Skip to content

isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2017 Memo

MemorandumisiNdebele FALGrade 12201710 pages

Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2017, 10 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2017

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IGREYIDI 12 ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LESIBILI (P2) NOVEMBA 2017 IMEMORANDAMU IMITLOMELO: 70 Imemorandamu le inamakhasi ali-10. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 2 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA UMBUZO 1 ISIGABA A: INOVELA Umhlahlandlela wokutshwaya 1. Nangabe iimpendulo azikanonjorwa ngokufaneleko, tshwaya ukuya ngememorandamu. 2. Nangabe ukupeleda kutjhugulula ihlathululo yependulo, ayingatlonyeliswa, kodwana nangabe ayiyitjhugululi ihlathululo ayitlonyeliswe. 3. Nangabe abahlolwako abakasebenzisi abodzubhula lapho kufanele khona, bangajeziswa. 4. Iimpendulo ezidinga imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe unobangela nokusekelwa kwependulo kwaphela. 5. Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana IQINISO/UMBONO. Kumele kutjhejwe unobangela nokusekelwa kwependulo kwaphela UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana 1.1 1.1.1 NgewakwaSilombo. (1) 1.1.2 Amalanga amathathu. (1) 1.1.3 UBonakele gade akhamba phakathi kwendlela angakayeleli iinkoloyi begodu akude ngomkhumbulo. Wezwa ngekoloyi sele ijama ngemva kwakhe wathukwa bewabhalelwa nakubaleka. Umnikazi wekoloyi waba nobuntu nesineke bewagcina amkhweza bakhambisana ngombana basiya endaweni eyodwa. (2) 1.1.4 UBonakele emzimbenakhe khabe embethe izembatho zakhe zoke, manje wathi bona angene ngekoloyini umnikazi wekoloyi wamnikela isikhwama bona afake ezinye zezambatho zakhe ngombana gade kutjhisa khulu. (2) 1.1.5 KukwaMbuyiseli. (1) 1.1.6 Kumsize bona akghone ukutjharaganisa indaba iye phambili ngombana ukusaba kwenza uBonakele bona aphume ehlathini aye kwaMbuyiseli khona azakwamukelwa ngazo zombili, ekuthomeni kubonakele sengathi uthole elinye ikhaya kanti izinto zisazokutjharagana ukuya phambili ukwenzela bona indaba ikhule beyiyokufika esitlhorini. (2) 1.1.7 UKiller wezwa ngabantu indlela uBonakele abegade alwa ngayo esiteyitjhini wakhamba wayomzuma, wambandula bona abe mdlali weendubulo. Lokho kwaletha ipumelelo epilweni kaBonakele wagcina sele ayikutani yephasi. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.) (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 3 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu 1.1.8 Ngiyaphikisana naso isitatimendesi ngombana: UBonakele mlingisi okghodlhelelako ebudisini ahlangabezana nabo, wakwazi ukubekezelela ipatho kaNaSilombo yokuthukwa nokuthunywa nakadlalako./Wakwazi ukuhlala ehlathini amalanga amathathu/waqinisela nalokha angena isikolo nabantwana abancani./Wakwazi ukujamelana nobujamo bangeDaveyton lokha nakahlala ngekoloyini atlhoriswa boDilika banoSponono. (Nanyana ngiyiphi ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 1.1.9 Ummoya wenovela le uvangile. - Kunommoya wokudana nommoya wokuthaba. Ummoya wokudana uvela lapha uBonakele atshwenyeke khona ngendlela uNaSilombo amphethe ngayo. Ugcina asehlathini atlhaga, asebenza budisi emaplasini. Ufika eDaveyton lapha azitjela khona bona ipilo izokuba ngcono, uzithela phezu koNduku noSponono. - Kunommoya wokuthaba. Ummoya wokuthaba uvela lapha uBonakele sele akwaMbuyiseli, amukelwa ngezandla zombili./ Emaphethelweni wencwadi kuvela ithabo epilweni kaBonakele lapha athumba khona ipi yeendubulo wagcina ayikutani yephasi. Ukuthaba kwakhe kungezelelwa kufumana kwakhe ababelethi bakhe nokulibalelana kwabo. (Nanyana ngiyiphi ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 1.10 Bengingabiza uNaSilombo noBonakele ngihlale nabo phasi, sikhulumisane kwakheke ukuthula hlangana nabo./Ngingayokubika ubujamo bakaBonakele kebezehlalakuhle ngimbawele isizo. (Nanyana ngiyiphi ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 1.2 1.2.1 Wathi nakahlika ibhesi wazithela phezu koNduku noSponono abamtjhayisako, bathi nguye obatjhayisileko emva kwalokho bamuwunawuna bebamthathela nemadlana agade ayiphethe. UBonakele wathobela umthetho bewalanyulelwa ngumma obekadlula ngendlela. (2) 1.2.2 - UBonakele wafika asambethe izembatho zokwelusa. - Amanyathelo gade asese nobulongwe, adabukile begodu isithende selinye inyathelo besingasekho. (2) 1.2.3 Kwaba nomsanyana owayeze ukuzokuthenga ama-abhula amabili esitolo wathola bona aphelile, uBonakele wamthengisela agade azithengele wona. Wabona bonyana angathoma irhwebo lakhe athengise amahabhula. Wathatha imadlana leyo wathenga ama- habhula ambadlwana wathengisa wagcina asele akwazi ukuthenga ibhoksi loke lamahabhula. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 4 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu 1.2.4 UBonakele wazibandulela umdlalo weendubulo, walwa noDuke Hudson wathumba ipi waba yikutani yephasi. Lokhu kwamenza wabonakala emphakathini weDaveyton nebazalini bakhe. (2) 1.2.5 - Umphakathi uzomsaba uBonakele bewumhloniphe. - UBonakele uzozigedla angasatshwenywa babantu. (2) 1.2.6 - Liqiniso, wabhudanga agijinyiswa mapholisa nangambala uNduku wamtjela bona amapholisa ayamfuna ngombana angasuye wangeDaveyton. - Liqiniso, wabhudanga ikoloyi ahlala kiyo itjha nemalakhe nangambala uNduku noSponono bamebela imalakhe bebatjhisa nekoloyi leyo. (Yinye ipendulo kezingehla.) (2) 1.2.7 C/Emrhatjhweni nephephandabeni. (2) 1.2.8 UBonakele wayefunda isikolo nabantwana abancani, babedlala ngaye bambiza ngotitjhere lokho kwakungamphathi kuhle. UBonakele wayelusa iinkomo zakwaMbuyiseli nakabuya esikolweni, abesana bakhona babemhloyile babophelela amakonyana emthini bathi alahlwe nguye. UMbuyiseli wambetha ngokuzitjela bona uyamkhalima. (2) 1.2.9 Umtloli unikele uBonakele umzimba onethambo, owondlekileko, oqinileko, onamandla namahlombe avulekileko ukwenzela bona akwazi ukuzilwela kilabo abamtshwenyako nokuthi akwazi ukufaneleka ukuba mdlali weendubulo nofana ikutani yephasi. (2) IMITLOMELO YESIGABA A: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 5 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu ISIGABA B: UMDLALO UMBUZO 2: UMNGANI – ST Nkambule 2.1 2.1.1 KukwaTjhigila. (1) 2.1.2 Bungani bokwenza izinto ngokuhlanganyela, bebafunda begodu nemisebenzi yesikolo bebayenza ndawonye. (2) 2.1.3 UMlakana bekanganamali yokutlolisa eyunivesithi kanti abangani bakhe bekunabantu abazobabhadelela eemfundweni zabo. (2) 2.1.4 - Imveza amdlali onganalo izwelo, ngombana uMlakana ukufuna khulu ukuragela phambili neemfundo zakhe. (1) - Imveza amdlali ozikhakhazisako ngebanga lokobana kwabo banemali, abatlhogi litho. (1) 2.1.5 Isisusa serarano kilomdlalo kutlhoga kwakaMlakana imali yokuzitlolisa eYunivesithi. (2) 2.1.6 Umtloli bekenzela bona uMlakana agcine ayifumene kuSello imali ukuze ummongondaba womdlalo lo ukwazi ukuvela. (Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 2.1.7 (a) LIQINISO, ngombana akafuni bona uBusi aragele phambili neemfundo zakhe ngombana batjho umumuntu wengubo ufanele ayokwenda. (1) (b) LIQINISO, U-Oscar wakghona ukusoma uBusi bewathandana naye kwabe uyazi bona uMlakana uyamfuna. (1) 2.1.8 USello umngani okhohlakeleko wakghona ukungenisa uMlakana eendakamizweni bewamfundisa ubulelesi wagcina alahlekelwe libhudango lakhe lokufunda./Wangenisa iindakamizwa erhwebeni lakaBusi wagcina abotjhiwe. (2) 2.1.9 NGIYAZWELANA naye ngombana into eyamenza bona agcine akilobubujamo mtlhago ogade usekhabo nokutlhoga kwakhe imali yokutlolisa eYunivesithi. ANGIZWELANI naye ngombana wayefanele angasaragela phambili nokuba mngani kaSello emva kobana amkhuthaze bona ayokusebenzela uMbizo osilelesi. (Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 2.2 2.2.1 Ufuna uMlakana ayokusebenza nomalumakhe ekontrageni akwazi ukususa itjhirho ebaphetheko. (1) 2.2.2 - Umakhiwo awutholileko usebujameni obuhle. - Umakhiwo werhwebo usendaweni ephithizela abantu. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 6 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu 2.2.3 - Umalume kaMlakana akanakoloyi. - Umalume kaMlakana akanayo indlu ehle kangangokuba uMlakana uthi yindlu kathekwana. (2) 2.2.4 B/Umngani ngumasizabulale. (1) 2.2.5 - Umdlali onganazwelo ngombana udlisa abentwana bendaweni yeMaza iindakamizwa. - Umdlali oliqili, wapha uSello iqhinga lokuyenga uMlakana bona amsebenzele ngokumsiza ngemali yokuya eYunivesithi ngakelinye ihlangothi kwabe yena uyazi bona uzomsebenzisela ukuthengisa iindakamizwa. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela.) (2) 2.2.6 USello bekazi bona uMlakana angeze ayamukela imali kaMbizo, ngaphambilini wakhe wala ukuyokusebenza naye ngombana athengisa iindakamizwa. (2) 2.2.7 Asamukeleki ngombana uBusi mntwanakhe uyazi bona nekhabo lesokana lakhe angeze bamamukela ngombana akakendi. (2) 2.2.8 Akusilo iqiniso ngombana nabegade amthanda kwamambala ubengeze amkata, ubengamkhuthaza bona ahlukane no-Oscar athandane naye kuhle. (2) 2.2.9 Sifundo sokobana umuntu akhethe kuhle umngani begodu nasele angasakwenzisi izinto ezifaneleko ufanele uhlukane naye. (Enye nenye ipendulo ezwakalako izakwamukelwa.) (2) 2.2.10 UKhabo wavuma bona uSello alethe iindakamizwa zizokuthengiswa erhwebeni lakhe enzela bona kuzokudla abantu abanemali erhwebeni lakhe naye athole enye imali kuSello. (2) IMITLOMELO YESIGABA B: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 7 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI UMBUZO 3: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye 'BENGENZANI' – J Msiza 3.1 Wawakhe eThulani. (1) 3.2 Umuzi wakwaThubana unamagwalo amahle, utjani obuhlaza tlabha namathuthumbo anemibala ehlukahlukeneko. (1) 3.3 UThubana waba nomntwana ngaphandle kwaGogodwana manje bekafuna umntwanakhe lowo azokukhulela kwakhe, umkakhe uNaMdlharhari ulikhomba libaba bona akafuni umntwana eze kwakhe. (2) 3.4 - UThubana begade anganaye umsana abelethe abentazana kwaphela. - UThubana bekathabele bona umsanakhe lo uSiphesihle uzokuvusa umuzi wakwakhe naye akhe abe nomakoti. (2) 3.5 UNaMdlharhari ubukhali, libilibili kanti uThubana unekani njengesirhwarhwa. (2) 3.6 Liqiniso, uSiphesihle uyalova esikolweni, udla iindakamizwa begodu ukhamba agqekeza imizi yabantu. (2) 3.7 USiphesihle wafika wangaziphatha kuhle bewabotjhwa lokho kutjho bona ibhudango lakaThubana lokobana uSiphesihle uzokuthuthukisa isibongo sakwaThubana nelokobana ngelinye ilanga uzokuba nomakoti azange lisafezeka. (Umfundi angayibeka ngeyakhe ngendlela.) (2) 3.8 Sisitjela bona ungubaba ongazihloniphiko ngombana umumuntu osele athethe/akanathando lomndenakhe/akanamaqiniso ngombana kungenzeka bona wamkhohlisa umntazana wakwaGogodwana bona akanamfazi. (Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 3.9 Isitlhori sivela lapha uSiphesihle afunwa mapholisa kodwana uThubana angakholwa bona usigebengu, nasele bamzuma banamapholisa bamthola hlangana notjani bamdosa bambopha uThubana wabe wayatha. (2) 3.10 Isifundo kukobana ungamphikeli umntwanakho/Nawungubaba othetheko kufanele uziphathe kuhle. (Enye nenye ipendulo ezwakalako izakwamukelwa.) (2) [18] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 8 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu UMBUZO 4: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye 'NGANGINGATJHO' – J Msiza 4.1 - Bebanesithabathaba somuzi. - UMbinakomo usebenza ebubulweni lokuthengisa iinkoloyi. - KwaMbinakomo bebangatlhogi litho. (Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2) 4.2 - Woke umuntu bekalilela ubuhlakaniphi bukaVukile. - Abotitjhere bebenza koke okusemandlenabo bona uVukile ayokuragela phambili ngeemfundo zakhe emva kwebanga letjhumi nambili. - Iimfundo zakhe zoke uzithole ngezinga lekhomba. (Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2) 4.3 - UMbinakomo bekafuna uVukile ayokwenda abuyise iinkomo zakhe amthombisa ngazo. - UMbinakomo bekafuna uVukile ayokusebenza ebubulweni lokuthengisa iinkoloyi. (Yinye ipendulo kezingehla.) (1) 4.4 4.4.1 Zimveza amlingisi obukhali begodu ongaphikiswako. (2) 4.4.2 Zimveza amlingisi othanda ifundo begodu othanda izinto zakanokutjho ngombana nangu ufuna umlilo wekoloyi nendlu kanokutjho. (2) 4.5 - Wawakhulunyiswa kukobana uMbinakomo wayengafuni bona uVukile ayokufunda isikolo. - Wawakhulunyiswa kukobana wayengacabangi bona angabona uMbinakomo athabe kangaka ngombana uyindoda ebukhali. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.) (2) 4.6 - Kuvele ummoya wokudana ngombana uVukile nonina bebatshwenyekile bakhihla isililo ngebanga lokobana uMbinakomo bekangafuni bona uVukile aye esikolweni. (1) - Kuvele ummoya wokuthaba lapha uMbinakomo sele agida ngombana uVukile ubuya ukuyokumbatha iphuraphura yobudorhodere begodu wenze nomnyanya wedwendwe nobukhazi. (1) 4.7 Asimukeleki ngombana uMbinakomo nguye uyise lakaVukile kumsebenzakhe bona amfundise. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela izakwamukelwa.) (2) 4.8 UMbinakomo uphikisana namalungelo wabantu bengubo ngombana uhlukumeza umkakhe ngokungavumi bona abe nelizwi eendabeni zakwakhe begodu uhlukumeza noVukile ngokungafuni ukumbhadelela esikolweni athi akayokwenda. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela izakwamukelwa.) (2) [17] IMITLOMELO YESIGABA C: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 9 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu ISIGABA D: IINKONDLO UMBUZO 5: NGITLHUWILE – JN Malobola 5.1 - Umnombela. - Umtshadlho. - Umvilo. (Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2) 5.2 'Ngithi uphi wakwethu umlambo Ngisuse ukutjhisa nenyora?' Yivumelwano-thoma. (2) 5.3 Indima le isitjela bona ngaleso sikhathi bekuhlalwa kamnandi kunganandlala amabele agcwele. Utjwala bungatlhogeki butlhodlwa malanga woke kodwana abantu bangadakwa ngombana bebarhamula kwaphela. (2) 5.4 Imbongi itlhuwiswa yindlela izinto esele zingayo ephasini egade kufuywa bekudliwa neenthelo zemmangweni ngayo kodwana namhlanjesi seligcwele ngemakhiwo, amafemu neemayini kangangokuba nefuyo ayisenawo amadlelo. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.) (1) 5.5 Imbongi inqophe bona umuntu wayethi nakakhula ngokomzimba abe akhule nangokomkhumbulo. (2) 5.6.1 Umumethe umqondo wokobana imbongi sele irarekile/iraranelwe ngombana izinto egade izazi begodu izibona azisekho/sezatjhuguluka. (2) 5.6.2 Umumethe umqondo wokobana kwakumalanga lapho abantu begade bezwana, babambene, batlhogomelana, bazwelana begodu banethando. (2) 5.7 Mummoya wokudana, imbongi idaniswe kutjhuguluka kwezinto zephasini ezilethwe ngabamhlophe kwatjhabalala ubuhle nebhoduluko lemvelo. (2) 5.8 Angeze kusakghonakala ngombana amatjhuguluko akhona la matjhuguluko esiwatlhogako sibabantu. Emmangwenapho sekwakhiwa iinkolo, iimbhedlela, amafemu neemayini ekuzizinto esizitlhogako amalanga la. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.) (2) [17] UMBUZO 6: UMKGHADI – PS Skosana 6.1 Yingubo yakwaMabhoko. Yingubo yakoNomtjherhelo. (2) 6.2 Umuntu ohlongakeleko uphekelelwa ngawo kibobamkhulwakhe. Umuntu ophilako uzivikela ngawo elotheni/ emakhazeni. (2) 6.3 Bawutlhoga bawufuna ngobulwele. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 10 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu 6.4 Mqondo-phikisana. (2) 6.5 Umnqopho wembongi kusiyelelisa bona amadoda kufanele afuye khona azokwazi ukuthola umkghadi nakalalako/Kusiyelelisa bona nawunganayo ikomo angeze wakwazi ukuba nengubo ozoyembatha nawuya emadlozini wekhenu/Nawunganakomo uzokubulawa lilothe/makhaza. (2) 6.6 Kuletha bona mbala ikolelo inamandla ngombana iyakwazi ukuzwisa indoda ubuhlungu ingasakwazi ukubufihla igcine sele izwisa woke umuntu ngokulila irhuwelele njengenghwani nayivuthelwako./Siveza bona into nawukholelwa kiyo kufuze uyigcine ngendlela efaneleko ngombana nawungenzi njalo angeze wakwazi ukujamelana nemiphumela yakhona. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.) (2) 6.7 USAQAKATHEKILE, ngombana abantu besikhethu banekolelo yokobana umuntu oleleko kufanele ahlatjelwe ikomo azokwazi ukukhanjiswa ngawo ukwenzela bona iindlela zakhe zivuleke begodu nabaseleko bakwazi ukuba nepilo ehle. AWUKAQAKATHEKI, abantu abakholelwa kuZimu abanandaba nabezimu kanye nomzimba bona uvunule ini into eqakathekileko kibo mummoya bona wamukeleke kuZimu kwaphela bese kuthi abaseleko nabo balungiselele imimmoya yabo. Abakholelwa bona abangasekho banesabelo kwabaphilako. (2) 6.8 Ikondlo le ikhuluma ngesikhumba esisetjenziswa ekubulungeni umuntu esitholakala ngokuhlaba ikomo mhlana umuntu loyo ayokubulungwa. Indoda yamukelwa ngaso ebezimini bekhabo/Ikondlo le ikhuluma ngesikhumba esitjhukwako sizeswe ngamafutha siphazime senziwe ingubo yokulala. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela.) (2) 6.9 Imbongi iphumelele ukukhetha amagama ngombana iyaveza bona yingubo yabobamkhulu begodu indoda iya ngayo ebezimini, umkghadi uyayibawela ebezimini bona yamukeleke, abezimu balala ngayo, nawungakalali ngayo uzokugula uzifumane uzwa obukhulu ubuhlungu. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela.) (2) [18] IMITLOMELO YESIGABA D: 35 INANI LOKE: 70 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele FAL

View all