste waarin hulle minder produksie doeltreffend is. ✓✓ • Globalisering kan groter samewerking tussen lande fasiliteer oor kwessies soos handel, sekuriteit en die omgewing. ✓✓ • Verhoogde ekonomiese groei deur die verhoging van handel, investering en die vloei van kapitaal tussen lande. ✓✓ • Dit kan lei tot verhoogde produktiwiteit en hoër lewenstandaarde. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) Enige (4 x 2) (8) [40] TOTAAL AFDELING B: 80 10
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 AFDELING C Beantwoord enige EEN van die twee vrae in hierdie afdeling in die ANTWOORDBOEK. Jou antwoord sal soos volg geassesseer word: PUNTE STRUKTUUR VAN OPSTEL TOEKENNING Inleiding Die inleiding is ʼn laer-orde reaksie. Maks. 2 • ʼn Goeie beginpunt sal wees om die hoofkonsep wat verband hou met die vraagonderwerp te definieer. • Moenie enige deel van die vraag in die inleiding insluit nie. • Moenie enige deel van die inleiding in die liggaam herhaal nie. Vermy om in die inleiding te noem wat jy in die liggaam gaan bespreek. Liggaam Hoofdeel: Bespreek in detail/In-diepte bespreking/Ondersoek/Bespreek Maks. 26 krities/Ontleed/Vergelyk/Evalueer/Onderskei/Differensieer/Verduidelik/Teken ʼn grafiek en verduidelik/Gebruik die grafiek wat gegee is en verduidelik/ Voltooi die gegewe grafiek/Assesseer/Debatteer ʼn Maksimum van 8 punte mag toegeken word vir opskrifte/voorbeelde. Maks. 10 Bykomende deel: Bespreek krities/Evalueer/Evalueer krities/Debatteer/Aflei/Vergelyk/ Onderskei/Interpreteer/Hoe?/Stel voor ʼn Maksimum van 2 punte mag toegeken word vir blote lys van feite. Gevolgtrekking Enige gevolgtrekking van hoër orde moet die volgende insluit: Maks. 2 • ʼn Kort opsomming van wat bespreek is sonder om feite wat reeds genoem is, te herhaal • Enige mening of waardeoordeel oor die feite wat bespreek is • Bykomende ondersteuningsinligting om die bespreking/analise te versterk • ʼn Teenstrydige standpunt met motivering, indien nodig • Aanbevelings TOTAAL 40 VRAAG 5: MIKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 40 MINUTE • Bespreek, in detail, die pryselastisiteit van vraag (PEV) sonder die hulp van grafieke. (26 punte) • Hoe kan die regering die pryselastisiteit van aanbod van noodsaaklike goedere verhoog? (10 punte) [40] 11
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 INLEIDING Die pryselastisiteit van die vraag kan gedefinieer word as die persentasieverandering in hoeveelheid wat gevra word as die prys van ʼn produk verander OF pryselastisiteit is ʼn maatstaf van hoe responsief die vraag is op ʼn verandering in prys. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante laer-orde inleiding.) (Maks. 2) LIGGAAM: HOOFGEDEELTE Unitêre elastisiteit ✓ • Unitêre elastisiteit vind plaas wanneer ʼn spesifieke verandering in prys dieselfde verandering in hoeveelheid veroorsaak wat gevra word. ✓✓ • Byvoorbeeld, wanneer die prys met 20% styg, sal die hoeveelheid wat gevra word met 20% daal. ✓✓ • Pryselastisiteit van vraag is gelyk aan een (PEV = 1). ✓✓ • Wanneer produsente ʼn eenheid elastiese vraagkurwe in die gesig staar, is daar geen rede vir hulle om die prys van hul produk te verander nie. ✓✓ • Hul verkoopsinkomste sal konstant bly aangesien die hoeveelheid met presies dieselfde persentasie sal daal as die toename in die prys van die produk. ✓✓ Relatiewe onelastiese vraag • Relatiewe onelastiese vraag vind plaas wanneer ʼn verandering in prys ʼn kleiner persentasie verandering in die hoeveelheid wat gevra word, sal veroorsaak. ✓✓ • Basiese, noodsaaklike voedsel wat geen nabye plaasvervangers het nie, soos mieliemeel, is ʼn voorbeeld van ʼn produk wat geneig is om onelasties te wees. ✓✓ • Ander voorbeelde sluit in goedere en dienste wat ʼn klein gedeelte van die verbruiker se inkomste vereis, soos vuurhoutjies, sout ens., en gewoontevormende produkte soos sigarette en alkohol. ✓✓ • Pryselastisiteit van vraag sal minder as een wees (PEV < 1). ✓✓ • ʼn Relatief onelastiese vraag moedig produsente aan om die prys van hul produkte te verhoog aangesien hulle hul verkoopsinkomste sal kan verhoog. ✓✓ • ʼn Relatiewe onelastiese vraagkurwe kan voorgestel word deur ʼn steil kromme. ✓✓ Maks. (2 x 2) (4) Volmaak onelastiese vraag • ʼn Volmaak onelastiese vraag verwys na ʼn vraag wat geen reaksie op prysveranderings toon nie. ✓✓ • Die pryselastisiteit van vraag in hierdie situasie is nul (PEV = 0). ✓✓ • Dit impliseer dat ʼn verandering in prys geen verandering sal veroorsaak in die hoeveelheid wat verbruikers vra nie. ✓✓ • Die vraagkromme sal ʼn vertikale lyn wees, parallel met die prys-as. Die grafiek toon dat verbruikers beplan om ʼn vaste hoeveelheid van die produk teen ʼn spesifieke prys te koop. ✓✓ • Produsente kan hul inkomste verhoog deur die prys van hul produk te verhoog aangesien die hoeveelheid gevra nie sal verander nie. 12
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 Relatiewe elastiese vraag • Relatiewe elastiese vraag vind plaas wanneer ʼn verandering in prys ʼn groter persentasie in die hoeveelheid wat gevra word, sal veroorsaak. ✓✓ • Die kleinste prysverandering sal ʼn groot verandering in die hoeveelheid wat gevra word, veroorsaak. • Dit gebeur met produkte wat noue plaasvervangers het. ✓✓ • ʼn Prysstyging sal veroorsaak dat die meeste verbruikers nie die oorspronklike produk koop nie, maar eerder die plaasvervanger koop, bv. worsbroodjies en hamburgers. ✓✓ • Die prys elastisiteit sal groter wees as een (PEV > 1). ✓✓ • Produsente sal aangemoedig word om die pryse van hul produkte te verlaag aangesien die daling in die prys sal lei tot ʼn groter as proporsionele toename in die hoeveelheid wat van die produk gevra word. ✓✓ • ʼn Relatief elastiese vraagkurwe kan geïllustreer word deur ʼn relatief plat vraagkurwe. ✓✓ Volmaak elastiese vraag ✓ • Die kleinste prysverandering sal ʼn oneindige groot verandering in die hoeveelheid wat gevra word, veroorsaak. ✓✓ • Die hoeveelheid wat gevra word, sal tot nul daal. PEV = ∞.✓✓ • ʼn Volmaak elastiese vraagkurwe kan met ʼn horisontale reguit lyn getoon word. ✓✓ • Die kurwe illustreer dat verbruikers bereid is om enige hoeveelheid van ʼn produk teen ʼn sekere prysvlak te koop. ✓✓ • As die prys egter slegs fraksioneel styg, sal daar geen vraag na die produk wees nie. ✓✓ (ʼn Maksimum of 8 punte vir opskrifte/voorbeelde) (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (Maks. 26) BYKOMENDE DEEL Hoe kan die regering die pryselastisiteit van die aanbod van noodsaaklike goedere verhoog? • Regerings kan poog om die elastisiteit van die aanbod van ʼn produk te verhoog, deur byvoorbeeld opleidingsprogramme om die beskikbaarheid van arbeid met toepaslike vaardighede te verhoog, die verskaffing van lenings vir kapitaalinvestering, ens. ✓✓ • Deur te belê in infrastruktuur soos paaie, hawens en kragvoorsiening, kan regerings die koste van produksie en vervoer verminder, wat dit makliker en meer bekostigbaar maak vir verskaffers om noodsaaklike goedere na die mark te bring. ✓✓ • Regerings kan handelsversperrings soos tariewe en kwotas verminder, wat mededinging kan verhoog en verskaffers kan aanmoedig om meer noodsaaklike goedere teen laer pryse te verskaf. ✓✓ • Regerings kan innovasie in die produksie en verspreiding van noodsaaklike goedere aanmoedig deur befondsing vir navorsing en ontwikkeling te verskaf of belastingaansporings aan maatskappye te bied wat in nuwe tegnologieë belê. 13
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 • Regerings kan mededinging tussen verskaffers van noodsaaklike goedere aanmoedig deur marktoetrede te bevorder en te verhoed dat monopolieë ontstaan, wat die pryselastisiteit van aanbod kan verhoog. ✓✓ • Regerings kan subsidies aan produsente van noodsaaklike goedere verskaf om hul produksiekoste te verminder, wat hulle kan aanmoedig om hul aanbod van hierdie goedere te verhoog. ✓✓ (ʼn maksimum of 2 punte kan toegeken word vir blote lys van feite.) (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (Maks. 10) SLOT Pryselastisiteit van vraag help ekonome, produsente en die regering om waardevolle voorspellings te maak oor wat sal gebeur wanneer die prys van ʼn produk styg of daal. ✓✓ (Aanvaar enige ander relevante korrekte hoër-orde gevolgtrekking) (Maks. 2) VRAAG 6: KONTEMPORÊRE EKONOMIESE KWESSIES 40 PUNTE – 40 MINUTE • Ondersoek, in detail, die probleme wat die omgewing bedreig. (26 punte) • Evalueer die implementering van die doelwitte van die Wêreldberaad oor Volhoubare Ontwikkeling in Suid-Afrika. (10 punte) [40] INLEIDING Omgewing verwys na die fisiese omgewing en fisiese toestande wat mense se lewens beïnvloed. Dit sluit land, see en die atmosfeer in. As sodanig bied dit ʼn vloei van goedere en dienste soos: materiale bv. grond, water, minerale en hout en energie fossielbrandstowwe, getye en winde. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante laer-orde inleiding) (Maks. 2) LIGGAAM : HOOFDEEL Natuurlike agteruitgang van die omgewing ✓ • Natuurlike omgewingsagteruitgang verwys na die vernietiging en verlies van inheemse spesies en natuurlike prosesse sodat slegs sekere komponente van die oorspronklike biodiversiteit en ekologiese funksies voortduur, dikwels met aansienlik veranderde natuurlike gemeenskappe. ✓✓ • Dit sluit situasies in wat voortspruit uit plaaslike invloede soos uiterste weer, plaaslike infeksies ens. ✓✓ • Na raming raak watererosie in SA 6,1 miljoen hektaar bewerkte grond. ✓✓ • Winderosie het ʼn ernstiger uitwerking op bewerkte grond, geskat op 10,9 miljoen wat tans gekies word. ✓✓ • Mense verander die natuurlike omgewing op drie belangrike maniere: - Transformasie van die land en die see, deur grondopruiming, bosbou, weiding, verstedeliking, mynbou, treil, baggerwerk, ensovoorts (aktiwiteite wat dikwels "ontwikkeling" genoem word). ✓✓ - Die byvoeging of verwydering van spesies en geneties afsonderlike populasies deur habitatverandering of -verlies, jag, visvang en bekendstellings en indringing van spesies; en ✓✓ 14
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 - Verandering van die belangrikste biogeochemiese siklusse, van koolstof, stikstof, water en sintetiese chemikalieë. ✓✓ • Die meeste agteruitgang van natuurlike hulpbronne is die gevolg van die kumulatiewe aktiwiteite van boere, huishoudings en nywerhede, wat almal probeer om hul sosio- ekonomiese welstand te verbeter. ✓✓ Mens-geïnduseerde omgewingsagteruitgang. ✓ • Die buitensporige aansprake van mense op die natuur het ʼn impak op drie gebiede, naamlik: nie-hernubare hulpbronne, hernubare hulpbronne en ekonomiese afval. ✓✓ Ekonomiese vermorsing ✓ • Afval vind plaas in die ekonomie as gevolg van ʼn eenvoudige natuurwet: die totale massa insette tot ʼn transformasieproses gelyk aan die totale massa uitsette. As insette nie as gewenste produkte na vore kom nie, moet dit dus as ongewenste neweprodukte of afval voorkom. ✓✓ • Ekonomiese afval veroorsaak besoedeling en kom in twee vorme voor, naamlik vaste afval en gasafval. ✓✓ Besoedeling Besoedeling is die vrystelling van oorblywende afval op die omgewing wat skadelik is vir die plante, mense en diere. Daarom is besoedeling ook die onvermoë van die omgewing om die afval wat voortdurend gestort word, op te neem. ✓✓ Vaste afval ✓ • In vaste vorm stel afval homself voor as chemiese vloeistowwe en betongoed, byvoorbeeld gebruikte bande en plastieksakke. Dit is sintetiese dinge wat nie in die natuur voorkom nie en die natuur het nie ʼn manier om dit te ontbind nie wat grond- of omgewingsbesoedeling veroorsaak. ✓✓ Grondbesoedeling of omgewingsbesoedeling: ✓ Dit verwys na die verswakking in die kwaliteit van grond en vrugbaarheid van grond. Die oorsake van grondbesoedeling is swak landboupraktyke, verhoogde mineraalontginning, industriële afvalstorting en onoordeelkundige wegdoening van stedelike afval. Grondbesoedeling kan ook voortspruit uit die gebruik van chemikalieë in onkruiddoders en plaagdoders. ✓✓ • Sommige skadelike chemiese deeltjies is so klein dat hulle in gasse gedra word, byvoorbeeld die suur in suurreën wat lugbesoedeling veroorsaak. ✓✓ • Residuele afval word geskep in verbruik, byvoorbeeld, huishoudelike afval, geskrapte verbruikers duursame goedere en rommel. ✓✓ Ander vorme van besoedeling • Waterbesoedeling: ✓ Vind plaas wanneer water uit die riviere en oseane besmet is deur riool, oliestorting, vrystelling van chemikalieë in die riviere en oseane, mynaktiwiteite, ens. Waterbesoedeling benadeel diere, visse, mense en plante. Dit veroorsaak siektes en lei tot swak higiëne en gesondheidsrisiko's. ✓✓ 15
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 • Voedselbesoedeling: ✓ Vind plaas tydens die produksie van voedsel óf deur die gebruik van gevaarlike plaagdoders deur boere, gewysigde voedsel of besoedeling van voedsel tydens die produksieproses. ✓✓ • Geraasbesoedeling: ✓ Dit word veroorsaak deur nywerhede wat masjiene gebruik wat te veel geraas, geraas vrylaat van motors en vliegtuie en harde musiek Te veel geraas kan die trommelvlies beskadig en gehoor beïnvloed (gedeeltelike of totale gehoorverlies). ✓✓ Armoede en agteruitgang van die omgewing✓ • Probleme om in gemeenskapsbehoeftes te voorsien, lei dikwels tot druk op grond, oorbenutting van grond en ontbossing. ✓✓ • Armoede veroorsaak dikwels dat mense relatief meer druk op die omgewing plaas, wat lei tot groter gesinne (as gevolg van hoë sterftesyfers en onsekerheid), onbehoorlike verwydering van menslike afval wat lei tot ongesonde lewensomstandighede, meer druk op brose grond om in hul behoeftes te voorsien, oorbenutting van natuurlike hulpbronne en meer ontbossing. ✓✓ • Onvoldoende kennis oor landboupraktyke kan ook tot ʼn afname in oesopbrengs en produktiwiteit lei. ✓✓ • Omgewingsprobleme veroorsaak meer lyding in die gemeenskap, aangesien omgewingskade die impak van vloede en ander omgewingskatastrofes verhoog. Gronderosie, grondagteruitgang en ontbossing lei tot ʼn afname in voedselproduksie, en dit tesame met ʼn tekort aan hout vir brandstof, dra by tot inflasie. ✓✓ • Alle ekonomiese aktiwiteite is direk, indirek of op afstand gebaseer op natuurlike hulpbronne en enige druk op natuurlike hulpbronne kan omgewingstres veroorsaak. Omgewingskade kan voorkom dat mense, veral armes, goeie en higiëniese lewenstandaarde het. ✓✓ • Gebrek aan opvoeding en onbehoorlike implementering van armoede- uitwissingsbeleide op grondvlak het armoede en omgewingsagteruitgang verhoog. Weens ʼn gebrek aan voldoende hulpbronne en onbehoorlike kennis, is armoedige mense geneig om elke hulpbron wat tot hulle beskikking is, te veel te benut wanneer hul voortbestaan op die spel is. ✓✓ Landbou-ontwikkeling en ontbossing ✓ • Suid-Afrika se landbousektor is een van die wêreld se mees diverse, bestaande uit korporatiewe en private intensiewe en ekstensiewe gewasboerderystelsels, insluitend groente-, vrugte-, neute- en graanproduksie. ✓✓ • Die goed ontwikkelde kommersiële boerderysektor in Suid-Afrika is die ruggraat van die land se landbou-ekonomie en het in 2020 die beste groeikoers van alle ekonomiese sektore getoon, met 13,1 persent. ✓✓ • Baie boerderypraktyke – soos die verbranding van landerye en die gebruik van petrol-aangedrewe masjinerie – lewer ʼn belangrike bydrae tot die opbou van kweekhuisgasse in die atmosfeer. ✓✓ • Die landbousektor verbruik ongeveer 69 persent van die planeet se vars water. Sonder kreatiewe bewaringsmaatreëls in plek, verbruik landbouproduksie oormatige water en verlaag die watergehalte. Dit het ʼn nadelige uitwerking op varswaterstelsels regoor die land. ✓✓ 16
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 • Landbou is die voorste bron van besoedeling in baie lande. Plaagdoders, kunsmis en ander giftige plaaschemikalieë kan vars water, mariene ekosisteme, lug en grond vergiftig. Hulle kan ook geslagte lank in die omgewing bly. Baie plaagdoders word vermoed dat dit die hormonale stelsels van mense en wild ontwrig. Kunsmisafloop beïnvloed waterweë en koraalriwwe. ✓✓ • Van 2001 tot 2021 het Suid-Afrika 1,53 miljoen boombedekking verloor, gelykstaande aan ʼn afname van 26% in boombedekking sedert 2000, en 945Mt CO₂e- vrystellings. ✓✓ • Een van die hoofoorsake is landbou. Plase benodig baie akkers grond, veral kommersiële boerdery. Dit is erg genoeg om woude af te kap, maar boere gebruik ook plaagdoders om spesies wat hul oeste eet, dood te maak. Sommige van hierdie plaagdoder beland in riviere en inwoners naby die gebied sterf. ✓✓ • Ontbossing het die volgende gevolge. • Dit verminder die habitats van plant- en dierspesies. ✓✓ • Dit beïnvloed reënvalpatrone. ✓✓ • Die vorming van reën neem af. ✓✓ Grondagteruitgang ✓ • Grondagteruitgang is ʼn wanverhouding tussen grondkwaliteit, grondgebruik en grondproduktiwiteit. ✓✓ • Grondagteruitgang wat deur houtagtige indringing veroorsaak word, is ʼn belangrike biososiale kwessie vir die weivelde van Suid-Afrika, vererger deur kruisende faktore soos klimaatsverandering, historiese grondbesitbeleid en hervormings ná apartheid. ✓✓ • Grondagteruitgang is ʼn negatiewe neiging in grondtoestande, wat veroorsaak word deur direkte of indirekte mens-geïnduseerde prosesse, insluitend antropogene klimaatsverandering, uitgedruk as langtermynvermindering of verlies aan biologiese produktiwiteit, ekologiese integriteit of waarde vir mense. ✓✓ • Kommunale grondagteruitgang in Suid-Afrika word veral gekenmerk deur houtagtige plantindringing. Hierdie verskynsel behels ʼn toename in boom- of struikdigthede in savanne, verandering van ekosisteemfunksies en -dienste, deur waterbeskikbaarheid en totale produktiwiteit van die plantegroei te verminder, brandregimes te verander, drakrag, biodiversiteit en koolstofbergingskapasiteit. ✓✓ • Grondverbruik: beteken dat toenemende getalle ekosisteme vernietig word om ruimte te skep vir stedelike, industriële en boerdery-ontwikkelings. Sommige produktiewe grond word deur meer paaie en spoorlyne verbruik. Die biodiversiteit (diere, plante en water) wat deur hierdie ontwikkelings vernietig word, kan nooit herwin word nie. ✓✓ • Gronderosie: Daar is geen bekende manier waarop ons ons grond kan vervang nie. In Suid-Afrika word jaarlikse grondverliese op 300 – 400 miljoen ton geraam, byna drie ton per hektaar. As die wêreld se grondbronne so vinnig uitgeput word, word die vermoë van die wêreld om homself te voed ook geraak. ✓✓ 17
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 Industriële ontwikkeling, mynbou en omgewingsagteruitgang ✓ • Besoedeling deur mynbedrywighede is ʼn direkte oorsaak van grondwaterbesoedeling in Suid-Afrika. ✓✓ • Mynbou-eksplorasie het ʼn negatiewe impak op die verwydering van plantegroei vir opnamelyne, plantegroeiskade en gronderosie vanaf voertuigspore, verlate toerusting en voorrade. ✓✓ • Wanneer daar van die verlate putte in Suid-Afrika met stilstaande water gevul word, raak hulle met muskiete besmet en dit word ʼn broeiplek vir malaria en ander siektes. Dit het ʼn groot impak op die volhoubaarheid van diere en op mense, aangesien die siektes baie dodelik is. ✓✓ • Die risiko's van ongerehabiliteerde myne strek veel verder as die mense wat toegang tot die terreine het – hulle loop die risiko om die water van miljoene Suid-Afrikaners te besoedel. ✓✓ • Steenkool regoor Suid-Afrika kom hoofsaaklik voor in ertse met swaeldraende minerale. Wanneer hierdie ertse met water en lug in aanraking kom, word swaelsuur geskep, wat kan lei tot verdere uitloging van swaar metale uit ertse. Hierdie reaksie hou beduidende risiko's vir water en landbougrond in baie dele van Suid-Afrika in, ook Mpumalanga.✓✓ • Oorblywende steenkoolneerslae in Mpumalanga word ook verkry deur ambagsmynwerkers, bekend as zama zamas [ʼn isiZulu-term wat beteken "om weer te probeer"]. Ambagsmynwerkers kan ʼn bestaan maak, maar met ʼn hoë risiko: hulle het min beskermende toerusting en geniet geen arbeids- of gesondheids- en veiligheidsbeskerming terwyl hulle in gevaarlike ondergrondse mynskagte werk nie. ✓✓ • Chlorofluorocarbon (CFC's): Dit is gasse wat eens as dryfmiddels in aërosolblikke en as koelmiddels in lugversorgers en yskaste gebruik is. Dit lyk asof hulle van die osoonlaag van die atmosfeer vernietig het. Osoon is noodsaaklik vir die volhoubaarheid van mense en diere. Die vermindering van die osoon (osoonuitputting) veroorsaak onder meer toenemende swak gesondheid soos asemhalingsprobleme, longontsteking, hartsiektes en velkanker by mense en diere. ✓✓ • Koolstofdioksied: enorme hoeveelhede fossielbrandstowwe – steenkool, olie en gas is deur nywerhede verbrand. Wanneer hulle brand, produseer hulle koolstofdioksied. Koolstofdioksied word in die oseane geabsorbeer en deur plante in fotosintese gebruik. As te veel koolstofdioksied en ander gasse in die atmosfeer vrygestel word, sal dit die kweekhuiseffek veroorsaak, straling vasvang wat by die aarde aankom en op die aarde geproduseer word, en sal tot aardverwarming lei. ✓✓ Menslike nedersetting, verstedeliking en agteruitgang van die omgewing ✓ • Volgens Statistieke Suid-Afrika se Algemene Huishoudelike Opname van 2021 het effens meer as agt tiendes (83,6%) van Suid-Afrikaanse huishoudings in 2021 in formele wonings gewoon, gevolg deur 11,7% in informele wonings en 4,2% in tradisionele wonings. ✓✓ • Suid-Afrika verstedelik vinnig: 63% van Suid-Afrikaners woon reeds in stedelike gebiede en die statistieke sal teen 2030 tot 71% styg. ✓✓ • Die belangrikste redes vir vinnige verstedeliking in Suid-Afrika is landelik-stedelike migrasie en natuurlike bevolkingsgroei wat lei tot die verspreiding van informele nedersettings. Na raming woon minstens 1,2 miljoen huishoudings in plakkershutte in minstens 2 700 plakkershutte landwyd. ✓✓ 18
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 • Landelike-stedelike migrasie help om druk op die landelike omgewing te verminder, maar plaas druk op die stedelike omgewing soos die vraag na grond en dienste. ✓✓ • Onbeplande informele nedersettings is een van die gevolge van grootskaalse landelike stedelike migrasie. ✓✓ • Die regering sukkel om in die gemeenskap se behoeftes te voorsien. Afloop van stormwater is ʼn algemene probleem in onbeplande nedersettings weens die gebrek aan behoorlike riool- en dreineringstelsels. ✓✓ • Onbeplande nedersettings sonder sanitasie kan lei tot watergedraagde siektes soos tifuskoors, witseerkeel en cholera. ✓✓ (ʼn Maksimum van 8 punte vir opskrifte/voorbeelde) (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (Maks. 26) BYKOMENDE DEEL Die doelwitte van die WBVO is nie suksesvol in SA geïmplementeer nie, omdat: • Armoede-uitwissing – die WBVO was nie so suksesvol nie, aangesien meer as die helfte van die mense in Suid-Afrika in harde armoede leef/op minder as een Amerikaanse dollar per dag oorleef. ✓✓ • Werkloosheid neem toe en verhoog ook die armoedevlak. ✓✓ • Water en sanitasie – Suid-Afrika is in uiterste droogte in sekere dele, en baie gemeenskappe het steeds nie sanitasiegeriewe nie. ✓✓ • Energie – Suid-Afrika maak steeds nie voldoende gebruik van hernubare energiebronne vir volhoubare ontwikkeling nie. ✓✓ • Chemiese gebruik – Suid-Afrika bereik nie die doelwitte om besoedelingsvlakke en kweekhuisgasse te verminder nie. ✓✓ • Eskom, as die grootste besoedelaar in Suid-Afrika, gebruik steeds steenkool as die primêre bron van elektrisiteit. ✓✓ • Omgewingsbestuur – Suid-Afrika is nie grootliks suksesvol in terme van die verbetering van waterkwaliteite/biodiversiteit/bosbouvernietiging, ens. nie ✓✓ Die doelwitte van die WSSD was gedeeltelik suksesvol, omdat: • Omgewingsbestuur – Suid-Afrika is geleidelik besig om omgewingsvriendelike energiebronne in te faseer. ✓✓ • Sonplase voed toenemend die nasionale kragnetwerk namate die aantal sonplase toeneem. ✓✓ • Baie huise is toegerus/voorsien van sonkraggeisers om die afhanklikheid van die nasionale kragnetwerk te verminder. ✓✓ • Eskom gebruik nuwe tegnologie in sy steenkoolkragopwekkers wat lugbesoedeling verminder. • Informele nedersettings is ook van elektrisiteit voorsien om die verbranding van steenkool te verminder en sodoende lugbesoedeling te verminder. ✓✓ • Die regering het die voorsiening van water deur die HOP ʼn prioriteit gemaak en baie gemeenskappe het toegang tot water, in vergelyking met vorige regerings. ✓✓ (ʼn Maksimum of 2 punte kan toegeken word vir blote lys van feite.) (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (Maks. 10) 19
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 SLOT Die omgewing is belangrik vir die voortsetting van lewe, daarom is dit belangrik vir die huidige generasie om seker te maak dat dit gebruik word sonder om die behoeftes van die toekomstige generasie in die gedrang te bring. ✓✓ (Aanvaar enige ander relevante korrekte gevolgtrekking van hoër-orde.) (Maks. 2) [40] TOTAAL AFDELING C: 40 TOTAAL: 150 20

Study this subject

More from Grade 11 Economics

View all