Economics Grade 12 P1 Eastern Cape June 2024 QP (Afr)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT GRAAD 12 JUNIE 2024 EKONOMIE V1 PUNTE: 150 TYD: 2 uur *JECONA1* Hierdie vraestel bestaan uit 13 bladsye. Hosted by https://www.ecexams.co.za

Downloaded from hlayiso.com 2 EKONOMIE V1 (EC/JUNIE 2024) INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Beantwoord VIER vrae soos volg in die ANTWOORDEBOEK: AFDELING A: VERPLIGTEND AFDELING B: Beantwoord enige TWEE van die drie vrae. AFDELING C: Beantwoord EEN van die twee vrae. 2. Beantwoord slegs die vereiste getal vrae. Addisionele antwoorde sal NIE nagesien word NIE. 3. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik word. 4. Skryf die vraagnommer boaan elke antwoord. 5. Lees die vrae aandagtig deur. 6. Begin ELKE vraag op ʼn NUWE bladsy. 7. Laat 2–3 reëls tussen onderafdelings van vrae. 8. Beantwoord die vrae in volsinne en maak seker dat die formaat, inhoud en konteks van jou antwoorde aan die kognitiewe vereistes van die vrae voldoen. 9. Gebruik slegs swart of blou ink. 10. Jy mag ʼn nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 11. Skryf netjies en leesbaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/JUNIE 2024) EKONOMIE V1 3 AFDELING A (VERPLIGTEND) 30 PUNTE – 20 MINUTE VRAAG 1 1.1 Verskeie opsies word as moontlike antwoorde vir die volgende vrae gegee. Kies die antwoord en skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommers (1.1.1 tot 1.1.8) in die ANTWOORDEBOEK neer, byvoorbeeld 1.1.9 D. 1.1.1 Die metode om BBP te bereken waardeur vergoeding van werknemers in ag geneem word, word die … -metode genoem. A inkomste B produksie C toegevoegde waarde D besteding 1.1.2 ʼn Sakesiklus wat deur veranderinge in die bou- en konstruksiebedryf veroorsaak word, word die ... -siklus genoem. A Jugler B Kondratieff C Kitchin D Kuznets 1.1.3 Die regeringsvlak wat uit metropole, distrikte en munisipaliteite bestaan, word ʼn … regering genoem. A provinsiale B buitelandse C plaaslike D sentrale 1.1.4 Die verskil tussen sigbare uitvoere en sigbare invoere staan as ... bekend. A ruilvoet B handelsbalans C handelsliberalisering D handelsprotokol 1.1.5 Besteding wat plaasvind ongeag die vlak van inkomste, word … genoem. A geïnduseerde verbruik B outonome verbruik C staatsuitgawes D private besteding Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 EKONOMIE V1 (EC/JUNIE 2024) 1.1.6 ʼn Ekonomiese aanwyser wat die algemene rigting toon waarin die ekonomie beweeg, word na as die ... verwys. A lengte B amplitude C tendenslyn D ekstrapolasie 1.1.7 ʼn Plig van ʼn individu of organisasie om hul besluite en optrede te verduidelik en verantwoordelikheid vir hul gedrag te aanvaar, staan as ... bekend. A doeltreffendheid B eiebelang C ondoeltreffendheid D aanspreeklikheid 1.1.8 ʼn Afname in die waarde van die geldeenheid as gevolg van markkragte staan as ... bekend. A depresiasie B appresiasie C revaluasie D evaluering (8 x 2) (16) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/JUNIE 2024) EKONOMIE V1 5 1.2 Kies ʼn beskrywing uit KOLOM B wat by ʼn item in KOLOM A pas. Skryf slegs die letter (A–I) langs die vraagnommers (1.2.1 tot 1.2.8) in die ANTWOORDEBOEK neer, byvoorbeeld 1.2.9 J. KOLOM A KOLOM B 1.2.1 Lekkasies A spesiale vorm van krediet wat die IMF kan gebruik wanneer ʼn land betalingsbalans probleme ondervind 1.2.2 Nuwe ekonomiese B goedere wat voordele vir hul paradigma verbruikers en die ekonomie inhou 1.2.3 Meriete goedere C die proporsie bykomende inkomste wat huishoudings kies om aan goedere en dienste te bestee 1.2.4 Spesiale D ʼn som van belasting, invoere en onttrekkingsregte besparings in ʼn sirkelvloei 1.2.5 Marginale verbruik- E die regeringsbeleid wat daarop gemik is geneigdheid om ekonomiese groei te skep sonder om inflasie te veroorsaak 1.2.6 Kontantreserwe- F koop van finansiële bates soos aandele vereistes in maatskappye op die aandelebeurs van ʼn ander land 1.2.7 Parastatale G goedere wat moontlik skadelik vir die samelewing is 1.2.8 Portefeulje- H besighede wat geheel of gedeeltelik belegging deur die staat besit word en deur ʼn openbare owerheid bestuur word I gebruik word om die geldvoorraad te beheer deur die koop en verkoop van staatseffekte (8 x 1) (8) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 EKONOMIE V1 (EC/JUNIE 2024) 1.3 Gee EEN term vir elk van die volgende beskrywings. Skryf slegs die term langs die vraagnommers (1.3.1 tot 1.3.6) in die ANTWOORDEBOEK neer. Afkortings, akronieme en voorbeelde sal NIE aanvaar word NIE. 1.3.1 ʼn Ekonomie wat die buitelandse sektor insluit 1.3.2 Die punt waar ekonomiese inkrimping op sy laagste is 1.3.3 Die gebruik van belasting en staatsuitgawes om makro-ekonomiese doelwitte te bereik 1.3.4 Die wêreldwye integrasie van ekonomieë met handel as ʼn belangrike element 1.3.5 ʼn Raming van inkomste en uitgawes vir ʼn tydperk van drie jaar tydens die begrotingsproses 1.3.6 ʼn Toename in die produksie van goedere en dienste van ʼn land gedurende ʼn tydperk, gewoonlik ʼn jaar (6 x 1) (6) TOTAAL AFDELING A: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/JUNIE 2024) EKONOMIE V1 7 AFDELING B VRAAG 2: MAKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 30 MINUTE 2.1 Beantwoord die volgende vrae. 2.1.1 Noem enige TWEE kenmerke van openbare goedere. (2) 2.1.2 Hoe kan mededinging totale aanbod stimuleer? (2) 2.2 Bestudeer die inligting hieronder en beantwoord die vrae wat volg. VERMENIGVULDIGER IN ’N TWEE-SEKTOR-EKONOMIE Land Y het slegs twee deelnemers en het ʼn marginale verbruiksgeneigdheid van 0,6. Die land se outonome verbruik is 30. Die ewewig nasionale inkomste is 75. [Aangepas uit Clever Economics, bl. 163] 2.2.1 Identifiseer ʼn term wat verwys na besteding, wat nie van inkomste afhang nie. (1) 2.2.2 Noem EEN deelnemer in ʼn geslote ekonomie. (1) 2.2.3 Beskryf kortliks die konsep vermenigvuldiger. (2) 2.2.4 Verduidelik die impak van ʼn toename in besparings op die waarde van die vermenigvuldiger. (2) 2.2.5 Teken ʼn goed-benoemde grafiek van ʼn vermenigvuldiger deur die inligting uit die uittreksel te gebruik. (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 8 EKONOMIE V1 (EC/JUNIE 2024) 2.3 Bestudeer die inligting hieronder en beantwoord die vrae wat volg. [Bron: www.enews.co.za op 01 Januarie 2023.] 2.3.1 Identifiseer ʼn rede vir openbare sektor mislukking uit die inligting hierbo. (1) 2.3.2 Noem EEN kenmerk van fiskale beleid. (1) 2.3.3 Beskryf kortliks die term openbare sektor mislukking. (2) 2.3.4 Verduidelik die impak van hoë staatskuld op die voorsiening van openbare goedere en dienste. (2) 2.3.5 Hoe kan mislukking in die openbare sektor die ekonomie beïnvloed? (4) 2.4 Bespreek kortliks die reële (werklike) sakesiklus sonder die grafiek. (8) 2.5 Hoe kan die Suid-Afrikaanse regering die gehalte van openbare sektorvoorsiening verbeter? (8) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/JUNIE 2024) EKONOMIE V1 9 VRAAG 3: MAKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 30 MINUTE 3.1 Beantwoord die volgende vrae. 3.1.1 Noem enige TWEE aanwysers wat in vooruitskatting van sakesiklusse gebruik word. (2) 3.1.2 Hoe kan inkomstebelasting kerwe belastingbetalers beïnvloed? (2) 3.2 Bestudeer die inligting hieronder en beantwoord die vrae wat volg. Vooruitskatting is ʼn tegniek wat historiese data as insette gebruik om ingeligte ramings te maak wat voorspellend is om die rigting van toekomstige tendense te bepaal. Ná die wêreldwye finansiële krisis (WFK) van 2008–09, het die Suid- Afrikaanse ekonomie vir meer as ’n dekade ’n ongewone sakesiklus beleef. Die globale ekonomiese herstel ná WFK was relatief ongelyk, met swak ekonomiese groei en lae rentekoerse. [Aangepas uit Investopedia.com] 3.2.1 Identifiseer ʼn sakesiklus fase uit die uittreksel hierbo. (1) 3.2.2 Noem EEN tipe sakesiklus. (1) 3.2.3 Verduidelik kortliks die term sakesiklusse. (2) 3.2.4 Verduidelik die belangrikheid van bewegende gemiddeldes as ʼn kenmerk wat in vooruitskattings gebruik word. (2) 3.2.5 Hoekom is dit belangrik vir ekonome om voorspellings te maak? (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 10 EKONOMIE V1 (EC/JUNIE 2024) 3.3 Bestudeer die grafiek hieronder en beantwoord die vrae wat volg. 3.3.1 Identifiseer ʼn diagram hierbo wat ʼn toename in die aantal toeriste van die VSA na Suid-Afrika voorstel. (1) 3.3.2 Noem die wisselkoersstelsel wat in Suid-Afrika gebruik word. (1) 3.3.3 Beskryf kortliks die term wisselkoers. (2) 3.3.4 Verduidelik die impak op die rand as die aantal toeriste van Suid- Afrika na die VSA afneem. (2) 3.3.5 Watter voordele kan lande van die wêreld uit internasionale handel verkry? (4) 3.4 Bespreek die endogene (Keynesiaanse) verduideliking van sakesiklusse. (8) 3.5 Hoe kan die nasionale begroting sosio-ekonomiese regte bevorder? (8) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/JUNIE 2024) EKONOMIE V1 11 VRAAG 4: MAKRO-EKONOMIE EN EKONOMIESE STREWES 40 PUNTE – 30 MINUTE 4.1 Beantwoord die volgende vrae. 4.1.1 Noem enige TWEE kenmerke van openbare sektor mislukking. (2) 4.1.2 Hoe kan die regering belasting gebruik om ekonomiese herstel te stimuleer? (2) 4.2 Bestudeer die grafiek hieronder en beantwoord die vrae wat volg. 4.2.1 Identifiseer die belastingkoers waarteen die regering belastinginkomste maksimeer. (1) 4.2.2 Noem enige vorm van indirekte belasting wat huishoudings aan die regering betaal. (1) 4.2.3 Beskryf kortliks die term progressiewe belasting. (2) 4.2.4 Verduidelik die effek van ʼn regressiewe belastingstelsel op inkomsteverdeling. (2) 4.2.5 Hoekom sal belastinginkomste afneem as die regering baie hoë belastingkoerse instel? (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 12 EKONOMIE V1 (EC/JUNIE 2024) 4.3 Bestudeer die inligting hieronder en beantwoord die vrae wat volg. SUID-AFRIKA SE RENTEKOERS: JANUARIE 2024 Die Reserwebank het eenparig besluit om sy sleutel repokoers op 8,25% op Januarie 2024 te hou. Hy het opgemerk dat die terugkeer van inflasie na die teiken stadig was. Hooflyninflasie het vir ʼn tweede maand tot 5,1% in Desember gedaal. [Aangepas uit tradingeconomics.com] 4.3.1 Identifiseer die tydperk met die laagste repokoers in die inligting hierbo. (1) 4.3.2 Noem die komitee wat verantwoordelik is vir rentekoersbesluite in Suid-Afrika. (1) 4.3.3 Beskryf kortliks die term repokoers. (2) 4.3.4 Verduidelik die verband tussen inflasie en werkloosheid in die Phillips-kromme. (2) 4.3.5 Hoe kan morele oorreding gebruik word as ʼn instrument om die oorverhitte ekonomie af te koel? (4) 4.4 Bespreek kortliks prysstabiliteit en ekonomiese regverdigheid as makro- ekonomiese doelwitte. (8) 4.5 Hoe sal produsente op die verskillende fases van die sakesiklus reageer? (8) [40] TOTAAL AFDELING B: 80 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/JUNIE 2024) EKONOMIE V1 13 AFDELING C Beantwoord enige EEN vraag van die TWEE vrae in die ANTWOORDEBOEK. Jou antwoord sal soos volg geassesseer word: PUNTE- STRUKTUUR VAN OPSTEL TOEKENNING Inleiding • Die inleiding is ʼn laerorde-antwoord. Maks. 2 • ʼn Goeie beginpunt is om die sleutelkonsep wat met die vraag verband hou, te definieer of te omskryf. • MOENIE enige deel van die vraag by die inleiding insluit NIE. • MOENIE enige deel van die inleiding by die liggaam herhaal NIE. • Vermy dit om in die inleiding te noem wat jy in die liggaam gaan bespreek. Liggaam: Hoofgedeelte: Bespreek in besonderhede/Diepgaande bespreking/ Maks. 26 Ondersoek/Bespreek krities/Analiseer/Vergelyk/Evalueer/Onderskei/ Verduidelik/Teken ʼn grafiek en verduidelik/Gebruik die grafiek gegee en verduidelik/Voltooi die grafiek gegee/Assesseer/Debatteer Maks. 10 ʼn Maksimum van 8 punte kan vir opskrifte/voorbeelde toegeken word. Bykomende gedeelte: Bespreek krities/Evalueer/Evalueer krities/ Debatteer/Lei af/Vergelyk/Onderskei/Interpreteer/Hoe?/Stel voor ʼn Maksimum van 2 punte kan vir die blote noem van feite toegeken word. Slot Enige hoërorde-slot behoort die volgende in te sluit: • ʼn Kort samevatting van wat bespreek is, sonder die herhaling van Maks. 2 enige feite wat reeds genoem is • Enige opinie of waardeoordeel oor die feite wat bespreek is • Bykomende ondersteunende inligting wat die bespreking/ontleding versterk • ʼn Teenstrydige sienswyse met motivering, indien gevra • Aanbevelings TOTAAL 40 VRAAG 5: MAKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 40 MINUTE • Bespreek in detail die markte binne die vier-sektor model. (26 punte) • Hoe kan die toename in inspuitings ʼn impak op die Suid-Afrikaanse ekonomie hê? (10 punte) [40] VRAAG 6: EKONOMIESE STREWES 40 PUNTE – 40 MINUTE • Bespreek volledig die redes vir internasionale handel. (26 punte) • Hoe kan ʼn geldeenheid (rand) depresiasie die ekonomie beïnvloed? (10 punte) [40] TOTAAL AFDELING C: 40 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com

Downloaded from hlayiso.com

Downloaded from hlayiso.com