Afrikaans HL Grade 10 Paper 1 November Mock 2026 Memo (Afrikaans)

Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief hlayiso mock exams Oefenreeks: Graad 10 eksamenvoorbereiding WWW.HLAYISO.COM NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 10 AFRIKAANS HUISTAAL V1 NOVEMBEREKSAMEN 2026 (PROEF) NASIENRIGLYNE PUNTE: 70 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 8 bladsye.

Afrikaans Huistaal/V1 2 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 AFDELING A: LEESBEGRIP Nasien van die leesbegrip: • Die fokus is op die begrip van die leesteks. Spel- en taalfoute word nie gepenaliseer nie, tensy dit die begrip van die antwoord beïnvloed. (Taal- en spelfoute moet wel aangetoon word.) • Indien die kandidaat woorde uit ’n ander taal gebruik, word die vreemde woorde geïgnoreer. Indien die antwoord sonder die vreemde woorde sinvol is, word die kandidaat nie gepenaliseer nie. • Vir oop vrae word geen punte vir JA/NEE/EK STEM SAAM/EK STEM NIE SAAM NIE toegeken nie. Die rede/motivering moet oorweeg word. • Vrae wat aanhalings uit die leesstuk verg, word nie gepenaliseer indien die aanhalingstekens ontbreek nie. • Waar eenwoordantwoorde gevra word en die kandidaat ’n volsin gee, is dit korrek mits die korrekte woord onderstreep of op ’n ander manier uitgelig word. • Wanneer twee of drie feite vereis word en die kandidaat gee ’n hele reeks, word slegs die eerste twee of drie feite nagesien. • Aanvaar dialektiese variasies en enige ander antwoord wat sinvol is en deur die teks gesteun word. • Aanvaar by meervoudigekeuse-vrae BEIDE die letter EN/OF die volledige, uitgeskryfde antwoord. VRAAG 1 (Sien binne konteks na; sien betekenis na, nie woorde/taalgebruik nie.) VRAAG ANTWOORD PUNT 1.1 “Lerato voel hoe haar wange warm word.”/“haar wange warm word” Aanvaar ook: “Vier pare oë kyk na haar.” indien gemotiveer as rede vir haar ongemak. 1 1.2 Vergelyking (Aanvaar ook: hiperbool/oordrywing) (1) Sy voel so ongemaklik/onder druk dat die tyd baie stadig verbygaan/die oomblik vir haar baie lank voel. (1) 2 1.3 Dit is baie oud/dit bestaan al baie lank/dit het nog altyd gebeur. 1 1.4 Vroeër het groepsdruk by die skool opgehou, maar nou is tieners deur hul fone heeltyd (dag en nag) met hul vriende verbind (1) en dus is hulle nooit vry van die groep se druk nie/die druk volg hulle tot by die huis. (1) Die kandidaat bied ’n soortgelyke antwoord in eie woorde vir TWEE punte aan. 2 1.5 Petrolpedaal: die deel van die brein wat beloning/goedkeuring soek (wat vinnig ontwikkel). (1) Remme: die deel van die brein wat besluite neem/gevolge oorweeg (wat nog nie volledig ontwikkel is nie). (1) 2 1.6 Omdat hulle die goedkeuring van die groep wil hê/indruk wil maak/wil inpas en dus nog meer risiko’s neem. 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 3 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 1.7 • ’n Vriend wat jou aanmoedig om vir die atletiekspan in te skryf. • ’n Klasmaat wat jou oorreed om saam vir ’n toets te leer. 2 1.8 Jou vriende weerspieël wie jy is/jy word soos die mense met wie jy meng/jou keuse van vriende wys watter soort persoon jy is (of word). (1) Jy moet dus jou vriende versigtig kies/kyk of hulle ’n goeie invloed op jou het. (1) 2 1.9 ENIGE TWEE: • ’n Gesprek wat stil word wanneer jy instap. • Wanneer jy skielik uit ’n WhatsApp-groep verwyder word. • ’n Grappie oor jou skoene (voorkoms) wat almal laat lag. 2 1.10 Personifikasie (1) Subtiele groepsdruk is nie openlik/luid/aggressief nie; dit werk stil en onderduims, en is daarom moeilik om raak te sien. (1) 2 1.11 Hulle wil aanvaar word/deel van die groep wees/nie alleen of uitgesluit wees nie. 1 1.12 B/die gevolge van nee sê, soos uitsluiting, vir hulle te erg voel. 1 1.13 ENIGE TWEE: • Besluit vooraf waar jou grense lê. • Hou jou antwoord kort en eenvoudig/jy hoef nie ’n lang verduideliking te gee nie. • Soek bondgenote/iemand wat saam met jou nee sê. • Loop weg uit ’n ongemaklike situasie. 2 1.14 Dit is kort en duidelik (soos Mokoena aanbeveel)./Dit is humoristies, sodat die spanning breek./Dit gee ’n goeie (gesondheids)rede sonder om te preek./Sy klink selfversekerd. Die kandidaat bied ENIGE EEN rede aan. 1 1.15 Soek bondgenote – dit is makliker om nee te sê as iemand anders saam met jou nee sê. 1 1.16 Die woord “nee” is genoeg op sy eie; jy hoef dit nie te verduidelik of te regverdig nie./Om kortliks nee te sê, is soms die dapperste ding wat ’n tiener kan doen. 1 1.17 Die grys skape loop almal in dieselfde rigting agter mekaar aan (soos tieners wat aan groepsdruk toegee), (1) terwyl een wit skaap omdraai en sy eie paadjie volg (soos ’n tiener wat self besluit). (1) 2 1.18 Om leerders bewus te maak van groepsdruk/hulle aan te moedig om hul eie besluite te neem/die Week teen Groepsdruk te bevorder. 1 1.19 Jou eie pad/rigting in die lewe/jou eie keuses. 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 4 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 1.20 Lerato (aanvaar ook Zanele) (1) Sy het nie saam met die groep gerook nie, maar nee gesê en haar eie besluit geneem/teruggeloop klas toe./(Zanele het die groep se druk weerstaan en saam met Lerato weggestap.) (1) 2 [30] TOTAAL AFDELING A: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 5 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 AFDELING B: OPSOMMING VRAAG 2 Nasien van die opsomming • Die nasien word gebaseer op die insluiting van die SEWE relevante feite wat met die vraag ooreenstem. • Kandidate moet die opsomming in hul eie sinne, in enige volgorde, as EEN paragraaf skryf. Slegs feite wat in volsinne aangebied word, verdien punte. • Rofwerk moet duidelik aangedui word. Indien nie, word die eerste opsomming nagesien. • Punte word soos volg toegeken: 7 punte vir 7 feite (1 punt per feit) en 3 punte vir taal. Totaal: 10. • Verspreiding van taalpunte wanneer die kandidaat NIE woordeliks aangehaal het nie: 1–3 feite korrek: 1 punt; 4–5 feite korrek: 2 punte; 6–7 feite korrek: 3 punte. • Verspreiding van taalpunte wanneer die kandidaat woordeliks aangehaal het: 6–7 aanhalings: geen taalpunte; 4–5 aanhalings: maksimum 1 punt; 2–3 aanhalings: maksimum 2 punte. • Tel van woorde: Indien die getal woorde oorskry is, lees tot by die laaste sin waarin die woordgetal (90) oorskry word en ignoreer die res. Geen punte word afgetrek indien die woordgetal nie (of verkeerd) aangedui is nie. Korter opsommings wat die vereiste feite bevat, word nie gepenaliseer nie. NASIENSIMBOLE V Onvolledige sin H Herhaling ^ Onvolledige feit S Stelling A Aanhaling F Feitefout SEWE FEITE 1. Stel vooraf ’n studierooster op/beplan weke vooraf wanneer jy watter vak gaan leer. 2. Leer op ’n vaste, stil plek sonder steurnisse (ver van die televisie, met jou foon in ’n ander vertrek). 3. Leer in kort, gefokusde sessies met gereelde pouses (bv. 25 minute leer, vyf minute rus). 4. Maak opsommings/breinkaarte in jou eie woorde (eerder as om net die handboek te herlees). 5. Toets jouself deur ou vraestelle te beantwoord (sonder om na die antwoorde te kyk). 6. Verduidelik die werk aan iemand anders. 7. Sorg vir jou liggaam: eet gesond, drink genoeg water en slaap genoeg (ten minste agt uur) voor ’n eksamen. LET WEL: Die stil plek en die foon wat weggesit word, vorm saam EEN feit (geen steurnisse nie). Indien ’n kandidaat dit as twee feite aanbied, word die maksimum van 7 punte vir feite steeds toegepas. Die verwysings na Johan, die tamatievormige tydhouer en die hond is nie feite nie en verdien nie punte nie. TOTAAL AFDELING B: 10 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 6 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 AFDELING C: TAALSTRUKTURE EN -KONVENSIES Nasien van taalstrukture en -konvensies: • Spelling: Eenwoordantwoorde moet korrek gespel wees. Waar volsinne vereis word, moet die fokuspunt van die vraag korrek wees; ander spelfoute word nie gepenaliseer nie. • Waar die vraag ’n herskryfde sin vra, moet die woordorde en die gevraagde verandering korrek wees. VRAAG 3: ADVERTENSIE VRAAG ANTWOORD PUNT 3.1 Herhaling (van “Los die”)/drieslag/parallelisme (1) Dit beklemtoon al die nadele van ander vervoer/dit is kragtig en maklik om te onthou/dit skep ritme en ’n gevoel van vryheid wanneer jy dit alles agterlaat. (1) 2 3.2 Vergelyking 1 3.3 sterker 1 3.4 B/Werkwoord 1 3.5 “Groen” verwys na die naam van die winkel (Groentrap) (1) EN na omgewingsvriendelik ry (fietsry besoedel nie die lug nie/stoot geen uitlaatgasse uit nie). (1) 2 3.6 Dit verwys die leser na die fyn druk onderaan (terme en voorwaardes/die aanbod se einddatum). 1 3.7 helms 1 3.8 Die motors staan in ’n verkeersknoop en stoot rook uit, terwyl die fietsryer vinnig en vry verbyry/die fietsryer het die verkeer en stres agtergelaat. 1 [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 7 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 VRAAG 4: STROKIESPRENT VRAAG ANTWOORD PUNT 4.1 Meneer Daniels het vir Pieter gevra waar sy huiswerk is/was. Vraagwoord waar as voegwoord met die werkwoord aan die einde, en jou →sy – albei moet korrek wees vir die punt. 1 4.2 Ons hond het dit nie opgeëet nie! 1 4.3 Dit (My huiswerk) is deur ons hond opgeëet. 1 4.4 (Die) sweetdruppels (op sy gesig) 1 4.5 Ongelowig/agterdogtig/sarkasties/ironies – hy glo nie vir Pieter nie. 1 4.6 ENIGE TWEE: • Sy storie raak al hoe meer ongeloofwaardig/hy stapel die verskonings op mekaar. • Hy is betrap – hy het vroeër gesê hulle het nie ’n hond nie. • “Die hond het my huiswerk geëet” is ’n bekende/afgesaagde verskoning. • Dit is snaaks dat die hond boonop weggehardloop het (sodat niemand hom kan sien nie). 2 4.7 Dit toon dat Pieter aarsel/huiwer terwyl hy ’n verskoning uitdink/hy maak die storie op terwyl hy praat. 1 4.8 verras 1 4.9 Pieter het ’n leuen vertel oor ’n hond wat sy huiswerk geëet het, maar nou kry hy werklik ’n hond wat sy boek eet – sy leuen word waar./Die verskoning wat hy uitgedink het, word nou werklikheid. 1 [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 8 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 VRAAG 5: ARTIKEL VRAAG ANTWOORD PUNT 5.1 Toeriste besoek die dorp omdat hulle die sterre wil sien. Die werkwoord wil moet aan die einde van die bysin staan (… die sterre wil sien). 1 5.2 (die) helderste 1 5.3 Die reuse-teleskoop is in 2005 deur wetenskaplikes ingewy. Aanvaar ook: … is in 2005 ingewy (sonder die agent) indien die tyd korrek is. 1 5.4 Die gids sê dat hulle vanaand Saturnus se ringe kan sien. Voegwoord dat met die werkwoord aan die einde (kan sien) (1); voornaamwoordverandering ons →hulle (1). Aanvaar ook: … dat hulle daardie aand Saturnus se ringe kan sien. 2 5.5 Besoekers moet warm klere, ’n flits en ’n kombers saambring, want die winternagte is yskoud. Die komma ná klere is die vereiste leesteken. 1 5.6 Ek het nog nooit iets so mooi gesien nie! nog nooit … nie (dubbele ontkenning) moet korrek wees. Aanvaar ook: Ek het nog nie iets so mooi gesien nie! 1 5.7 Die kinders het met groot oë na die hemel gestaar. 1 5.8 Baie bly/opgewonde/in ’n uiters goeie bui. 1 5.9 teleskoop 1 [10] TOTAAL AFDELING C: 30 GROOTTOTAAL: 70 Kopiereg voorbehou