Economics Grade 12 P1 Gauteng Mock 2016 Question Paper (Afr)

Downloaded from hlayiso.com GAUTENGSE DEPARTEMENT VAN ONDERWYS VOORBEREIDENDE EKSAMEN 2016 10731 EKONOMIE EERSTE VRAESTEL TYD: 2 uur PUNTE: 150 13 bladsye 3

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 2 (Eerste Vraesstel) 10731 / 16 GAUTENGSE DEPARTEMENT VAN ONDERWYS VOORBEREIDENDE EKSAMEN EKONOMIE (Eerste Vraestel) TYD: 2 uur PUNTE: 150 INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Beantwoord VIER vrae soos volg in die ANTWOORDBOEK:  AFDELING A: VERPLIGTEND  AFDELING B: Beantwoord enige TWEE van die DRIE vrae.  AFDELING C: Beantwoord enige EEN van die TWEE vrae. 2. Beantwoord slegs die vereiste aantal vrae. Oortollige antwoorde sal NIE nagesien word NIE. 3. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik is. 4. Skryf die nommer van die vraag bo-aan die antwoord. 5. Lees die vrae sorgvuldig. 6. Begin elke antwoord op ʼn NUWE bladsy. 7. Los 2 – 3 lyne oop tussen onderafdelings of vrae. 8. Beantwoord die vrae in volsinne en maak seker dat die formaat, inhoud en konteks van jou antwoorde ooreenstem met die vereistes van die vrae. 9. Gebruik slegs blou of swart ink. 10. Nie-programmeerbare sakrekenaars mag gebruik word. 11. Skryf netjies en leesbaar. b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 3 (Eerste Vraesstel) 10731 / 16 AFDELING A VERPLIGTEND VRAAG 1 30 PUNTE – 20 MINUTE 1.1 Verskeie opsies word voorsien as moontlike antwoorde vir die volgende vrae. Kies die korrekte antwoord en skryf slegs die letter (A – C) langs die vraagnommer (1.1.1 – 1.1.8) in die ANTWOORDBOEK. 1.1.1 Watter periode van die sakesiklus word geassosieer met stygende winste? A Trog B Afswaai C Voorspoed 1.1.2 In die ekonomiese kringloopmodel is besparings ʼn ... A inspuiting. B lekkasie. C pyl. 1.1.3 MTBBV word gewoonlik gedurende die maand van ... ter tafel gelê. A Februarie B April C Oktober 1.1.4 Die doelgerigte manipulering van ʼn wisselkoers na hoër vlakke staan bekend as ... A appresiasie. B revaluasie. C devaluasie. 1.1.5 Nywerheidsbeleid-aksieplanne (IPAP) het ʼn ... jaar aksieplan. A 3 B 5 C 10 1.1.6 ʼn Groot taak van die Departement van Handel en Nywerheid is om ... uitvoere aan te moedig. A minerale B waarde-toegevoegde C landbou b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 4 (Eerste Vraesstel) 10731 / 16 1.1.7 Dit meet die prys van ingevoerde goedere by die punt waar hulle die land binnekom. A Produsenteprysindeks (PPI) B Verbruikersprysindeks (VPI) C Ekonomies-aktiewe bevolking (EAB) 1.1.8 Owerheidsbeleide verwant aan vervaardiging word dikwels ... beleide genoem. A ontwikkelings B strukturele C nywerheids (8x2) (16) 1.2 Kies ʼn beskrywing uit KOLOM B om by ʼn item in KOLOM A te pas. Skryf slegs die letter (A – I) langs die vraagnommer (1.2.1 – 1.2.8) in die ANTWOORDBOEK. KOLOM A KOLOM B 1.2.1 Kapitaalmark A Die geldeenhede van verskillende lande 1.2.2 Gemeenskaps- B Die verkoopprys van ʼn item is goedkoper goedere as in die land van oorsprong 1.2.3 Buitelandse valuta C ʼn Nie-tarief hindernis tot handel 1.2.4 Storting D Die vermoë van die ekonomie om werkers in ʼn spesifieke gebied te akkommodeer 1.2.5 Gini koëffisiënt E ʼn Vry gebied geskep deur ooreenkomste 1.2.6 Ruimtelike tussen sekere lande ontwikkelings- inisiatiewe F ʼn Situasie vir langtermyn deposito’s en lenings 1.2.7 Arbeids- absorberingskoers G Meting van die vlak van inkomste- ongelykheid 1.2.8 Handelsblok H ʼn Beleid om armoede in sekere gebiede te verlig I Goedere wat nie-mededingend is by die gebruik daarvan nie (8x1) (8) b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 5 (Eerste Vraesstel) 10731 / 16 1.3 Gee ʼn term vir elk van die volgende beskrywings. Skryf slegs die term langs die vraagnommer (1.3.1 – 1.3.6) in die ANTWOORDBOEK neer. 1.3.1 ʼn Sakesiklus wat tussen drie en vyf jaar duur en veroorsaak word deur ondernemings wat hulle voorraadvlakke aanpas 1.3.2 ʼn Kromme wat die verwantskap tussen die belastingkoers en belastinginkomste toon 1.3.3 Regeringsbeperkings op die aankoop of verkoop van buitelandse valuta deur inwoners 1.3.4 ʼn Beleidsraamwerk vir vaardigheidsontwikkeling in die werksplek 1.3.5 ʼn Saamgestelde statistiek van lewensverwagting, opvoeding en inkome-indekse wat gebruik word om lande volgens menslike ontwikkeling te evalueer 1.3.6 Die gunstigste rentekoers wat handelsbanke vra vir lenings aan voorkeurkliënte (6x1) (6) TOTAAL AFDELING A: 30 b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 6 (Eerste Vraesstel) 10731 / 16 AFDELING B Beantwoord enige TWEE van die drie vrae in hierdie afdeling in die ANTWOORDBOEK. VRAAG 2 MAKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 30 MINUTE 2.1 Beantwoord die volgende vrae. 2.1.1 Noem enige TWEE tipes markte in ʼn geslote ekonomie. (2x1) (2) 2.1.2 Wat sal die uitwerking van ʼn oorgewaardeerde rand wees? (1x2) (2) 2.2 Bestudeer die grafiek hieronder en beantwoord die vrae wat volg. MAKRO- EKONOMIESE VERMENIGVULDIGER E=Y Uitgawe (E) E¹ = 30+ 0.5Y 30 E∘ = 20 + 0.5Y 20 Inkomste (Y) 40 60 (Y) 2.2.1 Wat word deur die lyn E = Y voorgestel in die bostaande grafiek? (1x2) (2) 2.2.2 Beskryf kortliks die konsep vermenigvuldiger. (1x2) (2) 2.2.3 Wat is die verwantskap tussen die vermenigvuldiger en die marginale verbruiksgeneigdheid (mpc)? (1x2) (2) 2.2.4 Bereken die vermenigvuldiger vanaf die bostaande inligting. (Toon ALLE berekeninge.) (4) b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 7 (Eerste Vraesstel) 10731 / 16 2.3 Bestudeer die uittreksel hieronder en beantwoord die vrae wat volg. AU KONFERENSIE IN SUID-AFRIKA Die leiers van die 54 lidlande van die Afrika Unie (AU) sal hulle 25ste buitengewone vergadering hou in Suid-Afrika net na die verwagte bekendstelling in Egipte op Woensdag van ʼn Drieparty Vrye Handelsarea, wat 26 lande in Suidelike en Oos-Afrika behels en ʼn mark skep vir 625 miljoen mense met ʼn bruto binnelandse produk van meer as $1 triljoen. Die volgepakte agenda sal ook samesprekings insluit om ʼn plan te beraam wat die AU meer selfonderhoudend en minder afhanklik sal maak vanaf buitelandse skenkings, en hulle eie programme sal befonds. [Aangepas uit: Mail and Guardian, 09 Junie 2015] 2.3.1 Noem TWEE redes vir die AU beraad in Suid-Afrika. (2x1) (2) 2.3.2 Hoekom behoort die AU minder afhanklik te wees van buitelandse donasies? (2x2) (4) 2.3.3 Tot watter mate sal Suid-Afrika bevoordeel word deur lid te wees van die Drieledige Vryehandelsgebied? (2x2) (4) 2.4 Onderskei kortliks tussen die endogene en eksogene redes vir ʼn sakesiklus. (2x4) (8) 2.5 Hoe kan die Suid-Afrikaanse regering openbare sektor mislukkings vermy? (4x2) (8) [40] b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 8 (Eerste Vraesstel) 10731 / 16 VRAAG 3 EKONOMIESE STREWES 40 PUNTE – 30 MINUTE 3.1 Beantwoord die volgende vrae. 3.1.1 Noem TWEE internasionale organisasies wat gestandaardiseerde metodes vereis wanneer lande verslag doen van hul ekonomiese data. (2x1) (2) 3.1.2 Hoe kan die koste om besigheid te doen die aanbod van goedere en dienste beïnvloed? (1x2) (2) 3.2 Bestudeer die uittreksel hieronder en beantwoord die vrae wat volg. LOODSING VAN NOG ’N NOS President Jacob Zuma het die operateurs-permit vir die Dube Handelshawe NOS by die King Shaka lughawe in Durban aan die Kwa-Zoeloe Premier, Senzo Mchunu oorhandig. Die NOS’e is veronderstel om industrialisasie te bevorder en om ʼn bewustheid te skep omtrent die Spesiale Ekonomiese Sone-program en die gepaarde ekonomiese groeipotensiaal. NOSe het ook werkskepping as doelwit deur die vestiging van ʼn gunstige omgewing vir Direkte Buitelandse Beleggings en die uitvoer van waarde-toegevoegde kommoditeite. NOSe het ook baie tekortkominge gehad, wat bygedra het tot die bekendstelling van die nuwe SES-beleid. Die nuwe SES-beleid verskaf ʼn raamwerk vir strategiese industrialisasie en die ontwikkeling van ʼn wyer reeks van SES’e, wat die breër doelwitte van die IPAP en NOP ondersteun. [Aangepas uit: The Citizen, 15 Junie 2015, www.thedti.gov.za] 3.2.1 Noem TWEE doelwitte van die NOS’e volgens die uittreksel. (2x1) (2) 3.2.2 Beskryf kortliks die belangrikste verskil tussen ʼn NOS en ʼn SES. (2x2) (4) 3.2.3 Hoe kan die regering direkte buitelandse beleggings na die Spesiale Ekonomiese Sones bevorder? (2x2) (4) b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 9 (Eerste Vraesstel) 10731 / 16 3.3 Bestudeer die spotprent hieronder en beantwoord die vrae wat volg. UOWP – ʼn ontwikkelingsinisiatief in Suid-Afrika Ons moet kwaliteit verseker sodat die plaveisel vir ewig Die regering hou!!! sorg vir ons!!! [Aangepas: Internet Cartoons] 3.3.1 Gee die betekenis van die afkorting UOWP. (1) 3.3.2 Wat, volgens die spotprent, is die kritiek teen die UOWP? (1) 3.3.3 Beskryf kortliks die hoofdoelwitte van die regering met die instelling van die UOWP. (2x2) (4) 3.3.4 Hoe kan die instelling van die UOWP verbeter word in Suid-Afrika? (2x2) (4) 3.4 Verduidelik armoede en handel as uitdagings in die Noord / Suid verdeling. (2x4) (8) 3.5 Hoe kan ʼn belegging in sosiale (menslike) kapitaal ekonomiese ontwikkeling in Suid-Afrika verbeter? (4x2) (8) [40] b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 10 (Eerste Vraesstel) 10731 / 16 VRAAG 4 MAKRO-EKONOMIE EN EKONOMIESE STREWES 40 PUNTE – 30 MINUTE 4.1 Beantwoord die volgende vrae. 4.1.1 Noem TWEE van die sleutel groeisektore van die Geïntegreerde Vervaardigingsektor (GVS). (2x1) (2) 4.1.2 Hoe het die owerheid ekonomiese gelykheid in terme van sy betrokkenheid in die onderwys bevorder? (1x2) (2) 4.2 Bestudeer die spotprent hieronder en beantwoord dan die vrae wat volg. PRAVIN, DIS ’N OPENBARE JA! EK MOET DIE VAKANSIEDAG – MOET JY RÊRIG REKENINGE NAGAAN VANDAG WERK? STUDENTEFOOIE ONDERNEMINGS IN STAATSBESIT SAL RAND EKONOMIESE INSINKING REALITEITS TOETS [Aangepas: Eye Witness News multimedia] 4.2.1 Watter boodskap word in die spotprent uitgebeeld? (2) 4.2.2 Hoekom is “studentefooie” op die vereffeningsrekening? (2) 4.2.3 Beskryf kortliks die term ekonomiese insinking? (2) 4.2.4 Hoekom is die Ondernemings in Staatsbesit ʼn probleem vir openbare sektor voorsiening? (2x2) (4) b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 11 (Eerste Vraesstel) 10731 / 16 4.3 Bestudeer die grafiek hieronder en beantwoord dan die vrae wat volg. Indiensneming, uitset en werklike lone in vervaardiging Indices: 2010 = 100 Reële salarisse en lone per werker Uitset Indiensneming [Bron: SARB Kwartaalverslag, Des 2015] 4.3.1 Watter neigings toon indiensneming en reële salarisse en lone sedert 2010? (2x1) (2) 4.3.2 Wat is reële salarisse en lone? (2) 4.3.3 Verduidelik enige doelwit van indiensneming aanwysers in die ekonomie. (2) 4.3.4 Hoe kan arbeidsproduktiwiteit in Suid-Afrika toeneem? (2x2) (4) 4.4 Verduidelik bewegende gemiddeldes en die amplitude as kenmerke onderliggend aan vooruitskatting. (2x4) (8) 4.5 Wat is die voordele van goeie regeringsbestuur in die streeksontwikkeling van ʼn land? (4x2) (8) [40] TOTAAL AFDELING B: 80 b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 12 (Eerste Vraesstel) 10731 / 16 AFDELING C Beantwoord EEN van die twee vrae in hierdie afdeling in die ANTWOORDBOEK. STRUKTUUR VAN DIE OPSTEL PUNTETOEKENNING Inleiding Maks. 2 Liggaam Hoofgedeelte: Bespreek in besonderhede / In-diepte bespreking / Ondersoek / Bespreek krities / Ontleed (Analiseer) / Vergelyk / Maks. 26 Evalueer / Onderskei / Differensieer / Verduidelik / Assesseer / Debatteer Addisionele gedeelte: Gee eie mening / Bespreek krities / Evalueer / Evalueer krities / Teken ʼn grafiek en verduidelik / Maks. 10 Gebruik die gegewe grafiek en verduidelik / Voltooi die gegewe grafiek / Bereken / Lei af / Vergelyk / Verduidelik / Onderskei / Interpreteer / Debatteer kortliks / Hoe? / Stel voor Slot Enige hoërorde-slot behoort die volgende in te sluit:  ʼn Kort samevatting van dit wat reeds bespreek is, sonder om enige feite wat reeds genoem is, te herhaal Maks. 2  Enige opinie of waardeoordeel oor die feite wat bespreek is  Addisionele ondersteunende inligting wat die bespreking / analise versterk  ʼn Teenstrydige sienswyse met motivering, indien gevra  Aanbevelings TOTAAL Maks. 40 VRAAG 5 MAKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 40 MINUTE “Buitelandse valuta raak toenemend belangrik vir die welsyn van ons land.”  Bespreek buitelandse valutamarkte onder die volgende:  Verskillende soorte wisselkoerse  Faktore wat die vraag na buitelandse valuta beïnvloed. (26 punte)  Gebruik ʼn grafiek en verduidelik die effek van die rand as daar ʼn invloei van toeriste van die VSA na Suid-Afrika is. (10 Punte) [40] b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 13 (Eerste Vraesstel) 10731 / 16 VRAAG 6 EKONOMIESE STREWES 40 PUNTE – 40 MINUTE “Die prestasie van ekonomieë word geassesseer deur die prestasie te meet volgens sekere kriteria of standaarde.”  Bespreek die vernaamste sosiale aanwysers verwant aan die volgende:  Demografie  Dienste  Behuising en verstedeliking (26 Punte)  Hoe kan gelyke verdeling van inkome as ʼn makro-ekonomiese doelwit bereik word deur die regering in Suid-Afrika? (10 Punte) [40] TOTAAL AFDELING C: 40 TOTAAL: 150 EINDE