Life Skills Grade 2 Life Skills Exemplar Booklet Question Paper

lotswe e abo lana E tlh tsamae e bile e CAPS l Kereiti 2 Bokgoni ho tsa ISBN 978-1-4315-0258-5 Workbooks available in this series: Bophelo ka SESOTHO • Grade R (in all official Languages); Buka ya 1 9 781431 502585 • Literacy/Home Language Grades 1 to 6 (in all 11 official Languages); Kotara ya 1&2 • Mathematics Grades 1 to 3 (in all 11 official Languages); • Mathematics Grades 4 to 9 (in Afrikaans and English); • Life Skills Grades 1 to 3 (in all 11 official Languages); and Lebitso: Phaposi: SESOTHO LIFE SKILLS • Grades 1 to 6 English First Additional GRADE 2 – BOOK 1 Language. TERMS 1&2 ISBN 978-1-4315-0258-5 9th Edition THIS BOOK MAY NOT BE SOLD.

lenaneo Kotara 1 Leqephe Kotara 2 Leqephe Re hloka dijo tse tlisang bophelo 1 17 Dihla tsa selemo .........................34 bo botle hore re phele ..................2 2 Metsi a re fa bophelo ...................4 18 Dihla tsa selemo tse nne............36 3 Re baballa metsi ...........................6 19 Ka tsa dihla tsa selemo ..............38 Moya o hlwekileng o Ho aparela boemo ba 4 20 re neha matla ................................8 lehodimo .....................................40 Mofumahadi Angie Mong. Enver Surty, Ditlamorao tsa dinako tsa Motshekga, letona Motlatsi wa Letona la 5 Nna le ba bang ........................... 10 21 la Lafapha la Thuto Thuto ya Motheo selemo ........................................42 ya Motheo 6 Batho hara rona.......................... 12 22 Ho jala sejalo sa nawa ...............44 Dibuka tsena tsa tshebetso di etseditswe bana ba Afrika Borwa tlasa boetapele ba Letona la Thuto ya Motheo, Mof. O se ke wa hlekefetsa ba Diphoofolo: 7 23 Diphoofolo tsa polasing .............46 Angie Motshekga, mmoho le Motlatsa Letona la Thuto ya bang ............................................ 14 Motheo, Mong. Enver Surty. 8 Kaofela re kqethehile ................. 16 24 Polasing ......................................48 Dibuka tsa tshebetso tsa Rainbow di bopa karolo ya Lefapha la Thuto ya Motheo, ya thuso e reretsweng ho netefatsa Ka moo re ikutlwang ka tshebetso ya baithuti ba Afrika borwa dikereiting tse qalang 9 25 Diphoofolo tse hlaha ..................50 teng ............................................. 18 tse tsheletseng. Jwaleka e nngwe ya dintlha tsa bohlokwa tsa 10 Batho ba sa itekanelang ............20 26 Mokgwa oo diphoofolo di Moralo wa Tshebetso ya Mmuso, projeke ena e etsahetse ka ipatang ka ona ............................52 tshehetso ya letlole la Polokelo la Setjhaba. Sena se entse hore Lefapha le etse dibuka tsena tsa tshebetso ka dipuo tsohle tsa 11 Bana bohle ba kgethehile ..........22 27 Diphoofolo tsa metsing ..............54 semmuso, ntle le tefello ya letho. Dibopuwa tsa botebong ba Re tshepa hore, matitjhere a tla fumana dibuka tsa tshebetso 12 Mohale wa ka .............................24 28 lewatle .........................................55 di le bohlokwa mosebetsing wa bona wa letsatsi le letsatsi, le ho etsa bonnete ba hore baithuti ba bona ba etsa kharikhulamo 13 Tihwekiso ya metsi .....................26 29 Botsebi ba diphoofolo................56 yohle. Re nkile boikarabelo ba ho tataisa titjhere mosebetsing ka enngwe le enngwe ya mesebetsi, ka ho kenyelletsa motshwao a Mokgwa o motle wa Diphoofolo tse jarang mahae bontshang hore na seo barutwana ba tshwanelang ho se etsa ke 14 30 bophelo .......................................28 a tsona ha di tsamaya .................58 sefe. Dintho tse bolang le tse sa Diphoofolo tse ikahelang moo 15 31 di itshireletsang ..........................60 Re a kgolwa hore bana ba tla natefelwa ke ho sebetsa ka buka boleng .........................................30 ena ha ba ntse ba hola le ho ithuta, le hore wena titjhere, o tla 16 Matsatsi a bodumedi le a 32 Bukantswe ya ka .......................62 natefelwa mmoho le bana. mang a kgethehileng..................32 Re le lakalletsa katleho ho sebediseng dibuka tsena tsa tshebetso. Published by the Department of Basic Education 222 Struben Street ISBN 978-1-4315-0258-5 Pretoria South Africa This book may not be sold. The Department of Basic Education has made every effort to trace copyright © Department of Basic Education holders but if any have been inadvertently overlooked the Department will be Ninth edition 2019 pleased to make the necessary arrangements at the first opportunity.

Kereiti 2 Bokgoni ho tsa Bophelo ka SESOTHO Buka ya 1 Buka ena ke ya:

1 Re hloka dijo tse tlisang bophelo bo botle hore s e b et s i re phele Ha re baleng a mo Mmele ya rona e hloka dijo tsohle tsa bophelo bo botle hore re tsebe ho hola. e l h Re lokela ho ja dijo tse hlahang dihlopheng tsa dijo kamehla. Re lokela ho ja dijo tsohle tsa bophelo bo botle hore re be le matla a ho etsa tsohle tseo re lokelang L eqep ho di etsa. Ha re sa je dijo tse tlisang bophelo bo botle re ka kula haholo. y a- 1 – Dihlopha tse hlano tsa dijo Koro le dijo-thollo Meroho le y a-1 – B e ka tsa yona ditholwana t a ra K o Batho ba bang ke ba jang meroho feela. Sena se bolela hore ha be je nama ho hang. Ba ja haholo ho hlaha dihlopheng tse ding tse 4. Nama, hlapi, kgoho, matokomane Dijo tse etswang le dinawa ka lebese Mafura le dioli 2 Letsatsi:

Bua le motswalle wa hao, hore na ke dijo di Ha re etseng feng tse loketseng mmele. o le ana Ha re ngoleng LENANE LA DINTHO TSEO KE TLA DI REKA Etsa e ka o ya lebenkeleng le mme wa hao ho reka dijo tsa mantsiboya. Etsa lenane la dijo tsohle tseo o tlang ho di reka, tse loketseng ba lapa la heno. r: Teache Sign: Date: 3

2 Metsi a re fa bophelo s e b et s i Ha re bueng Hobaneng re hloka metsi? mo Batho, dimela le diphoofolo di l a he hloka metsi hore di phele. Metsi a tsamaisa dijo tseo re di jang L eqep dithong tse fapaneng tsa mmele ya rona. A thusa hape le ho y a- 1 – ntsha ditshila mmeleng ya rona. Tsatsing le leng le le leng re sebedisa metsi malapeng a rona. Bolella motswalle y a-1 – B e ka wa hao ka tsohle tseo o ka di nahanang tseo re di sebedisetsang metsi. Ha re etseng Jwale etsa ditshwantsho tse nne o bontsha ka moo re sebedisang metsi ka teng. Ngola sehloho ka hodima setshwantsho se seng le se seng ho hlalosa hore setshwantsho se bua kang. t a ra ______________________________________ ______________________________________ K o ______________________________________ ______________________________________ 4 Letsatsi:

Re fumana metsi kae? Etsa mola ho bapisa setshwantsho Ha re ngoleng se seng le se seng le lentswe le nepahetseng. letangwana sefehlametsi Noka Letamo Sediba Ha re ithapolleng Pele o etsa eng kapa eng kantle , ikotlolle jwaloka ka katse. Sena se tla etsa ho be bonolo hore mmele wa hao o tsitsinyehe. Ikotlolle hape ha o se o qetile ho kokobetsa mmele le ho o phodisa. Sena se tla thusa mesifa ya hao hore e se be bohloko. • Tlola jwalo ka senqanqane. Etsa medumo ya dinqanqane. • Lahlela bolo kapa mokotlana wa dinawa, ho e mong le e mong. E mong le e mong a e kape/tshware. • Jwale akgela bolo kapa mokotla wa dinawa hodimo mme o o kape. Teache r: Sign: • Bapalang papadi ya lebelo le motswalle wa hao. Date: Bona hore o ka nka nako e kae mokotlana o sa we hlohong ya hao. 5

3 Re baballa metsi Ha re bueng m o s e b et s i l a Metsi ke ntho ya bohlokwa, ha re ya tshwanela he ho a senya. Bua le motswalle wa hao ka mekgwa e fapaneng ya ho boloka metsi. L eqep Ngola mehopolo e mmedi ka moo re Ha re ngoleng ka bolokang metsi ka teng dibakeng tse ka tlase. y a-2 – 1. __________________________________________________ __________________________________________________ y a-1 – B e ka 2. __________________________________________________ __________________________________________________ t a ra K o Ha re etseng Sebedisa dikerayone ho etsa phousetara e kgabisitsweng ka mmala ka ho boloka metsi. Phousetara ya hao e lokela ho kgothalletsa batho ba bang ho boloka metsi. Ha o se o entse phousetara ya hao e bontshe metswalle ya hao. 6 Date Letsatsi: :

A re bapaleng papadi ya Ha re ithapolleng “Ke nako mang, Mong Phiri ”. E mong wa lona o lokela ho ba Phiri. Nehanang sebaka ho botsa “Ke nako mang, Mong. Phiri”? Kgetlo le leng le le leng ha o botsa, Phiri e lokela ho bolela hore nako ke mang. Empa ha Phiri e re “Dijo tsa motsheare” e tla qala ho o lelekisa. O tla tlameha ho baleha hore _ e seke ya ho tshwara. _ _ Jwale batla hulahupu eo le tlo bapalang _ ka yona. Wena le motswalle wa hao le fane sebaka ka ho tlola hulahupu, pele ka maoto ebe le latela ka matsoho. Jwale tsepamisa hulahupu ha motswalle wa hao a kgasa ka hara yona. Nehanang sebaka ho etsa sena. e t e l a, oq 4, Ya h pha tsa a d i h lo g l e h o k e t lisa n t a n t sh e kw a ka rwa. e l a n o Teache r: n eh f r i ka B Sign: ya A Date: 7

4 Moya o hlwekileng o re neha matla m o s e b et s i l a he Ha re baleng Moya oo re o phefomolohang o na le oxisigini. Ha re hema moya o ditshila,mmele ya rona ha e sebetse hantle. L eqep Ha re ngoleng Dula le motswalle wa hao. Mmoho tlatsang dikgeo tse latelang: y a-2 – Ke hloka moya o hlwekileng __________________________________________________________ y a-1 – B e ka Ha moya o le ditshila __________________________________________________________________ Moya o silafala ha o ___________________________________________________________________ t a ra K o Seo re ka se etsang ho boloka moya o hlwekile: 1. _______________________________________________________________________________ 2. _______________________________________________________________________________________ 8 Date Letsatsi: :

Ha re baleng Batho ba hloka kganya ya letsatsi hore ba thabe le ho phela hantle. E thusa mmele ya rona ho etsa vitamin ya D. Re e hokela ho bopa masapo a matla. Mahlasedi a letsatsi ha a feta tekanyo a mabe. Re ka tjha habohloko. O tshwanela ho sebedisa setlolo sa tshireletso ya letsatsi kapa katiba ya letsatsi ho itshireletsa letsatsing. Ha re ngoleng Tlatsa dikgeo tse latelang: Nka tshireletseha mahlaseding a letsatsi a fetang tekanyo ha ke: 1. _______________________________________________________________________________ 2. _______________________________________________________________________________________ 3. _______________________________________________________________________________________ Ha re bueng Bina pina ena mme o ope morethetho. O tshwanela ho sebedisa O kganya ya ka ya letsatsi setlolo sa tshireletso ya Kganya ya letsatsi ke wena feela. letsatsi kapa katiba ya letsatsi ho itshireletsa O a nthabisa letsatsing. Ha mahodimo a le maputswa. O keke wa tseba moratuwa hore ke o rata hakae. Ka kopo se tlose kganya ya ka ya letsatsi. r: Teache Sign: Date: 9

5 Nna le ba bang Kaofela ha rona re rata ho ba m o s e b et s i le metswalle e lokileng. O tseba Ha re bueng jwang ha motho e mong e le l a motswalle ya lokileng? he Ha re ngoleng Sekgeong se latelang, etsa lenane la dintho tse L eqep etsang hore motho e mong e be motswalle ya lokileng. 1. ________________________________________________________________________ y a- 3 – 2. _________________________________________________________________ y a-1 – B e ka 3. _________________________________________________________________ 4. ________________________________________________________________________ ra Ha re ngoleng Nahana ka dipotso tsena, o nto ngola dikarabo tsa hao. o t a K O na le metswalle e mekae? Lebitso la e mong wa metswalle ya hao ke mang? Le bile metswalle nako e kae? Ke eng se ikgethileng ka motswalle eo? 10 Letsatsi:

Dula le motswalle wa hao o bue ka dintlha tsena. Kenya letshwao ( ) ha e le Ha re bueng nnete le ( ) ha e se nnete. Nnetefatso ya lenane la Setswalle Tlatsa okapa Motswalle wa ka o a nkgathalla. Motswalle wa ka o a nthusa. Motswalle wa ka o arolelana dintho le nna. _ Motswalle wa ka ha a ntwantshe. _ _ Ha re etseng _ Nahana ka seo o ka se etsang hore motswalle wa hao a ikutlwe e le motho wa bohlokwa. Jwale etsa setshwantsho sa sena foreiming. Hopola ho kgabisa foreimi ya setshwantsho. Ha o entse sena, bua ka mebala e kgahlang e mofuthu eo o e sebedisitseng setshwantshong. Ha re ngoleng Ngola dipolelo tse pedi ka setshwantsho sa hao. r: Teache ______________________________________________________________________________ Sign: Date: ______________________________________________________________________ 11

6 Batho hara rona Sheba ditshwantsho. Nahana ka seo metswalle ya nnete e se etsang, bua ka sena m o s e b et s i Ha re bueng sehlotswaneng sa lona. Jwale nahana ka seo metswalle e mebe e se etsang. Kenya l a letshwao ( ) setshwantshong se seng le se seng ho bontsha setswalle se setle, le he letshwao ( ) ho bontsha setswalle se sebe. L eqep y a- 3 – y a-1 – B e ka t a ra K o 12 Letsatsi:

Bala polelo e nngwe le e nngwe mme e be o kgabisa ka mmala Ha re baleng sefahleho se dumellanang le se sa dumellaneng . Ke motswalle wa bohlokwa. Ke hlokomela metswalle ya ka. Ke tshwara barutwana ba sehlopha sa ka hantle. Barutwana ba sehlopa sa ka ba ntshwere hantle. Ke na le botho bathong bao ke phelang le bona. Ha re ithapolleng A re bapaleng “ema seriting sa ka” Wena le metswalle ya hao le leke ho ema hodima seriti sa e mong le e mong. Nehelanang sebaka mme r: Teache le leke ho bona hore le ka kgona ho hata hodima diriti Sign: tse kae. O ka nna wa ya kwana le kwana ho thibela Date: motswalle wa hao ho hata hodima seriti sa hao. 13

7 O se ke wa hlekefetsa ba bang m o s e b et s i l a Ha re ngoleng Sheba se seng le se seng sa ditshwantsho. he O ne o tla etsa eng haeba o ne o le e mong wa bana ba hlekefetswang? Pela setshwantsho se seng le se seng, ngola polelo e le nngwe ka hore na re ka tshwara batho ba bang jwang. L eqep _______________________________________ y a -4 – ___________________________________ ___________________________________ y a-1 – B e ka ___________________________________ t a ra _______________________________________ K o ___________________________________ ___________________________________ ___________________________________ _______________________________________ ___________________________________ ___________________________________ ___________________________________ 14 Letsatsi:

Ha re etseng Etsa tshwantshiso le motswalle wa hao ka ngwana ya hlekefetsang ngwana e mong. Bolela hore re ka etsa eng ho fedisa tlhekefetso. Ha re ithapolleng Ikaroleng ka dihlotshwana tsa bahlano. Jwale etsang mola le nto akgelana bolo hona moleng mona. Sheba hore ke sehlopha sefeng se ka akgelanang bolo ka nako e kgutshwanyane ho moo mola o fellang. Ha le entse sena akgelanang dibolo ka mekgwa e fapaneng. • Fetisa bolo pakeng tsa maoto a hao ho ya bo morutwana wa sehlopha sa hao ya ka mora hao. • Fetisa bolo ka hodima hlooho ya hao ho ya bo morutwana wa sehlopha sa hao ya ka mora hao. • Fetisa bolo ka letsohong la hao le letshehadi ya ho ho morutwana wa sehlopha sa hao ya ka mora hao. • Akgela bolo ka letsohong la hao le letona ho ya ho morutwana wa sehlopha sa hao ya ka mora hao. r: Teache Sign: • Jwale akgellanang bolo ho motho ka mong mme Date: o bone hore o ka e kapa makgetlo a makae. 15

8 Kaofela re kgethehile m o s e b et s i Shebang ditshwantsho le bolele hore bana bana ba l a Ha re bueng tshwana jwang. Bolela hore ba fapane jwang. he L eqep y a -4 – y a-1 – B e ka t a ra K o 16 Letsatsi:

Etsang mosebetsi dihlotswaneng tsa lona. Sheba bana bohle ka phaposing ya hao. Jwale bala e nngwe le e nngwe ya ditaodiso tse Ha re baleng latelang. Ha taodiso e le nnete tlatsa ( ) ka lebokoseng le ka letsohong le letona, ha taodiso e fosahetse tlatsa ( ). Kenya a kapa a Na bashemane le banana ba a tshwana? Na meriri ya bona e a tshwana ka mmala? Na mahlo a bona a tshwana ka mmala? Na matsoho a bona bohle a lekana ka boholo? Na barutwana bohle ka phaposing ba lekana ka bolelele? Na o a bona hore bohle re fapane? O a bona le hore hape re a Ha re bueng tshwana? Bolela hore re tshwana jwang. Ha re ngoleng Etsa setshwantsho sa hao. Jwale sebedisa setlotsamolomo ho etsa kgatiso ya menwana pela setshwantsho se foreimeng. r: Na o a tseba hore ha ho mang kapa mang Teache Sign: lefatsheng ya nang le kgatiso ya menwana e tshwanang le ya hao. O motho wa Date: bohlokwa ya kgethehileng. 17

19 Ka moo re ikutlwang ka teng m o s e b et s i Buisanang ka moo le ikutlwang ka teng ha ho etsahala ntho e ntle. Jwale bua l a Ha re bueng ka moo o ikutlwang ka teng ha ho etsahala ntho e mpe ho wena. Re bitsa sena he maikutlo. Tlatsa ka moo ba ikutlwang ka teng. L eqep y a- 5 – y a-1 – B e ka Ha re ngoleng Ngola dikarabo tsa dipotso tse latelang. Ke eng se o thabisang? t a ra K o Ke eng se o hlomolang? Ke eng se o tshosang? Ke eng se o halefisang? 18 Letsatsi:

Ha re etseng Etsa setshwantsho mme o kgabise ketane ena ya setswalle ka mmala. Etsa hore popi e nngwe le e nngwe e shebehale e fapane le e nngwe, ho bontsha hore re fapane re kgethehile. Ha o se o entse sena o ka seha ketane ya setswalle ho hlaha leqepheng la disehwa mahareng a buka ena. Etsa popi e nngwe le e nngwe e fapane mme o di emise desekeng ya hao o hopotsa hore bohle re fapane. Ha re ithapolleng Etsa hore mmele wa hao o be moholo ka mokgwa oo o ka kgonang ho o etsa ka teng. Jwale o etse bolelele ka moo o ka kgonang ka teng. O qetelle ka ho o r: etsa hore o be mokgutshwanyane ka Teache Sign: moo o ka kgonang ka teng. Date: 19

10 Batho ba sa itekanelang m o s e b et s i Ha re bueng Sheba ditshwantsho. l a he • O bona mefuta e mekae ya batho ba sa itekanelang? • Bana bana ba etsa eng ho ithusa? L eqep • O nahana hore bana ba na le mefuta efe ya mathata maphelong a bona ka mehla? y a- 5 – • Bua ka hore re ka ba thusa jwang. y a-1 – B e ka Sheba ditshwantsho tse ka Ha re ngoleng tlase. Qetella dipolelo. Rosemary ha a tsebe ho tsamaya O sebedisa _________________________ t a ra K o ho tsamaya. setulo sa mabidi Thabo ke sefofu, o sebedisa ______________________________ ho fumana tsela ya hae. ntja e tataisang sefofu 20 Letsatsi:

dithusa kutlo Peter ke setholo, O sebedisa _____________________ ho mo thusa ho utlwa. puo ya matsoho Jabu ha a tsebe ho bua, O sebedisa _____________________ ho bua. seikokotlelo Nomsa o sebedisa ______________________ ho mo thusa ho tsamaya. Ha re etseng r: Teache Sebedisa letsopa kapa hlama e Sign: bapalang ho etsa mohope kapa kopi. Date: 21

11 Bana bohle ba kgethehile s e b et s i Bana ba na ba fapana jwang le wena? Ha re bueng Bana ba tshwana ka eng? l a mo he – L eqep y a -1 – B e k a y a r a a- 6 Kot Ha re baleng Batho lefatsheng lohle ba keteka matsatsi a phomolo a kgethehileng. Re rata ho bapala le ho bina kaofela ha rona. Kaofela ha rona re hloka dijo ho ja. Re tlameha ho ya sekolong kaofela ha rona. Ha re kula re tshwanela ho ya ngakeng Re tlameha ho hlweka le ho ba makgethe. Ha re a tshwanela ho fumana mosebetsi. Re bana kaofela. 22 Date Letsatsi: :

Botsa metswalle e meraro dipotso tse latelang. Tlatsa dikarabo tsa bona Ha re ngoleng dibakeng tse latelang. Tlatsa mabitso a motswalle wa hao Tumelo ya hao ke efe? Le na le mekete e e ikgethileng? Le ja eng? Ke diaparo dife tse ikgethileng tseo o di aparang? Le keteka ka eng? Ha re etseng Sheba ditshwantsho. Ke mmapa wa lefatshe la rona. Le a bona hore lefatshe la rona le na le naha le lewatle. Tlotsa lewatle ka mmala o bolou. Ha lefatshe lona o ka le etsa hore le be lesootho. Etsa setshwantsho sa r: Teache ditlhapi tse Sign: mmallwa lewatleng. Date: 23

12 Mohale wa ka Bolela hore na ho na le bana ba sa itekanelang m o s e b et s i Ha re bueng sekolong sa hao. l a Na sekolo se ka etsang ho ba he thusa ha ba le sekolong? Na batho ba sa itekanelang e ka ba bomampodi. L eqep Ha re baleng y a- 6 – Bahale ba bang ha ba itekanela. Ke mehlala ho rona ho latela y a-1 – B e ka seo ba se etsang. Afrika Borwa ho na le bomampodi ba bangata ba sa itekanelang. Na ho na le batho ba sa itekanelang bao o ba t a ra tsebang ba hlwahlwa dipapading? K o Natalie o lahlehetswe ke leoto la hae le letshehadi kotsing ya baesekele. O tsamaya ka leoto leo e seng la nnete. O sesa a sebedisa leoto le le leng. Ha re bueng Bua ka batho ba sa itekanelang ba etsang dintho tse makatsang. Nahana ka: • Difofu di bapala diletswa. Na o tseba e mong? • Ditholo di ngola dipina. Na o ka nahana ka mohlala? 24 Date Letsatsi: :

Ha re ngoleng Sebakeng se latelang, fana ka ditaba ka botlalo ka mohale kapa motho eo o lakatsang ho ba yena. Mohale wa ka kapa motho eo ke lakatsang ho ba yena ke: ________________________________________________________________ Taka setshwantsho sa mohale wa hao. Thoko ho setshwantsho ngola mantswe a mo hlalosang hantle. Mohlala: o rata batho, o thusa batho, o sebete, o na le lerato. O ka ba mohale jwang? Buisana le motswalle wa hao ka sena. Jwale ngola pale ya moo o bileng mohale. Tlatsa tse latelang: Ka tsatsi le leng Ka nka qeto ya ho Ka r: Teache Sign: Ke kamoo ke bileng mohale kateng Date: 25

113 Tlhwekiso ya metsi e b et s i Ha re baleng Sheba kgalase ya metsi. Na o bona ho hong ka hara yona? E tshetse ho hong Na o mos a tseba hore ka nako e nngwe ho na le dikokwanahloko ka l a he hara metsi? Dikokwanahloko tsena di nnyane mme o ke ke wa di bona ka mahlo. Ha o ka nwa metsi o sa leka ho tlosa L eqep di kokwanahloko pele, o ka kula haholo. Re lokela ho etsa bonnete ba hore metsi ao re a nwang a hlwekile. y a-7 – Bua ka hore ho ka etsahalang ha re ka nwa metsi a ditshila. Jwale Ha re bueng sheba ditshwantsho tse latelang: Bua le motswalle wa hao ka tsela tse fapaneng tsa ho hlwekisa metsi. y a-1 – B e ka t a ra K o Bedisa metsi Kenya dipilisi tsa “klorine” ka metsing. metsotso e mehlano. Tshela dikhemikhale. Sefa metsi. 26 Letsatsi:

Ke metsi a feng ao o nahanang hore a bolokehile hore a ka nowa? Ha re bueng Tshasa lerothodi laona ka mmala o bolou, ha o nahana hore a ka nowa. Metsi a noka Metsi a sediba se tjhekilweng Metsi a pompo Metsi a rekiweng ka botlolo Metsi a lewatle Metsi a bedisitsweng ka ketlele Sebetsang ka dihlotshwana, le etse sefe e ka hlwekisang metsi. Mamelang Ha re etseng ka hloko ha titjhere a hlalosa seo le tshwaneleng ho se etsa. Le tla hloka ntho tse latelang Botlolo ya polasetiki ya dilitara tse pedi Metsi a ditshila a seretse Lehlabathe le lesesane Lehlabathe la majwana Majwe a manyane/kerabole Sekere Boya bo hlwekileng Ha re ngoleng Ngola mehato ya ho etsa sefe ya metsi ka tatelano e nepahetseng. Tshela lehlabathe le lesesane hodima khothono wulu. Tonamisa kanolo eka hedimo o e kenye ka hara botlolo e sehilureng. Tshela lehlabathe la majwana. Seha botlaase ba botlolo ya polasetiki ka hloko. r: Teache Tshela metsi a seretse. Sign: Kenya majwe a manyenyane ka hara botlolo. Date: 27

114 Mokgwa o motle wa bophelo Bala ka mekgwa ena e metle le e fosahetseng. Haeba o nahana hore ke e b et s i Ha re baleng mekgwa e nepahetseng, kenya letshwao lena ( ), ha o nahana hore ke mokgwa o fosahetseng etsa letshwao lena ( ). mos Mekgwa Ntle o O fosahetseng l a nepahetseng he Titjhere o thusa bana ka ho bala L eqep Ke ja dijo tsa bophelo bo botle. Ke lahla ditshila tse tswang koloing kapa tekesing ka y a-7 – ntle ka fensetere. Ke hlatswa moriri kgafetsa. y a-1 – B e ka Ke ja dipompong tse ngata. Ke boloka manala le ditsebe tsa ka di hlwekile. Ke hlatswa meno a ka hang ka kgwedi. t a ra K o Ke thonaka ditshila ke di lahlele ka moqomong wa dithole. Ke hlatswa matsoho a ka ha ke tswa ntlwaneng. Ha ke kgohlela kapa ke thimola, ke beha letsoho la ka molomong. Ke ikwetlisa ka mehla. Ke hlatswa matsoho pele ke ja. Ke dula ka pela TV nako e ngata. Ke dula le batho ba baholo ba tsubang. 28 Letsatsi:

Etsa phousetara ka mekgwa e metle kapa e mebe. Ha re etseng Hlahloba phousetara ya hao. Bala taodiso, mme o kenye sefahleho se Ha re ngoleng bonyang haeba taodiso e le nnete, o kenye sefahleho se hlomohileng haeba taodiso e se nnete. Ee Tjhe Phousetara ya ka e mebalabala ebile e makgethe. Ke natefetswe ke ho etsa phousetara ya ka. Ke fumane ho le thata ho etsa phousetara ya ka. Ha re ithapolleng • O ka tlola bohole bo bkae? Sebedisa dikoto tse tharo tsa ropo. Di tlole. O nne o di arohanye haholwanyane ho bona hore o ka tlola bohole bo bokae. r: Teache • Jwale, kopa metswalle ya hao e mmedi ho bidikolohisa ropo hore o tlole. Sign: Date: • Nehanang monyetla ho tlola. 29

15 Dintho tse bolang le tse sa boleng m o s e b et s i Ha re bueng l a he Bua ka dijo tse lokelang ho bolokwa di phodile ho di thibela hore di se bole. Nahana hore ke dijo di feng tse sa lokelang ho bolokwa di phodile empa di L eqep ka bolokwa ka rakeng. Seha ditshwantsho tse tshwanang le tse ka tlase ho tswa leqhepheng y a- 8 – mme o di kgomaretse hodima sehatsetsi kapa rakeng. y a-1 – B e ka t a ra K o 30 Letsatsi:

Ha re bueng r: Teache Bua ka mekgwa eo re ka bolokang dijo ka yona, re di Sign: thibela ho dikokonyana tse kang ditshintshi le bohlwa. Date: 31

16 Matsatsi a bodumedi le a mang a ikgethileng s e b et s i Ha re baleng Batho lefatsheng lohle ba keteka matsatsi a phomolo a ikgethileng. mo Ke matsatsi a phomolo afe ao l a o tla a keteka? he – L eqep Ka nako ya keresemese re fumana dimpho. Re fa metswalle le ba malapa a rona dimpho. Re ba le sefate sa y a -1 – B e k a y keresemese ka tlung. a r Re bea dimpho ka tlasa sefate. a a- 8 Kot Re kgabisa sefate, re nto bea naledi ka hodimo. Ka nako ya keresemese re ja dijo tse ngata. Re fela pelo ya ho fihla ha Diwali. Ena ke nako eo re fumanang dipompong le dimpho tse ngata. Re paka dipompong tse monate le dikuku ka mabokoseng ebe re fa batho ba re tjhakelang. Re kgantsha mabone a manyenyane ebe re a bea ho potoloha ntlo. 32 Date Letsatsi: :

Re fela pelo ya ho fihla ha Hanukkah. Re tla ba le dijo tse monate tseo re tlang ho di ja. Re rata ho ja dipanekuku le matokomane re rata le ho fuwa dimpho. Bomotswala ba a re tjhakela. Re thusa ka ho etsa dijo mme re kgantsha le dikerese ka tlung. Haufinyane e tla ba Eid. Re tla fumana dimpho tse ntle. Re tla fa metswalle ya rona dimpho. Re tla ba le dipompong tse ngata le dikuku tseo re tla di ja. Re kgona ho bona hore ke Eid ka ho sheba sebopeho sa kgwedi. E ka letsatsi le fapaneng selemo se seng le se seng. Ha re bueng Bina pina eo o e tsebang Teache r: Sign: bakeng sa le leng la matsatsi ana a ikgethileng. Date: 33

17 Dihla tsa selemo Sheba dintshwantsho tsa nako tsa selemo tse nne. Bolella motswalle wa hao s e b et s i Ha re bueng hore o bona eng setshwantshong se seng le se seng. Bolela hore nako tsena tse nne tsa selemo di fapane jwang. e l e m a l a mo S he – L eqep Back of the circle chart showing Morning, afternoon, even- Leh y a-2 – B e ka ing, night. la b ul a a r a Kot y a- 1 a r ih a M e t l a Hw Ke nako e fe ya selemo eo o e ratang haholo? _________________________ _________________________________________________________________ Hobaneng o rata nako eo ya selemo? _________________________________ _________________________________________________________________ Letsatsi la hao la tswalo le ka nako e fe ya selemo? ____________________ _________________________________________________________________ 34 Date Letsatsi: :

Ha re bueng ao Dumela, ntate Letsatsi na Tsatsi la hao le qadile Ke rata ho bona sefahleho sa hao se benyang Dumela, ntate letsatsi. Pula, pula tsamaya Bana ba banyenyane ba rata ho bapala Etlo ka letsatsi le leng Se ka ba teng letsatsi le le leng feela. r: Teache Sign: Date: 35

18 Dihla tsa selemo tse nne Seha ditshwantsho tsa nako tse nne tsa selemo leqepheng le sehilweng ka s e b et s i morao ho buka. Kgomaretsa setshwantsho se seng le se seng pela nako ya Ha re etseng selemo e nepahetseng. l a mo he mariha – L eqep Phupjane Phupu y a-2 – B e ka a Phato r a Kot y a- 1 selemo Lwetse Mphalane Pudungwane 36 Date Letsatsi: :

lehlabula Tshitwe Pherekgong mariha Hlakola hwetla Hlakubele Mmesa Motsheanong Ha re ithapolleng Ithapolleleng bokgoni ba ho bapala bolo. Teache r: Tlolatlodisa bolo mabapi le lebota. Sign: Matha hodima sebaka ha o ntse o qhomisa bolo. Date: Jwale matha ebe o lahlela bolo ho etsa mokolokotwane. 37

19 Ka tsa dihla tsa selemo Ha re baleng s e b et s i Lehlabula mo Letsatsi le tjhabile ho futhumetse. l a he Matsatsi a malelele ha masiu a le makgutshwahyane. Re ka dula re phodile ka ho sesa kapa ho dula – L eqep moriting. Hwetla y a-2 – B e ka y Ho qala ho phola. a r Mahlaku a difate a qala ho ba mmala wa gauta, le ot a a-2 hona ho hlohloreha difateng. Dinonyana di fofela bakeng tse tjhesang. Mariha Ho a bata. K Dibakeng tse ding ho na le lehlwa le mohodi. Matsatsi a makgutshwanyane ha masiu a le malelele. Diphoofolo tse ding di robala mariha ohle (di a falla ka nako ena). Selemo Ho futhumetse. Dijalo di qala ho hola mme dipalesa di a thunya difateng. Dinonyana di qala ho haha dihlaha tsa ho behela mahe. 38 Date Letsatsi: :

Dijo tse fapaneng di mela ka dinako tsa selemo tse fapaneng. Tadima dijo Ha re bueng tsena tsa lehlabula le mariha.Bolella motswalle hore o rata ho ja eng ha ho tjhesa le ha ho bata. Selemo Dijo tsa nako e nngwe le e nngwe ya selemo Mariha r: Teache Sign: Date: 39

20 Ho aparela boemo ba lehodimo s e b et s i Ha re etseng ditshwantsho Etsa setshwantsho sa ngwanana le moshemane. Moshemane o tlameha ho apara diaparo tsa mariha tse futhumetseng l a mo ha ngwanana a tlamehile ho apara diaparo tsa lehlabula tse phodileng. he – L eqep y a-2 – B e ka y a r ot a a-2 K Moshemane Ngwanana Ha re ithapolleng • Beha dihulahupu fatshe kapa o etse masakana lehlabatheng. • Ha titjhere ya hao a re o tlole, o tlolele ka lesakaneng ka maoto a mabedi. • Ha titjhere ya hao a re o tlole, o tlolele ka ntle ho lesakana ka leoto le le leng. • Bapala sekotjhe. • Sebedisa tjhoko ho etsa masakana le sekwere fatshe. 40 Date Letsatsi: :

Ha re bueng Bolella motswalle wa hao hore re apara diaparo tse jwang nakong tse fapaneng tsa selemo. O rata ho apara diaparo dife? Etsa mola o tlohang tlhalosong ya diaparo tseo re di aparang nakong ya boemo Ha re ngoleng ba lehodimo bo hlalositswe ho setshwantsho sa diaparo tse bontshitsereng. Ho aparela boemo ba lehodimo Ha ho na le letsatsi re lokela ho rwala dikatiba ho itshireletsa letsatsing. Ha ho bata re lokela ho apara diaparo tse futhumetseng. Llo futhumetse re kgona le ho kga dipalesa tse ntle. Nako eo pula e nang re hloka ho apara jase ya pula le hona r: Teache ho nka sekgele. Sign: Date: 41

21 Ditlamorao tsa dinako tsa selemo s e b et s i Ha re baleng l a mo Selemo he – L eqep Ka nako ya selemo difate di qala ho hlomela. Re bona dinonyana, dinotshi, y a-2 – B e ka y dipalesa le mahlaku a matjha. a r Dinonyana di etsa dihlaha di ot a a-3 qhotsa le mahe. Borapolasi ba kuta dinku. Lehlabula K Ka nako ya Lehlabula borapolasi ba kotula ditholwana. Diphoofolo tse nyenyane di matjato ka nako ena. Dibakeng tse ngata pula e __ na haholo mme ho na le lehadima le letolo. Jwang, dipalesa di hola di ba kgolo, ha difate di ba telele. 42 Date Letsatsi: :

Hwetla Diphoofolo tse ding di boloka dijo ha di itokisetsa ho robala mariha ohle. Mahlaku a difate a qala ho ba masehla, sootho, kgubedu le lebala la namunu. Jwang bo qala ho ba sootho. Mariha Diphoofolo tse ding di robala mariha ohle. Re re di a falla. Di dula di futhumetse hobane matlalo a tsona a na le boya bo ba bongata. Ha re ngoleng Diphoofolo tse ding di etsang mariha? _________________________________ _________________________________________________________________ Diphoofolo tse ding di itshireletsa jwang serameng? _____________________ _________________________________________________________________ Teache r: Dinonyana di kgutlela neng dinaheng tse futhumetseng, le hona ho qala ho Sign: Date: etsa dihlaha? _____________________________________________________ 43

22 Ho jala sejalo sa nawa s e b et s i Ha re etseng O hloka l a mo • Dinawa tse hlano • Perinki he • Boya bo hlwekilig • Metsi – L eqep Seo o ka se etsang a-2 – B e ka y Kenya dinawa ka hara boya ka perinking. y E boloke e le metsi. Beha perinki hodima motheo wa fensetere letsatsing. a r Hlokomela dinawa bekeng tse pedi tse latelang. ot a a-3 Hlokomela hore e hola jwang. Sheba setshwantsho sa semela sena sa nawa Ha semela sa hao se boheha tjena tlatsa letsatsi K Letsatsi Letsatsi Letsatsi Letsatsi 44 Date Letsatsi: :

Etsa papadi ka phoofolo. Ha re etseng O ka bontsha bere kapa noko e bokella le ho boloka dijo bakeng sa mariha. Ha re ithapolleng Etsisa noha e hahaba f sebaka se s atshe e bat etle ho falle la la teng. r: Teache fokotsane le Sign: Etsisa le keng se Date: eba fofela s u. mofuth 45

2173 Diphoofolo: Diphoofolo tsa polasing a-2 – B e ka y oks sehbeeetts i Sheba ditshwantsho o bue ka diphoofolo tse fapaneng tsa polasi tseo o di bonang. y m Ha re bueng Ke phoofolo e fe eo o e ratang haholo? a r Re fumana eng phoofolong e nngwe le e nngwe? r a o T l Kot a e ram-4 – L e q e p h1 e– W 2 – We e k 46 Date Letsatsi: :

Ha re ngoleng Ngola dikarabo tse nepahetseng tafoleng e latelang. Re o etseditse ya pele. Tona Ramo nang. Tshehadi Pheleu/nku e tshehadi Ngwana konyana Modumo Lerata Tshireletso lesaka Tona Tshehadi Ngwana Modumo Tshireletso Tona Tshehadi Ngwana Modumo Tshireletso Tona Tshehadi Ngwana r: Teache Modumo Sign: Tshireletso Date: 47

2174 Polasing a-2 – B e ka y oks sehbeeetts i Ha re bueng y m a r r a o Monnamoholo MacDonald o na le Polasi T l Kot a e ram-4 – L e q e p h1 e– W Hee hi hee hi jo jo Polasing o ne a ena le dikgomo Di re muu muu muu mona le muu mane 2 – We e k Mona le mane muu muu muu Monnamoholo MacDonald o ne a ena le polasi Hee hi hee hi ho 48 Date Letsatsi: :

Ha re bueng Tswela pele ho bina pina. Sebakeng sa kgomo meleng e latelang sebedisa diphoofolo tsena. Polasing o ne a ena le dintja hape. Polasing o ne a ena le matata. Polasing o ne a ena le dipere. Ha re ithapolleng • Tsamaya hodima balaka o sa we. • Lahlela bolo hodimo moeng o e tshware e se wele fatshe. • Jwale matha jwalo ka pere. • Tsamaya jwale ka letata. Teache r: Sign: • Tsamaya jwale ka roboto. Date: 49

2175 Diphoofolo tse hlaha a-2 – B e ka y oks sehbeeetts i Ha re baleng y m a r r a o Ditau ke tsa le lapa la dikatse. T l Kot a Tau ke morena wa mmuso e ram- 5 – L e q e p h1 e– W wa diphoofolo. Di bolaya le hona ho tsoma di kgama le diqwaha. Tse tshehadi ke 2 – We e k tsona tse tsomang haholo. Di tsoma bosiu ka dihlotshwana. Ditau di rata ho phela masimong moo ho nang le jwang. Ditau di ka rora di etse lerata haholo. Ditlou ke di antshi tse kgolo ho feta phoofolo tsohle lefatsheng. Di kotsing ka mehla hobane di tsomelwa manaka a tsona. Manaka a tlou a dula a hola ka nako tsohle tsa ho phela ha tsona. Ditlou di sebedisa manaka ho tlisa metso, ditholwana le metsi melomong ya tsona. Di ja dijo tsa boima ba 200 kg ka letsatsi mme di nwe dilithara tse 190 tsa metsi. 50 Date Letsatsi: :

Ho na le mefuta e mmedi ya ditshukudu, tshukudu e tshweu le e ntsho. Tshukudu ha e bone hantle, empa di kgona ho nkgella dintho hantle. Ditshukudu di kgolo haholo, mme di na le boima ba 2 500 kilogerama. Tshukudi di tsongwa kamehla ke batsomi ba batla manaka a tsona. Re lokela ho sireletsa ditshukudu ho batsumi ba tlang ho di bolaya ka lebaka la manaka a tsona. Lengau le seng le hodile le kgona ho hola bolelele ba dimetara tse pedi. Letlalo la yona le lesootho le botsho bo nang le matheba a etsang sedikadikwe. Lengau le tseba ho hlwa ha le na le bothata ba ho tsoma difateng. Dinare di dula ka dihlotshwana. Ha ho na le monyenyetsi wa kotsi dinare le manamane di bokellana bohareng ba sehlotshwana sa tsona, mme di potapotuwa ke r: Teache dipoho ho di tshireletsa. Nare e ka Sign: hola ho fihlela dimetara tse 1,7. Date: 51

2176 Mokgwa oo diphoofolo di ipatang ka ona a-2 – B e ka y oks sehbeeetts i Ha re baleng y m a r r a o T l Kot a e ram- 5 – L e q e p h1 e– W Metsero ya diqwaha e etsa hore ho be thata ho bona qwaha morung. 2 – We e k Diphoofolo tse ding di itshireletsa ka ho fetola mokgwa oo di shebahalang ka yona hore di tshwane le tikoloho ya tsona. Lempetje le kgona ho fetola mmala hore le tshwane le difate tseo le di hlwang. Matlalo le masiba a phoofolo tse ding a entswe ka mokgwa oo ho leng boima hore mang kapa mang a ka di bona. Re bitsa sena ho ikgakanya. Nahana ka diphoofolo tse ding tse etsang sena ho ikgakanya. Ha re etseng Titjhere ya hao e tla o bontsha ho bapala ditulo tsa mmino. 52 Date Letsatsi: :

Etsa setshwantsho sa phoofolo e hlaha. Ha re etseng Bolella motswalle wa hao hore phoofolo ena e ikgakanya jwang. r: Teache Sign: Date: 53

217 Diphoofolo tsa metsing Qetella setshwantsho ka ho kenya ditshwantsho tsa diphoofolo a-2 – B e ka y okssehbeeetts i Ha re etseng tse phelang ka metsing. y m a r r a o T l Kot a e ram- 6 – L e q e p h1 e– W 2 – We e k 54 Date Letsatsi: :

Dibopuwa tsa botebong ba lewatle 28 Ha re bueng Ha re shebang diphoofolo tse fapaneng tse phelang metsing a letswai. – L eqep h e la m 6 y a-2 – B e ka y a - o s e b et s i Ho na le diphoofolo tse nyenyane, tse phelang matsheng a nang le majwe moo metsi a sa tebang. Kot a ra r: Teache Sign: Date: 55

29 Botsebi ba diphoofolo Bua ka diphoofolo tsohle tsa e b et s i Ha re bueng lewatle ditshwantshong tse latelang. • Ke diphoofolo dife tse ka jewang ke batho? l a mos e • Ke diphoofolo dife tsa lewatle tse kotsi? • Mmele wa tlhapi o kwahetse le ho tshireletswa ke eng? – L eqep h • O nahana hore ho ka etsahalang ha lewatle le ka tlala ditshila kapa dintho tse tjhefu? • Lewatle le ka silafala ka mekgwa e fapaneng e jwang? y a-2 – B e ka y a r ot a a-7 Ngola mabitso a diphoofolo tsohle tseo o ka nahanang ka tsona tse Ha re ngoleng dulang dinokaneng, matamong kapa lewatleng, dikholomong tse tharo tsa tafole e latelang. Noka Lewatle Letamo K 56 Date Letsatsi: :

Ha re etseng Etsa tanka ya ho boloka ditlhapi. • Penta bohare ba lebokose la dieta bolou - botala, mme o fetolele lebokose. • Jwale seha tlhapi ka morao ho buka. • Tshwarisa tlhapi ka hodimo lebokoseng ka semamaretsi le kgwele. Ha re ithapolleng • Fofa jwalo-ka nonyana ka lebelo le leholo le ka ho iketla • Tsamaya jwalo-ka nonyanalewatle • Fofa jwalo ka notshi • Tsamaya jwalo-ka lekgala • Sesa jwalo-ka tlhapi • Tlola/qothoma jwalo ka senqanqane Teache r: • Bapala latella-moetapele Sign: Date: • Bapala katse-le-tweba 57

30 Diphoofolo tse jarang mahae a tsona ha di tsamaya e b et s i Na o a tseba hore ke fella hantle Ha re baleng kgaketlaneng ya ka,ha e ke be e be l a mos nnyane ho nna. e Kgudu – L eqep h Kgudu ke sehahabi se nang le maotwana a mane le molala o temekang le hlooho. E tsamaya butle e pepile kgaketlana ya yona. Ba dula kae? y a-2 – B e ka y a r ot a a-7 K Kgudu ya metsing: Kgudu ya metsing: Ke dula metsing Kgudu: Ke dula naheng Ke dula lewatleng a matjha moo ho leng mongobo Ha re ngoleng Araba dipotso tse latelang ka kgudu e dulang naheng. Kgaketlana ya kgudu e bonolo kapa e thata? ___________________________ Kgaketlana ya kgudu e itshireletsa ho eng? ____________________________ _________________________________________________________________ Kgudu e etsa eng ha e tshohile? ___________________________________ Dikgudu di ja eng? _________________________________________________ _________________________________________________________________ 58 Date Letsatsi: :

Kgofu Leihlo Kgaketlana Sheba kgaketlana ya kgofu. manaka a matelele ho. manaka a makgutshwanyane Maoto Lesoba bakeng sa ho hema Kgofu e tsamaya jwang? ____________________________________________ Na o kile wa fumana kgaketlana e se nang letho ya kgofu? ________________ _________________________________________________________________ Dikgaketla tsa dikgofu di mmala o jwang? ______________________________ Hobaneng dikgofu di na le dikgaketlana? _______________________________ _ O nahana hore ke dula kae? Pela setshwantsho sa ka, bolela hore na nka Ha re etseng etsa lehae la ka sefateng, fatshe kapa metsing na. r: Teache Sign: Date: 59

31 Diphoofolo tse ikahelang moo di itshireletsang s e b et s i Ha re etseng Kopanya ditshwantsho tsa diphoofolo le ditshwantsho tsa malapa a tsona. l a mo he – L eqep y a-2 – B e ka y a r ot a a- 8 K Ha re baleng Dinotshi Dinotshi di dula ntlong ya dinotshi Di aha ntlo tsa tsona ka boka ba dinotshi Di boloka dijo ntlong tsa tsona 60 Date Letsatsi: :

Dikokonyana Dikokonyana di aha mefuta e mengata ya meaho tikolohong tsa tsona. Kokonyana e nnyane e kgona ho tshwara ntho e leng boima bo ka kenang hanne (4) boimeng ba mmela wa bona. Di rerisa tse ding ha ho na le kotsi. Di bolella e mong le e mong hore a ka fumana dijo kae. Ha re ngoleng O nahana hore hobaneng dikokonyana di ikahela tshireletso _______________ _________________________________________________________________ Sera sa kokonyana ke mang? ________________________________________ _________________________________________________________________ Dikokonyana di sebedisang ho ikahela? _______________________________ _________________________________________________________________ Ha re baleng Dinonyana Dinonyana di haha dihlaha e le mahae a tsona, le hore di be le moo di ka behelang mahe teng. Boholo ba sehlaha bo laolwa ke hore nonyana e boholo bo bokae. Dinonyana di sebedisang ho aha dihlaha? ______________________________________ Teache r: Ke phoofolo efe eo e leng sera sa nonyana? Sign: ______________________________________ Date: 61

A M a m B u ka ntswe y a ka B N b n C O c o D P d p E Q e q F R f r G S g s H T h t I U i u J V j v K W k w L X-Z l x-z 62