SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LOKUQALA (P1)
2015
IMEMORANDAM
AMANQAKU: 80
Le memorandam inamaphepha asi-10.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2015 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2015 Memo
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2015, 10 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2015 · isixhosa. Memorandum, 10 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2015
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 10
- File size
- 291.9 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 10
This exam
NSC June Exam 2015
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 2 DBE/2015
SCE – Imemorandam
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
Ukumakisha uvavanyo lokuqonda
1. Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga neziphene
zolwimi kwiimpendulo mazingohlwaywa ngaphandle kokuba ezo ziphene
zitshintsha intsingiselo/ingqiqo. (Kuseyimfuneko ukuba iziphene
zibonakaliswe.)
2. Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi olungelulo
olu luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba impendulo
isavakala ilungile, sukunika sohlwayo. Ukanti ke, ukuba igama elisuka
kolunye ulwimi lisetyenzisiwe kwitekisi kwaye liyayincedisa impendulo, oku
kuyakwamkeleka.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase,
akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-EWE/HAYI,
noNDIYAVUMELANA/ANDIVUMELANI. Isizathu/ukunika ubungqina/
nokuxhasa zizo ezimele ukunikwa ingqwalasela.
4. Akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-YINYANISO/BUBUXOKI,
noYINYANI/LULUVO. Ukunika isizathu/ukunika ubungqina/ukuxhasa kukona
makuthathelwe ingqalelo.
5. Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo esi-
sivakalisi esipheleleyo, oku makumakishwe nje ngokuchanekileyo kuphela xa
igama elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/ligqanyisiwe.
6. Xa kufunwa iimpendulo ezimbini/ezintathu/iingongoma ezimbini kwezintathu,
aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo, makisha
kuphela isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana nombuzo.
7. Kwamkele ukwahluka kwendlela yokubeka impendulo okudalwa
kukusetyenziswa kweelwimi zengingqi.
8. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo
KUNYE/OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 3 DBE/2015
SCE – Imemorandam
1.1 1.1.1 Ukuzigwagwisa ngumnqweno wokuba ube yinto engaphezulu
kwale uyiyo, ukuze abantu bakuthathe njengomntu obalulekileyo.√ (1)
1.1.2 Bafuna ukusoloko bekwiindawo ezinamawonga.√ (1)
1.1.3 (a) no mark
(b) (i)√/(i) emingcwabeni√/emingcwabeni.√ (1)
1.1.4 Bazixolisa ngokuzikhwebula kwabanye abantu baye kuhlala phaya
phambili ngaseqongeni ukuba kuseholweni.√√ (2)
1.1.5 ... nangona ...√ (1)
1.1.6 Uyise + iziyunguma√√ (2)
1.1.7 ... esi siNgesindini bathanda ukusithetha naxa kungasekho
negxagxa eli.√√ (2)
1.1.8 Ngokuthi imali efunyanwa ziititshala ziipenana nje.√ (1)
1.1.9 B√/B Kukuvuselela iingcinga zalo ufundayo ngokubhaliweyo√/
Kukuvuselela iingcinga zalo ufundayo ngokubhaliweyo.√ (1)
1.1.10 Kukutsala nzima ezifundweni.√ (1)
1.1.11 Bayanyevula√/Bathi qhiwu iimpumlo√/bathi shwace ubuso xa
bethetha nomntu abamjongele phantsi.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (2)
1.1.12 Wakhe waya kuvela nakwaNokholeji phofu nalapho akabuyanga
nanto ibambekayo.√ (1)
1.1.13 ... nentombi kaLudiza.√ (1)
1.1.14 Kodwa ke wabhenceka ukuba akazi nto√√/Kodwa ke wavela ukuba
akazi nto.√√ (2)
1.1.15 Ngokuthi ahlale ehleli angawalibali amazwi akhe nokuba sele
evukelwe likratshi, athi akuwakhumbula amnqande.√√ (2)
1.1.16 Ndiyamngqinela umbhali ukuzigwagwisa akulunganga ngoba
umntu uphela esoyiswa bubomi.√√
OKANYE
Andimngqineli kuba umntu ozigwagwisayo ufumana iindawo
eziphezulu nezinto ezingcono.√√
[Nayiphi na impendulo echanekileyo iya kwamkeleka]. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 4 DBE/2015
SCE – Imemorandam
1.2 ISICATSHULWA B
1.2.1 Ngowama-2007.√ (1)
1.2.2 Yidizili.√ (1)
1.2.3 Ngunyaka ka-2008.√ (1)
1.2.4 Ixabisa iirandi ezine√/Ixabisa i-R4.√ (1)
1.2.5 Akulunganga, kuba abanini bamashishini athengisa amafutha
eenqwelo balawulwa ziimeko ezingaphezu kwamandla
abo.√√/Akulunganga kuba ixabiso lamafutha eenqwelo
lixhomekeka ekwenyukeni kwexabiso leoyile ekrwada.√√
OKANYE
Kulungile, kuba abantu abasebenzisa amafutha eenqwelo bonga
imali.√√
[Nayiphi na impendulo echanekileyo iya kwamkeleka]. (2)
[30]
AMANQAKU ECANDELO A: 29
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 5 DBE/2015
SCE – Imemorandam
ICANDELO B: USHWANKATHELO
UMBUZO 2
Ukumakisha ushwankathelo
Ushwankathelo malumakishwe ngolu hlobo:
• Ulwabiwo-manqaku
• Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Inqaku elinye ngengongoma
nganye).
• Amanqaku ama-3 olwimi.
• Amanqaku ewonke: 10
• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engacaphulanga ngqo.
• 1–3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1.
• 4–5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2.
• 6–7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3.
• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi ecaphule ngqo.
• 6–7 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku
kwawolwimi.
• 1–5 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku lolwimi LIBE LINYE.
QAPHELA
• Ubalo-magama:
o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise ukuba alidlulanga kuma-60
inani lamagama asetyenzisiweyo.
o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani
lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
ngokungachanekanga.
o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso inani
lamagama eliqingqiweyo liphela kuso ungayihoyi intsalela yesishwankathelo
sakhe.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 6 DBE/2015
SCE – Imemorandam
IINGONGOMA EKUCATSHULWE ISISHWANKATHELO
KUZO
1. 'Abantu mabafunde ukuphikisana 1. Abantu mabaphikisane ngobulumko
ngobulumko ukuze ubudlelwane babo bangafaki iimvakalelo zabo ukuze
buhlale bomelele nabo. Ubulumko bomelele ubudlelwane babo.
buqala ekubeni kungafakwa
iimvakalelo ngamandla kumba
ekuphikiswana ngawo nanini.'
2. 'Musa ukumthuka oxoxa naye, nokuba 2. Makungabikho mntu uthukayo xa
unomsindo kangakanani. Ukuthuka niphikisana oko kubonisa ubukrwada
ngexesha lempikiswano kubonisa nolwazi oluncinci.
ubukrwada nokungabi nalwazi
lwaneleyo ngale nto uxoxa ngayo.
Endaweni yokuthuka, cingisisa ukuba
kutheni ubambelele kwezo ngcinga
zomsindo ixesha elide.'
3. 'Mamela. Ingxabano ezininzi zizalwa 3. Mamela nokuba kutshintshwa ingcinga
kukungamameli kuba ubani etshele yakho ukuze nawe umanyelwe.
kuloo nto ebeze eyicinga nokuba
ingxoxo sele ihambele phambili,
ekucaciseni into ebiyingxaki. Kaloku
awunakufuna ukumanyelwa
ungamameli wena.'
4. 'Hlala uzolile. Ukunyusa ilizwi lakho 4. Thethela ezantsi ukuze ninxibelelane
akwenzi izinto zibe ngcono kwaye ngentlonipho.
akuyenzi ibe yebambekayo into
oyithethayo. Ukuba uyakhwaza,
ungaphaya komgca wokunxibelelana
ngendlela enentlonipho.'
5. 'Hlala kumba enithetha ngawo. 5. Thethani ngezinto zangoku niziyeke
Ukuthetha ngezinto zakudala akuncedi. ezadlulayo, eminye imiba niyixoxe
Ingaba iimpikiswano zenu ziphela ngelinye ixesha.
zisiba malunga nazo zonke izinto
ezingalunganga ezithe zenzeka
kubomi benu? Yonke into inexesha
layo. Eminye imiba kufuneka
isonjululwe ngelinye ixesha hayi
ngoku.'
6. 'Lazini ixesha lokufuna umntu oza 6. Xa kungekho sisombululo funani
kungenelela. Ngamanye amaxesha umntu oza kungenelela.
akubikho sisombululo. Ngako oko ke
indlela eninokuphuma ngayo kuyo
kukufuna uncedo kuba ngokucacileyo
anifumani sisombululo. Le nto
kufuneka yenziwe ngokukhawuleza
umonakalo ungekabutshabalalisi
ubudlelwane.'
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 7 DBE/2015
SCE – Imemorandam
7. 'Kunjalo, kulumkele ukufaka abantu 7. Mus' ukufaka abantu abangangeni
abangangeni ndawo kule nto nithetha ndawo kuba omnye uza kucinga
ngayo. Kaloku wakusebenzisa abanye uyapakanyelwa.
abantu, umntu oxoxa naye uzibona
ngokungathi uyapakanyelwa,
ahlanganise.'
[184 amagama] [59 amagama]
QAPHELA: Izifinyezi okanye ii-akhronim mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe
zavela kushwankathelo mazibalwe ngokwamagama eziwameleyo.
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 8 DBE/2015
SCE – Imemorandam
ICANDELO C: ULWIMI
Ukumakisha iCandelo C
1. Upelo
• Iimpendulo ezingoogama-nye/eziligama elinye mazimakishwe
njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba
isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama.
• Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya
kohlwaywa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo.
• Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezo, impendulo iya kwamkeleka xa ifakwe
iimpawu zobhalo ngokuchanekileyo.
2. Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi
ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/
OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo njengechanekileyo.
UMBUZO 3
3.1 Pure Sugar – Pure Sweetness.√ (1)
3.2 Ayitshintshi tu, oko yayinjalo√/Akwengezwanga nto, akuphungulwanga nto.√ (2)
3.3 Kukutsala umdla wabathengi√√/Kukubonisa ukuba abathengi abasele
beyisebenzisa bonwabile√√/Ubudala baba bantu, uthando luhlala luhleli
alutshintshi njengala swekile.√√ (2)
3.4 C owokungcamla√/C√/owokungcamla.√ (1)
3.5 Ngokubancumisa yonke imihla.√ (1)
3.6 Kwenzelwa ukuba abo bafuna ulwazi oluthe chatha/vetshe ngale mveliso
bandwendwele yona.√√ (2)
3.7 Ukuzinga kwesenzo√/kukukhumbuza amaxesha akudala.√ (1)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 9 DBE/2015
SCE – Imemorandam
UMBUZO 4
4.1 Ngokuba √ (1)
4.2 Kukubonisa ukuba uShoti akakagqibi ukuthetha.√ (1)
4.3 C√/C Uyamvuyelela kakhulu uChiskop√/Uyamvuyelela kakhulu uChiskop.√ (1)
4.4 Ulusebenzisele ukubonisa ukukruquka/ukuba nomsindo√/Zengeziwe
ukubonakalisa ukugxininisa.√ (1)
4.5 Ukukhupha amehlo√√/Indlela ovuleke ngayo umlomo√√/Imigca esebusweni
bakhe, zibonisa ukuba unomsindo kakhulu.√ √ (2)
4.6 KwisiNgesi.√ (1)
4.7 Hayi ayamkelekanga ibonakalisa ukuba unga angathathela umthetho
ezandleni zakhe.√√
OKANYE
Ewe, yamkelekile kuba uvakalisa uvakalelo lwakhe. √√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
4.8 Ngowokungakwazi ukubamba ixesha. √ (1)
[l0]
UMBUZO 5
5.1 5.1.1 Sisibizo.√ (1)
5.1.2 Ukucacisa indlela ababebade ngayo√/Sisetyenziswe sahamba no-
‘-thi’.√ (1)
5.1.3 Leshumi.√ (1)
5.1.4 Bangamawele.√ (1)
5.1.5 Inyathi ibuzwa kwabaphambili.√√ (2)
5.1.6 Babakhuthaza kakhulu abantwana.√√ (2)
5.1.7 Wayesoloko esithi ebantwaneni bakhe impumelelo isentabeni,
mabasebenze banganikezeli.√√/Wayesoloko esithi kubantwana
bakhe mabasebenze banganikezeli, impumelelo isentabeni.√√ (2)
5.1.8 Zihle kakhulu iziphumo zabo√√/Iziphumo zabo zihle kakhulu.√√ (2)
5.1.9 Intloko yam iyaqaqamba kukubala izibalo√/Intloko kaNomsa
ithambile kuba yonke into uyifunda ngokukhawuleza√/Intloko yale
ngxaki yingqeqesho emakhaya√/Ndibone intloko kaloliwe ukuba
selekufutshane.√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka] (1)
5.1.10 Yafika yona abantwana balishiya ikhaya.√ (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 10 DBE/2015
SCE – Imemorandam
5.2 5.2.1 Umama notata batsalatsalana ngentambo√√/abantu batsalana
ngentambo.√√
[Nasiphi isivakalisi esichanekileyo samkelekile] (2)
5.2.2 Abantu abanoxolo bayabukeka.√/Abantu abaxolisayo
bayabukeka.√/Abantu abaxolelayo bayabukeka.√ (1)
5.2.3 B√/B Iingcinga zabazali ziyabethabethana ngabahlobo √/Iingcinga
zabazali ziyabethabethana ngabahlobo.√ (1)
5.2.4 Endleleni. √ Abantwana besikolo bahamba endleleni ukuya
esikolweni. √
[Nasiphi isivakalisi esichanekileyo samkelekile] (2)
[20]
AMANQAKU ECANDELO C: 40
AMANQAKU EWONKE: 79
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Supplementary Exams 2015 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Supplementary Exams 2015 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Supplementary Exams 2015 Memo
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2024 QP

Question paper