Skip to content
Question paper

Life Skills Grade 2 Life Skills Exemplar Booklet Question Paper

Grade 2 Life Skills question paper from the Life Skills Exemplar Booklet, 70 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Subject: Life SkillsGrade 270 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
e uyeketiw swa Kub hlelenji S kwa CAP futsi kwema- nge Libanga 2 Emakhono eMphilo ISBN 978-1-4315-0260-8 Workbooks available in this series: nge SISWATI • Grade R (in all official Languages); Incwadzi 1 9 781431 502608 • Literacy/Home Language Grades 1 to 6 (in all 11 official Languages); Emathemu 1&2 • Mathematics Grades 1 to 3 (in all 11 official Languages); • Mathematics Grades 4 to 9 (in Afrikaans and English); • Life Skills Grades 1 to 3 (in all 11 official Languages); and Ligama: Liklasi: LIFE SKILLS IN SISWATI • Grades 1 to 6 English First Additional GRADE 2 – BOOK 1 Language. TERMS 1 & 2 ISBN 978-1-4315-0260-8 9th Edition THIS BOOK MAY NOT BE SOLD.
Lokucuketfwe Ithemu 1 likhasi Ithemu 2 likhasi Sidzinga kudla 1 17 Imikhakha yemnyaka..................34 lokunemphilo kuphila ...................2 2 Emanti asinika imphilo .................4 18 Imikhakha lemine .......................36 3 Songa emanti ...............................6 19 Ngemikhakha yemnyaka ............38 Umoya lohlobile usinika 4 20 Kwembatsela simo selitulu ........40 emandla ........................................8 Nkhskt. Angie UMnu. Enver Surty, Umngani lomkhulu 21 Umtselela wemikhakha Motshekga, iNdvuna liphini leNdvuna yeMfundvo 5 yemnyaka ....................................42 yeMfundvo yeSisekelo yeSisekelo lingunaphakadze ........................ 10 6 Bantfu lesiphila nabo ................. 12 22 Kutjala sihlahla selibhontjisi.......44 Letincwadzi tekusebentela tikhicitelwe bantfwana baseNingizimu Afrika ngekuholwa yiNdvuna yeTemfundvo 7 Akuphele kuchwachwata ........... 14 23 Tilwane telipulazi ........................46 yeSisekelo, Nkhskt Angie Motshekga akanye neLiphini lakhe uMnu Enver Surty. Sonkhe sinekukhetseka 8 24 Epulazini .....................................48 LeTincwadzi Tekusebentela takaRainbow tiyincenye yemitamo nekwehluka ................................. 16 yaleLitiko leTemfundvo yeSisekelo yekutfutfukisa bafundzi 9 Sitiva kanje ................................. 18 25 Tilwane tasendle ........................50 baseNingizimu Afrika emabangeni ekucala lasitfupha ekufundza. Njengalomunye wemigomo lehamba embili eLuhlelweni 10 Bantfu labakhubatekile ..............20 26 Tibhaca kanjani tilwane .............52 lweKusebenta lwaHulumende, lomsebenti ukhokhelwe ngesihle Silulu seTimali saVelonkhe. Ngenca yalokusekelwa ngetimali, 11 Bonkhe bantfwana 27 Tilwane temanti ..........................54 leLitiko leTemfundvo liphumelele kwakha letincwadzi ngato bakhetsekile ...............................22 tonkhe letilwimi letisemtsetfweni kulelive. 12 Lichawe lami ..............................24 28 Tidalwa tasemajukujukwini ........55 Siyetsemba kutsi bothishela batatitfola tilusito kakhulu letincwadzi tekusebentela basafundzisa malanga onkhe kute bafundzi bakhone kucedza luhlelo lwabo lwekufundza. Setame, 13 Kuhlanta emanti .........................26 29 Buciko betilwane ........................56 ngekucophelela lokukhulu, kusita thishela kuleyo naleyo ncenye Tilwane letetfwala emakhaya yemsebenti, ngekusebentisa timphawu letitifombe kukhombisa 14 Indlela-mphilo lephilile ..............28 30 umfundzi loko lokumele akwente. ato nomaphi ...............................58 Tidlo letisheshe tonakale Siyetsemba bantfwana nabo batakujabulela kusebentisa 15 31 Tilwane letitakhela tindlu ...........60 letincwadzi basachubeka nekukhula nekufundza; nekutsi naletephutako .............................30 bothishela batawutfokota kanye nabo. Emalanga eNkholelo nalamanye 16 32 Sichazamagama sami ...............62 Sifisela bothishela nebafundzi imphumelelo basachubeka lakhetsekile.................................32 nekusebentisa letincwadzi tekusebentela. Published by the Department of Basic Education 222 Struben Street ISBN 978-1-4315-0260-8 Pretoria South Africa This book may not be sold. The Department of Basic Education has made every effort to trace copyright © Department of Basic Education holders but if any have been inadvertently overlooked the Department will be Ninth edition 2019 pleased to make the necessary arrangements at the first opportunity.
Libanga 2 Emakhono eMphilo SISWATI Incwadzi 1 Lencwadzi ya:
1 Sidzinga kudla lokunemphilo kute siphile b e nt el a Asifundze Imitimba yetfu idzinga kudla lokunemphilo khona sitowukhula. Sifute kudla u se k kudla lokuphuma esekweni ngalinye lekudla malanga onkhe. Sidzinga kudla l e adi kudla lokunemphilo khona sitoba nemandla lakenele kwenta konkhe lesifanele sikwente. Uma singadli kudla lokunemphilo, singahle sigule kakhulu. ki 1 – Lish Emaseko lasihlanu ekudla Tinhlavu Tibhidvo netitselo nemikhicito It h e m u 1 – L i v i yato Labanye bantfu batidli-tibhidvo. Loku kusho kutsi abayidli inyama noma ngabe yaluphi luhlobo. Ikakhulu kudla kwabo kubuya emasekweni lama-4 ekudla. Inyama, inhlanti, inkhukhu, Imikhicito emantongomane yelubisi nemabhontjisi Emanoni nemafutsa 2 Date Lusuku: :
Coca nemngani wakho ngekutsi ngukuphi Asente loku kuloku kudla lokunemphilo. Kubiyele. Asibhale Yenta sengatsi LUHLA LWEKUTSENGA uya etitolo namake wakho kuyowutsenga kudla kwesidlo sakusihlwa. Yakha luhla lwekutsenga kudla lokunemphilo kwekudliwa ngumndeni wakho. r: Teache Sign: Date: 3
2 Emanti asinika imphilo Asikhulume b e nt el a Kungani sidzinga emanti? Bantfu, tilimo netilwane u se kudzinga emanti kuhlala l e k adi kuphilile. Emanti atfwala kudla lesikudlako kuye etindzaweni ki 1 – Lish letehlukene temitimba yetfu. Abuye asite imitimba yetfu kukhukhula kungcola. It h e m u 1 – L i v i Malanga onkhe sisebentisa emanti emakhaya etfu. Cocela umngani wakho ngato tonkhe tintfo longaticabanga lesisebentisa emanti kuto. Ubese Asente loku udvweba titfombe leti-4 kukhombisa kutsi siwasebentisa kanjani emanti. Bhala umbhalo-nchazelo ngenhla kwesitfombe ngasinye uchaze kutsi singani sitfombe. ____________________________________ ____________________________________ ____________________________________ ____________________________________ 4 Lusuku:
Siwatfolaphi emanti? Dvweba umugca Asibhale kuchumanisa ligama ngalinye nesitfombe lesifanele. lidamu siphehlamanti umfula lichibi siyalu sekukha Phuma Embi kwekutsi wente noma ngumuphi umshukumo wemtimba ngaphandle, cale utelule njengelikati. Loku kutakwenta kube lula kutsi umtimba wakho unyakate. Phindza utenwebe emva kwemshukumo kuphotisa umtimba uthulele. Loku kutakusita kutsi ungahlaselwa buhlungu bemisipha. • Zuba njengesicoco. Yenta umsindvo welicoco. • Jikelanani ibhola noma sikhwanyana. Yigendze/sigendze. • Nyalo-ke jika ibhola noma sikhwanyana etulu bese uyakugendza. • Tfwala uyekelele sikhwanyana enhloko yakho bese Teache r: nicudzelana ngekushakutela nemngani wakho. Bona kutsi Sign: ungasigcina sikhatsi lesinganani lesikhwama singakawi. Date: 5
3 Songa emanti Asikhulume e nt el a Emanti aligugu kakhulu, ngako-ke kufute singawasaphati nje. Coca nemngani wakho u s eb k ngetindlela letehlukene lesingonga ngato emanti. di le Bhala phansi imibono lemibili yekonga i 2 – Lisha Asibhale emanti kuletikhala letilandzelako. 1. __________________________________________________ It h e m u 1 – L i v i k __________________________________________________ 2. __________________________________________________ __________________________________________________ Asente loku Sebentisa emakhilayoni akho kwakha iphosita yemibalabala ngekonga emanti. Iphosita yakho kufute ikhutsate labanye konga emanti. Nase uyentile iphosita yakho, yikhombise bangani bakho. 6 Date Lusuku: :
Phuma Ase sidlale lomdlalo lotsi “Sikhatsini, Mnu. Mphisi?” Munye wenu kufute abe yimphisi. Niketanani ematfuba kubuta kutsi “Sikhatsini, Mnu. Mphisi?" Njalo nawubuta, imphisi kufute isho kutsi ngubani sikhatsi. Kodvwa, uma imphisi itsi “sikhatsi sekudla!”, _ itawusuka ikucoshe. Kufute ubaleke isengakakubambi. _ _ Nyalo-ke tfolani lokusamgibe kwekudlala. _ Ninemngani wakho kufute niniketane ematfuba kuhamba nitfumbeletele kuletikhala talelihibe Tfumbeletela kulelihibe, ngetinyawo takho ekucaleni. Ubese-ke uhamba ngetandla takho. Ubese ubamba lelihibe lime mpo umngani wakho asakhasa atfumbeletela kulo. Niketanani ematfuba kwenta loku. g c i n a, ku Kwe acemu i m n nge c e sh e 4 t ic e d a nso - ab a ful a um u r: Teache t m e ne gizi Sign: b e s i n eN was frika. Date: A 7
4 Umoya lohlobile e nt el a usinika emandla Asifundze u s eb k Umoya lesiwuhogelako une-oksejini. Loku kusita imitimba yetfu kutsi isebentise di le kudla lesikudlako. Sibese sitfola emandla ekuphila. Uma sihogela umoya longcolile, imitimba yetfu ayikhoni kusebenta kahle. i 2 – Lisha Hlala nebangani bakho. Ninonkhe, gcwalisani letikhala letingentasi: Asibhale Ngidzinga umoya lohlobile ngoba ____________________________________________________ It h e m u 1 – L i v i k Uma umoya ungcolile __________________________________________________________________ Umoya ungcoliseka uma _____________________________________________________________ Lesingakwenta kugcina umoya uhlobile: 1. _______________________________________________________________________________ 2. _______________________________________________________________________________________ 8 Date Lusuku: :
Asifundze Bantfu badzinga lilanga kute bajabule futsi babe nemphilo. Bantfu badzinga lilanga kuhlala baphilile. Lisita imitimba yetfu kutsi yakhe Vithamini D. Siyawadzinga lamavithamini kwakha ematsambo lacinile. Kushisa kakhulu kungaba kubi nako. Siyasha sikhumba sibe buhlungu. Ubosebentisa sivikela-langa kuvikela sikhumba sakho elangeni. Asibhale Gcwalisa letikhala ngentasi. Ngingaphepha elangeni lelishisa kakhulu uma ngi: 1. _______________________________________________________________________________ 2. _______________________________________________________________________________________ 3. _______________________________________________________________________________________ Hlabela lengoma bese uyabetsela Asivume ingoma ulandzele sigi. Ubosebentisa Wen’ukukhanya sivikela-langa Kwami kwelilanga kuvikela sikhumba Uyangijabulisa sakho elangeni. Malisibekele. Angeke sew’kholwe, Ngikutsandza kangaka. Ungangemuki Kukhanya kwami. Teache r: Sign: Date: 9
5 Umngani lomkhulu lingunaphakadze e nt el a Sonkhe sitsandza kuba Asikhulume nebangani labahle. Wati s eb kanjani uma umuntfu k u di le angumngani lomuhle? Asibhale i 3 – Lisha Kulesikhala lesi ngentasi, yakha luhla lwetintfo letenta umuntfu abe ngumngani lomuhle. 1. ________________________________________________________________________ It h e m u 1 – L i v i k 2. _________________________________________________________________ 3. _________________________________________________________________ 4. ________________________________________________________________________ Cabanga ngalemibuto bese ubhala Asibhale phansi timphendvulo takho. Bangakhi bangani lonabo? Litsini ligama lamunye webangani bakho labakhulu? Sesidze kangakanani sikhatsi nibangani? Yini lekhetsekile ngalomngani wakho? 10 Lusuku:
Hlala nemngani wakho bese nicoca ngalemisho. Faka ( ) ebhokisini uma Asikhulume kuliciniso, ufake siphambano ( ) uma kungasilo liciniso. Luhla-sicinisekiso Faka noma lwebungani Umngani wami uyangikhatsalela. Umngani wami uyangisita. Umngani wami wabelana nami. Umngani wami akalwi nami. _ _ Asente loku _ Cabanga ngentfo lengenta umngani wakho ative _ akhetsekile. Ubese udvweba sitfombe sayo kulesibaya- sitfombe. Khumbula kuhlobisa kahle umphetfo-sitfombe. Nase ukwentile loku, coca ngemibala lepholile nalewotawotako loyisebentise esitfombeni sakho. Asibhale Bhala imisho lemi-2 ngesitfombe sakho. r: Teache ______________________________________________________________________________ Sign: Date: ______________________________________________________________________ 11
6 Bantfu lesiphila nabo Bukani letitfombe. Cabangani ngalokwentiwa bangani labahle, nibese e nt el a Asikhulume nikhuluma ngako ecenjini lakho. Nyalo-ke cabanga ngalokwentiwa bangani lababi. Faka ( ) esitfombeni ngasinye lesikhombisa bungani lobuhle, ufake siphambano ( ) kuleto letikhombisa bungani lobubi. u s eb k di le i 3 – Lisha It h e m u 1 – L i v i k 12 Lusuku:
Fundza umusho ngamunye ubese ufaka umbala Asifundze kuBuso Yebo noma kuBuso Cha . Ngingumngani lomuhle. Ngiyabakhatsalela bangani bami. Nginebubele kulenginabo ekilasini. Lenginabo ekilasini banebubele kimi. Nginenhlonipho kubantfu labasedvute nami. Asinyakate Asidlale “Mani esitfuntini sami”. Wena nebangani bakho kufute netame kunyatsela titfunti tenu lomunye nalomunye. Niketanani ematfuba kubona Teache r: Sign: kutsi tingaki titfunti wena longatinyatsela. Wena ungetama Date: kuloku uvimbela umngani wakho kuma esitfuntini sakho. 13
7 Akuphele kuchwachwata e nt el a Asibhale Buka sitfombe ngasinye. Yini lobewungayenta kube bewungumntfwana lohlushwa tidlova eb tikuchwachwata? Madvute nesitfombe ngasinye, bhala umusho munye u s k di le ngekutsi kufute sibaphatse njani labanye bantfu. _______________________________________ i 4 – Lisha ___________________________________ ___________________________________ It h e m u 1 – L i v i k ___________________________________ _______________________________________ ___________________________________ ___________________________________ ___________________________________ _______________________________________ ___________________________________ ___________________________________ ___________________________________ 14 Lusuku:
Asente loku Yakha silinganiso semdlalo nemngani wakho ngemntfwana lochwachwata lomunye umntfwana. Ubese uyasho kutsi singentani kuvikela kuchwachwata. Phuma Tihleleni nibe ngemacembu la-5. Yakhani umugca nengcise ibhola kwehla ngemugca. Bonani kutsi nguliphi licembu lelikhonako kwendlulisela ibhola kufika ekugcineni kwemugca kucala. Uma senikwentile loko, yetamani kwendlulisa ibhola iye etindzaweni letehlukene: • Yendlulisa ibhola emkhatsini wemilente yakho iye kumfudzi losemvakwakho. • Yendlulisa ibhola ngetulu kwenhloko yakho iye kumfundzi losemvakwakho. • Yendlulisa ibhola ngesancele sakho iye kumfundzi losemvakwakho. • Yendlulisa ibhola ngesekudla sakho iye kumfundzi losemvakwakho. r: Teache Sign: • Nyalo-ke jikelanani ibhola nibone kutsi Date: ningayigenca kangakhi. 15
8 Sonkhe sinekukhetseka nekwehluka e nt el a Buka letitfombe ubese uyasho kutsi labantfwana Asikhulume ngamunye bafana ngani. Shano nekutsi behlukene ngani. u s eb k di le i 4 – Lisha It h e m u 1 – L i v i k 16 Lusuku:
Yentani lomsebenti lolandzelako ecenjini. Buka bonkhe labanye bantfwana eklasini lakho. Ubese ufundza umusho ngamunye kulelandzelako. Uma Asifundze umusho uliciniso, faka ( ) ebhokisini ngesekudla, kantsi uma umusho ungesilo liciniso, faka siphambano ( ). Faka noma Ngabe bafana nemantfombatana babukeka ngekufana? Ngabe bonkhe banembala wetinwele lofanako? Ngabe bonkhe banembala wemehlo lofanako? Ngabe bonkhe banetandla letilinganako yini? Ngabe bonkhe bafundzi badze lokulinganako yini? Uyabona nje kutsi sonkhe sehlukene? Futsi uyabona yini kutsi siphindze Asikhulume sifane sonkhe? Cocani ngetindlela lesifanana ngato. Asidvwebe Dvweba sitfombe sakho. Ubese usebentisa sipenda-mlomo kwakha imigca-munwe yakho yelikhetselo madvute nesitfombe-sibaya. r: Teache Bewati-nje kutsi kute namunye umuntfu Sign: emhlabeni lonemigca-munwe yakho? Date: Wena ukhetsekile futsi wehlukile! 17
9 Sitiva kanje Cocisanani nodvwa nichazelane kutsi nitiva kanjani uma lokuhle kwenteka kini. e nt el a Asikhulume Nyalo-ke cocisanani ngekutsi nitiva njani uma lokubi kunehlela. Loku lesikuvako sitsi yimiva. Gcwalisa kutsi bativa njani emabhokisini. u s eb k di le i 5 – Lisha Asibhale Bhala timphendvulo talemisho lengentasi. It h e m u 1 – L i v i k Yini lekwenta wetsabe? Yini lekwenta udzangale? Yini lekwenta wesabe? Yini lekwenta ujabule? 18 Date Lusuku: :
Asente loku Dvweba ufake umbala kuloluchunge lwebungani. Yetama kwakha umdoli ngamunye abukeke ehlukile, kukhombisa kutsi sonkhe sehlukile kantsi sikhetsekile. Nase ukwentile loko chubeka usika kahle titfombe teluchunge lwebungani ekhasini lelisemkhatsini nalencwadzi. Yakha mdoli ngamunye ehluke kulabanye bese ummisa edesikini lakho njengesikhumbuto kutsi sonkhe sehlukahlukene. Phuma Yenta umtimba wakho ube mkhulu kakhulu. Ubese wetama kwenta umtimba wakho ube mncane kakhulu. Nyalo-ke yetama kuwenta ube mudze kakhulu. Kwekugcina yetama kuwenta ube Teache r: Sign: mfisha kakhulu. Date: 19
10 Bantfu labakhubatekile e nt el a Asikhulume Buka letitfombe. • Tinhlobo tini letehlukene tekukhubateka u s eb lotibonako? k di le • Ngabe umntfwana ngamunye kulaba usebentisa ini kutisita? i 5 – Lisha • Wena ucabanga kutsi tinkinga tini labantfwana lababa nato malanga onkhe etimphilweni tabo? It h e m u 1 – L i v i k • Cocani ngekutsi singabasita kanjani. Buka letitfombe ngentasi. Asibhale Cedzela lemisho. Rosemary akakhoni kuhamba. Usebentisa _________________________ kuhamba-hamba. situlo-ncola Thabo akaboni manje usebentisa ______________________________ kutfola lapho aya khona. inja lesitako 20 Lusuku:
lithuluzi lekuva Peter akeva. Usebentisa ____________________ kumsita kuva. lulwimi-timphawu Jabu akakhoni kukhuluma. Usebentisa _____________________ kuchumana nebantfu. emabhoko Nomsa usebentisa __________________ kumsita kuhamba. Asente loku r: Teache Sebentisa lubumba noma inhlama Sign: yekudlala kubumba ivasi noma inkomishi. Date: 21
11 Bonkhe bantfwana bakhetsekile e nt el a Asikhulume Behluke ngani kuwe laba bantfwana? Bafana ngani nawe? u s eb k di le i 6 – Lisha It h e m u 1 – L i v i k Asifundze Bantfu mhlaba wonkhe bagubha tinsuku letikhetsekile temaholide. Sonkhe sitsandza kudlala sihlabele. Sonkhe sidzinga kudla. Sonkhe kufute siye esikolweni. Uma sigula, sonkhe sidzinga kuya kudokotela. Sonkhe kufute sihlobe sibe nebunaka. Akukafaneli sitfole ematoho sisebente. Sonkhe sisebantfwana. 22 Date Lusuku: :
Buta bangani laba-3 lemibuto. Gcwalisa timphendvulo tabo Asibhale kuletikhala ngentasi. Gcwalisa ligama lakho nelemngani wakho. Iyini inkholelo yakho? Ngimiphi imigubho lebalulekile loba nayo? Nidla ini ngalolosuku? Luhlobo luni lwekwembatsa lokukhetsekile lolugcokako? Nilugubha nabobani lolusuku? Asente loku Ase ubuke sitfombe ngasinye. Libalave lemhlaba wetfu. Uyabona nawe kutsi umhlaba wetfu unemhlabatsi nelwandle. Faka umbala lolingangane elwandle. Faka umbala lobubendze emhlabeni. Dvweba tinhlanti letimbalwa elwandle. Teache r: Sign:: Date:: 23
12 Lichawe lami Asikhulume Cocani ngekutsi ngabe bakhona yini bantfwana e nt el a labakhubatekile esikolweni sakho. Yini lengentiwa sikolo kubasita basesesikolweni? Ngabe bantfu u s eb labakhubatekile bangaba k di le bomphetsa? i 6 – Lisha Asifundze Lamanye emachawe anekukhubateka. Abalandzelwa betfu lesibakhontile. ENingizimu Afrika, It h e m u 1 – L i v i k banyenti bomphetsa betemdlalo labakhubatekile. Kukhona yini lobatiko labakhubatekile lababomphetsa emidlalweni? Natalie du Toit walahlekelwa yincenye yemlente wakhe wangesancele engotini yesidududu. Uhamba ngemlente wekufakwa kodvwa ubhukusha asebentisa munye vo, umlente. Asikhulume Cocani ngebantfu labakhubatekile kodvwa labenta tintfo letisimanga. Cabangani ngaloku: • Bantfu labangaboni badlala tinsimbi tekushaya ingoma. Ngabe kukhona lomatiko nje? • Bantfu labangeva babhala tingoma. Unganiketa sibonelo nje? 24 Date Lusuku: :
Kulesikhala ngentasi, niketa imininingwane Asibhale ngelichawe lakho noma umlandzelwa. Lichawe noma umlandzelwa wami ngu: ________________________________________________________________ Dvweba sitfombe selichawe noma umlandzelwa wakho. Bhala emagama eceleni kwesitfombe sakho lachazalomuntfu. Tibonelo unemusa, uyasitana, unesibindzi, uyatsandzana. Ungaba lichawe njani? Cocisana nemngani wakho ngemibono lonayo. Nyalo-ke bhala indzaba lapho khona uba lichawe. Gcwalisa lapha ngenatsi: Ngalelinye lilanga nga Ngabese ngincuma ku Ngabese r: Teache Sign: Kanjalo ngagcina sengilichawe. Date: 25
13 Kuhlanta emanti b e nt el a Asifundze Ase ubuke ingilazi yemanti. Kukhona nje lokubonako ekhatsi kuyo? Cha, awukhoni. Kodvwa bewati-nje kutsi ngaletinye tikhatsi e k use kuba nemagciwane emantini? Lamagciwane mancane kakhulu di l akabonakali nje ngeliso lenyama. Uma unganatsa emanti ungakawasusi kucala lamagciwane, ungatfola kugula lokubi. i 7 – Lisha Sidzinga kwenta sicinisekiso kutsi emanti lesiwanatsako ahlobile futsi acwengekile. It h e m u 1 – L i v i k Cocani ngekutsi kungentekani uma sinatsa emanti langcolile. Nyalo-ke Asikhulume buka letitfombe ngentasi. Coca nemngani wakho ngetindlela letehlukene lesingahlobisa ngato emanti. Bilisa emanti Faka emaphilisi eklorini emantini. imizuzu lesi-5. Faka emakhemikhali. Cenga emanti. 26 Date Lusuku: :
Nguwaphi emanti wena locabanga kutsi aphephile anganatfwa? Asikhulume Faka umbala kulelitfonsi lemanti libe lingangane nawucabanga kutsi kuphephile kuwanatsa. Emanti emfula Emanti laphehlwako Emanti empompi Emanti latsengwe ngelibhodlela Emanti elwandle Emanti labiliswe ngeligedlela Sebentani ngemacembu nakhe kwekucenga emanti kuwenta ahlobiseke. Asente loku Lalelisisani lapho thishela wenu achaza loko lokufute nikwente. Utawudzinga loku lokulandzelako: Libhodlela lepulasitiki lemalitha la-2 Sihlabatsi lesicolisakele Sihlabatsi lesihhayekile Ematje lamancane/lukhetse Sikelo Kotini Asibhale Faka tinombolo kuletinyatselo tekwenta sihlengo semanti ngekulandzelana kahle. Tsela sihlabatsi lesicolisakele etu kwesigadla sakotini. Gucula libhodlela libheke phansi. Tsela sihlabatsi semahhedle. Ngekucophelela sika kahle lingentasi lelibhodlela lepulasitiki. r: Teache Tsela emanti lamdzaka ebhodleleni. Sign: Tfululela ematje lamancane noma lukhetse ebhodleleni. Date: 27
14 Indlela-mphilo lephilile Fundza ngalowo nalowo mkhuba lomuhle nalomubi. Uma ucabanga kutsi Asifundze muhle lomkhuba, faka ( ), kantsi nawucabanga kutsi ngumkhuba lomubi, b e nt el a faka siphambano ( ). Imikhuba Muhle Mubi e k use Thishela usita bafundzi kufundza. di l Ngidla kudla lokunemphilo. i 7 – Lisha Ngilahla tibi letiphuma emotweni noma etekisini ngelifasitelo. Ngigeza tinwele tami njalo nje. It h e m u 1 – L i v i k Ngidla emaswidi lamanyenti. Ngigcina tingalo netindlebe tami tihlobile. Ngicubha ematinyo ami kanye ngenyanga. Ngicobonga tibi ngitilahle emgconyeni wetibi. Ngigeza tandla tami emva kwekuya emthoyi. Uma ngikhwehlela noma ngitsimula ngibamba ngesandla emlonyeni wami. Ngishukumisa umtimba njalo nje. Ngigeza tandla embi kwekudla. Ngiyatigicikela nje embi kweTV emahora lamadze. Ngihlala nalabadzala lababhemako. 28 Date Lusuku: :
Yakha iphosita ngemkhuba lomuhle noma lomubi. Asente loku Cwaninga iphosita yakho. Fundza umusho ngamunye, ubese ufaka buso Asibhale lobumamatsekako uma lomusho uliciniso, ufake lobudzangele uma lomusho ungasilo liciniso. Yebo Cha Iphosita yami imbalabala futsi ihlobile. Ngikujabulele kwakha iphosita yami. Ngikhandze kumatima kwakha iphosita yami. Phuma • Ungazuba kufika kuphi? Sebentisa tincu letintsatfu tendophi. Zuba utece. Chubeka uchelanise thelukane umkhatsi ubone kutsi ungazuba kufinyelela kuphi. r: Teache • Nyalo-ke, cela babili bangani bakho bajikitise indophi iye le Sign: nale wena uzube incatfu kuyo . Date: • Niketanani ematfuba kuzuba incatfu. 29
15 Tidlo letisheshe tonakale naletiphutako e nt el a Asikhulume u s eb Cocani ngekudla lokuswela k di le kugcinwa kubandza kukuvimbela ekonakaleni. Ncumani kutsi ngukuphi kudla lokungadzingi i 8 – Lisha kugcinwa kubandza, kodvwa lokungabekwa ekhabetheni. Sika sitfombe ngasinye ekhasini lalokujutjwako usinamatsisele efrijini noma ekhabetheni. It h e m u 1 – L i v i k 30 Date Lusuku: :
ela ika Asikhulume r: Teache Cocani ngekutsi ngutiphi tindlela lesingavikela ngato kudla Sign: etilokataneni letinjengetimphungane netintfutfwane. Date: 31
16 Emalanga eNkholelo nalamanye lakhetsekile e nt el a Bantfu mhlaba wonkhe bagubha tinsuku letikhetsekile temaholide. Asifundze Maholidi mani lotawagubha? u s eb k di le NgaKhisimisi sikhatsi lesitfola ngaso tipho. Sibuye siphe bangani betfu kanye nebemndeni wetfu tipho. i 8 – Lisha Sinesihlahla saKhisimisi endlini yakitsi. Sibeka tipho ngaphansi kwesihlahla. Sihlobise sihlahla sate sabeka It h e m u 1 – L i v i k nenkhanyeti etulu. NgaKhisimisi sidla kudla lokunyenti. Asisakhoni kumela kufika kweDiwali. Ngulesikhatsi lapho sitfola khona emaswidi lamanyenti kanye netipho letinyenti. Sigocela emaswidi lamnandzi kanye nemakhekhe emabhokisini bese siwapha bantfu labasivakashelako. Sikhanyisa emalambu lamancane siwabeke atungelete indlu. 32 Date Lusuku: :
Asisakhoni kumela iHanukkah. Sitawuba nekudla lokunyenti sishaye sentfwala. Sitsandza kudla emapheni khekhe nemadonathi. Natsi siyatsandza kutfola tipho. Bomzala bayeta kusivakashela. Sonkhe siyasita kupheka kudla bese sikhanyisa emakhandlela endlini yakitsi. Madvute nje kutawuba yi-Eid. Ngiyetsemba sitawutfola tipho letinhle. Sitakupha bangani betfu tipho tabo. Kutawuba nendathane yemakhekhe nemaswidi ekudliwa. Siyati kutsi yi- Eid kususela kulokubumbeka kwenyeti. Iba ngelusuku lolwehlukile umnyaka ngemnyaka. Asivume ingoma Hlabela ingoma loyateko Teache r: yanobe nguliphi Sign: kulamalanga lakhetsekile. Date: 33
17 Imikhakha yemnyaka Buka letitfombe temikhakha lemine. Cocela umngani wakho ngalokubonako Asikhulume e nt el a esitfombeni ngasinye. Shano kutsi imikhakha lemine yehlukana njani. as ah lo bo u s eb In tf w k di le Back of the circle chart showing ki 1 – Lisha Morning, afternoon, even- ing, night. L i h lo b o It h e m u 2 – L i v i B u si k a a L ik w i n d l Ngumuphi umkhakha lowutsandza kakhulukati? _________________________ _________________________________________________________________ Kungani utsandza lomkhakha? _______________________________________ _________________________________________________________________ Lungawuphi umkhakha lusuku lwakho lwekutalwa? _______________________ _________________________________________________________________ 34 Date Lusuku: :
Asivume ingoma Kusile, Mnu Langa! Lusuku lwakho lusandza kucala. Ngitsandza buso bakho kukhatimula. Kusile, Mnu Langa. Mvula, mvula suka la! Botwana bafuna kudlala. Buya futsi langa limbe. Ungaveli nje ngisho langa linye vo. r: Teache Sign: Date: 35
18 Imikhakha lemine Sika titfombe temikhakha yemnyaka ekhasini lelisikwako ngemuva encwadzini. e nt el a Asente loku Namatselisa sitfombe ngasinye eceleni kweligama lemkhakha lofanele. u s eb k di le busika iNhlaba ki 1 – Lisha Kholwane It h e m u 2 – L i v i iNgci intfwasahlobo iNyoni iMphala Lweti 36 Date Lusuku: :
lihlobo iNgongoni Bhimbidvwane busika iNdlovana likwindla iNdlovulenkhulu Mabasa iNkhwekhweti Phuma Cecesha emakhono akho ebhola. r: Teache Gcumisa ibhola elubondzeni. Sign: Fola ume ndzawonye usagcumisa ibhola. Date: Nyalo-ke, gijima ugcumise lebhola ugege imisebe. 37
19 Ngemikhakha yemnyaka e b e nt el a Asifundze Lihlobo Litulu libalele futsi liyashisa. us i 2 – Li shadi lek Imini yindze kantsi busuku bona bufisha. Singatiphotisa ngekubhukusha nobe sihlale phansi emtfuntini. Likwindla It h e m u 2 – L i v i k Lipholile. Emacembe acala kugucuka abe sagolide abuye ahhohloke etihlahleni. Tinyoni tindizela etindzaweni letifutfumele. Busika Liyabandza. Kuletinye tindzawo kukhitsika mbayiyane nobe sitfwatfwa. Imini yimfisha kantsi busuku budze. Letinye tilwane tilala busika bonkhe gonco (tiyahoca). Intfwasahlobo Lifutfumele. Tihlahla ticala kuhluma netimbali tiyabhalasha. Tinyoni ticala kwakha tidleke titalele emacandza. 38 Date Lusuku: :
Tilimo tekudla lokwehlukene timila ngetikhatsi letehlukene temnyaka. Asikhulume Bukisisa letilimo tekudla lokumila ehlobo nasebusika. lihlobo Kudla kwemkhakha ngamunye busika r: Teache Sign: Date: 39
20 Kwembatsela simo selitulu e b e nt el a Asidvwebe Dvweba umfana nentfombatana. Umfana kufute agcoke tembatfo letifutfumele tebusika kantsi intfombatana kufute igcoke tembatfo letipholile tasehlobo. us i 2 – Li shadi lek It h e m u 2 – L i v i k Umfana Intfombatana Asinyakate • Beka tihibe phasi esiyilweni nobe udvwebe tindilinga esihlabatsini. • Uma thishela wakho atsi zuba, zubela endilingeni ngetinyawo timbili. • Uma thishela wakho atsi zuba, zubela ngephandle kwendilinga ngalunyawo lunye. • Dlala mkoko. • Sebentisa siguntu seshoki kudvweba letindilinga netikwele phasi esiyilweni. 40 Date Lusuku: :
Cocela umngani wakho kutsi ngutiphi timphahla lesitigcoka kulowo Asikhulume nalowo mkhakha. Ngutiphi timphahla wena lotsandza kutigcoka? Dvweba umugca kusuka enchazelweni yekwekwembatsa Asibhale lesikugcokako kuya eluhlotjeni lwesimo selitulu. Kwembatsela simo selitulu Uma libalele kufanele sembatsele kutivikela elangeni. Uma lifutfumele kumele sembatse kwekwembatsa lokupholile. Uma kubandza ngaphandle sidzinga kugcoka kwekwembatsa kwensotfo lokufutfumele. Ngemalanga lanemvula sidzinga lijazi lemvula r: Teache nesambulelo. Sign: Date: 41
21 Umtselela wemikhakha yemnyaka e b e nt el a Asifundze us Intfwasahlobo i 3 – Li shadi lek Entfwasahlobo tihlahla ticala kuhluma. Sibona tinyoni netinyosi letinyentana kanye netimbali It h e m u 2 – L i v i k nemacembe lamasha. Tinyoni takha tilulu titalele nemacandza. Bafuyi bagundza timvu. Lihlobo Ehlobo balimi bakha titselo tabo. Bantfwana betilwane banemdlandla kakhulu. Etindzaweni letinyenti lina kakhulu kube nekudvuma lokubi nemibane. Tjani, emavungu netimbali kukhula kakhulu, tihlahla nato tikhula tibe tindze. 42 Date Lusuku: :
Likwindla Letinye tilwane tilondza kudla kwato tisalungisela kulala busika bonkhe gonco. Emacembe etihlahla acala kugucuka abe mtfubi, bubendze, bovu noma abe liphuti. Tjani bucala kuba bubendze. Busika Letinye tilwane tilala busika bonkhe gonco. Sitsi tiyahoca. Tiyafutfumala ngoba tikhumba tato tiba neboya lobunyenti. Asibhale Ngabe tentani letinye tilwane busika bonkhe gonco? _____________________ _________________________________________________________________ Ngabe titivikela kanjani letinye tilwane emakhateni? ____________________ _________________________________________________________________ Teache r: Tibuya nini tinyoni emaveni lafutfumele kucala titalele? ___________________ Sign: Date: _________________________________________________________________ 43
22 Kutjala sihlahla selibhontjisi e b e nt el a Asente loku Udzinga us • 5 emabhontjisi • lisoso i 3 – Li shadi lek • limfomfo lakotini • emanti Lotakwenta Beka emabhontjisi kulelimfomfo lakotini esosweni. It h e m u 2 – L i v i k Kugcine kumanti. Beka lisoso entsendzeni yelifasitelo elangeni. Gadza libhontjisi emavikini lamabili kusuka manje. Bona kutsi likhula njani. Buka lesitfombe salesilimo selibhontjisi. Uma silimo sakho sibukeka njengalesi gcwalisa lusuku. ––––––––––– ––––––––––– ––––––––––– ––––––––––– Lusuku Lusuku Lusuku Lusuku 44 Date Lusuku: :
Yentani umdlalo ngesilwane. Asente loku Ungabonisa libhele noma livondvo licokelela kudla kwasebusika. Nyibilika ph asi esiyilwen Phuma njengenyok i a ifuna indz awo lenhle yekuhocela kuyo. iya r: Teache on ja ne njengenk Sign: Ndiza lefu tf umele. eni Date: endzaw 45
2173 Tilwane telipulazi It h e mIuT2h e–mLui v1 i k sle bkeuns et eb lean t e l a Buka lesitfombe ucoce ngetilwane letehlukene telipulazi lotibonako. u Asivume ingoma Ngusiphi silwane lesiyintsandvokati kuwe? i Yini lesiyitfola esilwaneni ngasinye kuleti? k d e –i L4i v–i k Li 1i s–h aLdi is hl a 1 46 Date Lusuku: :
Asibhale Gwalisa timphendvulo letifanele kulelithebula. Kwekucala sesikwentele. Lendvuna Siwewe Lensikati Imbutikati Lencane Lizinyane Kukhala Mm-e-e- Indzawo yekuhlala Sibaya Lendvuna Lensikati Lencane Kukhala Indzawo yekuhlala Lendvula Lensikati Lencane Kukhala Indzawo yekuhlala Lendvuna Lensikati Lencane r: Teache Kukhala Sign: Indzawo yekuhlala Date: 47
2174 Epulazini It h e mIuT2h e–mLui v1 i k sle bkeuns et eb lean t e l a u k i Asivume ingoma d e –i L4i v–i k Li 1i s–h aLdi is hl a Mkhulu Madevu ungumfuyi 1 Hhiya hhiya hho Mkhulu Madevu ufuye tinkhomo Tibhonsa mo-o mo-o la; titsi mo-o mo-o nale Tibhonsa mo-o, le titsi mo-o, siganga sonkhe mo-o mo-o Mkhulu Madevu ungumfuyi Hhiya hhiya hho 48 Date Lusuku: :
Chubeka uhlabele lengoma. Esikhundleni semigca Asivume ingoma lengenkhomo sebentisa letilwane. Epulazini unetinja. Epulazini unemadada. Epulazini unemahhashi. Phuma • Hamba ngemsebe ngaphandle kwekuwa. • Jika ibhola emoyeni uyibambe ngaphandle kwekuwa. • Ubese ugadvula njengelihhashi. r: Teache • Bhadzatela njengelidada. Sign: • Hamba njengerobhothi. Date: 49
2175 Tilwane tasendle It h e mIuT2h e–mLui v1 i k sle bkeuns et eblean t e l a Asifundze u k i d e –i L5i v–i kLi 1i s–h aLdi is hl a Emabhubezi ayincenye yemndeni 1 wemakati. Libhubezi libonakala njengenkhosi yembuso wakalwane. Ayatingela abulale tilwane letifana netimpunzi nemadvuba. Lawo lamasikati ngiwo latingela kakhulu. Atingela ebusuku nangemabutfo. Emabhubezi anconota kuhlala ematsafeni lavulekile. Emabhubezi angabhodla bekuhlokome tiganga. Tindlovu titilwane letimunyisako letinkhulukati kuletiphila emhlabatsini. Tisengotini malanga onkhe ngoba bacwiyi batitingela njalo ngekufuna tiphondvo-tsambo tato. Tindlovu tikhula imphilo yato yonkhe. Tindlovu tisebentisa imiboko yato kusiphula timphandze, titselo nemanti kungene emlonyeni wato. Tidla kufike ku 200 kg ekudla ngelilanga tibuye tinatse 190 emalitha emanti. 50 Date Lusuku: :
Kunetinhlobo letimbili tabobhejane – bhejane lomnyama nabhejane lomhlophe. Bobhejane kababoni kahle, kodvwa banelikhala lelikhona kuhosha nalokukhashane kabi. Bobhejane bakhulu kakhulu bangaba nesisindvo lesingema 2 500 kg. Bobhejane bavamise kutingelwa bacwiyi nebatingeli labafuna timphondvo tabo. Sidzinga kuvikela bobhejane kubatingeli labababulalako kutfola timphondvo tabo. Ingwe lese icocodzele ingakhula ifike ku 2 m budze. Sikhumbaboya sayo sibubendze kancane nje nemabala lamnyama latindilinga. Ingwe iyakhona kucanca kahle nje futsi kayinankinga kutingela etihlahleni. Inyatsi iphila emhlanjini. Uma kunengoti, tinkhomati takhona nematfole kuyabutsana kume emkhatsini kutungeletwe tinkunzi kute tivikeleke. Letinye tinyatsi r: Teache tingakhula tite tifike ku Sign: 1,7 m budze. Date: 51
2176 Tibhaca kanjani tilwane It h e mIuT2h e–mLui v1 i k sle bkeuns et eblean t e l a Asifundze u k i d e –i L5i v–i kLi 1i s–h aLdi is hl a 1 Letinye tilwane titivikela ngekugucula indlela letibukeka ngayo kute tifanane nendzawo letikuyo. Lunwabu lungatigucula umbala kute lufane netihlahla loluticancako. Imidvwa yelidvube yenta kube lukhuni kutsi libonakale lidvuba evungwini. Loku sitsi siphambamehlo. Ase ucabange ngaletinye nje tilwane letisebentisa siphambamehlo. Thishela wkaho Asitijabulise utakukhombisa kutsi niyidlala njani ingoma situlo. 52 Date Lusuku: :
Dvweba silwane sasendle. Asente loku Chubeka ucocele umngani wakho kutsi lesilwane sitifihla njani kuphamba emehlo. r: Teache Sign: Date: 53
217 Tilwane temanti It h e mIuT2h e–mLui v1 i k sle bkeuns et eb lean t e l a Cedzela letitfombe ngekwengeta imidvwebo nobe Asente loku u titfombe tetilwane letihlala emfuleni. k i e d –i L6i v–i k Li 1i s–h aLdi is hl a 1 54 Date Lusuku: :
Tidalwa 28 tasemajukujukwini Asikhulume Ase sibuke tonkhe tinhlobo letehlukene tetilwane letihlala emantini laneluswayi. b e nt el a – Lisha di lek 6 i ivik use It h e m u 2 – L Kubuye kube khona tilwanyana letincane, letihlala eticojeni temadvwala letingashoni. r: Teache Sign: Date: 55
29 Buciko betilwane e b e nt el a Cocani ngato tonkhe tilwane Asikhulume telwandle letikuletitfombe. • Ngutiphi kuletilwane telwandle letingadliwa bantfu? us • Ngutiphi tilwane telwandle letiyingoti? i 7 – Li shadi lek • Ngabe umtimba wenhlanti wembonywe wabuye wavikelwa yini? • Ngutiphi tindlela letehlukene letingangcolisa lwandle. • Wena ucabanga kutsi kungentekani uma lwandle lungangcoliseka lube nemfucuta kumbe tibi letinashevu? It h e m u 2 – L i v i k Bhala emagama etilwane longaticabanga letihlala emfuleni, emadanyini Asibhale kumbe elwandle kuletibaya letintsatfu telithebula. Umfula Lwandle Lidamu 56 Date Lusuku: :
Asente loku Yenta lakakho lithange letinhlanti. • Penda lingekhatsi lelibhokisi lesicatfulo libe lingangane-saluhlata bese ulilalisa ngemhlubulo. • Chubeka usike inhlanti ngemuva encwadzini. • Namatselisa inhlanti etulu nelibhokisi usebentisa ithephu lenamatselako nelucu. Phuma • Ndiza njengenyoni ngesivinini lesisetulu nalesiphasi. • Bhadzatela njengephengwini. • Ndiza njengenyosi. • Hamba njengenkhala. • Ntjwiza njengenhlanti. • Zuba njengesicoco. Teache r: Sign: • Dlalani landzela-umholi. Date: • Dlalani likati-neligundvwane. 57
30 Tilwane letetfwala emakhaya ato nomaphi e b e nt el a Asifundze Bewati nje? Ngingena ngenele kahle egobongweni lami, aluke nje us lungimpintje. i 7 – Li shadi lek Lufudvu Lufudvu silwane sakabonyoka lesinemilente lemine lemahhedlehhedle nentsamo nenhloko leshwaphene. Luhamba kancane neligobongo lalo lendlu emhlane. Tihlalaphi letilwane? It h e m u 2 – L i v i k Ngihlala emantini lacwengekile Ngihlala elwandle. Lufudvu: Ngihlala emhlabeni. emateteni. Asibhale Phendvula lemibuto ngelufudvu loluphila emhlabeni. Ngabe ligobongo lelufudvu lilukhuni nobe litsambile? _____________________ Ngabe ligobongo lelufudvu liluvikela kuphi? _____________________________ _________________________________________________________________ Lwentani lufudvu nalwetfukile? _______________________________________ Lufudvu kodvwa ludla kudla kuni? _____________________________________ _________________________________________________________________ 58 Date Lusuku: :
Umnenkhe Liso Ligobongo Buka ligobongo lemnenkhe. Luphondvo-miva loludze Luphondvo-miva lolufisha Lunyawo Sikhala sekuphefumula Uhamba njani umnenkhe? __________________________________________ Sewake walitfola ligobongo lemnenkhe lelite lutfo? Ucabanga kutsi washonaphi umnenkhe? _______________________________ Unjani umbala wemagobongo emnenkhe? ______________________________ Ucabanga kutsi kungani iminenkhe inemagobongo? ______________________ Ucabanga kutsi ngihlalaphi? Edvute nesitfombe sami, bhala kutsi likhaya Asibhale lami ngingalakha esihlahleni, yini nobe emhlabeni kumbe emantini. r: Teache Sign: Date: 59
31 Tilwane letitakhela tindlu e b e nt el a Asente loku Condzanisa letitfombe taletilwane kanye nemakhaya ato. us i 8 – Li shadi lek It h e m u 2 – L i v i k Asifundze Tinyosi Tinyosi tihlala emhhomeni wetinyosi. Takha imihhome yato ngalokusamtfofu. Tigcina kudla kwato emihhomeni yato. 60 Date Lusuku: :
Tintfutfwane Tintfutfwane takha imipheme leyehlukene endzaweni yato. Intfutfwane lencane ingetfwala umtfwalo lomkhulu lowesindza ngalokuphindvwe kane kunayo. Tintfutfwane tiyakhona kuchumana ngenkhulumo. Tiyecwayisana nakunengoti, futsi titjelane kutsi kudla kungakuphi. Asibhale Ucabanga kutsi kungani tintfutfwane titakhela imipheme? _______________ _________________________________________________________________ Ngubani sitsa lesikhulu sentfutfwane? ________________________________ _________________________________________________________________ Tiyakha ngani imipheme yato tintfutfwane? ____________________________ _________________________________________________________________ Asifundze Tinyoni Tinyoni takha tidleke tibe yimipheme khona titokuba nendzawo lephephile yekubeka emacandza ato. Bukhulu besidleke buya ngebukhulu benyoni. Tisebentisani tinyoni kwakha tidleke tato? ______________________________________ Teache r: Ngusiphi silwane lesisitsa senyoni? Sign: ______________________________________ Date: 61
A M a m ma gama sami B N b n C O i c h a za c o S D P d p E Q e q F R f r G S g s H T h t I U i u J V j v K W k w L X-Z l x-z 62
P. 29 P. 19 GEN LS G2 B1 CUTOUTS.indd 1 2014/04/24 10:41 AM
GEN LS G2 B1 CUTOUTS.indd 2 2014/04/24 10:41 AM
P. 36-37 P. 57 GEN LS G2 B1 CUTOUTS.indd 3 2014/04/24 10:42 AM
GEN LS G2 B1 CUTOUTS.indd 4 2014/04/24 10:42 AM

Study this subject

Revise the topics in this paper, then practise them question by question.

More papers and memos for this grade and subject.

More from Grade 2 Life Skills

View all