Afrikaans FAL Grade 12 Paper 2 NSC November Mock 2026 Memo

hlayiso mock exams Oefenreeks: Graad 12 NSS-voorbereiding WWW.HLAYISO.COM NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V2 PROEFEKSAMEN 2026 NASIENRIGLYNE PUNTE: 70 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 11 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 2 Hlayiso/Proef 2026 NSS – Nasienriglyne ALGEMENE RIGLYNE • Kandidate beantwoord vrae in slegs TWEE afdelings (35 punte elk). • Spel- en taalfoute word nie gepenaliseer nie, tensy dit die betekenis beïnvloed. • By oop vrae word geen punt vir JA/NEE/WAAR/ONWAAR alleen toegeken nie; die motivering verdien die punt. • Waar ’n antwoord van ’n vorige antwoord afhang (bv. “Motiveer jou antwoord op VRAAG …”), moet die eerste antwoord korrek wees om die punt by die tweede te verdien. • Wanneer TWEE feite vereis word en ’n reeks gegee word, sien slegs die eerste TWEE na. • Aanvaar enige ander antwoord wat sinvol is en deur die teks gesteun word. • Kopiereg: Behalwe “Die dans van die reën” is die tekste nie in die vraestel afgedruk nie; antwoorde berus op die voorgeskrewe tekste soos in die klas bestudeer. AFDELING A: ROMAN VRAAG 1: KRINGE IN ’N BOS – Dalene Matthee VRAAG ANTWOORD PUNT 1.1.1 pa 1 1.1.2 MacDonald 1 1.1.3 Engels 1 1.1.4 Sondag 1 1.2 Saul en sy pa het baklei./Saul wou nie meer hout kap nie/nie ’n pad loop wat 1 nêrens uitkom nie./MacDonald het vir hom werk, kos en blyplek aangebied. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde) 1.3 Kate het die Bos nie regtig geken nie/was nog nooit in die Bos nie./Sy het 1 dikwels uitgedinkte stories oor die Bos vertel. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde) 1.4 Oubaas Hooper 1 1.5 By die apteek 1 1.6.1 die Bos skade aandoen 1 1.6.2 Saul wou die Bos nog altyd beskerm./Hy het geweet vreemde mense sal 1 nie vir die Bos omgee nie en dat die diere en bome uitgeroei sal word. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde) 1.7 Die olifante/die bloubokkies/die voëls/die bome. 2 (Enige TWEE of soortgelyk aan bogenoemde) 1.8 Hy het vir MacDonald, die houtkoper wat die houtkappers uitbuit, gaan 1 werk. (Of soortgelyk aan bogenoemde) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 3 Hlayiso/Proef 2026 NSS – Nasienriglyne 1.9 Hulle het te min vir die hout betaal/die houtkappers in skuld gehou/verneuk 1 omdat die houtkappers nie Engels kon lees en skryf nie. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde) 1.10 Die houtkappers bly vasgevang in armoede en skuld omdat hulle altyd 1 dieselfde doen en aan die houtkopers verkoop – ’n kringloop waaruit hulle nie kan ontsnap nie. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1.11 vergelyking 1 1.12 Swaarkry was so ’n normale deel van hulle lewe soos asemhaal./Hulle het 1 nie geweet hoe om nie swaar te kry nie. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1.13.1 D/ou olifant in die Bos 1 1.13.2 A/skip waarmee Kate Kaap toe gestuur is 1 1.13.3 C/man aan wie Saul sy goud verkoop het 1 1.13.4 E/houtkoper wat die houtkappers uitbuit 1 1.14 • Saul se ma en suster is aan die godsiekte oorlede. 4 • Saul het Oupoot vir die eerste keer gesien. • Saul het ontdek dat die bloubokkie se gal nie in sy kop sit nie. • Saul het vir die eerste keer besef dat die dorp nie in die Bos is nie. (Kandidaat verdien ’n punt vir elke gebeurtenis wat op die korrekte plek is.) 1.15 Hy het gesien hoe MacDonald die houtkappers (sy familie) 1 uitbuit/verneuk./Hy wou vry wees van MacDonald se houvas. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1.16.1 gestereotipeer 1 1.16.2 Omdat die meeste Bosmense nie kon lees en skryf nie, het die dorpsmense 1 gedink hulle is dom/wild en vuil./Die dorpsmense het op hulle neergekyk omdat hulle anders gelewe het. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde) 1.17 Hy kon sy familie help./Hy kon eiendom koop./Hy was nie meer in 2 MacDonald se mag nie./Hy is in die sosiale kringe aanvaar./Hy het die skewe sirkel verbreek. (Enige TWEE of soortgelyk aan bogenoemde) 1.18 Hy het nie van sy familie vergeet nie./Hy weet hoe dit voel om swaar te 1 kry./Die kinders is nie skuld aan hulle omstandighede nie. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde) 1.19 ’n Bydrae lewer tot die opvoeding van arm kinders./Teen haar pa en sy 2 geldmag opstaan./Saul se respek en liefde terugwen./Verstaan hoekom Saul so bekommerd oor die Bos was. (Enige TWEE of soortgelyk aan bogenoemde) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 4 Hlayiso/Proef 2026 NSS – Nasienriglyne 1.20 Dit verwys na die kringloop van armoede (die skewe sirkel) van die 1 houtkappers./na die jaarringe van die bome./na die kringe waarin mense in die Bos beweeg. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde) 1.21 Ek weet ook hoe dit voel as mense my verkeerd verstaan/beskuldig/as ’n 1 buitestander behandel omdat ek anders dink. (Of soortgelyk aan bogenoemde) [35] VRAAG 2: LIEN SE LANKSTAANSKOENE – Derick van der Walt VRAAG ANTWOORD PUNT 2.1.1 twaalf/12 1 2.1.2 hoek 1 2.1.3 Weird Maria 1 2.1.4 Braam 1 2.2 Sy wou oorsee gaan/reis/’n vliegkaartjie koop/Suid-Afrika verlaat. 1 (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde) 2.3 Tannie Bets 1 2.4 Haar ma het gedrink/was dikwels nie nugter nie, en Lien wou haar nie so 1 sien nie/was te moeg vir ’n onaangename situasie. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 2.5 In die tronk 1 2.6.1 C/bedelaar wat sy bene in ’n ongeluk verloor het 1 2.6.2 D/bedelvriendin wat Lien gehelp het om reg voor te berei om op straat te 1 bedel 2.6.3 A/onderwyseres wat die toneelstuk aanbied 1 2.6.4 B/man wat Lien probeer verlei het 1 2.7 Sy het Miemie beter leer ken./Sy het besef ander kinders het ook 2 probleme./Sy het besef sy wil drama studeer./Sy het deel gevoel van die skool./Sy kon haar omstandighede vir ’n rukkie vergeet./Sy het vir Hein beter leer ken. (Enige TWEE of soortgelyk aan bogenoemde) 2.8.1 eensaam 1 2.8.2 Dit is donker in die woonstel./Haar broer slaap al./Haar ma se deur is 1 toe./Sy eet alleen/het niemand om mee te praat nie. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde) 2.9 By tant Malie se koffiewinkel/Millennium Creations. 1 2.10 Hy was in ’n ongeluk en het albei sy bene verloor. 1 2.11 Hein 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 5 Hlayiso/Proef 2026 NSS – Nasienriglyne 2.12 Tibbey sal in die week elders werk en vir die kamer betaal. 2 Hy sal naweke verniet die karre oppas. (TWEE vir EEN punt elk) 2.13 Hulle gaan vir hom ’n fluitjie koop (en hy sal ’n lawaai maak). 1 2.14 C/sarkasties 1 2.15 Sy reël blyplek en werk vir hom/help om die karretjie te bou/ondersteun 1 hom in moeilike tye. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde) 2.16 Johnny het ook geld nodig gehad./Die hoek was leeg terwyl Tibbey weg 1 was./Dit was nie Roos se besluit nie./Roos was bevooroordeeld omdat Johnny drink. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde) 2.17 • Lien het die jong dominee vir die eerste keer ontmoet. 4 • Lien het haar verjaardag saam met vriende gevier. • Sproet het Lien na sy woonstel toe geneem. • Dirkie het gebel om uit te vind in watter hospitaal Tibbey was. (Kandidaat verdien ’n punt vir elke gebeurtenis wat op die korrekte plek is.) 2.18 Regte (om ’n prokureur/advokaat te word) (1) 2 Sy besluit om drama te studeer/haar passie te volg. (1) 2.19 ’n Pakkie droëwors 1 2.20 Haar ma drink nie meer nie/speel weer klavier./Die gesin is herenig en hou 2 saam vakansie./Lien vergewe haar ouers./Hein is deel van die gesin se video. (Enige TWEE of soortgelyk aan bogenoemde) 2.21 Ja, want sy is lojaal/hulpvaardig/werk hard/gee om vir ander. 1 (Of soortgelyk aan bogenoemde) [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 6 Hlayiso/Proef 2026 NSS – Nasienriglyne AFDELING B: DRAMA VRAAG 3: FIELA SE KIND – DIE DRAMA – Dalene Matthee VRAAG ANTWOORD PUNT 3.1.1 nege/9 1 3.1.2 Wolwekraal 1 3.1.3 magistraat 1 3.1.4 Lukas 1 3.2 Hy was ’n wit kind in ’n bruin gesin, wat destyds as onaanvaarbaar beskou 1 is. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 3.3 Sy het gelieg/gesê dat Benjamin haar seun Lukas is. 1 3.4 Sy het geweet dat Lukas nie hulle kind was nie./Sy was bang hy sou weer 2 weggeneem word./Sy was bang vir moeilikheid met die gereg./Sy was bang die magistraat het uitgevind dat sy gelieg het. (Enige TWEE of soortgelyk aan bogenoemde) 3.5 Sy mag nie naby die kind/die Van Rooyens se huis kom nie. 1 3.6 Sy (Benjamin se) dasvelkombers/sy goed. 1 3.7 Hy het Fiela (en haar seun) weggejaag. 1 3.8.1 aggressief 1 3.8.2 Hy het die kinders geslaan/fisies gestraf./Hy het hulle hard laat werk./Hy het 1 al hulle geld gevat. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde) 3.9.1 B/Lukas se suster wat lief is vir die Bos 1 3.9.2 D/man vir wie Lukas vra om hom van die see te leer 1 3.9.3 A/vrou by wie Nina later op die dorp werk 1 3.9.4 C/man wat nuus bring dat Fiela na haar kind soek 1 3.10 • Lukas het vir Kaliel gevra om hom van die see te leer. 4 • Lukas het vir Fiela van sy liefde vir Nina vertel. • Terwyl Elias siek gelê het, het Barta erken dat sy in die hof gelieg het. • Die Komoeties het vir Lukas ’n brief geskryf om te sê dat hulle vir hom bid. (Kandidaat verdien ’n punt vir elke gebeurtenis wat op die korrekte plek is.) 3.11 Die Bos was haar gelukkige plek/haar ontvlugting van Elias en die werk./Sy 1 kon vrylik daar rondloop. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde) 3.12 Sy kon haar eie geld verdien/mooi klere dra./Sy het vryheid en 2 selfstandigheid gekry./Sy het nuwe dinge en goeie maniere geleer./Sy het ’n beter blyplek gekry. (Enige TWEE of soortgelyk aan bogenoemde) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 7 Hlayiso/Proef 2026 NSS – Nasienriglyne 3.13 Al die geld behoort aan die gesin en die pa beheer dit. 1 3.14 Fiela het hom na Barta gestuur, wat die waarheid aan hom erken het. 1 (Of soortgelyk aan bogenoemde) 3.15 Die grond wat sy (vir hom) gekoop het. 1 3.16 Terug na Wolwekraal/huis toe (na Fiela). 1 3.17 Bv. dapper/vasberade – sy reis na Knysna om haar kind te soek./liefdevol – 2 sy maak ’n wit kind groot as haar eie./trots/eerlik – sy weier om haar menswaardigheid prys te gee. (TWEE eienskappe met ’n voorbeeld vir EEN punt elk) 3.18 Benjamin is Fiela se kind omdat sy hom liefgehad en grootgemaak het, al is 2 hy nie haar biologiese kind nie (1) Die drama vra wie ’n mens se “regte” ouers is en of liefde of bloed jou identiteit bepaal. (1) 3.19 Hy neem uiteindelik beheer van sy eie lewe/bevry hom van Elias. 1 (Of soortgelyk aan bogenoemde) 3.20 Sy was bang vir Elias/gewoond daaraan om in te val by wat hy sê/wou 1 moeilikheid vermy. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 3.21 Toe hy die waarheid hoor, kon hy self besluit wie se kind hy wil wees/waar 1 hy hoort/wie hy liefhet. (Of soortgelyk aan bogenoemde) [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 8 Hlayiso/Proef 2026 NSS – Nasienriglyne AFDELING C: KORTVERHALE VRAAG 4.1: “KRINGLOOP” – Ruto Vambo VRAAG ANTWOORD PUNT 4.1.1 • Lande het besluit dat hulle nooit weer kerntoetse op die Aarde sal uitvoer 4 nie. • Gideon de la Mer het voorgestel dat hulle toetse op Mars moet doen. • Mars se mense het lewe op Aarde vernietig. • Gideon de la Mer is geteer en geveer. (Kandidaat verdien ’n punt vir elke gebeurtenis wat op die korrekte plek is.) 4.1.2 Kernfisikus/wetenskaplike 1 4.1.3 Hy was ’n uitmuntende/slim kernfisikus./Sy plan sou nie die verdrag tussen 1 lande verbreek nie./Hulle het hom vir sy briljante idees bewonder. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde) 4.1.4 Die son het begin afkoel; daar was nie meer genoeg hitte, reën en vog nie, 1 en dit het al kouer geword. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 4.1.5 Hulle het water- en energiebronne ontwikkel./Hulle het nuwe 2 boerderymetodes gevolg./Hulle het wurms en fungi geëet. (Enige TWEE of soortgelyk aan bogenoemde) 4.1.6(a) geweet 1 4.1.6(b) Die mense wat na die oppervlak gestuur is, het bewyse gebring dat die 1 Aarde hulle aangeval het. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 4.1.7 ’n Middel wat metaal in as laat verkrummel. 1 4.1.8 Hy het ’n verskynsel in die naghemel as onbelangrik afgemaak./Hy het 1 verkeerde advies gegee (om kernwapens op Mars te toets)./Hy het nie genoeg navorsing gedoen nie. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde) 4.1.9(a) Gevestigde samelewings het tot niet gegaan/in haglike omstandighede 1 verval. 4.1.9(b) Eers Mars en daarna die Aarde verval in donkerte/gaan byna heeltemal tot 1 niet. 4.1.10 Die Aarde val Mars aan, en Mars vernietig dan die lewe op die Aarde (1) 2 – geweld lei tot nog geweld; die geskiedenis herhaal hom in ’n kringloop. (1) 4.1.11 Geweld bring net meer geweld/vernietiging./Mense moet die gevolge van 1 hul dade oorweeg. (Of soortgelyk aan bogenoemde) [18] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 9 Hlayiso/Proef 2026 NSS – Nasienriglyne VRAAG 4.2: “OPDRAG” – Rike Olivier VRAAG ANTWOORD PUNT 4.2.1 • Jordaantjie het altyd gesorg vir iets wat anders is. 4 • Sarah het haar feite met E se situasie begin. • Sarah het besef sy worstel eintlik met haar gevoelens vir Gerrie. • Sarah het gehoop Jordaantjie sou tussen die reëls kon lees. (Kandidaat verdien ’n punt vir elke gebeurtenis wat op die korrekte plek is.) 4.2.2 Sewentien/17 1 4.2.3 ’n Pot vol winter 1 4.2.4 Sarah se kêrel 1 4.2.5(a) jonk te trou en kinders te hê 1 4.2.5(b) Sarah is reeds sewentien en is nog op skool; sy het keuses (om eers te 1 studeer) wat haar ouma nie gehad het nie./Sy moet self oor die “mag en mag-nie” besluit. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 4.2.6 Dit was ’n taboe-onderwerp by die huis/sy het niemand gehad om mee te 1 praat nie. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 4.2.7 Sy besluit dat tienerseks nie deel van haar verhouding met Gerrie sal wees 1 nie. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 4.2.8 Vir aankoop deur die biblioteek/as vertrekpunt vir besprekings in 1 voorligtingsklasse. 4.2.9 Sy hou dit vir eendag as sy self ’n storie wil skryf. 1 4.2.10 Sy het haarself beter leer ken./Sy het geleer om haar emosies te 2 beheer./Sy het besef verkeerde besluite kan haar lewe benadeel./Sy is verantwoordelik vir haar eie keuses./Sy moet rasioneel dink. (Enige TWEE of soortgelyk aan bogenoemde) 4.2.11 Dit verwys na die skoolopdrag (boekverslag) EN na die persoonlike 1 opdrag/besluit wat sy oor haar verhouding moet neem. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 4.2.12 Dit wys dat tieners volwasse kan dink/hul emosies kan beheer/die gevolge 1 van hul keuses kan oorweeg. (Of soortgelyk aan bogenoemde) [17] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 10 Hlayiso/Proef 2026 NSS – Nasienriglyne AFDELING D: GEDIGTE VRAAG 5.1: “DIE DANS VAN DIE REËN” – Eugène N. Marais VRAAG ANTWOORD PUNT 5.1.1 Die reën 1 5.1.2 Jan Konterdans, die vioolspeler (uit die Groot Woestyn) 1 5.1.3 (a) bergtop 3 (b) winde (c) kleinvolk 5.1.4 (’n) Bruilof/troue 1 5.1.5 “wyd rek hulle die neusgate”/“en hulle sluk die wind” 1 (Geen penalisering indien aanhalingstekens ontbreek nie.) 5.1.6 Sy loer/lag/wink/roep/vertel/nooi uit. 2 (Enige TWEE of soortgelyk aan bogenoemde) 5.1.7 Die weerlig/blitse/ligflitse/glinsterende reëndruppels. 1 (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde) 5.1.8 Herhaling (“Ons Suster!”, “Jy het gekom!”)/uitroeptekens/direkte 2 rede/inkeping (wit spasie)/kort sinne. (Enige TWEE of soortgelyk aan bogenoemde) 5.1.9 B/feestelik 1 5.1.10 Daar is geen vaste rympatroon nie/die versreëls is ongelyk lank/daar is 1 geen vaste ritme nie. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde) 5.1.11 Die (grys) reënwolke wat oor die hemel versprei/die reën wat oor ’n wye 1 gebied val. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 5.1.12 Die wind gaan lê/die reën begin val. 1 5.1.13 Dit beklemtoon die vreugde oor die reën/rond die gedig af soos ’n refrein in 1 ’n lied. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 5.1.14 Water is skaars in die woestyn; sonder reën is daar nie kos/drinkwater/lewe 1 nie. (Of soortgelyk aan bogenoemde) [18] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 11 Hlayiso/Proef 2026 NSS – Nasienriglyne VRAAG 5.2: “EKSAMENLOKAAL” – Suzaan Laing VRAAG ANTWOORD PUNT 5.2.1 Die toesighouer/onderwyseres 1 5.2.2 “klik” 1 5.2.3 Haar skoene maak ’n harde geluid op die houtvloer (1) 2 terwyl die banke/kandidate doodstil is. (1) 5.2.4 September 1 5.2.5 Twee uur 1 5.2.6(a) gespanne 1 5.2.6(b) Hulle hande bewe./Hulle los ’n inkwarboel agter. 1 (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde) 5.2.7 Letterlik: sy maak die antwoordstelle bymekaar/haal dit in. (1) 2 Figuurlik: soos ’n boer wat sy oes insamel, word die “vrugte” van die kandidate se leerwerk ingesamel. (1) 5.2.8 Blou 1 5.2.9 Hulle het eers die vorige middag geleer/op die laaste nippertjie geblok. 1 (Of soortgelyk aan bogenoemde) 5.2.10 ’n Drieling/tersine 1 5.2.11 Die banke is “tjoepstil”; die enigste geluide is die klik van skoene en die 1 blaai van papier. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 5.2.12 Die gedig speel in ’n eksamenlokaal af en beskryf wat daar gebeur. 1 (Of soortgelyk aan bogenoemde) 5.2.13 Hulle is vol geskryf (met blou ink)/vol antwoorde/kennis. 1 (Of soortgelyk aan bogenoemde) 5.2.14 Ek skryf self eksamen en ken die spanning/stilte in die lokaal. 1 (Of soortgelyk aan bogenoemde) [17] Kopiereg voorbehou