Afrikaans HL Grade 10 P2 November Mock Exam 2 2026 Memo (Afr)

Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief hlayiso mock exams Oefenreeks: Graad 10 eksamenvoorbereiding WWW.HLAYISO.COM NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 10 AFRIKAANS HUISTAAL V2 NOVEMBEREKSAMEN 2026 (PROEF) NASIENRIGLYNE PUNTE: 80 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 14 bladsye.

Afrikaans Huistaal/V2 2 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 ALGEMENE RIGLYNE VIR NASIENERS • Hierdie nasienriglyne is nie volledig nie. Aanvaar enige ander antwoord wat sinvol is, binne konteks val en deur die teks gesteun word. • By oop vrae word geen punt vir JA/NEE/EK STEM SAAM/EK STEM NIE SAAM NIE alleen toegeken nie; die motivering verdien die punt. • Spel- en taalfoute word by kontekstuele vrae nie gepenaliseer nie, tensy dit die betekenis beïnvloed. • Wanneer TWEE/DRIE feite gevra word en ’n reeks gegee word, sien slegs die eerste TWEE/DRIE na. • Aanvaar by meervoudigekeuse-vrae die letter EN/OF die uitgeskryfde antwoord. • Opstelvrae word met die rubrieke aan die einde van hierdie nasienriglyne geassesseer. Die argumente in die raamwerke is ’n breë riglyn; nie alle feite hoef genoem te word nie. • Al die tekste (gedigte, kortverhaal en eenbedryf) is in die vraestel afgedruk. Reëlverwysings in hierdie nasienriglyne stem ooreen met die reëlnommers in die vraestel. AFDELING A: GEDIGTE VRAAG 1: “JAPIE” – OPSTELVRAAG Gebruik die rubriek vir die poësie-opstel (10 punte). Moontlike argumente: ARGUMENT MOTIVERING/VERWYSING NA DIE TEKS Inleiding Die spreker se jong vriend, Japie, is in die oorlog doodgeskiet. Op die aand van dieselfde dag probeer die spreker die skielike verlies verwerk: van skok en ongeloof, deur vrae en twyfel, tot troos. Herhaling (refrein/parallelisme) Elke strofe begin met “Vanmôre was Japie …” en “Vanaand is hy …”. Die herhaling dui op die spreker se skok: hy kan nie ophou om aan die verandering te dink nie; dit klink soos ’n klaaglied en bind die gedig saam. Kontras: vanmôre teenoor vanaand Die kort tydsverloop (net een dag) beklemtoon hoe skielik en onverwags die dood gekom het: “nog hier” teenoor “dood”; “by my” teenoor “waar?”; “my maat” teenoor “wat?”; “’n kind” teenoor “volleerd”. Lewe/teenwoordigheid word teenoor dood/afwesigheid gestel. Die beeld in versreëls 3–4 Japie se dood word as ’n “bruilof” (troue) beskryf – ’n metafoor/eufemisme vir sy dood; die “klein brokkie Engelse lood” is die koeël van die Britse soldate. Die beeld is ironies: ’n troue is ’n fees, maar hier is dit ’n sterfgeval. “Met ’n lag om sy mond” wys hy het dapper/sorgeloos gesterf. Die verkleining (“klein brokkie”) beklemtoon hoe min dit kos om ’n lewe te neem. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 3 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 Vrae Die retoriese vrae (“Vanaand is hy—waar?”, “—wat?”, “Sal hy nog met my lag …?”, “Weet jy nou, wie van ons had verkeerd?”) toon die spreker se onsekerheid oor die lewe ná die dood en sy verlange na sy vriend. Daar is geen antwoorde nie – dit beklemtoon sy rou en verwarring. Aandagstrepe Die aandagstrepe (“hy—waar?”, “hy—wat?”) skep ’n pouse/stilte: die spreker soek na woorde; dit boots sy skok en huiwering na en beklemtoon die vraagwoorde. Strofe 4: Japie is nou “volleerd” Ironies: die jong “kind” weet nou ná sy dood meer as die spreker, omdat hy die antwoord op hul argumente oor die lewe en die dood ken. Die wending in die laaste strofe “Vanmôre was Japie—nee God! / Hy is nog vir my!” – die spreker weier om die verlede tyd te gebruik; die uitroep (“nee God!”) en uitroeptekens wys sy emosie. Hy kom tot die insig dat die dood die vriendskap nie kan “skei” nie, al moet hy “alleen op die wêreld” bly. Die rou word deur troos en hoop vervang. Slot Die kandidaat bied ’n gepaste slot aan, bv. dat die eenvoudige, herhalende vorm die spreker se diep emosie oor die sinloosheid van oorlog en die krag van vriendskap treffend weergee. [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 4 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 VRAAG 2: “AAN ’N OU BOEK” – KONTEKSTUELE VRAAG VRAAG ANTWOORD PUNT 2.1 Die ou boek (wat die spreker op die solder gevind het). 1 2.2 ENIGE TWEE: • Die rotte het daar hulle neste gebou. • Vlermuise en motte kom elke aand daar bymekaar. • Die boek en sy “maters” (ander ou boeke) lê daar rond/vergete. 2 2.3 Personifikasie (1) Die diertjies word voorgestel asof hulle soos mense/’n komitee ’n amptelike vergadering hou – dit is ’n snaakse, onverwagte beeld van onbelangrike diertjies. (1) 2 2.4 Hy beskou die boek as ’n vriend/hy voel liefdevol, vertroulik en vriendskaplik teenoor die boek. 1 2.5 Die boek is baie oud/eeue oud – dit dateer uit die Middeleeue, toe monnike en ridders geleef het. 1 2.6 ababb Rotte/motte (a), gebou/hou/nou (b). 1 2.7 Alliterasie (r-klank) (Aanvaar ook: herhaling/assonansie) 1 2.8 Rotte vernietig/vreet gewoonlik alles, maar hulle het die boek se “gees” (inhoud/humor) gespaar./Die mense het die boek vergeet, terwyl die rotte (die vernielers) dit as ’t ware bewaar het. Aanvaar ook: die mense van vroeër het die boek waardeer, maar nou lê dit vergete – net die rotte “hou” dit. 1 [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 5 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 VRAAG 3: “DIE APIE” – KONTEKSTUELE VRAAG VRAAG ANTWOORD PUNT 3.1 Die apie 1 3.2 Personifikasie 1 3.3 Hy is nuuskierig/bemoeisugtig/ondersoekend; hy wil alles van die apie se lewe weet. (Aanvaar ook: hy is spottend/neerbuigend.) 1 3.4 ENIGE TWEE: • Dit dui aan wie aan die woord is (die oubaas of die apie). • Dit skep ’n vraag-en-antwoord-struktuur/omraming van elke strofe. • Dit skep ’n sangerige ritme, soos ’n kinderrympie/liedjie. • Dit beklemtoon die humoristiese/speelse toon. 2 3.5 Die apie het sonder ’n troue/seremonie (sommer in die natuur) getrou – die eenvoudige, onverwagte antwoord op die oubaas se plegtige vraag oor ’n bruilof is snaaks. 1 3.6 ENIGE TWEE: • ’n Kamer • ’n Kooi/bed • ’n Trouring • ’n Huwlikseen 2 3.7 B/Speels 1 3.8 Die mens maak sy lewe onnodig ingewikkeld met besittings, formaliteite en skuld (verbande); die apie leef eenvoudig en tevrede./’n Eenvoudige lewe sonder skuld is gelukkiger. 1 [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 6 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 VRAAG 4: “OP DIE KERKHOF” – KONTEKSTUELE VRAAG VRAAG ANTWOORD PUNT 4.1 Sonnet (Aanvaar ook: Petrarca-sonnet/Italiaanse sonnet) 1 4.2 Dit kondig ’n verduideliking aan/lei in wat die muggies en motte doen (versreëls 13–14). 1 4.3 ENIGE TWEE: • Die aalwyn en die varkblom (veldblomme) groei/bloei daar. • Die doringboom word nooit gesnoei nie. • Gewone leiklippe dien as grafstene. 2 4.4 Vergelyking 1 4.5 Die gegons van die muggies en motte word beskryf as ’n aandgebed/lofsang van ’n koor (personifikasie/vergelyking). (1) Die kerkhof word soos ’n kerk/’n heilige, vreedsame plek waar die natuur God aanbid. (1) 2 4.6 “eindelose nag” 1 4.7 Hy wil verbrand/veras word (nie begrawe word nie). (1) ENIGE EEN: • Hy wil nie in die donker, noue graf vasgekeer wees nie. • Hy wil nie stadig in die grond verrot/verval nie. • Hy wil in die vuur “boontoe” na God/die Paradys opstyg. (1) 2 [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 7 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 VRAAG 5: “SKERMLIG” – KONTEKSTUELE VRAAG VRAAG ANTWOORD PUNT 5.1 Vergelyking (1) Hulle (almal behalwe Ouma) kyk af na hul selfone (nie omdat hulle bid nie). (1) 2 5.2 Die koppe is gebuig asof hulle bid, maar hulle bid glad nie – hulle is met hul fone besig./Tafel-ete is tradisioneel ’n tyd van saam bid en praat, maar niemand doen dit nie. 1 5.3 Die selfoonskerm. (1) Die tegnologie is kil/sonder warmte/onpersoonlik; dit sny die gesin van mekaar af. (1) 2 5.4 Hulle is in hul gedagtes (deur hul fone) oral in die wêreld, maar nie by hul eie gesin aan tafel nie./Hulle is liggaamlik teenwoordig, maar geestelik afwesig. 1 5.5 Sy gebruik dit nie/sy het dit doelbewus weggesit; dit is “aan die slaap” – sy gee voorkeur aan die mense om haar. 1 5.6 Sy voel eensaam/geïgnoreer – niemand praat met haar nie; stilte is al wat sy aan tafel “kry”. 1 5.7 ’n Tafel (saam eet) bring mense bymekaar op ’n gemeenskaplike “reis”/ervaring; almal hoort saam, soos ’n bemanning op ’n skip. 1 5.8 JA – die kort, kragtige slotreël beklemtoon dat die gesin nou ná die wending werklik saam is/saam “vaar”, soos Oupa gesê het./Die alleenplasing laat die leser stilstaan by die oomblik van samesyn. NEE – die einde is te skielik/onrealisties; dit is onwaarskynlik dat almal hul fone net so sal wegsit. Geen punt vir JA/NEE alleen nie; die motivering verdien die punt. 1 [10] TOTAAL AFDELING A: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 8 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 AFDELING B: PROSA VRAAG 6: DIE SWART PERD – OPSTELVRAAG Gebruik die rubriek vir die prosa- en drama-opstel (25 punte). Moontlike argumente: ARGUMENT MOTIVERING/VERWYSING NA DIE TEKS Inleiding Lukas ontwikkel van ’n seun wat oor sy oupa se ou fiets skaam is en hom deur sy maats laat beïnvloed, tot iemand wat die waarde van die fiets – en van sy oupa – besef en dit trots ry. Uiterlike konflik Jaco en die ander leerders spot met die fiets (“museumstuk”, die kalender-grap). Groepsdruk laat Lukas skaam voel. Innerlike konflik Lukas is verskeur tussen sy behoefte om in te pas en sy liefde/lojaliteit teenoor Oupa. Hy lag eers saam “omdat hy nie weet wat anders om te doen nie”; hy steek die fiets agter die kerksaal weg; sy wange “brand” van skaamte; later wens hy hy kon sy woorde terugvat. Lukas aan die begin Selfgesentreerd en ondankbaar: hy luister nie na Oupa se stories nie (hy dink net aan Jaco se nuwe resiesfiets) en sê kwetsend: “Dit bly ’n ou ding. Ek wens net ek het ’n regte fiets.” Die rol van Oupa Hendrik Oupa is geduldig, liefdevol en opofferend: hy versorg die fiets elke aand en vertel sy lewensverhaal daardeur. Hy verkoop sy kosbaarste besitting sonder om te kla om Lukas gelukkig te maak (“Vir ’n regte fiets … Ry vinnig”). Sy opoffering is die keerpunt in Lukas se ontwikkeling. Hy vergewe sonder woorde en leer Lukas om die ketting skoon te maak. Die rol van Oom Faan As newekarakter onthul hy wat Oupa nie wou sê nie: Oupa het nie onderhandel nie en het “so lank na ’n fiets” gekyk voordat hy uitgestap het. Dit laat Lukas besef hoe swaar die verkoop vir Oupa was. Die keerpunt/klimaks Lukas koop die fiets terug met Oupa se geld en sy eie spaargeld (bedoel vir ’n nuwe foon): “Sy naam is die Swart Perd. En hy is nie te koop nie.” Hy kies die verhouding met Oupa bo sy eie begeertes en status. Simboliek van die fiets Die Swart Perd simboliseer Oupa se lewe (40 jaar werk, sy hofmakery), harde werk, lojaliteit en tradisie/familiegeskiedenis. Die fiets verbind die geslagte. “’n Fiets is soos ’n mens … As jy hom oppas, pas hy jou op” – dit geld ook vir mense/verhoudings. Die versorging (olie, ketting skoonmaak) word ’n simbool van liefde en versoening. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 9 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 Die slot Lukas ry die wedren op die Swart Perd en eindig 17de – maar Oupa se applous is vir hom meer werd as ’n foto in die koerant. Hy sluit die fiets “reg in die middel” van die fietsrak vas – ’n kontras met die wegsteek aan die begin. Die “trrr” van die klokkie is nou “die mooiste geluid”: hy is trots en het homself aanvaar. Slot Die kandidaat bied ’n gepaste slot aan, bv. dat Lukas leer dat liefde en lojaliteit meer werd is as status en nuwe besittings. [25] VRAAG 7: DIE SWART PERD – KONTEKSTUELE VRAAG VRAAG ANTWOORD PUNT 7.1 Derdepersoonsverteller (Aanvaar ook: alwetende/beperk alwetende verteller) (1) ENIGE EEN: • Die verteller kan Lukas se gedagtes en gevoelens weergee (bv. “wat hy later sou wens hy kon terugvat”). • Die verteller kan van buite af objektief vertel wat al die karakters doen. (1) 2 7.2 Vergelyking (1) Personifikasie (1) 2 7.3 • Sy eie fiets is gesteel. • Daar is nie geld vir ’n nuwe fiets nie. Aanvaar ook: sy ma werk skofte/sy pa is weg (die gesin is nie welgesteld nie). 2 7.4 ENIGE TWEE: • Hy steek die fiets agter die kerksaal weg. • Hy kyk nie eens na die skool se fietsrak nie. • Hy wag elke middag tot die ander weg is voordat hy die fiets gaan haal. 2 7.5 Lukas “pas Oupa op” deur die fiets terug te koop/Oupa se gevoelens te beskerm, en Oupa “pas Lukas op” deur sy fiets vir hom op te offer/hom te vergewe. Wanneer ’n mens ’n verhouding koester, word jy terug gekoester. 1 7.6 Uiterlike konflik (tussen twee karakters) (1) Hierdie keer lag Lukas nie saam nie/sy wange brand – hy is seergemaak en skaam. (1) 2 7.7 Om die woord te beklemtoon (1) Dit impliseer dat Oupa se fiets (en alles wat dit vir Oupa beteken) waardeloos/nie “eg” is nie; dit beledig Oupa se lewe en sy liefdevolle versorging. (1) 2 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 10 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 7.8 Hartseer/eensaam/somber/leeg (Aanvaar ook: gespanne) 1 7.9 ENIGE TWEE: • Oupa se hand het in die lug bly hang (hy was geskok/seergemaak). • Hy het sonder ’n woord binne gegaan. • Die stoep was leeg, al het die lig nog gebrand. • Hy het nie eens oor die prys onderhandel nie (hy wou dit net gou agter die rug kry). • Hy het lank na die fiets gekyk voordat hy by die deur uitgestap het. 2 7.10 Sy spaargeld (R450) vir ’n nuwe foon. (1) Hy is onselfsugtig/lojaal/dankbaar; hy het berou. (1) 2 7.11 Toe Lukas die fiets by Oom Faan terugkoop (“Sy naam is die Swart Perd … hy is nie te koop nie”). Aanvaar ook: die oomblik toe hy besef dat Oupa die fiets verkoop het. 1 7.12 Lukas het sy berou/skuld en sy liefde vir Oupa gewys; Oupa het hom vergewe/aanvaar. Hulle is versoen. 1 7.13 Letterlik: dit is die naam wat Oupa vir sy ou, swart fiets gegee het. (1) Figuurlik: ’n perd is ’n getroue, sterk werksdier – die fiets simboliseer Oupa se harde werk/lojaliteit/lewensverhaal; die “perd” wat almal onderskat het, word uiteindelik die wenner in Lukas se hart. (Aanvaar ook: ’n “swart perd” is ’n onverwagte wenner.) (1) 2 7.14 Mense/verhoudings is belangriker as besittings of status./Moenie jou deur groepsdruk laat beïnvloed nie./Waardeer die ouer geslag en hul opofferings. 1 7.15 JA – Lukas en Oupa is versoen; Oupa se trots/applous is vir Lukas belangriker as om te wen; hy is nie meer skaam nie. NEE – hy het sy spaargeld verloor en Jaco kry steeds die erkenning in die koerant. Geen punt vir JA/NEE alleen nie; die motivering verdien die punt. 1 7.16 In paragraaf 3 steek hy die fiets uit skaamte agter die kerksaal weg; aan die einde sluit hy dit trots reg in die middel van die fietsrak, tussen die blink fietse, vas. 1 [25] TOTAAL AFDELING B: 25 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 11 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 AFDELING C: DRAMA VRAAG 8: DIE DIEF VAN SONVANGER – OPSTELVRAAG Gebruik die rubriek vir die prosa- en drama-opstel (25 punte). Moontlike argumente: ARGUMENT MOTIVERING/VERWYSING NA DIE TEKS Inleiding Tannie Hettie veroordeel die nuwe huurder, Rikus, op grond van sy voorkoms en werksure. Die drama wys hoe vooroordeel tot misverstande lei en hoe die waarheid die vooroordeel ontmasker. Oorsake van die vooroordeel Rikus se voorkoms: tatoeëermerke “tot op sy hande”, donkerbril, ’n kap oor sy kop, ’n swaar sak. Sy werksure: hy kom elke oggend om sewe-uur huis toe (“Net diewe en vampiere”). Hy is nuut en onbekend. Die WhatsApp-groep (“Sonvanger Veilig”) versterk agterdog en skinder. Dramatiese ironie Die gehoor sien in die eerste toneelaanwysing hoe Oom Koos self die teelepel ingedagte in sy kamerjas se sak steek. Die karakters weet dit nie. Elke beskuldiging teen Rikus word daarom vir die gehoor humoristies en ironies; die gehoor wag in spanning vir die waarheid. Misverstande Rikus sê hy moes “twee keer by ’n kar inbreek” en “een ou het sy vinger amper afgesny” – Tannie Hettie hoor ’n bekentenis van misdaad, terwyl hy eintlik van sy werk as paramedikus praat. Sy stuur dadelik ’n stemboodskap: “Hy het dit sopas erken!” Spanning en humor Oom Koos se “burgerlike inhegtenisneming” met ’n tuinslang as “geweer” en sy wiskunde-grappe; Tannie Hettie se dramatiese stemboodskappe; die stilte ná Rikus se woorde. Die spanning bereik ’n hoogtepunt wanneer Oom Koos ineenstort. Die rol van Liesl Sy is die stem van die rede: sy wys op die buurtwag se oordrywing (die “verdagte persoon” was die posbode) en verdedig Rikus (“Dalk was iemand vasgekeer”). Sy herken die “gesteelde” goed wanneer Oom Koos dit uit sy kamerjas se sakke haal. Die rol van Oom Koos en Mevrou Naidoo Oom Koos bevraagteken eers sy vrou se logika (“En dokters. En bakkers …”), maar laat hom dan deur die opwinding meesleep; sy ineenstorting lei tot die klimaks. Oom Koos is ironies genoeg self die “dief”: hy is vergeetagtig (die sleutels in die yskas) en het die goed ingedagte in sy sakke gesteek. Mevrou Naidoo is nugter en humoristies (die oorbel in haar skoen; “Hy slaap al vyftig jaar langs jou”) en relativeer Tannie Hettie se paniek. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 12 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 Klimaks en oplossing Rikus red Oom Koos (lae bloedsuiker, omdat hy insulien ingespuit en nie geëet het nie): hy tree kalm en kundig op. Sy verduideliking (paramedikus; die tatoeëermerk is die datum van sy ma se dood) verander die betekenis van alles wat hy gesê het. Oom Koos haal die teelepel, die oorbel en sy motorsleutels uit sy kamerjas se sakke – die “dief” is Tannie Hettie se eie man. Wat Tannie Hettie leer Sy draai haar foon om (skaamte) en vra in ’n stemboodskap aan die hele groep om verskoning: “Ek is baie jammer.” Sy leer dat ’n mens nie iemand op sy voorkoms moet oordeel nie. Die tablo aan die einde (haar hand op Rikus se skouer) wys die nuwe aanvaarding. Slot Die kandidaat bied ’n gepaste slot aan, bv. dat die drama humor gebruik om ’n ernstige boodskap oor vooroordeel en voorbarige oordele oor te dra. [25] VRAAG 9: DIE DIEF VAN SONVANGER – KONTEKSTUELE VRAAG VRAAG ANTWOORD PUNT 9.1 Tyd: Saterdagoggend, sewe-uur. (1) Plek: ’n Binnehof tussen die woonstelle van Sonvanger in Bloemfontein (met wasgoeddrade, ’n tuintafel). (1) 2 9.2 Dramatiese ironie (1) Die gehoor sien hoe Oom Koos self die teelepel ingedagte in sy kamerjas se sak steek voordat die ander karakters opkom. (1) 2 9.3 Hy was ’n wiskunde-onderwyser en praat in wiskundige terme (“somtotaal”, “rekenfout”). 1 9.4 Hulle is onnodig agterdogtig/oordrewe – selfs die posbode word as ’n “verdagte persoon” beskou. 1 9.5 ENIGE TWEE: • Hy het tatoeëermerke tot op sy hande. • Hy kom elke oggend om sewe-uur huis toe (hy werk in die nag). • Hy is nuut in die woonstelblok. 2 9.6 Hy is regverdig/redelik/logies/ruimdenkend; hy oordeel nie sommer nie. (Aanvaar ook: hy is humoristies/droog.) 1 9.7 Dit wys dat goed nie noodwendig gesteel is nie, maar soms net verlê word/dit ondermyn Tannie Hettie se teorie en skep humor. 1 9.8 “Almal verstar.” 1 9.9 Rikus bedoel dat hy as paramedikus karre moes oopbreek om beseerde mense te red, (1) maar Tannie Hettie dink hy erken dat hy ’n dief/misdadiger is (wat by karre inbreek en mense beseer). (1) 2 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 13 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 9.10 ’n Tuinslang is ’n onskadelike tuinvoorwerp, en Oom Koos is ’n ou man – sy poging om ’n “gevaarlike dief” te arresteer is belaglik. 1 9.11 Sy bloedsuiker is te laag – hy is suikersiek, het sy insulien ingespuit maar nie geëet nie. 1 9.12 ENIGE TWEE: • Hy bly kalm en tree vinnig op. • Hy vra wat Oom Koos geëet het. • Hy vra of hy suikersiek is. • Hy herken dat sy bloedsuiker te laag is. • Hy gee hom stadig suikerwater/soet tee om te drink. 2 9.13 Oom Koos se ineenstorting en Rikus wat hom red. Aanvaar ook: die oomblik toe Oom Koos die “gesteelde” goed uit sy sakke haal. 1 9.14 Sy is skaam/skuldig/spyt oor die stemboodskappe wat sy oor Rikus gestuur het. 1 9.15 Eers het dit vir Tannie Hettie op ’n misdadiger gedui; nou wys dit dat hy ’n gevoelige mens is wat sy ma eer/onthou – dit verklaar waarom hy paramedikus geword het. 1 9.16 Die “dief” wat die hele buurtwag so bang gemaak het, is Tannie Hettie se eie (vergeetagtige) man. (1) Rikus, wat as dief verdink is, het Oom Koos se lewe gered. (1) 2 9.17 ’n Mens moet nie iemand op grond van sy voorkoms/op die eerste indruk oordeel nie./Vooroordeel lei tot onregverdige beskuldigings. 1 9.18 Tablo 1 9.19 JA – sy vra openlik voor die hele groep om verskoning en erken dat Rikus Oom Koos se lewe gered het; sy herstel sy goeie naam. NEE – sy moet ook persoonlik met Rikus praat/haar optrede verander; die skinder het reeds skade aangerig. Geen punt vir JA/NEE alleen nie; die motivering verdien die punt. 1 [25] TOTAAL AFDELING C: 25 GROOTTOTAAL: 80 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 14 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 RUBRIEK VIR DIE OPSTELVRAAG – POËSIE (10 PUNTE) Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD (6) 5–6 4 3 2 0–1 Interpretasie, diepte van argument, insig Diepgaande interpretasie; reeks treffende argumente wat goed uit die gedig gestaaf word Goeie begrip; deeglike argumente, maar nie almal ewe goed gestaaf nie Redelike interpretasie; enkele goeie punte Swak interpretasie; min relevante punte Geen begrip van die onderwerp of die gedig nie STRUKTUUR EN TAAL (4) 4 3 2 1 0 Logiese vloei, taalgebruik, toon Logies en samehangend; volwasse, korrekte taal Duidelike struktuur; taal grootliks korrek Enkele bewyse van struktuur; geringe taalfoute Swak struktuur; baie taalfoute Geen struktuur nie RUBRIEK VIR DIE OPSTELVRAAG – PROSA EN DRAMA (25 PUNTE) Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD (15) 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3 Interpretasie, diepte van argument, insig in die teks Diepgaande interpretasie; alle aspekte van die vraag deeglik bespreek en uit die teks gestaaf Goeie begrip; argumente redelik gedetailleerd, nie almal ewe goed gemotiveer nie Redelike interpretasie; nie alle aspekte in diepte bespreek nie Min relevante argumente; oppervlakkig of hoofsaaklik navertelling Geen begrip; irrelevante of geen argumente nie STRUKTUUR EN TAAL (10) 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 Inleiding, paragrafering, logiese vloei, taalgebruik, lengte Uitstekende struktuur en ontwikkeling; taal en styl volwasse en foutvry Duidelike struktuur; taal grootliks korrek Struktuur is herkenbaar; enkele taalfoute Swak struktuur; taalfoute belemmer betekenis Geen struktuur; ernstige taalfoute LET WEL: ’n Opstel wat aansienlik korter as die vereiste lengte is, kan hoogstens in die “Gemiddeld”-kategorie vir struktuur en taal geplaas word. ’n Navertelling sonder argument kan hoogstens in die “Elementêr”-kategorie vir inhoud geplaas word. Kopiereg voorbehou