Skip to content

isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC Supplementary 2017 Memo

MemorandumisiNdebele FALGrade 1220178 pages

Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2017, 8 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC Supplementary Exam 2017

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IGREYIDI 12 ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LESIBILI (P2) FEBHERBARI/MATJHI 2017 IMEMORANDAMU IMITLOMELO: 70 Imemorandamu le inamakhasi abu-8. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P2 2 DBE/Febherbari-Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA UMBUZO 1 ISIGABA A: INOVELA. Umhlahlandlela wokutshwaya 1. Nangabe iimpendulo azikanomborwa ngokufaneleko, tshwaya ukuya ngememorandamu. 2. Nangabe ukupeleda kutjhugulula ihlathululo yependulo, ayingatlonyeliswa. Nangabe ayiyitjhugululi ihlathululo ayitlonyeliswe. 3. Nangabe abahlolwako abakasebenzisi abodzubhula lapho kufanele khona, bangajeziswa. 4. Iimpendulo ezidinga imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka- IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe unobangela nokusekelwa kwependulo kwaphela. Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana IQINISO/UMBONO. Kumele kutjhejwe unobangela nokusekelwa kwependulo kwaphela UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana 1.1 1.1.1 Baya eBenoni babuya eSiyabuswa. (2) 1.1.2 Ubelethwa kwaNkosi. (2) 1.1.3 Wayeqalene nomraro wokuhlunguphazwa nguMahlangu/ Wayetlhagiswa yindodakwakhe uMahlangu. (2) 1.1.4 - UNaSilombo wapheze wabulala indodakwakhe uNkosi ngokuyithela ngamanzi abilako. (1) - UNaSilombo bekadelela abe athuke uMahlangu phambi kwabentwababo, uBafunani noBonakele. (1) 1.1.5 Isizinda sesikhathi senovela le sivangile, umtloli usivezele isikhathi sakade nesikhathi sanje. - Okuveza isikhathi sakade kukobana eSiyabuswa basakha amanzi ngemlanjeni/UBonakele usebenze eplasini leNdiya alusa iinkomo avuna nemasimini. - Okuveza isikhathi sanje kukobana kuneenkhwelo, uBonakele wakhwela ikoloyi nebhesi nakasuka eSiyabuswa aya eDaveyton/UMahlangu wabona uBonakele ephephandabeni/ UNaMndebele wezwa ngomrhatjho bona uBonakele uyokulwa epini yezeendubulo. (Nezinye iimpendulo ezinembako zizokwamukela nangabe ziveza (2) isizinda sesikhathi). Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P2 3 DBE/Febherbari-Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu 1.1.6 Liqiniso, uBonakele wagcina abethe unogada wemarageni weba namahabhula ngombana angasanayo imali yokuthenga amanye. (2) 1.1.7 Umndeni kaThokozani wamkhuthaza bona kuqakathekile ukwakha ikusasa lakhe, naye wagcina athethe isiqunto sokobana akafunde ngamandla ukuze aphumelele kilowo mnyaka kodwana uNaSilombo azange azitshwenye ngokukhuthaza uBafunani bona abuyele esikolweni nekuyinto eyahlangahlanganisa ipilo nekusasa lakhe. (2) 1.1.8 - Ngiyazwelana noNaSilombo ngombana bekangasanakudla nemali begodu noBafunani besele ahlongakele, asele nomntwana kaBafunani ogulako. - Angizwelani noNaSilombo ngombana nabegade ahlonipha uMahlangu ubengekhe azifumana aqotjhiwe eSiyabuswa emzini kaMahlangu. (Enye nenye ipendulo enembako izokwamukelwa). (2) 1.1.9 Isifundo engisifumene ngepilo kaNaSilombo ngesokobana kuqakathekile ukuphatha abanye abantu kuhle ngombana angeze wazi bona ikusasa likuphatheleni/Ipilo livilo iyazombeleza namhlanje ungazifumana usebujameni obuhle kusasa uzifumane usebujameni obumbi/utlhaga. (Enye nenye ipendulo enembako izokwamukelwa). (2) 1.2 1.2.1 Wayelindele ukukhwela ibhesi eya eDaveyton lapha ayokufuna khona uBonakele. (1) 1.2.2 UBonakele noyise uMahlangu bafuna indawo yokuqatjha/yokuhlala eDaveyton. (2) 1.2.3 UMahlangu wathi nakaqeda ukuhlika ibhesi eBenoni nakasalindele ukukhwela enye eya eDaveyton wabotjhwa mapholisa ngombana angakaphathi umazisi. (2) 1.2.4 Emva kobana uBonakele athumbe ipi yezeendubulo wathatha uyise nonina waya nabo ekhabo eSiyabuswa, wafumana uNaSilombo wamtjela bona akakhambe/wamqotjha. (1) 1.2.5 Ngesikhathi ahlika ibhesi eDaveyton uNduku noSponono bambetha bathi uvela kwantuthu bafuna ukumthintitha ithuli, walahlekelwa yimali egade anayo wasala ngamaranda amabili. (2) 1.2.6 Wazithengela amahabhula wawathengisa esiteyitjhini, wazifunela ikamuru lokuhlala elokitjhini wagcina azibandulela ukuba mbethi wezeendubulo bewagcina athumbe nepi phakathi kwakhe noDuke Hudson. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P2 4 DBE/Febherbari-Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu 1.2.7 LIQINISO uNaSilombo azange abe nendaba nakangayi esikolweni/Azange amkhalime nakathoma ukuthandana noThokozani bewagcina sele anomntwana/Nakaqeda ukuba nomntwana azange amkhuthaze bona abuyele esikolweni ayokuragela phambili nefundo. (2) 1.2.8 - Siyakholweka ngombana uNaSilombo gade selatlhaga anganakho nokudla angakupha umntwana kaBafunani, njeke besele afuna ukuzithula umthwalo. - Asikholweki ngombana umma ubamba umukhwa ngebukhalini angeze abulala umntwana ngebanga lokobana uyatlhaga, ulinga ngawo woke amandla ukobana ukudla kube khona. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako izakwamukelwa). (2) 1.2.9 - Ummoya wenovela le uvangile, kunommoya wokudana lapha uBonakele simbona atshwenyekile ngokuhlunguphazwa nguNaSilombo nekukulapho agcine aziphe inarha/UNaMndebele utshwenyekile uhlala kabuhlungu kodwana akazi bona uzamtholaphi uBonakele/UMahlangu utshwenyekile ngombana utlhagiswa nguNaSilombo ugcina akhambile ayokufuna uBonakele. - Ummoya wethabo uyavela lokha uBonakele athabele ukuthumba ipi, nalapha ahlangana khona nababelethi bakhe bewagcina abuyele ekhabo. (2) 1.2.10 UBonakele ubekezele ukuze aphumelele, nanyana wayehlunguphazwa nguNaSilombo kodwana wakwazi ukumhlonipha/Wasebenza eNdiyeni arhola imali encani/NakaseDaveyton uNduku banoSponono bamtjhisela koke agade anakho kodwana wenza iqhinga lokuzithengisela amahabhula ukuze aphumelele/Wabekezela bewazibandulela ukuba mbethi wezeendubulo wagcina sele aphumelele epilweni ngokuthumba ipi eyayiphakathi kwakhe noDuke Hudson. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako (2) izakwamukelwa). [18] IMITLOMELO YESIGABA A: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P2 5 DBE/Febherbari-Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu ISIGABA B: IINDABA EZIFITJHANI UMBUZO 2: UZANGENZASI – DM Jiyane nabanye 2.1 Wende kwaSithole. (1) 2.2 UNomoya wayeyokunikela unina isincwada sendodakwakhe basise enyangeni yeMalawi ukuze imenze bona imthobele ezintweni zoke angaphikisani naye. (2) 2.3 NguSirarhapoto. (1) 2.4 - UNomoya unonile, unesidunu esikhulu. - Akasebenzi kodwana udla kamnandi. - Uhlala esithabathabeni sendlu. (Zimbili iimpendulo kezingehla). (2) 2.5 - UNomoya watjhiya kwakhe kumayalayala azange abuthe nakaya ekhabo. - Watjhiya angakaphekeli indodakwakhe. - Azange agade uSponono bewakghanywa mamanzi. (Zimbili iimpendulo kezingehla). (2) 2.6 - Uyise kaNomoya umumuntu ozwana neqiniso ngombana wabuza uNomoya bona kubayini akhamba yedwa nakayokuvakatjha kwabo. - Unina kaNomoya akasimumuntu oneqiniso ngombana wafihlela uyise kaNomoya bona kubayini abuye msinya kangaka ukuzobavakatjhela godu. (Enye nenye ipendulo enembako izokwamukelwa) (2) 2.7 AKUSILO IQINISO ngombana watjela uNomoya bona ebe isincwada sendodakhe khona bazokusisa enyangeni. Lokho kukhombisa bona umfundisa umukghwa omumbi wokobana aloye indodakwakhe. (2) 2.8 Umtloli bekanqophe bona uNomoya banonina bavele tjhatjhalazi kikho koke egade bahlele ukukwenza ngoTjhejeni begodu bathole iswazi elibuhlungu ngesenzo sabesi. (2) 2.9 - Bengizokuqotha uNomoya nonina emzinami ngombana basibonelo esimbi emphakathini. - Bengizokubiza amapholisa bona azobabopha. - Bengizokuthatha koke okungekwami ngibatjhiye ngikhambe. (Enye nenye ipendulo enembako izokwamukelwa). (2) 2.10 Indatjana le iphetheke ngesiphetho-phekghu ngombana besingakalindeli bona uSponono uzokuvelelwa yingozi/Besingakalindeli bona uNomoya banonina bebangagcina bangakaphumeleli ukuya enyangeni. Indatjana le iphetheke ngesiphetho esilindelweko ngombana nawenza izinto ezingakalungi ugcina uvele tjhatjhalazi, uNomoya nonina bagcina bavele tjhatjhalazi kuyise bona bayaloya. (2) [18] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P2 6 DBE/Febherbari-Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu UMBUZO 3: UZANGENZANI – DM Jiyana nabanye IMALI YABANTABAMI 3.1 Bekaya kwaNghodela ayokufuna imali ayikolodwa nguNghodela. (1) 3.2 Isizathu esenza bona uNghodela abawe indodanakhe bona imphekelele kwaMabhena ngesokobana afuna bona ayokuba ngufakazakhe kusasa begodu amsize nokuphaphatha izandla nabafika kwaMabhena. (2) 3.3 Isizathu ngesokobana uNghodela bekathi nakalinga ukubuthelela imali kuvele okhunye bese uyayikghephula avale ibangelo. (2) 3.4 Simveza amlingisi onekani ngombana azange abalalele nabamkhalimako/Simveza amlingisi odelelako ngombana uNghodela uyindoda elingana noyise bekungakafaneli amthamthe ngaleya ndlela. (Enye nenye ipendulo enembako izokwamukelwa). (2) 3.5 Unobangela kukobana uNghodela nendodanakhe bathi basese sendleleni bahlangana nomntwana athunywe nguBhuda bona azokubiza uNghodela msinyana, baphambukela khona ngobunjalo-ke. (2) 3.6 AKUSILO IQINISO; uNghodela warareka lokha nakafika kwaMabhena abona indodana yakhona uKanabo ibasola ngokubulala uyise/nakezwa bona uMabhena uhlongakele. (2) 3.7 Umnqopho womtloli kukobana uBhuda azokwazi ukuhlathululela amapholisa nomndeni kaNghodela ngokwenzakeleko esehlakalweni sokubulalana kwamadoda amabili la. (2) 3.8 Bengingaya emapholiseni ngiyombophisa/Bengingayomtlarhela ekhotho etjheja abantu abakolodanako. (Enye nenye ipendulo enembako izokwamukelwa). (2) 3.9 Umtloli usethulela isifundo sokobana nasibabantu kufanele singawalazeli izinto. UKanabo bekufanele bona athole iqiniso lalokho okuvelele uyise ngaphambi kobana azibuyiselele/Umtloli usethulela isifundo sokobana singakolodani isikhathi eside ngombana uNghodela uhlezi khulu nemali kaMabhena. (Enye nenye ipendulo enembako izokwamukelwa). (2) [17] IMITLOMELO YESIGABA B: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P2 7 DBE/Febherbari-Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu ISIGABA C: IINKONDLO UMBUZO 4: ERHOLWENI LAKONOMTJHERHELO – MS Ntuli 4.1 - Kwasabalala kwarhatjheka neenqwebu,Kwasala irubhi labezimu; (1) - Ivumelwano-thoma. (1) 4.2 Ingwe yapha uNdala ukudla, yena wathatha isiqunto sokobana ayitjele ifihlo yamaNzunza. (2) 4.3 - Isithiyeleli/Isezura. (1) - Isenzamuntu. (1) 4.4 Ingathekiswe nomuntu osisitha obekalwa noNzunza/Nenaba ebe lilwa noNzunza. (1) 4.5 Imbongi ihlathululula bona izitha ebezilwa noNzunza besele zibalekile/zifulathele. (2) 4.6 Imbongi inqophe bona izitha zabulala amanye amaNzunza abegade asindile. (2) 4.7 Imirabhu idzimelele KwaMhlanga. (2) 4.8 UNdala wanikela ngamaNzunza ezitheni zawo ngombana wazihlebela bona amaNzunza azifihle erholweni lakoNomtjharhelo. (2) 4.9 Ikondlo le ikhuluma ngepi eyaba hlanga namaNzunza nezitha zawo, iveza bona abantu bafa, izitha zaragelela uNdala zamupha ukudla bona azitjengise lapha amanye amaNzuza azifihle khona. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako izakwamukelwa). (2) [17] UMBUZO 5 : UYANGEN’ UMLOBOKAZI – MS Ntuli 5.1 Linwabu nogubudu. (2) 5.2 - Bathi; akayikuwubona. Nang’ umlobokaz’ angena! (1) - Ivumelwano-phetha. (1) 5.3 - Amadoda kufanele aphume neenhlangu athambe. - Amadoda kufanele ahlabe uMafunazoke/ikomo kababa. (2) 5.4 A. Unyanyatha njengenwabu. (1) B. Ugeje ngezikanokutjho. (1) 5.5 A. Isifaniso. (1) B. Isithiyeleli. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P2 8 DBE/Febherbari-Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu 5.6 Mlayezo wokobana njengombana umakoti afikile, nje unosokana angalwi naye. (2) 5.7 - LIQINISO ngombana imbongi imbiza ngomlobokazi. - Imbongi iveze umlobokazi angena anyanyatha njengenwabu nekuyindlela umlobokazi akhamba ngayo ngesiko lamaNdebele. - Imbongi iveze umlobokazi agubuzele ngengubo njengogubudu, nekuyindlela umlobokazi amabatha ngayo ngesiko lamaNdebele. (Zimbili iimpendulo kezingehla). (2) 5.8 Umlobokazi nange angangena nelimu lakanomaphelaphelana uzokulwisa umndeni ugcine ungasazwani ngombana uzokuthutha iindaba zekhakwakhe azitjele abanye abantu. (2) 5.9 Ekondlweni engehla le kuvele ummoya wokuthaba, imbongi ithatjiswe kungena komlobokazi, iyakwakwazela ifuna namadoda athambe amukele umlobokazi lo. Ngendlela ethabe ngayo ibiza umlobokazi ngegugu lomuzi ibuye ithi uyikwekwezi ekhanya njengelanga. (2) [18] IMITLOMELO YESIGABA C: 35 INANI LOKE: 70 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele FAL

View all