SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LESIBINI (P2)
2015
AMANQAKU: 70
IXESHA: Iiyure 2
Olu viwo lunamaphepha angama-22.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2015 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2015 Question Paper
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2015, 22 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2015 · isixhosa. Question paper, 22 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Question paper
- Year
- 2015
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 22
- File size
- 421.3 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 22
This exam
NSC June Exam 2015
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 2 DBE/2015
SCE
IMIYALELO NENGCACISO
1. Funda le miyalelo ngenyameko phambi kokuba uqalise ukuphendula imibuzo.
2. MUSA ukuzama ukufunda lonke iphepha lemibuzo. Yiya kwiphepha
lesiqulatho elilandelayo uze uphawule amanani emibuzo esetwe kwiincwadi
ozifundileyo kulo nyaka. Emva koko, funda le mibuzo uze ukhethe leyo ufuna
ukuyiphendula.
3. Eli phepha LINAMACANDELO amaNE:
ICANDELO A: Inoveli (35)
ICANDELO B: Idrama (35)
ICANDELO C: Amabali amafutshane (35)
ICANDELO D: Isihobe (35)
4. Phendula IMIBUZO EMIBINI iyonke: umbuzo OMNYE ukhethwa
NAKUWAPHI amacandelo amaBINI.
ICANDELO A: INOVELI
Phendula umbuzo kwinoveli oyifundileyo.
ICANDELO B: IDRAMA
Phendula umbuzo kwidrama oyifundileyo.
ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE
Phendula imibuzo esetwe kumabali amafutshane OMABINI.
ICANDELO D: ISIHOBE
Phendula imibuzo esetwe kwimibongo YOMIBINI.
5. Sebenzisa itshekhlisti ukuzincedisa.
6. Landela imiyalelo esekuqaleni kwecandelo ngalinye ngononophelo.
7. Nombola iimpendulo zakho kanye ngokwendlela ekunonjolwe ngayo
kwiphepha lemibuzo.
8. Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.
9. Ingcebiso yokulawula ixesha: Sebenzisa imizuzu engama-60 kwicandelo
ngalinye.
10. Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 3 DBE/2015
SCE
IPHEPHA LESIQULATHO
Eli phepha liza kukunceda ukwazi ukukhetha imibuzo ofuna ukuyiphendula
ngaphandle kokufunda lonke iphepha.
ICANDELO A: INOVELI
Phendula imibuzo ekwinoveli oyifundisiweyo.
INANI LOMBUZO AMANQAKU IPHEPHA
1. Kusa Kusihlwa 35 5
2. Umqol'uphandle 35 8
ICANDELO B: IDRAMA
Phendula imibuzo ekwidrama oyifundisiweyo.
3. Ndiyekeni 35 12
ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE
Phendula YOMIBINI imibuzo esetwe kumabali amafutshane.
4.1 Umntu akalahlwa 18 17
4.2 Ngumntu onjani lo? 17 18
ICANDELO D: ISIHOBE
Phendula YOMIBINI imibuzo esetwe kwimibongo.
5.1 Inkonjane 18 20
5.2 Funzela enzulwini 17 21
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 4 DBE/2015
SCE
ITSHEKHLISTI
ICANDELO AMANANI INANI PHAWULA
EMIBUZO LEMIBUZO
EPHENDU
LWAYO
A: Inoveli
1–2 1
(Kusa Kusihlwa
Umqol' uphandle)
OKANYE
B: Idrama
3 1
(Ndiyekeni)
OKANYE
C: Amabali amafutshane
4 1
(Umntu akalahlwa
Ngumntu onjani lo?)
OKANYE
D: Isihobe
5 1
(Inkonjane
Funzela enzulwini)
QAPHELA: Qinisekisa ukuba uphendule imibuzo kumaCandelo amaBINI kuphela.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 5 DBE/2015
SCE
ICANDELO A: INOVELI
UMBUZO 1
KUSA KUSIHLWA – KS Bongela
ISICATSHULWA A
1.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
'UNtsibande, mzi wasemaZizini nasemaJwarheni akafanga. Mna ndithi esi
sisikhumbuzo sokuba le ntlantsi ishiyekileyo iqhuqhumbayo isahlalelwe
kukuba ibe sisibane kwixa elizayo. Lo mzi wakwaNtsibande ngokubanzi
udalelwe ukuba ukhonze isizwe. Naba babini balishiye eli phakade phantsi
kwenkonzo yesizwe, ukanti ndiyaliphinda elithi, mzi wakwaNtsibande, sulani
iinyembezi nithathe amanzi nisele ...'
'Ningalili niqalekise kuba aniyazi imisebenzi kaYehova ukuba yimimangaliso
kwayo. Nali ke elokugqibela endiza kulibhekisa kuni bafo basemaJwarheni,
Thamsanqa nawe Mpumelelo. Ngokwangoku ke Thamsanqa, Jwarha
isenguwe indoda yalo mzi eshiyekileyo kodwa ekuhambeni kwexesha uza
kuncediswa ngunyana lo womkhuluwa wakho. Ninobabini ningamaxhadi alo
mzi ashiyekileyo.'
'Wena woba liliso kulo mzi uncediswa nguYolisa lo. Imisebenzi kaThixo
ingummangaliso kuba uLungile waba ngathi uyazi ukuba intambo yakhe
iyasongwa xa wayeniphuthuma kwezo ndawo benikuzo ukuba nize kujonga
usapho lwakhe. Nibambisane ngoxolo nto zakuthi. Kuwe, Mpumelelo mfo
wam, ndiza kuwenza abe mbalwa. Eli gama lithi Mpumelelo apha kuwe
lisisipho esikhulu. Into ethetha ukuthi ujongwe kukuphumelela. Ingade libe
liyaduduma namhlanje linesithokothoko sobumnyama, neengqimba zamafu
entlupheko nokuqaqamba kwentliziyo yakho, kodwa liza kududuma lidlule
kushiyeke kuphela ilitha eliya kuloziza kuso sonke isibhakabhaka
esigubungele umzi wakwaNtsibande nowakwaNtu ngokubanzi ...'
1.1.1 Ngubani obalisa ibali lokukhula likaMpumelelo kwaba
bakwizibiyeli? (Ngusibonda/NguYolisa/NguThamsanqa) (1)
1.1.2 Nika amagama abantu ABABINI abangcwatywayo ngale mini. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 6 DBE/2015
SCE
1.1.3 Tshatisa intetho ekuKholam A nentsingiselo yayo ngokwasebalini
ekuKholam B.
KHOLAM A KHOLAM B
(a) '... le ntlantsi ishiyekileyo (i) Ningoothobela sikutyele.
iqhuqhumbayo
isahlalelwe ukuba ibe (ii) Ningabaxhasi beli khaya
sisibane kwixa elizayo ...' abaseleyo.
(b) '... sulani iinyembezi (iii) Lo mntwana ushiyekileyo
nithathe amanzi nisele ...' ukhathazekileyo useza
kuphumelela ebomini.
'... ningamaxhadi alo mzi
(c) ashiyekileyo ...' (iv) Thuthuzelekani kwimeko
ebuhlungu nizixolise.
(3)
1.1.4 Ingaba uMpumelelo ngumlinganiswa oyintloko kule noveli? Xhasa
impendulo yakho ngezizathu eziBINI. (2)
1.1.5 Xela ingxaki adibene nayo uThamsanqa akufika kwikhaya
lakwaNtsibande. (1)
1.1.6 Uyidlale njani indima yobuzali uYolisa kubomi bukaMpumelelo? (2)
1.1.7 Idala oluphi uvakalelo imiqondiso ekrwelelwe umgca ngaphantsi? (1)
1.1.8 Senzo sini asenzileyo uNozililo ukuphemba ingxabano phakathi
kukaLungile noNomakhwezi? (2)
1.1.9 Thelekisa indlela abafa ngayo abazali bakaMpumelelo neyokufa
kukaNozililo noNtongana. (2)
1.1.10 Cacisa amazwi abhalwe ngqindilili ngokubhekiselele kule noveli. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 7 DBE/2015
SCE
ISICATSHULWA B
1.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
Wasuka wabhonga ngoku kungasazeki nokuba ubhongiswa ziintlungu okanye
kukumka kwengqondo na. Uye wayekwa kulaa ndawo akuyo ebebhijalaza
ezama ukuthetha kwaye wayethukela kuba zazikhe zivakale. Okwethutyana
kuye kwaqwalaselwa le kaMpumelelo. Uthe akuphathaphathwa ngabanye
oogqirha, bafika ngethamsanqa engenanxeba linzulu. Wasindiswa ziimpahla
nakukuba noko isikhali esiya besibundunyuva. Akuba asiziwe, wacelwa
ukuba makakhe aphumle angasondeli kwesiya sigulana. Walile. Uthe akukho
nto anayo uya emsebenzini wakhe yena.
Ngeli xesha kwenzeka le nto iye yabethelwa umnxeba inkosikazi yakhe kuba
nayo yayingasebenzi kude. Ifike kanye xa aphathwaphathwa ngabanye
oogqirha, wayakwayiphoxa uMpumelelo ngelithi, 'My dear, lo msebenzi
siwuphetheyo apha ngoku asingowabafazi, ngowamadoda. Amadoda zinto
ezikhe zivane amandla. Kuyacaca ukuba namhlanje ndinyanga uSamson.
Andikwazi ke wena ukuba uza kuthiwani na nguye. Into ebhetele qinisa
ibhanti neewigi kuba apho akuthe thwe khona kwakwazi uSathana kuphela.'
Inkosikazi oku kuqhula kukaMpumelelo ibiseyikuqhelile. Imthe gxezu
yakubona ukuba usaphindela. UMpumelelo yena akakhange ahoye koko
uqhube umsebenzi wakhe.
Kwalile emva kweentsuku ezimbini, oogqirha, ukufika kwabo baphindela
kwakulaa mntu, bamxilonga. Babeze namanye amadoda amabini okuncedisa
xa kuthe kwakho inkathazo. Bafika ethe cwaka kungekho ngxolo,
bundlobongela nadumbe, nazithuko. Uthe uMpumelelo makakhululwe.
1.2.1 Xela igama lendawo esakhiwa kuyo esi sibhedlele. (1)
1.2.2 Yintoni eyakhokelela ekubeni sibhonge isigulana? (2)
1.2.3 Olu nyango alusebenzisileyo uMpumelelo kwesi sigulana lwaba
nafuthe lini kwikhondo lakhe lobugqirha? (2)
1.2.4 Amazwi athi, 'My dear, lo msebenzi siwuphetheyo apha ngoku
asingowabafazi, ngowamadoda ...' aqulethe eyiphi ingcinga kwezi
zilandelayo?
A Ingcinga enye ebethelelekileyo ngokobuhlanga.
B Ingcinga enye ebethelelekileyo ngokwesini.
C Ingcinga enye ebethelelekileyo ngokwebala.
D Ingcinga enye ebethelelekileyo ngokwendawo. (1)
1.2.5 Ludlulisa eyiphi intsingiselo kulo mxholwana usingiselo
olukrwelelwe umgca ngaphantsi? (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 8 DBE/2015
SCE
1.2.6 Sikweliphi inqanaba lesakhiwo sebali esi siganeko? Xhasa
impendulo yakho. (2)
1.2.7 Uzotywe njengomlinganiswa onjani uMpumelelo? (2)
1.2.8 Mfanekiso-ngqondweni mni ozotywa sisifanekisozwi esibhalwe
ngqindilili? (1)
1.2.9 Nika izinto zibe MBINI ezibonakalisa ukuba inkosikazi
kaMpumelelo ibimxhasa umyeni wayo. (2)
1.2.10 Sinxulumana njani isihloko sencwadi esithi 'Kusa Kusihlwa'
nomxholo wencwadi? (2)
[35]
OKANYE
UMBUZO 2
UMQOL'UPHANDLE – PM Ngani
ISICATSHULWA A
2.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
Uthe akucingisisa nzulu, wajika selekufuphi ukuba angene. Naako esonda
ngomnyango awayengene ngawo kuqala selezimisele mpela ukuba
uyayichitha loo mbeko; iMoonglow ayingangaye.
'Sis'Linda!' likhwaze kabukhali ilizwi emva kwakhe xa kanye wayesithi
uyaphuma. Limtsho wema bhuxe, wabaza iindlebe, efuna ukuva leyo yayiza
kubhekiswa kuloo Sis'Linda.
Waliva nje ukuba elo lizwi lelomthengisi weziselo abekhe wancokola naye
kancinci esazithengela iwhisky yakhe. Eyona nto yayingumnqweno wakhe,
nangaphandle kokuphulaphula eyayiza kuthethwa, yayikukubona loo
sis'Linda – umntu awayeseve lukhulu ngaye. Nguyena mntu abengakhange
ambone kuloo holo. Uthe esaxakwe ukuba uza kubheka athini na, waliva
liphinda ilizwi lomthengisi: 'Akuyilibele na itshintshi yakho?'
Eqonda ukuba kwakusabhekiswa kulaa sis'Linda, okaHlobo omaqhinga uthe
phethuthu ngokukhawuleza okungummangaliso, wazibuzisa: 'Utsho mna na,
nkos'am?'
'Uxolo, nkos'am; ndibhekisa kuSis'Linda elaa nenekazi,' yatsho loo nkewu
yeziphungo isalatha kwelinye icala lendlu.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 9 DBE/2015
SCE
OkaHlobo uwulandele loo mnwe ngamehlo, wawubona apho walathe khona.
Wavakala ezindumzelela yedwa: 'Mehlo am, kumhla watyeba namhlanje.'
Obunjalo bona ubuhle babungafanele ukuba bube busalathwa nje nayiminwe
engcangcazelayo yeenkowane eziphethwe ngumqhele; ngaphezulu,
babungafanelekile kwimbutho engenasidima njengaleyo yaseMoonglow.
Yayingekho indoda – ndithetha mna esempilweni – eyayingenakungagungqi
ithe nqwakaqha nobunjalo ubuso. NokaHlobo wayengafanele ukugxekwa
ngedumbe awasuka wangenwa lilo.
2.1.1 Wayephi uHlobo ngokwesi sicatshulwa? (1)
2.1.2 Mfanekiso-ntelekelelo mni ozotywa sisifanekisozwi esibhalwe
ngqindilili? (2)
2.1.3 Xela isizathu sokuba uHlobo abe nomnqweno wokumbona 'loo Sis'
Linda'. (2)
2.1.4 Kwenzeka ntoni ngaphambili kuHlobo kule ndawo akuyo ukuze
abone ukuba ayingangaye? (2)
2.1.5 Tshatisa ibinzana elikuKholam A nentsingiselo ekuKholam B.
KHOLAM A KHOLAM B
(a) '... uyayichitha loo (i) Wayexelelwe izinto ezininzi.
mbeko ...'
(ii) Waphandlwa ngomnwe
(b) '... wabaza iindlebe esweni.
...'
(iii) Wamamela ngomonde
(c) '... umntu wayeseve nangenyameko.
Lukhulu ...'
(iv) Uyayishiya loo ndawo
ebekuyo. (3)
2.1.6 Lo mntu wayezenza uNksk. Hobe wathi yintoni eqhube uLinda
ukuba ade abulale uEddie? (1)
2.1.7 Maqhinga mani awenzileyo uHlobo okungena endlwini kaLinda
ngenjongo yokuphanda? (2)
2.1.8 Isimntwiso esikrwelelwe umgca ngaphantsi siphuhlisa ntoni? (1)
2.1.9 Yintoni edale impixano phakathi kukaEddie nabahlobo bakhe
awayesebenza nabo eMoonglow? (2)
2.1.10 Nika izinto EZIMBINI ezimenza agqame uHlobo njengomcuphi
onesakhono kuphando lweli tyala. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 10 DBE/2015
SCE
ISICATSHULWA B
2.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
Kuphakame umtshutshisi, wahambisa wathi, 'Wena Ohloniphekileyo,
makubechosi, kubehele! Ngokuzithoba okukhulu, ndenza isicelo sokuba le
nkundla mayigunyazise okokuba ummangalelwa abe selugcinweni
lwentolongo de kube nguloo mhla wokuvavanywa kwetyala ...' 'Wena
Ohloniphekileyo!' Isukume ngaloo mazwi into kaKhumalo: 'Egameni
lommangalelwa, ndicela ukuba le nkundla ibonakalise uvelwano
kummangalelwa ngokuthi imkhulule ngebheyile, abe ngaphandle kwentolongo
de kufike umhla wokuvavanywa kwetyala.
'Ummangalelwa ulufanele uvelwano ngenxa yobuthathaka bempilo yakhe,
ngakumbi emva kwesi sihelegu sokufa kwalowo wayethandana naye.'
Egqithisa incwadana kumantyi, uthe, 'Ndihambisa incwadi enengxelo
efungelweyo, evela kugqirha wommangalelwa obemvavanya kutshanje.
Wafumanisa ukuba ukukhathazwa yintliziyo.
'Andiqondi ukuba ukukhululwa kwakhe kothi kuphazamisane nabatshutshisi
xa beqokelela ubungqina, njengoko isifundiswa seqabane lam sikhe satsho.
Ndikhe ndadlana iindlebe namapolisa awenza uphando ngeli tyala,
ndafumanisa ukuba sebufunyenwe bonke ubungqina obumbeka ityala
ummangalelwa. Yintoni ke ngoko angathi aphazamise kuyo xa sekuhanjwe
kangako?
'... Mandibuye ndiyicele le nkundla ibekekileyo ukuba ikhe iqwalasele isimo
sommangalelwa ... Ngumntu owaziwayo noxabisekileyo, othe wabekwa
emawongeni aphakamileyo ngenxa yokuthenjwa. Amapolisa ayayazi indlela
athe waziphatha kakuhle ngayo ngexesha ebevalelwe ngalo.
'Kwityala abekwa lona, usatyholwa, ndingade ndithi usarhanelwa. Le nkundla
ngoko ayimele kumjonga njengombulali, njengerhoqololwana
elingathembekanga, engekagwetywa ngokwasemthethweni.
2.2.1 Ngubani igama legqwetha likaLinda? (1)
2.2.2 Urhaneleka ngantoni uLinda? (1)
2.2.3 Khankanya izinto zibe MBINI ezibangela uLinda arhaneleke. (2)
2.2.4 Khetha eyona njongo ichanekileyo yokusetyenziswa kolwimi
kumazwi athi, 'Wena Ohloniphekileyo!' kwezingezantsi.
A Ukucenga
B Ukuchukumisa
C Ukuhlonipha
D Ukuqhatha (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 11 DBE/2015
SCE
2.2.5 Mpazamo zini EZIMBINI zophando awazenzayo okaHlobo
kuphando lwakhe lwetyala? (2)
2.2.6 Sikweliphi inqanaba lesakhiwo sebali esi siganeko? Xhasa
impendulo yakho. (2)
2.2.7 Nika izinto eziMBINI azenzileyo uDuma Hlelo ezibonakalisa ukuba
usisicaka esithembekileyo sikaLinda. (2)
2.2.8 Ucinga ukuba iMantyi yathatha isigqibo esilungileyo
ngokungamniki uLinda ibheyile ngokobungqina obabuphambi
kwenkundla? Xhasa impendulo yakho. (2)
2.2.9 Uyavelana noLinda ngokurhanelwa kwakhe ngokubulala
isithandwa sakhe? (2)
2.2.10 Sinxulumana njani isihloko sencwadi, 'Umqol'uphandle' nomxholo
webali? (2)
[35]
AMANQAKU ECANDELO A: 35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 12 DBE/2015
SCE
ICANDELO B: IDRAMA
UMBUZO 3
NDIYEKENI – DM Jongilanga
ISICATSHULWA A
3.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
(Kungena uMaziko elandelwa nguMnu. Ndila kwiofisi kaMnu Loni. Bengene.)
Loni: Thabathani izihlalo, manene. Buya nocango olo (Bahlale). Mnu Ndila
ndiyacinga ukuba kunokuba unawo amanakanibe okuba ube ubizelwe
apha ngoku. Kambe le tasi iphezu kwetafile iyathetha.
Ndila: Hayi chief, andinalo nofifi olu, tu.
Loni: Le tasi yekabani?
Ndila: Yeyam.
Loni: Ifuna ntoni apha?
Ndila: Nam ndithe nqa ukuba ifuna ntoni na apha.
Maziko: Mfondini, Dicksie, lungis'umlomo lo xa kunje.
Loni: Kutheni le nto uthuma abantwana utywala ngexesha lesikolo?
Ndila: Obuphi utywala?
Loni: Obu buphezu kwetafile.
Ndila: Ukuba ibibobam ngebungekh'apha. Manene, sanukuthi nakudinwa
ndim kwesi sikolo nindimbele ingcwaba ndijongile.
Loni: Xa uzimbela ingcwaba ngokwakho, unga ungaya kulala kulo
nababukeli?
Maziko: Manene siyawuphosa umhlola. Ndila, mfondini, vuma ityala nokuba
alingomafutha. Uthi uLiziwe uthunywe nguwe, kwaye le tasi yeyakho.
Ndila: Andazani natywala. Ndithume uLiziwe itasi yam endlwini qha, qwaba
ke. Enye imfungumfungu le nindotha ngayo yimigibe nje yenu kwaye
indoda izizibeke kakuhle izabatha, izibeke ngobunono zingagqibi ithafa.
Loni: Izabatha zantoni?
Ndila: Ukuba ufuna ukundibeka ityala undise ngaphambili, qhuba ngoku
indlela ingekazali ziimbovane. What is the charge preferred against me?
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 13 DBE/2015
SCE
3.1.1 Xela indawo abaxoxa bekuyo aba balinganiswa bakwisicatshulwa. (1)
3.1.2 Yintoni ebangela ukuba uNdila abizelwe kule ndawo uyikhankanye
ku 3.1.1? (1)
3.1.3 Uyintoni uLoni kuNdila ngokwale drama? (1)
3.1.4 Tshatisa ibinzana elikuKholam A nentsingiselo yalo ekuKholam B.
KHOLAM A KHOLAM B
(a) 'Thabathani izihlalo ...' (i) Thetha ngembeko.
(b) 'Buya nocango ...' (ii) Yenza imimangaliso.
(c) '... Lungis' umlomo ...' (iii) Hlalani phantsi.
(iv) Vala umnyango. (3)
3.1.5 Sikweliphi inqanaba lesakhiwo sebali esi siganeko? Xhasa
impendulo yakho. (2)
3.1.6 Yintoni injongo yokusetyenziswa kwesi simntwiso sikrwelelwe
umgca ngaphantsi? (2)
3.1.7 Saba yintoni isigqibo sentlanganiso yekomiti yesikolo ngesenzo
sikaNdila? (2)
3.1.8 Bonisa isenzo sobunyoka esenziwe nguMaziko kuNdila? (2)
3.1.9 Tyhila isigqebelo esivezwa ngamazwi kaLoni ewabhekisa kuNdila
athi:
'Xa uzimbela ingcwaba ngokwakho, unga ungaya kulala kulo
nababukeli?' (2)
3.1.10 Sinxulumana njani isihloko sedrama, 'Ndiyekeni' nomxholo? (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 14 DBE/2015
SCE
ISICATSHULWA B
3.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
Njobe: Uqonde ngani ukuba akazange avulelwe?
Nomawele: Sasikrobile, sambona xa emkayo. Ndigqithe apho. Ngobu
busuku kuse efile, sothuswa sisikhalo esikrakra phaya
kwaFuneka sabuya sayeka. Sithe sikroba asabona nto. Ndithi ke
mandikuhlebele endikwaziyo, ndingazi ke nokuba ezi ndlela
azidibani na?
Njobe: Ndiyabulela, usizele nomcimbi obalulekileyo. Wobuya uve
ngathi. Enkosi.
Nomawele: Enkosi sajini.
(Uthe ephuma nje ahlanganisana awakwantsasana onda
ngendlu kaFuneka.)
Amapolisa: Nkqo! Nkqo!
Funeka: Ngubani lowo efuna ntoni?
Zanele: Yhu nto ... mbi ngamapolisa. Eve ntoni? O!
Funeka: Shut up you fool. (Avule)
Njobe: Ewe nkosazana. Yindlu yakho le?
Funeka: Ewe.
Njobe: O! Singamapolisa sifuna ukukhe sinibuze imibuzo.
Zanele: Imibuzo yantoni? Akukho nto sikhe sayenza.
Maqhinga: Ngubani othe nenze nto phi nini?
Zanele: Imibuzo yeyani ke? (Amehlo emdiza ukoyika nezandla ezi)
Njobe: Ndifuna ukwazi amagama enu. (Axelwe)
Njobe: Niyamazi uMawonga?
Funeka: Ukumazi njani?
Maqhinga: Kukho okunye ukumazi?
Zanele: Siyamazi.
Njobe: O! Ugqibele nini ukuza apha?
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 15 DBE/2015
SCE
Funeka: Unenyanga engasezi apha.
Maqhinga: Uyaqonda ukuba namhlanje kungoLwesine?
Funeka: Ewe.
Maqhinga: Ukhe weva ukuba uMawonga ucholwe efile ekuseni
ngoLwesibini?
Funeka: Ndivile.
Maqhinga: Khange eze apha ngokuhlwa koMvulo?
Funeka: Hayi.
Njobe: O! Ngubani lo wayenkqonkqoza ekhwaza ngemali yakhe
ephelele apho ngokuhlwa kweCawe?
Zanele: Tyhini silibele, wayezile ndamgxotha kuba ndamala kudala.
Maqhinga: O! Nxayiphi ngoku benisithi unenyanga engasezi apha?
Funeka: Ukulibala yinto ekhoyo.
Njobe: Madoda khanigubhulule le ndlu, ngoku.
3.2.1 Uzotywa njengomlinganiswa onjani uNomawele? (1)
3.2.2 Isenzo sikaNomawele sokuhlebela amapolisa sikhokelele
entwenini? (1)
3.2.3 Izalathisi zeqonga eziphawulwe ngqindilili nakekeleyo zibonisa
msebenzi mni kule ilandelayo?
A Zibonisa intshukumo.
B Zibonisa indawo.
C Zibonisa ingxoxo.
D Zibonisa icala. (1)
3.2.4 Nika iimpawu eziphambili zomlinganiswa onguFuneka zibe MBINI. (2)
3.2.5 Khankanya izenzo zempindezelo zikaMawonga zibe NTATHU. (3)
3.2.6 Ingaba uFuneka noZanele bagwetywe ngokufanelekileyo na?
Xhasa impendulo yakho. (2)
3.2.7 Ngqina ubunyani bamazwi kaLoni athi, 'ithambo lenyoka lihlaba
elimzondayo, linobuzaza sele ibole yagqiba'. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 16 DBE/2015
SCE
3.2.8 Xela zibe NTATHU izenzo zobutshijolo ezenzeka kwaFuneka. (3)
3.2.9 Mfundiso ni edluliswa ngumbhali ngesi sicatshulwa? (2)
[35]
AMANQAKU ECANDELO B: 35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 17 DBE/2015
SCE
ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE
UMBUZO 4
NDAKUYICEL'IVUTHIWE – LL Ngewu & EZ Guqa
ISICATSHULWA A: UMNTU AKALAHLWA – LL Ngewu
4.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
Akugqithanga nyanga zininzi uNobesuthu noNomtha behlelwa sisiwo esahlela
udadewabo. Akuluva olu daba uMathidala uthule wathi tu ngokungathi
akwehlanga nto abengayilindelanga kweli khaya. Zihambile iinyanga
uNobesuthu noNomtha bemangalisiwe kukuthula kukayise, benqwenela
ukuba lingade lidudume lidlule, kuba kona bekubonakala ukuba lihlomile.
Abaqinisekanga nokuba imeko eyehlela uThandile ingaba yayenze
indod'enkulu izibone iyinkunzi enqunyulwe amanqindi na. Bakhe baceba
ukumehla entloko uyise ngenye imini badomboze bacele uxolo ngesi senzo
sabo, koko baphinda baqonda ukwenza oko ingakukuzinqikel'ubugqwangu.
Kwalile ngenye imini sebefuna ukulibala ukuba uyise yindoda engqwabalala
wabalinda kwada kwasebusuku balala. Naye umhlekazi lo ebesele
engqengqile kwigumbi lakhe lokulala. Ushukumise inkosikazi yakhe wathi
kuyo:
'MaMthi khawundibizele aba bafazazana?'
'Abaphi yise kaThandile?'
'UNobesuthu noNomtha.'
'Baqale nini ngoku aba bantwana ukuba babe ngabafazazana?'
'Ayifuni wena ke loo nto.'
UMaMthi ukhe wathalalisa wazirhonisa ecinga ukuba indoda yakhe iza
kuluyeka olu chuku ebekubonakala ukuba izimisele ukuluqhwaya.
'MaMthi, MaMthi, undivile kodwa ukuba ndithe ndibizele aba bafazazana?'
Uthe phulukutshu ezingubeni uMaMthi eqonda kakuhle ukuba kumyeni wakhe
isithathu ngumnqakathi. Ufike iintombi zakhe zingekalali zincokola kamnandi.
Nakuba isibane besilozilozisa nje ezi ntombi zibone ngentsobi yobuso ukuba
akatyhilekanga laye nelizwi lintama ukungakhululeki komninilo.
4.1.1 Xela amagama eentombi EZIMBINI ezagxothwa nguMathidala
kwesi sicatshulwa. (2)
4.1.2 Bonisa ukuchaneka kwegama, 'isiwo' ngokubhekisele kumxholo
webali. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 18 DBE/2015
SCE
4.1.3 Wenze ntoni uMathidala akubona ukuba uThandile ukhulelwe?
Xhasa impendulo yakho. (2)
4.1.4 Tshatisa ibinzana elikuKholam A nentsingiselo yalo ekuKholam B.
KHOLAM A KHOLAM B
(a) '... benqwenela ukuba (i) Izifumane ingakwazi
lingade lidudume lidlule ...' kwenza nto.
(b) '... izibone iyinkunzi (ii) Bebawela ukuba athethe
enqunyulwe amanqindi na.' iphele.
(c) '... ukwenza oko (iii) Ingakukuqala inkathazo
ingakukuzinqikel'ubugqwa ngokwakho.
ngu.'
(iv) Ingakukuzibona
ungahlelanga kakuhle. (3)
4.1.5 Sikweliphi inqanaba lesakhiwo sebali esi siganeko? Xhasa
impendulo yakho. (2)
4.1.6 Uzotywe njengomlinganiswa onjani uMaMthi? Xhasa impendulo
yakho. (2)
4.1.7 Kutyhila ntoni ukubalekela kwabantwana bakaMathidala
kwamkhuluwa wakhe ngendlela abahlalisene ngayo abantu bale
ndawo? (2)
4.1.8 Saba yintoni isiphelo seentombi zikaMathidala? (1)
4.1.9 Mfundiso ni edluliswa ngumbhali ngeli bali? (2)
ISICATSHULWA B: NGUMNTU ONJANI LO?
4.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
Umfundisi ukhe wanyeka ngemva efun'ukuqiniseka ukuba umhlambi wakhe
uyalandela na. Phaya kula ndawo ebexabe kuyo bekuxabe umkhumbi ngoku
kubonakala ukuba umfi ubhokile ebhokisini ubhejele ukuba baya kuphuma
naye kolo xa bevile. Azamile amadoda koko umkhumbi uxingile emgubasini.
Enye indoda ikhe yacebisa ukuba lukhutshwe olo cango nomgubasi walo
koko eli liphendulwe yenye indoda ethe ukungena kwayo loo bhokisi
bekungakhutshwanga cango. Aduntsuzile amadoda selebile ngathi
ebethen'iikati. Kuxokozele ngoku exandeni kubonakala ukuba izimvo
zamadoda ziyabetha-bethana. Le ngxokozelo ibixutywe sisikhalo somnye
wabazili ebekubonakala ukuba ukhubeke kakhulu.
Phaya enkundleni abalindi bebesele bolule iintamo befuna ukuqonda ukuba
kwenzeka ntoni exandeni. Gagwazana lithile lomfazi likhe lahlabela iculo
lisithi, 'Yesu langa lomphefumlo', koko lincediswe nje ngabantu abambalwa
abangahambanga mgama mde nale ngoma. Neli gagwazana lomfazi likhethe
ukuthula nalo lolule elayo intamo lilinganise abanye abantu.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 19 DBE/2015
SCE
Kude kufuphi naba bantu bebehleli enkundleni bekukho isiqhu
sabatshakazana ebebexakeke yinto ebebexakeke yiyo kwindawo apho
bekubaswe khona kuphekwe ukudla kokondla abantu abaze kulo mkhuhlane.
Inani lezo mbiza belifikile kwishumi. Ezantsi kweli ziko bekukho isibaya apho
amadoda amaninzi ebehleli khona. Kwesi sibaya bekukho ungxawu
obebaselwe ngabafana ...
4.2.1 (a) Ngubani lo mfi kuthethwa ngaye kwisicatshulwa? (1)
(b) Chaza indlela awasweleka ngayo? (1)
4.2.2 Chaza ngeengongoma eziNTATHU ubudlelwane phakathi komfi
nabamelwane bakhe. (3)
4.2.3 Xela izinto zibe MBINI ezazibangela ukuba kungabikho
kuyondelelana kwingoma kule nkonzo yomngcwabo. (2)
4.2.4 Ibinzana elithi '... urhatyazo lwamehlo' linika eyiphi intsingiselo
kwezi zilandelayo?
A Ukutshona kwelanga.
B Ukungaboni kakuhle.
C Ukuhamba kancinci.
D Ukubiza into ekude. (1)
4.2.5 Xela intsingiselo yesaci esibhalwe ngqindilili. (2)
4.2.6 Loluphi udidi lwempixano oluvelayo ngexesha lenkonzo yezithethi?
Xhasa impendulo yakho. (2)
4.2.7 Ucinga ukuba isikhalo esikrakra somzili sinyanisekile? Xhasa
impendulo yakho. (2)
4.2.8 Bakho ngabuni abafana abahleli ngasesibayeni ngaphandle
komngcwabo? (1)
4.2.9 Sinxulumana njani isihloko sebali elifutshane elithi 'Ngumnt'onjani
lo' nomxholo webali? (2)
[35]
AMANQAKU ECANDELO C: 35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 20 DBE/2015
SCE
ICANDELO D: ISIHOBE – VUKANI MADODA KUSILE
Phendula imibuzwana YOMIBINI.
UMBUZO 5
5.1 Funda lo mbongo ungezantsi uze wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.
Inkonjane – VV Sigonya
1 Ndayibon' indand' ipheph' okwengelosi.
2 Ndayibanga ngeliso ndathi yeyam.
3 Mpiko zayo zaphendlwa-phendlwa;
4 Ngumoy' ongephi zityhil' ubumbeje-mbeje,
5 Ndayibonga ndagqiba ngentliziyo.
6 Ndafihl' izikhwazo ndisoyik' uluntu.
7 Yandimemez' ibik' udaba.
8 Yavakal' intlontl' ingqay' ubomi bam.
9 Wavakal' umoya wentumekelelo.
10 Zagungq' iingcango zentliziyo.
11 Lwabeth' uvalo lundityel' uba yeyam.
12 Umoya wembala nawo wandingqinela.
13 Ndayondela; ndayijonga; ndayiphonononga;
14 Ndafik' iyimfezek' ingqibelelo.
15 Yayizotyiwe ngenene ngemini yehlobo.
16 Yabuthabatha bonk' ubume bam.
......................................................................
17 Luqhotyoshwe kweso sithuba ke olu lwimi
18 Ndithethe ndagqiba kodwa hayi intlokomo.
19 Ndazibona ndindodwa ndisemehlwen' oluntu.
20 Ndanyalasa; ndingqola-ngqola; ndibheshuza;
21 Ngomphefumlo ndingaboni mntu.
22 Manqina mani na la andicaf' umphefumlo?
23 Nzipho zini na ezi zindikrwemp' ulonwabo?
24 Ncumo luni na olu lukuwe ntakandini?
25 Mdiki mni lo ulele kwezo nzipho?
26 Ntakandini yezulu;
27 Ngeba wena uyinzulu;
28 Ngoba wena unyulu.
5.1.1 Chonga igama kumqolo woku-1 elibonisa ukuba le ntaka
yayibhabha ngobuchule. (1)
5.1.2 Xela uhlobo lophindaphindo olunomgca ngaphantsi ekuqaleni
kumqolo woku-1 nowesi-2. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 21 DBE/2015
SCE
5.1.3 Tshatisa ibinzana elikuKholam A nentsingiselo yalo ekuKholam B.
KHOLAM A KHOLAM B
(a) Yandimemeza ... (i) Ukuthabatheka.
[umqolo we-7]
(ii) Yayinomtsalane.
(b) ... Wentumekelelo
[umqolo we-9] (iii) Ukukhathazeka.
(c) Yayizotyiwe ... (iv) Yayidalwe yantle.
[umqolo we-15] (3)
5.1.4 Yiyiphi injongo yokusetyenziswa kophawu loshiyelelo lwesikhamiso
kumqolo wesi-4? (1)
5.1.5 Chonga ibinzana elikwisitanza sesi-4 elithetha ukuba inkonjane
intle ayinasiphako. (2)
5.1.6 Xela udidi lwalo mbongo. Nika isizathu sempendulo yakho. (2)
5.1.7 Umqolo we-13 uvuselela wuphi umfanekiso-ngqondweni? (1)
5.1.8 Caphula umqolo kwisitanza sesi-5 obonisa ukuba imbongi
yayibongela ngaphakathi inkonjane. (2)
5.1.9 (a) Nika isafobe esisetyenziswe kumqolo wama-24. (1)
(b) Cacisa injongo yembongi yokusebenzisa isafobe osinikileyo. (2)
5.1.10 Nika umongo wesitanza sesi-7. (2)
5.2 Funda lo mbongo ungezantsi uze wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.
Funzela enzulwini – SSM Mema
1 Lishush'idabi kumathaf'obu bomi
2 Kuqhum'amaqulo kuchachamb'umchiza;
3 Uxhob'ufohlel'umlisela nomthinjana,
4 Usilwa noSathana, usilwa nobumnyama.
5 Ayaxhaxh'amagwala kuband'umchachazo.
6 Ubomi ngumzamo kosind'amakroti;
7 Ubomi ngumthwalo bufuna umqolo;
8 Umgomo um'umi ulind'umzingisi.
9 Ubomi lidabi lokulwa nomna;
10 Iyathimbis'inyama ayifuni kuthotyozwa,
11 Aying'ingaba lidini lokuzis'impumelelo,
12 Ayingi ingalinda ijonge inzaliseko.
..................................................................................
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 22 DBE/2015
SCE
13 Mawuqaqambe umgomo phambi kwakho,
14 Uziqhiz'iimbophelelo ezikuqamangeleyo,
15 Uyibeke nxamny'imithwalo ekudobelelayo;
16 Ulubaleke ngomonde ugqats'olukumeleyo.
17 Wofuman' abaninzi bengqengq'elungqamekweni,
18 Wofuman'iqela ligxampuz'emgxobhozweni.
19 Onke loo maqela akukhwebela kuwo;
20 Maz'ungawahoyi ufunzele enzulwini.
21 Ofun'igolide akaqhwayi emgqubeni,
22 Axel'isikhukukazi sifun'imibungu.
23 Ozingela izilo uthabatha izagweba,
24 Avuke kwangonyezi abuye nofele.
25 Oswele umgomo ufana nemfama
5.2.1 Uthetha ntoni umqolo okrwelelwe umgca ngaphantsi kwisitanza
sokuqala? (2)
5.2.2 Chonga ibinzana kwisitanza sokuqala elibonisa ukuba imbongi
ibhekisa kulutsha. (1)
5.2.3 Igama elibhalwe ngqindilili kwisitanza soku-1 lityhila umqondiso
wantoni? (2)
5.2.4 Loluphi uvakalelo olutyhilwa ngumqolo wesi-5? (1)
5.2.5 Nika intsingiselo equlathwe ngumqolo we-10. (2)
5.2.6 Bhala umongo wesitanza sesi-4. (2)
5.2.7 Khetha intsingiselo enikwa ngumqolo othi, '... abaninzi
bangqengq'elungqamekweni' kwezi zilandelayo?
A Kukufuna undikho.
B Kukujonga phambili empumelelweni.
C Kukuba ngungantweni.
D Kukuphumla emva kokuphumelela. (1)
5.2.8 Chaza ngamazwi akho okuthethwa ngumqolo wama-21. (2)
5.2.9 Cacisa indlela umbhali asebenzise ngayo ulwimi kumqolo
wama-25. (2)
5.2.10 Myalezo mni odluliswa ngulo mbongo? (2)
[35]
AMANQAKU ECANDELO D: 35
AMANQAKU EWONKE: 70
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 NSC November Exams 2015 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2022 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Supplementary Exams 2015 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2024 Question Paper
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Memorandum