Confidential
GRAAD 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IGREYIDI 12
ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
NOVEMBA 2024
IMITLOMELO: 70
ISIKHATHI: Ama-iri ama-2½
Iphepha lemibuzweli linamakhasi ama-19.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2024 papers 





View all


_hlayiso.com_--aedd4cfa-149c-434c-897c-70798461c376/v1-d13ea68665c4a375ab4d/card.webp)


isiNdebele FAL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper
Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 question paper from the November 2024 NSC, 19 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isindebele Fal · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024 · isindebele. Question paper, 19 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Question paper
- Year
- 2024
- Exam period
- November 2024 NSC
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 19
- File size
- 416.7 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 19
This exam
November NSC 2024
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ubukghwari / Literature (Set Works)19 marks
- Question 1.2Ubukghwari / Literature (Set Works)17 marks
- Question 2.1Ubukghwari / Literature (Set Works)17 marks
- Question 2.2Ubukghwari / Literature (Set Works)18 marks
- Question 3.1Ubukghwari / Literature (Set Works)17 marks
- Question 3.2Ubukghwari / Literature (Set Works)22 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 2 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
YELELA
1. Umfundi kufanele afunde ikhaseli ngokukhulu ukuyelela ngaphambi kobana
aphendule imibuzo.
2. Ungalingi ufunde iphepha lemibuzo loke. Qala ikhasi lokumunyethweko
elisekhasini elilandelako bese utshwaya iinomboro zemibuzo ebuzweko
ngeencwadi ozifundileko kilomnyaka. Ngemuva kwalapho, funda imibuzo le
bese ukhetha leyo ofisa ukuyiphendula.
3. Iphepheli LINEENGABA EZINE:
ISIGABA A: Inovela (35)
ISIGABA B: Umdlalo (35)
ISIGABA C: Iindaba ezifitjhani (35)
ISIGABA D: Iinkondlo (35)
4. Khetha IINGABA EZIMBILI uphendule ngazo.
ISIGABA A: INOVELA
Phendula imibuzo yenovela oyifundileko.
ISIGABA B: UMDLALO
Phendula imibuzo yomdlalo owufundileko.
ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI
Phendula imibuzo ngeendatjana ZOMBILI.
ISIGABA D: IINKONDLO
Phendula imibuzo ngeenkondlo ZOMBILI.
5. Sebenzisa irhelo lokuhlola ukuqinisekisa bona yoke imibuzo uyiphendulile.
6. Landela imiyalo onikelwe yona ekuthomeni kwaleso naleso sigaba
ngokuyelela okukhulu.
7. Nombora iimpendulo zakho ngendlela ezinonjorwe ngayo ephepheni
lemibuzo.
8. Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.
9. Isikhathi esiphakanyisweko sokuphendula isigaba ngasinye:
ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-75
ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-75
ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-75
ISIGABA D: Pheze imizuzu ema-75
10. Tlola ngesandla esihle nesibonakalako.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 3 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
IKHASI LETHEYIBULA LOKUMUNYETHWEKO:
Abafundi bayeleliswa bona baphendule yoke imibuzo. Nov
ISIGABA A: INOVELA
Phendula YOKE imibuzo.
INOMBORO YOMBUZO IMITLOMELO INOMBORO YEKHASI
1.1 UBonakele 18 5
1.2 UBonakele 17 6
ISIGABA B: UMDLALO
Phendula YOKE imibuzo.
2.1 Umngani 17 8
2.2 Umngani 18 10
ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI
Phendula YOKE imibuzo.
3.1 'Akufudukwa' 17 12
3.2 'Yabe yavela ifukwana' 18 14
ISIGABA D: IINKONDLO
Phendula YOKE imibuzo.
4.1 'Kufa' 17 16
4.2 'Umthetho' 18 18
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 4 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
IRHELO LOKUQINISEKISA
Tlola itshwayo (√) erhelweni lokuqinisekisa elilandelako ukuhlola bona uphendule yoke
imibuzo elindelekileko.
ISIGABA IINOMBORO INANI LEMIBUZO ITSHWAYO
ZEMIBUZO EZOKUPHENDULWA (√)
ISIGABA A:
UMBUZO 1.1 1.1.1–1.1.11 + 1
UMBUZO 1.2 1.2.1–1.2.12
ISIGABA B:
UMBUZO 2.1 2.1.1–2.1.11 + 1
UMBUZO 2.2 2.2.1–2.2.13
ISIGABA C:
UMBUZO 3.1 3.1.1–3.1.11 + 1
UMBUZO 3.2 3.2.1–3.2.10
ISIGABA D:
UMBUZO 4.1 4.1.1–4.1.11 + 1
UMBUZO 4.2 4.2.1–4.2.10
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 5 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
ISIGABA A: INOVELA
Phendula YOKE imibuzo.
UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana
1.1 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI A
UKiller azange asona isikhathi, wasuka khonokho watjhinga lapha kuhlala
khona uBonakele. Bekambethe izambatho zakhe zokugijima. UBonakele
wazibonela bonyana uKiller uze ngokumtshwenya njengalaba egade
bamtlhorisa ngesitetjhini. Wambona aseza kude. ʹAngiphume ngijame
ngaphandle, nangu lo abathi nguKiller asiza nganeno.ʹ 5
Waphuma wajama ngaphandle kwekoloyi uBonakele, walindela bona uKiller
afike. Wabe selafikile uKiller, ikutani yeendubulo. ʹNgizwile ngawe sokana,
kodwana lapha kimi ngekhe walunga!ʹ Watjho wabandamela kuBonakele.
ʹYewujame khonapho. Ungalingi ubandamele lapha kimi. Angifuni
ukugongoda umuntu khona nje mina. Ngisadinwe ngilabesana egade 10
bangitlhorisa ngesitetjhini. Ngiyikhuphile lekanyana abanayo. Nje-ke nawe
nangabe awuqalisisi kuhle lapha ugadanga khona, mina ngizakukhombisa
indlela ekufanele ukhambe kiyo.ʹ
ʹMadekhethu! Heyi wena sokana. Ukhuluma nobani ngendlela okhuluma
ngayo le? Sengiyazibonela nami kwanjesi bonyana baqinisile nabathi 15
uyadelela. NginguKiller wesitjhaba salapha. Ungangitjelani wena ngombana,
waziwa ngokuthengisa amahabhula? He ... he ... he ...ʹ Ahleke khulu uKiller.
UKiller lo akusikho bonyana uhloye uBonakele ngendlela akhuluma ngayo le,
kodwana indaba kukobanyana ulinga ukwakha ubuhlobo naye.
ʹAbondabazabantu nabathi mina ngiyadelela, alo-ke wena uthini ngalokho?ʹ 20
Kwabuza uBonakele ngommoya ophasi kodwana akhombisa bonyana
akayithandi into eyenziwa nguKiller le kuye.
[Ikhasi 28]
1.1.1 Tlola ibizelo ebegade lenziwa nguKiller. (1)
1.1.2 Tlola bona uBonakele nakasuka kwabo azipha inarha
bekaneminyaka emingaki. (1)
1.1.3 Ngokurhunyezweko hlathulula umhlobo werarano ophakathi
kwakaKiller noBonakele ovezwe etheksthini engehla. (2)
1.1.4 Tlola amabizo wabesana ebebatlhorisa uBonakele esitetjhini. (2)
1.1.5 Rhunyeza ihloso kaKiller yokuya lapha kuhlala khona uBonakele. (1)
1.1.6 Hlathulula isizathu esenza bona uNaSilombo abe mlingisi
oyimbangi enovelini le. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 6 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
1.1.7 Hlathulula isehlakalo esakha isisusa serarano enovelini le. (2)
1.1.8 Ucabanga bona umtloli bekahloseni ngokusebenzisa umlingisi
onguKiller enovelini le? (2)
1.1.9 Phendula ngoLIQINISO nofana AKUSILO bese usekela isiqunto
osithathako ngephuzu ELILODWA.
Umndeni wakwaKhoza ukholelwa kuZimu. (1)
1.1.10 Isenzo sakaBonakele sokuqotha uNaSilombo SIYAMUKELEKA
nofana ASAMUKELEKI? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu
ELILODWA. (2)
1.1.11 Coca wenabe ngommoya otholakala esingenisweni senovela le
bewuhlathulule bona uyithinta njani ipilo kaBonakele. (2)
1.2 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI B
UNaMndebele wavuka wahlala, akhange asalala. Ekuseni wathanyela
ngendlini njengemhleni. Wenza koke lokhu ibhudango lakhe lebusuku
alimsukeli. Limtshwenya njalo. Afune ipendulo kodwana angayifumani. Uthe
asathanyela wezwa ngasuthi kukhona okokoda ebadini, wavula.
ʹYewungene NaMthimunye mkhozi,ʹ Kwatjho uNaMndebele. ʹUyangirara wena 5
Marry mkhozi. Njalo ungibiza ngoNaMthimunye ngasuthi ibizo lami awulazi.
Ungangiluphaza ngisese litlawana elincancani kangaka!ʹ kwatjho
uNaMthimunye. ʹLisa ukungihlekisa wena mkhozi. Utjho bonyana umfazi
ongangawe nje angazikhohlisa ngokobana usese litlawana …?ʹ
Ahleke uNaMndebele. ʹUyadlala wena Mary, kuluphala othandako la. Sasuka 10
le emakhaya kwantuthu sathi sizozithokozisa la eJwanasbhege. Nje-ke
asingazibeki phasi. Mina angekhe ngazithambisa lapha, ngigoma amandlami.
Anginamntwana, anginayo nendoda yomtjhado, kunjalo nje angiyifuni
ngombana ingathanda ukungilawula kilokho efuna ngikwenze nefuna
ngingakwenzi.ʹ 15
ʹNaMthimunye ngizizwa ngingasayithandi indabakho le. Okungcono siyilise.
Nanyana sizisebenzela nje, kodwana akukafaneli bona sikhohlwe bonyana
sibafazi.ʹ ʹKulungile Mary koke okutjhoko ngiyakubona kodwana indaba
yokobana usoloko ungibiza ngoNaMthimunye, angekhe ngiyijamele mina.ʹ
ʹYewungilibalele Nompi kodwana e … indaba yokobana sibizane ngamabizo 20
ingasuthi sibentwana abancancani le ayisangiphathi kuhle. Uyazi bonyana
ibizo lami angisuye uMary nanyana uMaria. La mabizo engawanikelwa ngini
lapha eJwanasbhege. Kungcono ungibize ngesibongo sami ngombana
ngiyasithanda.ʹ ʹKulungile e … na … NaMnde … be … le, uzangilibalela.
Mina angisijayeli isibongo sakho.ʹ 25
[Ikhasi 48–49]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 7 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
1.2.1 Tlola isibongo salapho kubelethwa khona umkhozi kaNaMndebele. (1)
1.2.2 Ngikuphi okwenziwa nguNaMndebele ngamalanga nakaqeda
ukuvuka? (1)
1.2.3 Hlathulula umehluko okhona phakathi kwakaNaMndebele
nomkhozakhe. (2)
1.2.4 Rhunyeza isizathu esenza bona uNaMndebele azithole akilendawo
akiyo etheksthini engehla. (1)
1.2.5 Ngokurhunyezweko veza into EYODWA uBonakele ayenzelwa
ngebakwaMbuyiseli neyenza bona aledlhe. (1)
1.2.6 Hlathulula isizathu esabangela bona uMahlangu aphume kwakhe
ayokufuna umkakhe nendodanakhe uBonakele. (1)
1.2.7 Ingabe indaba yokobana ababelethi bakaBonakele bezwe indaba
yomdlalo wamaguduva eenrhatjhini isivezelani ngaphasi
kwesizinda? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.2.8 Hlathulula umnqopho womtloli wokobana asebenzise umsanyana
bona azokuthenga amahabhula kuBonakele. (2)
1.2.9 Ingabe isenzo sakaNaSilombo sokungazwani nabomakhelana
bakhe sisitjelani ngemikghwakhe mazombe? Ipendulwakho ayibe
liphuzu ELILODWA. (1)
1.2.10 Ucabanga bona kubayini uMahlangu avezwe njengomlingisi
oyihlanganisa? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.2.11 Ngokucabanga kwakho ingabe umtloli bekanqophe ukuyifikisa
kiliphi izinga ngaphasi kwesakhiwana senovelakhe lokha nakenza
bona uBonakele alise ukusebenza ekhuweni leplasi akhethe
ukuyokuhlala lapho kulahlwa khona iinkoloyi ezidala?
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.2.12 Tshwaya ngokuphumelela komtloli ukusethulela ummongondaba
wenovela le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1)
IMITLOMELO YESIGABA A: 35
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 8 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
ISIGABA B: UMDLALO
Phendula YOKE imibuzo.
UMBUZO 2: UMNGANI – ST Nkambule
2.1 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI C
UMLAKANA: Alo kungaba njani naningangisiza sibaweni umnikelo
kibosomarhwebo, emasondweni neenhlanganweni
zomphakathi, mhlamunye singakghona ukuyihlanganisa imali
leyo?
BOBABILI: (Bavuma nangeenhloko.) Mbono omuhle khulu lowo Mlakana. 5
UBUSI: Unembile lapho Mlakana, banengi abentwana esibaziko
abafundiswe masondo wabo, abanye bafundiswe
bosomarhwebo abanetjisakalo yokusiza umphakathi abaphila
kiwo.
U-OSCAR: Mhlamunye nathi singaba netjhudu sifumane 10
abosomarhwebo abanjalo, abanetjisakalo yokusiza
abentwana abavela emphakathini abaphila kiwo, begodu
nabo abafundisi abafani, bakhona abafundisi bamabandla
amakhulu ababasizako abentwana abafuna ukuyokufunda.
UBUSI: Kunjalo Oscar. Kwamanye amabandla ufumana abantu 15
bebandla bamemezela esondweni bona bafuna abentwana
abanetjisakalo yokufunda, bazababhadelela iindleko
zokufunda.
UMLAKANA: Nangabe asiphumeleli lapho, mhlamunye singasungula
irhwebonyana elincazana, elinjengokuguda abantu iinhluthu 20
nokuhlanza iinkoloyi.
U-OSCAR: (Amngene emlonyeni.) Awa Mlakana, irhwebo lizosidlela
isikhathi, begodu besivumelene ngokuthi asilifuni. Mina
umbono engiwusekelako, ngewokubawa umnikelo.
UBUSI: (Angenelela.) Nami umbono womnikelo ngiwo engiwusekela 25
khulu. Yerhwebo yona ngiyayilandula, uKhabo angasibona
kwangathi simudla iinthende.
BOKE: (Bahleke.)
UMLAKANA: Nakunjalo kuhle khulu. Asitholeni umsobo nephepha, sitloleni
phasi incwadi esizokukhamba sibawa ngayo umnikelo. 30
U-OSCAR: Incwadi leyo nasiqeda ukuyitlola, kufanele siyoyibethisa
isitembu samapholisa, izokwazi ukukholwakala nasiyiveza
ebantwini esizabe sibawa kibo umnikelo.
(U-Oscar ukhulume njalo bebakhupha umsobo nephepha
batlola incwadi leyo.) 35
[Ikhasi 29–30]
2.1.1 Tlola imikhakha EMIBILI ekuthiwa iyabasiza abentwana ngemali
yokufunda emazikweni aphezulu. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 9 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
2.1.2 Hlathulula ummongo omunyethwe yikulumo etholakala
esiqetjhaneni esingehlesi. (1)
2.1.3 Ngokurhunyezweko hlathulula umbono ovezwa nguMlakana
kuBusi no-Oscar mayelana nokuthola imali yokuzitlolisa
eyunivesithi. (2)
2.1.4 Ngisiphi isizathu esenza bona uNaMasuku afune bona uMlakana
ayokusebenza? (1)
2.1.5 Ngaphandle kwesikolweni ngiyiphi enye indawana lapha aboBusi
naboMlakana bebahlangana khona? Ipendulwakho ayibe liphuzu
ELILODWA. (1)
2.1.6 Ucabanga bona ngubani umdlali oyikutani emdlaweni lo begodu
uyini umraro aqalene nawo? (2)
2.1.7 Khetha ipendulo enembako kilezi ezingenzasi.
Umtloli womdlalo lo ngokwenza bona uMbizo noMlakana
bathengise iindakamizwa eyunivesithi bekalinga ukusivezela …
A isingeniso.
B isitlhori.
C irarano langaphakathi.
D isizinda sesikhathi. (2)
2.1.8 Isenzo sakaKhabo sokungafuni ukuragela phambili ngeemfundo
eyunivesithi ekubeni imali ikhona simveza amdlali onjani?
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1)
2.1.9 Hlathulula umqondo omunyethwe yikulumo kaMbizo ethi, ʹngikupha
isikhathi esingaqedi ihliziyo bona uthanyele uStanzaʹ.
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
2.1.10 Ingabe yinto EHLE nofana ENGASIYIHLE yokunikela ngemali
yokufunda eyunivesithi ebafundini abatlhagako? Sekela isiqunto
osithathako ngephuzu ELILODWA. (1)
2.1.11 Tshwaya ngommoya otholakala esingenisweni somdlalo lo
bewuhlathulule nokobana umthinta njani uMlakana. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 10 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
2.2 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI D
(Ngebumnandini uBusi uvakatjhele uKhabo. Bahlezi bayabonisana.)
UKHABO: (Atshwenyekile.) Busi mngani thula ungalili. Nawulilako
ungakhulumi bona umraro ukuphi, mina ngizokwazi ngani bona
utshwenywa yini?
UBUSI: (Akhuluma alila.) Khabo mnganami ngibawa isizo lakho. 5
UKHABO: (Arareke.) Lisizo elinjani olibawako lelo Busi?
UBUSI: Ngibawa ungiphe umsebenzi erhwebeni lakho. Nanyana
ngimuphi umsebenzi ulungile ngizawenza.
UKHABO: Kungani ufuna umsebenzi ngombana usafunda?
UBUSI: Ngikatelelekile bona ngisebenze Khabo. 10
UKHABO: Uyazi Busi angazi bona ngikuphendule ngithini.
UBUSI: (Asalila.) Ngiyakubawa, ungangihlambeli izandla.
UKHABO: Ngiyafisa ukukusiza, kodwana ngesimo engikiso gadesi, angeze
ngakghona ukukusiza.
UBUSI: Ulinga ukuthini? 15
UKHABO: Izinto zijame butjhophori erhwebeni lami. Ngapha ngibhodwe
ziinkolodo zentela.
UBUSI: (Arareke) Njani?
UKHABO: Ngikhuluma nawe nje, ngiphungula ngamalanga iinsebenzi.
Nanginje ngiwile. 20
UBUSI: Nakunje angazi bona kumele ngenzeni.
UKHABO: Ungazitshwenyi khulu. Ukhona uMlakana uzomondla
umntwanakhe.
UBUSI: Uzomondla kuphi ngombana umma uthi akafuni nokumbona?
UKHABO: Kubangelwa yini angamfuni, kghani umtjele koke? 25
UBUSI: Angitjho ezivela ngeentunja zomuhlwa zithi uMlakana ngasuthi
urhononelwa kulabesana abathengisa iindakamizwa.
UKHABO: (Akghodlwe livalo.) I … I … ini … awa.
UBUSI: (Arareke.) Alo uthuswa yini?
UKHABO: Angikathuki, kodwana iyangirara indaba ongitjela yona. Phela 30
uMlakana ngimazi athanda isondo nokukhuthalela ifundo. Yeke
yeendakamizwa iyangirara.
UBUSI: Nami ngiyamrhononela ekuhlaselweni kuka-Oscar.
UKHABO: Kungani utjho njalo?
UBUSI: Kungombana nguye kwaphela umuntu engimaziko ongazwani 35
no-Oscar, begodu umnganakhe uSello uyaziwa bona uyalelesa.
UKHABO: Kodwana Busi lokho akutjho bona ungaze ubarhononele ngento
embi kangaka.
[Ikhasi 91–92]
2.2.1 Tlola isizathu esingunobangela wokobana uBusi avakatjhele
uKhabo erhwebeni lakhe. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 11 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
2.2.2 Ngimuphi unobangela owenza bona unina lakaBusi angafuni
nokumbona uMlakana? (1)
2.2.3 Hlathulula ubujamo berhwebo lakaKhabo njengoba kusitjhiwo
etheksthini engehla le. (1)
2.2.4 Rhunyeza into YINYE uMlakana ebekayithandazela ngehliziyo
bona ingamsiza ngemali yokuzitlolisa eyunivesithi. (1)
2.2.5 Ngikuphi okufanako ngokomsebenzi phakathi kwakaKhabo
noMlakana? (1)
2.2.6 UMlakana uthi u-Oscar uthandene noBusi azi kuhle bona naye
bekamfuna. Hlathulula izinto EZIMBILI uMlakana abekazenzela
uBusi nebegade u-Oscar angeze azikghona. (2)
2.2.7 Hlathulula isisusa serarano somdlalo lo. Ipendulwakho ayibe
liphuzu ELILODWA. (2)
2.2.8 Khetha ipendulo enembako uqedelele ngayo umutjho olandelako.
Isehlakalo lapho sithola khona uMlakana akata uBusi ngamalanga
sisivezela … ngaphasi kwamazinga wesakhiwana somdlalo lo.
A Isisusa serarano
B Itjharagano
C Umraro
D Isiphetho (1)
2.2.9 Ingabe uyokuba yini umphumela epilweni yomntwana kaBusi
njengombana uyise sele abotjhiwe kanti nonina uqotjhiwe ekhabo?
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
2.2.10 Ucabanga bona uyini ummongondaba womdlalo lo? Ipendulwakho
ayibe liphuzu ELILODWA. (1)
2.2.11 Hlathulula umqondo omunyethwe yikulumo evezwe nguBusi ethi,
ʹIinyoni zamasiba afanako ziphapha zodwa.ʹ uqalise khulukhulu
kilokho okwenzeka emdlalweni. (1)
2.2.12 Tshwaya ngelihlo elibukhali isenzo sakayise lakaBusi
sokutsirimezeka ngemva kokuthola bona uBusi uzithwele. (2)
2.2.13 Coca ngekghono lomtloli lokusivezela isethulo (Isingeniso)
esinembako somdlalo lo. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2)
IMITLOMELO YESIGABA B: 35
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 12 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI
Phendula YOKE imibuzo.
UMBUZO 3: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye
3.1 ʹAKUFUDUKWAʹ – SF Mthombeni
Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI E
Kusekuseni ngoMgqibelo, uMhlekwa uzilungiselela ukuya edorobheni
ngombana inyanga iphelile. Akahlalwa yipukani umuswa wakwaNtuli,
nakavelako abentazana baveza langemhlathini. Uthi angembatha, ajame
aqale ngaphandle ukuthi ubonwa ngubani. Enzeni nakunje? Azange abulale
ubuthongo ebusuku. 5
Umlayezo ongene kumaliledinini ubike imali ekhutjhwe ngokungasiso
isivumelwano sakhe. Lokho kusimanga kokugcina, nguye yedwa owazi
inomboro yakhe efihlakeleko yokukhupha imali. Akhumbule bona uzakudlula
kuphi ngomanyanyatha wakhe onga mlobokazi wakosobantu.
Ungafunga uthi akakarhabeli ndawo nasele umbona nakaphuma anqophe 10
edorobheni. IManyanga ingaphasi kwentaba ekulu begodu kuliliqhi lokha
nawusuka eManyanga unqophe endleleni ekulu. Ukhamba bewulahleke.
Uthe bona angene endleleni ekulu wayigadanga kwaba kanye ngombana
urhabele ukuthola kusavuliwe emabulungelweni nemavikilini amakhulu.
Nokho imicabango yona ivundla naye ayikamlisi. Kufanele abhadale zoke 15
iindingo zakhe. Babantu abatjha laba zabo aziqedwa. Okubuhlungu
kukobana umuntu akafuni ukudlulwa angazi bonyana nanganazo ezinye
izinto kufanele ayokweba kuphi.
UMhlekwa lo ngomunye ofuna ukudosa amehlo wabantu ngento engekho.
Unemodere yejamo nje nezinye iinkolodo zifuna yena. Ulele angakalali 20
aphele avuke athathe nomtjhini wokubala alinge ukuhlanganisa kutlhayele.
Abuyele alale azithembise bona kuzazikhetha kusasa. Kuphele kube nelinye
ivalo elimrhadlha azizwe aphelelwa mamandla.
[Ikhasi 90–91]
3.1.1 Tlola ilanga uMhlekwa aya ngalo edorobheni. (1)
3.1.2 Rhunyeza bona uMhlekwa ulisokana elinjani ukuya ngehlathululo
yomtloli. (2)
3.1.3 Hlathulula umraro uMhlekwa aqalene nawo njengoba agijimela
ngedorobheni nje. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 13 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
3.1.4 Ngaphandle kwesikolodo sekoloyi, ingabe ngiziphi ezinye iinkolodo
uMhlekwa ekufanele azibhadele? Ipendulwakho ayibe maphuzu
AMABILI. (2)
3.1.5 Amagama athi, ʹNangifika esikolweni ngizakufela ngaphakathiʹ
asitjelani ngesimilo sakaMhlekwa? Ipendulwakho ayibe liphuzu
ELILODWA. (1)
3.1.6 Ucabanga bona ngiwuphi ummoya ovele endatjaneni engehla le?
Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2)
3.1.7 Hlathulula ngokukhambelana kwebizo lakaMhlekwa nezehlakalo
ezivezwe endatjaneni le. (2)
3.1.8 Ucabanga bona siyini isisusa serarano endatjaneni engehla le? (1)
3.1.9 Khetha ipendulo enembako kilezi ezingenzasi.
UMhlekwa ubonakele akhuluma yedwa endatjaneni engehla le.
Isenzo sakhesi siveza irarano:
A Langaphandle
B Hlangana nabalingisi
C Langaphakathi
D Hlangana nomlingisi nendawo (1)
3.1.10 Coca wenabe ngesifundo umtloli afuna ukusethulela sona
endatjaneni engehla le bewuhlathulule nokobana isifundwesi
singamthinta njani umuntu osathoma ukusebenza. (1)
3.1.11 Tshwaya ngelihlo elibukhali ngokukhambelana kwepilo kaMhlekwa
nepilo yelutjha elisebenzako eliphila esikhathini sanje.
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 14 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
3.2 ʹYABE YAVELA IFUKWANAʹ – JN Thamana
Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI F
Nakwenziwa irhubhululo kuyavela bona abafundi abaziwa ngokuhlakanipha
esikolweni samabanga aphezulu ngibo abathola ubudisi eemfundweni
zemazikweni aphakamileko. Lokhu kubangelwa matjhuguluko atholakala
emazikweni aphezulu. Abanye abafundi abaphiweko engqondweni
abazitshwenyi ngokufunda, balalela utitjhere kwaphela babambe koke 5
okufundisweko. Abakajayeli ukuzifundela ngombana bafuna umuntu
ozobahlathululela.
Emazikweni aphakamileko umfundi uyazifundela, azifunele ihlathululo
bekazenzele irhubhululo atlole loke ibuthelelo ngomtjhininqondo nanyana
ikhompyutha. Akubi yinto elula kumfundi omutjha emazikweni aphakamileko. 10
Nakuye uSidibhana kwathoma kulilitje. Indawo yitja, yikulu ineenthabathaba
zeentolo eziseduze kunjalo nje ayikathuli. Wazibuza ayedwa bonyana
kuyomthatha isikhathi esingangani ukujayela indawo le.
USidibhana nakaqala ubujamo bendawo bekabona kwangathi ulethelwe
amasokana, manengi ngasuthi ahliswe ziinlori zemayini. Ubumnandi 15
obebukhona lapho, ungagcina utjhugulukile kilokhu ebewungikho. Ngathana
abentwana bayabona ukuqakatheka kwefundo nepilo, bebazakulinga kobana
babalekele koke okungaliya amabhudango wabo.
Ababelethi bakhe bamfunela indawo yokuhlala khona eyunivesithi. Bebalinga
ukubalekela iinlingo ezinengi angahle ahlangabezane nazo nakahlala 20
emqatjhweni. Kghani kubasizile lokho namkha awa? Kwamthatha
amalangana uSidibhana bonyana ajayele indawo nekambiso yeyunivesithi.
Zomuntu zona angeze waziqeda zoke. USidibhana wanele wabona ikambiso
yeyunivesithi, wathoma ukweqiwa ziimfundo begodu azange kubekhona
umuntu omsala emuva. Lokho kwamenza waragela phambili ngepilo 25
ayithandako.
[Ikhasi 52–53]
3.2.1 Tlola iqhinga elasetjenziswa babelethi bakaSidibhana ukumvikela
eenlingweni angahle ahlangabezane nazo nakahlala emqatjhweni. (1)
3.2.2 Ngiliphi ibizelo elifundelwa nguSidibhana eYunivesithi yeVenda? (1)
3.2.3 Tlola umehluko phakathi komfundi osesikolweni samabanga
aphezulu nomfundi osemaZikweni aPhakemeko wezeFundo. (2)
3.2.4 Ngokurhunyezweko hlathulula izinto EZIMBILI ezenza bona
uSidibhana angakghoni ukuraga kuhle eemfundweni zakhe emva
kokujayela eyunivesithi. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 15 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
3.2.5 Tlola into EYODWA eyenza bona uSidibhana adunyelwe yihloko
eemfundweni zakhe nakasafika eyunivesithi. (1)
3.2.6 Hlathulula isizinda esivezwe mtloli endatjaneni engehla le.
(a) Sendawo (1)
(b) Sesikhathi (1)
3.2.7 Madanisa ibizo elisekholomini A nesitatimende esisekholomini B.
IKHOLOMU A IKHOLOMU B
(a) Bafikile A Sikolo lapha uyise
kaSidibhana bekasebenza
(b) Thathakhona khona angutitjherehloko
(c) Ayop B Lisokana lakaSidibhana
ebelimsiza ngeemfundo
eyunivesithi
C Mngani kaSidibhana
obekamsiza ngokumenzela
imiphumela ayithumela
ebabelethini bakhe
D Lisokana lakaSidibhana
ebelimupha imali
E Ngunina kaSidibhana
(3 x 1) (3)
3.2.8 Hlathulula bona uvezwe amlingisi onjani unina lakaSidibhana
endatjaneni engehla le? Sekela ipendulwakho ngephuzu
ELILODWA (2)
3.2.9 Ngokubona kwakho ingabe ngisiphi isehlakalo esiveza isitlhori
sendatjana engehla le? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
3.2.10 Ingabe UYAZWELANA nofana AWUZWELANI nababelethi
bakaSidibhana ngokuloba imalikazi engaka babhadelela
umntwanabo eyunivesithi kodwana yena wakhetha ukungafundi?
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
IMITLOMELO YESIGABA C: 35
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 16 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
ISIGABA D: IINKONDLO
Phendula YOKE imibuzo.
UMBUZO 4: IMILOZANA YOKUDUMISA – M Mtsweni
4.1 Fundisisa ikondlo engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI G
KUFA – MS Ntuli
1 Uyikosʹ enjanʹ umabusa ngesidu?
2 Ikosʹ umabusa yedwa,
3 Ikosʹ ezifunzʹ ingasuthi.
4 Lisʹ ugoma,
5 Litjhingʹ ugoma.
6 Awurhalarhali kosi,
7 Awudunduzelwa njengomntwana.
8 Laphʹ udlule khona
9 Kuzwakala ngesililo.
10 Uyikosʹ enjanʹ umabusa ngesidu?
11 Ikosʹ engalayeziko?
12 Ikosʹ enganasihlobo?
13 Umnganʹ utlhoga namunye,
14 Awurhalarhali kosi,
15 Uketula kwamntwana,
16 Uketula kwayise,
17 Ngitjho neqhegwanʹ isilevu
18 Siqala phezulu, ngawe kosi.
19 Uyikosʹ enjanʹ umabusa ngesidu?
20 Ukukhukhutha kwaziwa nguwe,
21 Ukunanya kwaziwa nguwe
22 Ukutshetsha kwaziwa nguwe.
23 Ukunanaba kwaziwa nguwe.
24 Ophenjwe nguwʹ awothiwa,
25 Wothiwa yihloko leya.
26 Ngawe sineentandani,
27 Ngawe sinabahlolokazi.
28 Kufa, ubuyaphi ngobusʹ obutjhotjhobeneko?
29 Iintjhaba zoke zesaba wena,
30 Ubhodla ngesidu.
31 Uginya ngesidu.
32 Inaka wembatha lezulu
33 Lengwe lona ngaselidabukile.
34 Esingapheliko siyahlola:
35 Ngelinyʹ ilangʹ uzakuketuka nawe,
36 Kubusʹ uMenzi wepilo ngenyama.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 17 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
4.1.1 Tlola isithombengqondo esimunyethwe mumuda ongenzasi.
ʹUyikosʹ enjanʹ umabusa ngesidu?ʹ (1)
4.1.2 Tlola umhlobo wevumelwano otholakala emideni engenzasi.
ʹLisʹugoma,
Litjhingʹugoma.ʹ (1)
4.1.3 Tlola imihlobo EMIBILI yabantu ekuthiwa babulawa kukufa
ngokuya kwendima yesi-2 yekondlo engehla le. (2)
4.1.4 Ngokurhunyezweko hlathulula ngephuzu ELILODWA
ummongondaba omunyethwe mumuda wama-20 ukuya kewama-
23 esetjenziswe yimbongi ekondlweni engehla le. (1)
4.1.5 Hlathulula bona imbongi itjho ukuthini ngomuda othi, ʹIkosi ezifunzʹ
ingasuthiʹ osetjenziswe endimeni yoku-1 yekondlo engehla le.
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
4.1.6 Emudeni we-16 imbongi ithi, ʹUketula kwayiseʹ. Ngiziphi iindlela
uRhulumende azisebenzisako ukusiza abentwana ababhujelwe
babelethi babo ukuze iimfuneko zabo zitjhejeke bebondleke?
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
4.1.7 Ungaba yini unobangela owenza abantu bona babhubhe khulu
kangaka amalanga la? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
4.1.8 Hlathulula bona mumuntu onjani okuthiwa yintandani ngokuya
komuda wama-26 ekondlweni engehla. (1)
4.1.9 Ucabanga bona imbongi ikhuluma ngobani emudeni wama-36
wekondlo engehla le? Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2)
4.1.10 Ngokubona kwakho, bekungaba yinto EHLE nofana
ENGASIYIHLE bona woke umuntu angabhubhi aphile unomphela
ephasinapha? Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (1)
4.1.11 Tshwaya ngommoya ozwakaliswa yimbongi emudeni we-16 ukuya
kewe-18 bewuhlathulule nokobana uba nawuphi umthelela
ebentwaneni abasakhulako. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 18 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
4.2 Fundisisa ikondlo engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI H
UMTHETHO – MS Ntuli
1 Lirholo lepilo,
2 Likhaya lesirhodlʹ esikhulu,
3 Uthanyelʹ iinzibi zedwendwe,
4 Nawungekhʹ ikhakhayi liyambuleka,
5 Ipilʹ irarana sarhara.
6 Ipilʹ ingenwe yihlabathi ngeendlebeni,
7 Amehlʹ acimez’ aqalile,
8 Ukukhanya kufane nomnyama.
9 Umthetho likhande,
10 Likhande leenkutani namatjhatjha,
11 Iphasi lijame ngomthetho,
12 Wawa liyawa, kusalʹ amarubhi.
13 Ngomthetho siyathethelelwa,
14 Ngomthetho siyabuthelelwa.
4.2.1 Tlola ubukondlo OBUBILI obutholakala emudeni we-11 ukuya
kewe-12 yekondlo engehla le. (2)
4.2.2 Tlola bewuveze umhlobo wevumelwano otholakala emudeni we-13
newe-14 ekondlweni engehla le. Ipendulwakho ayibe liphuzu
ELILODWA. (2)
4.2.3 Rhunyeza izinto EZIMBILI imbongi ethi ziyenzeka lokha umthetho
nawungekho. (2)
4.2.4 Hlathulula bona uyini umthetho ngokuya ngekondlo engehla le.
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1)
4.2.5 Ucabanga bona uyini umnqopho wembongi ngokusebenzisa
ibuyelela mqondo elitholakala emudeni we-13 newe-14 ekondlweni
engehla le? Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
4.2.6 Hlathulula umqondo omunyethwe mumuda we-7 ukuya kewobu-8.
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
4.2.7 Ucabanga bona ngisiphi isehlakalo lapho umthetho uba likhande
lamatjhatjha khona? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
4.2.8 Hlathulula okutjhiwo yimbongi ngomuda we-3 wekondlo le. (1)
4.2.9 Ngokubona kwakho ingabe iinzibi ekukhulunywa ngazo ekondlweni
engehla le ziyathanyelwa kwamambala enarheni yeSewula Afrika?
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 19 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
4.2.10 Tshwaya ngokuphumelela kwembongi ukusebenzisa
isithombengqondo esinembako emudeni wesi-5 wekondlo engehla
le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
IMITLOMELO YESIGABA D: 35
INANI LOKE: 70
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Memo

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2022 Question Paper
More from Grade 12 isiNdebele FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023 24

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2024 Memo
_hlayiso.com_--aedd4cfa-149c-434c-897c-70798461c376/v1-d13ea68665c4a375ab4d/card.webp)
Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Memo

Question paper