Skip to content

isiNdebele FAL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paperisiNdebele FALGrade 12202419 pages

Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 question paper from the November 2024 NSC, 19 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

November NSC 2024

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Confidential GRAAD 12 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IGREYIDI 12 ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LESIBILI (P2) NOVEMBA 2024 IMITLOMELO: 70 ISIKHATHI: Ama-iri ama-2½ Iphepha lemibuzweli linamakhasi ama-19. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 2 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential YELELA 1. Umfundi kufanele afunde ikhaseli ngokukhulu ukuyelela ngaphambi kobana aphendule imibuzo. 2. Ungalingi ufunde iphepha lemibuzo loke. Qala ikhasi lokumunyethweko elisekhasini elilandelako bese utshwaya iinomboro zemibuzo ebuzweko ngeencwadi ozifundileko kilomnyaka. Ngemuva kwalapho, funda imibuzo le bese ukhetha leyo ofisa ukuyiphendula. 3. Iphepheli LINEENGABA EZINE: ISIGABA A: Inovela (35) ISIGABA B: Umdlalo (35) ISIGABA C: Iindaba ezifitjhani (35) ISIGABA D: Iinkondlo (35) 4. Khetha IINGABA EZIMBILI uphendule ngazo. ISIGABA A: INOVELA Phendula imibuzo yenovela oyifundileko. ISIGABA B: UMDLALO Phendula imibuzo yomdlalo owufundileko. ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI Phendula imibuzo ngeendatjana ZOMBILI. ISIGABA D: IINKONDLO Phendula imibuzo ngeenkondlo ZOMBILI. 5. Sebenzisa irhelo lokuhlola ukuqinisekisa bona yoke imibuzo uyiphendulile. 6. Landela imiyalo onikelwe yona ekuthomeni kwaleso naleso sigaba ngokuyelela okukhulu. 7. Nombora iimpendulo zakho ngendlela ezinonjorwe ngayo ephepheni lemibuzo. 8. Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA. 9. Isikhathi esiphakanyisweko sokuphendula isigaba ngasinye: ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-75 ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-75 ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-75 ISIGABA D: Pheze imizuzu ema-75 10. Tlola ngesandla esihle nesibonakalako. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 3 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential IKHASI LETHEYIBULA LOKUMUNYETHWEKO: Abafundi bayeleliswa bona baphendule yoke imibuzo. Nov ISIGABA A: INOVELA Phendula YOKE imibuzo. INOMBORO YOMBUZO IMITLOMELO INOMBORO YEKHASI 1.1 UBonakele 18 5 1.2 UBonakele 17 6 ISIGABA B: UMDLALO Phendula YOKE imibuzo. 2.1 Umngani 17 8 2.2 Umngani 18 10 ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI Phendula YOKE imibuzo. 3.1 'Akufudukwa' 17 12 3.2 'Yabe yavela ifukwana' 18 14 ISIGABA D: IINKONDLO Phendula YOKE imibuzo. 4.1 'Kufa' 17 16 4.2 'Umthetho' 18 18 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 4 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential IRHELO LOKUQINISEKISA Tlola itshwayo (√) erhelweni lokuqinisekisa elilandelako ukuhlola bona uphendule yoke imibuzo elindelekileko. ISIGABA IINOMBORO INANI LEMIBUZO ITSHWAYO ZEMIBUZO EZOKUPHENDULWA (√) ISIGABA A: UMBUZO 1.1 1.1.1–1.1.11 + 1 UMBUZO 1.2 1.2.1–1.2.12 ISIGABA B: UMBUZO 2.1 2.1.1–2.1.11 + 1 UMBUZO 2.2 2.2.1–2.2.13 ISIGABA C: UMBUZO 3.1 3.1.1–3.1.11 + 1 UMBUZO 3.2 3.2.1–3.2.10 ISIGABA D: UMBUZO 4.1 4.1.1–4.1.11 + 1 UMBUZO 4.2 4.2.1–4.2.10 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 5 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential ISIGABA A: INOVELA Phendula YOKE imibuzo. UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana 1.1 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI A UKiller azange asona isikhathi, wasuka khonokho watjhinga lapha kuhlala khona uBonakele. Bekambethe izambatho zakhe zokugijima. UBonakele wazibonela bonyana uKiller uze ngokumtshwenya njengalaba egade bamtlhorisa ngesitetjhini. Wambona aseza kude. ʹAngiphume ngijame ngaphandle, nangu lo abathi nguKiller asiza nganeno.ʹ 5 Waphuma wajama ngaphandle kwekoloyi uBonakele, walindela bona uKiller afike. Wabe selafikile uKiller, ikutani yeendubulo. ʹNgizwile ngawe sokana, kodwana lapha kimi ngekhe walunga!ʹ Watjho wabandamela kuBonakele. ʹYewujame khonapho. Ungalingi ubandamele lapha kimi. Angifuni ukugongoda umuntu khona nje mina. Ngisadinwe ngilabesana egade 10 bangitlhorisa ngesitetjhini. Ngiyikhuphile lekanyana abanayo. Nje-ke nawe nangabe awuqalisisi kuhle lapha ugadanga khona, mina ngizakukhombisa indlela ekufanele ukhambe kiyo.ʹ ʹMadekhethu! Heyi wena sokana. Ukhuluma nobani ngendlela okhuluma ngayo le? Sengiyazibonela nami kwanjesi bonyana baqinisile nabathi 15 uyadelela. NginguKiller wesitjhaba salapha. Ungangitjelani wena ngombana, waziwa ngokuthengisa amahabhula? He ... he ... he ...ʹ Ahleke khulu uKiller. UKiller lo akusikho bonyana uhloye uBonakele ngendlela akhuluma ngayo le, kodwana indaba kukobanyana ulinga ukwakha ubuhlobo naye. ʹAbondabazabantu nabathi mina ngiyadelela, alo-ke wena uthini ngalokho?ʹ 20 Kwabuza uBonakele ngommoya ophasi kodwana akhombisa bonyana akayithandi into eyenziwa nguKiller le kuye. [Ikhasi 28] 1.1.1 Tlola ibizelo ebegade lenziwa nguKiller. (1) 1.1.2 Tlola bona uBonakele nakasuka kwabo azipha inarha bekaneminyaka emingaki. (1) 1.1.3 Ngokurhunyezweko hlathulula umhlobo werarano ophakathi kwakaKiller noBonakele ovezwe etheksthini engehla. (2) 1.1.4 Tlola amabizo wabesana ebebatlhorisa uBonakele esitetjhini. (2) 1.1.5 Rhunyeza ihloso kaKiller yokuya lapha kuhlala khona uBonakele. (1) 1.1.6 Hlathulula isizathu esenza bona uNaSilombo abe mlingisi oyimbangi enovelini le. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 6 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential 1.1.7 Hlathulula isehlakalo esakha isisusa serarano enovelini le. (2) 1.1.8 Ucabanga bona umtloli bekahloseni ngokusebenzisa umlingisi onguKiller enovelini le? (2) 1.1.9 Phendula ngoLIQINISO nofana AKUSILO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. Umndeni wakwaKhoza ukholelwa kuZimu. (1) 1.1.10 Isenzo sakaBonakele sokuqotha uNaSilombo SIYAMUKELEKA nofana ASAMUKELEKI? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (2) 1.1.11 Coca wenabe ngommoya otholakala esingenisweni senovela le bewuhlathulule bona uyithinta njani ipilo kaBonakele. (2) 1.2 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI B UNaMndebele wavuka wahlala, akhange asalala. Ekuseni wathanyela ngendlini njengemhleni. Wenza koke lokhu ibhudango lakhe lebusuku alimsukeli. Limtshwenya njalo. Afune ipendulo kodwana angayifumani. Uthe asathanyela wezwa ngasuthi kukhona okokoda ebadini, wavula. ʹYewungene NaMthimunye mkhozi,ʹ Kwatjho uNaMndebele. ʹUyangirara wena 5 Marry mkhozi. Njalo ungibiza ngoNaMthimunye ngasuthi ibizo lami awulazi. Ungangiluphaza ngisese litlawana elincancani kangaka!ʹ kwatjho uNaMthimunye. ʹLisa ukungihlekisa wena mkhozi. Utjho bonyana umfazi ongangawe nje angazikhohlisa ngokobana usese litlawana …?ʹ Ahleke uNaMndebele. ʹUyadlala wena Mary, kuluphala othandako la. Sasuka 10 le emakhaya kwantuthu sathi sizozithokozisa la eJwanasbhege. Nje-ke asingazibeki phasi. Mina angekhe ngazithambisa lapha, ngigoma amandlami. Anginamntwana, anginayo nendoda yomtjhado, kunjalo nje angiyifuni ngombana ingathanda ukungilawula kilokho efuna ngikwenze nefuna ngingakwenzi.ʹ 15 ʹNaMthimunye ngizizwa ngingasayithandi indabakho le. Okungcono siyilise. Nanyana sizisebenzela nje, kodwana akukafaneli bona sikhohlwe bonyana sibafazi.ʹ ʹKulungile Mary koke okutjhoko ngiyakubona kodwana indaba yokobana usoloko ungibiza ngoNaMthimunye, angekhe ngiyijamele mina.ʹ ʹYewungilibalele Nompi kodwana e … indaba yokobana sibizane ngamabizo 20 ingasuthi sibentwana abancancani le ayisangiphathi kuhle. Uyazi bonyana ibizo lami angisuye uMary nanyana uMaria. La mabizo engawanikelwa ngini lapha eJwanasbhege. Kungcono ungibize ngesibongo sami ngombana ngiyasithanda.ʹ ʹKulungile e … na … NaMnde … be … le, uzangilibalela. Mina angisijayeli isibongo sakho.ʹ 25 [Ikhasi 48–49] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 7 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential 1.2.1 Tlola isibongo salapho kubelethwa khona umkhozi kaNaMndebele. (1) 1.2.2 Ngikuphi okwenziwa nguNaMndebele ngamalanga nakaqeda ukuvuka? (1) 1.2.3 Hlathulula umehluko okhona phakathi kwakaNaMndebele nomkhozakhe. (2) 1.2.4 Rhunyeza isizathu esenza bona uNaMndebele azithole akilendawo akiyo etheksthini engehla. (1) 1.2.5 Ngokurhunyezweko veza into EYODWA uBonakele ayenzelwa ngebakwaMbuyiseli neyenza bona aledlhe. (1) 1.2.6 Hlathulula isizathu esabangela bona uMahlangu aphume kwakhe ayokufuna umkakhe nendodanakhe uBonakele. (1) 1.2.7 Ingabe indaba yokobana ababelethi bakaBonakele bezwe indaba yomdlalo wamaguduva eenrhatjhini isivezelani ngaphasi kwesizinda? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.2.8 Hlathulula umnqopho womtloli wokobana asebenzise umsanyana bona azokuthenga amahabhula kuBonakele. (2) 1.2.9 Ingabe isenzo sakaNaSilombo sokungazwani nabomakhelana bakhe sisitjelani ngemikghwakhe mazombe? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 1.2.10 Ucabanga bona kubayini uMahlangu avezwe njengomlingisi oyihlanganisa? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.2.11 Ngokucabanga kwakho ingabe umtloli bekanqophe ukuyifikisa kiliphi izinga ngaphasi kwesakhiwana senovelakhe lokha nakenza bona uBonakele alise ukusebenza ekhuweni leplasi akhethe ukuyokuhlala lapho kulahlwa khona iinkoloyi ezidala? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.2.12 Tshwaya ngokuphumelela komtloli ukusethulela ummongondaba wenovela le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) IMITLOMELO YESIGABA A: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 8 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential ISIGABA B: UMDLALO Phendula YOKE imibuzo. UMBUZO 2: UMNGANI – ST Nkambule 2.1 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI C UMLAKANA: Alo kungaba njani naningangisiza sibaweni umnikelo kibosomarhwebo, emasondweni neenhlanganweni zomphakathi, mhlamunye singakghona ukuyihlanganisa imali leyo? BOBABILI: (Bavuma nangeenhloko.) Mbono omuhle khulu lowo Mlakana. 5 UBUSI: Unembile lapho Mlakana, banengi abentwana esibaziko abafundiswe masondo wabo, abanye bafundiswe bosomarhwebo abanetjisakalo yokusiza umphakathi abaphila kiwo. U-OSCAR: Mhlamunye nathi singaba netjhudu sifumane 10 abosomarhwebo abanjalo, abanetjisakalo yokusiza abentwana abavela emphakathini abaphila kiwo, begodu nabo abafundisi abafani, bakhona abafundisi bamabandla amakhulu ababasizako abentwana abafuna ukuyokufunda. UBUSI: Kunjalo Oscar. Kwamanye amabandla ufumana abantu 15 bebandla bamemezela esondweni bona bafuna abentwana abanetjisakalo yokufunda, bazababhadelela iindleko zokufunda. UMLAKANA: Nangabe asiphumeleli lapho, mhlamunye singasungula irhwebonyana elincazana, elinjengokuguda abantu iinhluthu 20 nokuhlanza iinkoloyi. U-OSCAR: (Amngene emlonyeni.) Awa Mlakana, irhwebo lizosidlela isikhathi, begodu besivumelene ngokuthi asilifuni. Mina umbono engiwusekelako, ngewokubawa umnikelo. UBUSI: (Angenelela.) Nami umbono womnikelo ngiwo engiwusekela 25 khulu. Yerhwebo yona ngiyayilandula, uKhabo angasibona kwangathi simudla iinthende. BOKE: (Bahleke.) UMLAKANA: Nakunjalo kuhle khulu. Asitholeni umsobo nephepha, sitloleni phasi incwadi esizokukhamba sibawa ngayo umnikelo. 30 U-OSCAR: Incwadi leyo nasiqeda ukuyitlola, kufanele siyoyibethisa isitembu samapholisa, izokwazi ukukholwakala nasiyiveza ebantwini esizabe sibawa kibo umnikelo. (U-Oscar ukhulume njalo bebakhupha umsobo nephepha batlola incwadi leyo.) 35 [Ikhasi 29–30] 2.1.1 Tlola imikhakha EMIBILI ekuthiwa iyabasiza abentwana ngemali yokufunda emazikweni aphezulu. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 9 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential 2.1.2 Hlathulula ummongo omunyethwe yikulumo etholakala esiqetjhaneni esingehlesi. (1) 2.1.3 Ngokurhunyezweko hlathulula umbono ovezwa nguMlakana kuBusi no-Oscar mayelana nokuthola imali yokuzitlolisa eyunivesithi. (2) 2.1.4 Ngisiphi isizathu esenza bona uNaMasuku afune bona uMlakana ayokusebenza? (1) 2.1.5 Ngaphandle kwesikolweni ngiyiphi enye indawana lapha aboBusi naboMlakana bebahlangana khona? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 2.1.6 Ucabanga bona ngubani umdlali oyikutani emdlaweni lo begodu uyini umraro aqalene nawo? (2) 2.1.7 Khetha ipendulo enembako kilezi ezingenzasi. Umtloli womdlalo lo ngokwenza bona uMbizo noMlakana bathengise iindakamizwa eyunivesithi bekalinga ukusivezela … A isingeniso. B isitlhori. C irarano langaphakathi. D isizinda sesikhathi. (2) 2.1.8 Isenzo sakaKhabo sokungafuni ukuragela phambili ngeemfundo eyunivesithi ekubeni imali ikhona simveza amdlali onjani? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 2.1.9 Hlathulula umqondo omunyethwe yikulumo kaMbizo ethi, ʹngikupha isikhathi esingaqedi ihliziyo bona uthanyele uStanzaʹ. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 2.1.10 Ingabe yinto EHLE nofana ENGASIYIHLE yokunikela ngemali yokufunda eyunivesithi ebafundini abatlhagako? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (1) 2.1.11 Tshwaya ngommoya otholakala esingenisweni somdlalo lo bewuhlathulule nokobana umthinta njani uMlakana. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 10 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential 2.2 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI D (Ngebumnandini uBusi uvakatjhele uKhabo. Bahlezi bayabonisana.) UKHABO: (Atshwenyekile.) Busi mngani thula ungalili. Nawulilako ungakhulumi bona umraro ukuphi, mina ngizokwazi ngani bona utshwenywa yini? UBUSI: (Akhuluma alila.) Khabo mnganami ngibawa isizo lakho. 5 UKHABO: (Arareke.) Lisizo elinjani olibawako lelo Busi? UBUSI: Ngibawa ungiphe umsebenzi erhwebeni lakho. Nanyana ngimuphi umsebenzi ulungile ngizawenza. UKHABO: Kungani ufuna umsebenzi ngombana usafunda? UBUSI: Ngikatelelekile bona ngisebenze Khabo. 10 UKHABO: Uyazi Busi angazi bona ngikuphendule ngithini. UBUSI: (Asalila.) Ngiyakubawa, ungangihlambeli izandla. UKHABO: Ngiyafisa ukukusiza, kodwana ngesimo engikiso gadesi, angeze ngakghona ukukusiza. UBUSI: Ulinga ukuthini? 15 UKHABO: Izinto zijame butjhophori erhwebeni lami. Ngapha ngibhodwe ziinkolodo zentela. UBUSI: (Arareke) Njani? UKHABO: Ngikhuluma nawe nje, ngiphungula ngamalanga iinsebenzi. Nanginje ngiwile. 20 UBUSI: Nakunje angazi bona kumele ngenzeni. UKHABO: Ungazitshwenyi khulu. Ukhona uMlakana uzomondla umntwanakhe. UBUSI: Uzomondla kuphi ngombana umma uthi akafuni nokumbona? UKHABO: Kubangelwa yini angamfuni, kghani umtjele koke? 25 UBUSI: Angitjho ezivela ngeentunja zomuhlwa zithi uMlakana ngasuthi urhononelwa kulabesana abathengisa iindakamizwa. UKHABO: (Akghodlwe livalo.) I … I … ini … awa. UBUSI: (Arareke.) Alo uthuswa yini? UKHABO: Angikathuki, kodwana iyangirara indaba ongitjela yona. Phela 30 uMlakana ngimazi athanda isondo nokukhuthalela ifundo. Yeke yeendakamizwa iyangirara. UBUSI: Nami ngiyamrhononela ekuhlaselweni kuka-Oscar. UKHABO: Kungani utjho njalo? UBUSI: Kungombana nguye kwaphela umuntu engimaziko ongazwani 35 no-Oscar, begodu umnganakhe uSello uyaziwa bona uyalelesa. UKHABO: Kodwana Busi lokho akutjho bona ungaze ubarhononele ngento embi kangaka. [Ikhasi 91–92] 2.2.1 Tlola isizathu esingunobangela wokobana uBusi avakatjhele uKhabo erhwebeni lakhe. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 11 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential 2.2.2 Ngimuphi unobangela owenza bona unina lakaBusi angafuni nokumbona uMlakana? (1) 2.2.3 Hlathulula ubujamo berhwebo lakaKhabo njengoba kusitjhiwo etheksthini engehla le. (1) 2.2.4 Rhunyeza into YINYE uMlakana ebekayithandazela ngehliziyo bona ingamsiza ngemali yokuzitlolisa eyunivesithi. (1) 2.2.5 Ngikuphi okufanako ngokomsebenzi phakathi kwakaKhabo noMlakana? (1) 2.2.6 UMlakana uthi u-Oscar uthandene noBusi azi kuhle bona naye bekamfuna. Hlathulula izinto EZIMBILI uMlakana abekazenzela uBusi nebegade u-Oscar angeze azikghona. (2) 2.2.7 Hlathulula isisusa serarano somdlalo lo. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 2.2.8 Khetha ipendulo enembako uqedelele ngayo umutjho olandelako. Isehlakalo lapho sithola khona uMlakana akata uBusi ngamalanga sisivezela … ngaphasi kwamazinga wesakhiwana somdlalo lo. A Isisusa serarano B Itjharagano C Umraro D Isiphetho (1) 2.2.9 Ingabe uyokuba yini umphumela epilweni yomntwana kaBusi njengombana uyise sele abotjhiwe kanti nonina uqotjhiwe ekhabo? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 2.2.10 Ucabanga bona uyini ummongondaba womdlalo lo? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 2.2.11 Hlathulula umqondo omunyethwe yikulumo evezwe nguBusi ethi, ʹIinyoni zamasiba afanako ziphapha zodwa.ʹ uqalise khulukhulu kilokho okwenzeka emdlalweni. (1) 2.2.12 Tshwaya ngelihlo elibukhali isenzo sakayise lakaBusi sokutsirimezeka ngemva kokuthola bona uBusi uzithwele. (2) 2.2.13 Coca ngekghono lomtloli lokusivezela isethulo (Isingeniso) esinembako somdlalo lo. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) IMITLOMELO YESIGABA B: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 12 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI Phendula YOKE imibuzo. UMBUZO 3: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye 3.1 ʹAKUFUDUKWAʹ – SF Mthombeni Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI E Kusekuseni ngoMgqibelo, uMhlekwa uzilungiselela ukuya edorobheni ngombana inyanga iphelile. Akahlalwa yipukani umuswa wakwaNtuli, nakavelako abentazana baveza langemhlathini. Uthi angembatha, ajame aqale ngaphandle ukuthi ubonwa ngubani. Enzeni nakunje? Azange abulale ubuthongo ebusuku. 5 Umlayezo ongene kumaliledinini ubike imali ekhutjhwe ngokungasiso isivumelwano sakhe. Lokho kusimanga kokugcina, nguye yedwa owazi inomboro yakhe efihlakeleko yokukhupha imali. Akhumbule bona uzakudlula kuphi ngomanyanyatha wakhe onga mlobokazi wakosobantu. Ungafunga uthi akakarhabeli ndawo nasele umbona nakaphuma anqophe 10 edorobheni. IManyanga ingaphasi kwentaba ekulu begodu kuliliqhi lokha nawusuka eManyanga unqophe endleleni ekulu. Ukhamba bewulahleke. Uthe bona angene endleleni ekulu wayigadanga kwaba kanye ngombana urhabele ukuthola kusavuliwe emabulungelweni nemavikilini amakhulu. Nokho imicabango yona ivundla naye ayikamlisi. Kufanele abhadale zoke 15 iindingo zakhe. Babantu abatjha laba zabo aziqedwa. Okubuhlungu kukobana umuntu akafuni ukudlulwa angazi bonyana nanganazo ezinye izinto kufanele ayokweba kuphi. UMhlekwa lo ngomunye ofuna ukudosa amehlo wabantu ngento engekho. Unemodere yejamo nje nezinye iinkolodo zifuna yena. Ulele angakalali 20 aphele avuke athathe nomtjhini wokubala alinge ukuhlanganisa kutlhayele. Abuyele alale azithembise bona kuzazikhetha kusasa. Kuphele kube nelinye ivalo elimrhadlha azizwe aphelelwa mamandla. [Ikhasi 90–91] 3.1.1 Tlola ilanga uMhlekwa aya ngalo edorobheni. (1) 3.1.2 Rhunyeza bona uMhlekwa ulisokana elinjani ukuya ngehlathululo yomtloli. (2) 3.1.3 Hlathulula umraro uMhlekwa aqalene nawo njengoba agijimela ngedorobheni nje. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 13 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential 3.1.4 Ngaphandle kwesikolodo sekoloyi, ingabe ngiziphi ezinye iinkolodo uMhlekwa ekufanele azibhadele? Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 3.1.5 Amagama athi, ʹNangifika esikolweni ngizakufela ngaphakathiʹ asitjelani ngesimilo sakaMhlekwa? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 3.1.6 Ucabanga bona ngiwuphi ummoya ovele endatjaneni engehla le? Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2) 3.1.7 Hlathulula ngokukhambelana kwebizo lakaMhlekwa nezehlakalo ezivezwe endatjaneni le. (2) 3.1.8 Ucabanga bona siyini isisusa serarano endatjaneni engehla le? (1) 3.1.9 Khetha ipendulo enembako kilezi ezingenzasi. UMhlekwa ubonakele akhuluma yedwa endatjaneni engehla le. Isenzo sakhesi siveza irarano: A Langaphandle B Hlangana nabalingisi C Langaphakathi D Hlangana nomlingisi nendawo (1) 3.1.10 Coca wenabe ngesifundo umtloli afuna ukusethulela sona endatjaneni engehla le bewuhlathulule nokobana isifundwesi singamthinta njani umuntu osathoma ukusebenza. (1) 3.1.11 Tshwaya ngelihlo elibukhali ngokukhambelana kwepilo kaMhlekwa nepilo yelutjha elisebenzako eliphila esikhathini sanje. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 14 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential 3.2 ʹYABE YAVELA IFUKWANAʹ – JN Thamana Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI F Nakwenziwa irhubhululo kuyavela bona abafundi abaziwa ngokuhlakanipha esikolweni samabanga aphezulu ngibo abathola ubudisi eemfundweni zemazikweni aphakamileko. Lokhu kubangelwa matjhuguluko atholakala emazikweni aphezulu. Abanye abafundi abaphiweko engqondweni abazitshwenyi ngokufunda, balalela utitjhere kwaphela babambe koke 5 okufundisweko. Abakajayeli ukuzifundela ngombana bafuna umuntu ozobahlathululela. Emazikweni aphakamileko umfundi uyazifundela, azifunele ihlathululo bekazenzele irhubhululo atlole loke ibuthelelo ngomtjhininqondo nanyana ikhompyutha. Akubi yinto elula kumfundi omutjha emazikweni aphakamileko. 10 Nakuye uSidibhana kwathoma kulilitje. Indawo yitja, yikulu ineenthabathaba zeentolo eziseduze kunjalo nje ayikathuli. Wazibuza ayedwa bonyana kuyomthatha isikhathi esingangani ukujayela indawo le. USidibhana nakaqala ubujamo bendawo bekabona kwangathi ulethelwe amasokana, manengi ngasuthi ahliswe ziinlori zemayini. Ubumnandi 15 obebukhona lapho, ungagcina utjhugulukile kilokhu ebewungikho. Ngathana abentwana bayabona ukuqakatheka kwefundo nepilo, bebazakulinga kobana babalekele koke okungaliya amabhudango wabo. Ababelethi bakhe bamfunela indawo yokuhlala khona eyunivesithi. Bebalinga ukubalekela iinlingo ezinengi angahle ahlangabezane nazo nakahlala 20 emqatjhweni. Kghani kubasizile lokho namkha awa? Kwamthatha amalangana uSidibhana bonyana ajayele indawo nekambiso yeyunivesithi. Zomuntu zona angeze waziqeda zoke. USidibhana wanele wabona ikambiso yeyunivesithi, wathoma ukweqiwa ziimfundo begodu azange kubekhona umuntu omsala emuva. Lokho kwamenza waragela phambili ngepilo 25 ayithandako. [Ikhasi 52–53] 3.2.1 Tlola iqhinga elasetjenziswa babelethi bakaSidibhana ukumvikela eenlingweni angahle ahlangabezane nazo nakahlala emqatjhweni. (1) 3.2.2 Ngiliphi ibizelo elifundelwa nguSidibhana eYunivesithi yeVenda? (1) 3.2.3 Tlola umehluko phakathi komfundi osesikolweni samabanga aphezulu nomfundi osemaZikweni aPhakemeko wezeFundo. (2) 3.2.4 Ngokurhunyezweko hlathulula izinto EZIMBILI ezenza bona uSidibhana angakghoni ukuraga kuhle eemfundweni zakhe emva kokujayela eyunivesithi. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 15 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential 3.2.5 Tlola into EYODWA eyenza bona uSidibhana adunyelwe yihloko eemfundweni zakhe nakasafika eyunivesithi. (1) 3.2.6 Hlathulula isizinda esivezwe mtloli endatjaneni engehla le. (a) Sendawo (1) (b) Sesikhathi (1) 3.2.7 Madanisa ibizo elisekholomini A nesitatimende esisekholomini B. IKHOLOMU A IKHOLOMU B (a) Bafikile A Sikolo lapha uyise kaSidibhana bekasebenza (b) Thathakhona khona angutitjherehloko (c) Ayop B Lisokana lakaSidibhana ebelimsiza ngeemfundo eyunivesithi C Mngani kaSidibhana obekamsiza ngokumenzela imiphumela ayithumela ebabelethini bakhe D Lisokana lakaSidibhana ebelimupha imali E Ngunina kaSidibhana (3 x 1) (3) 3.2.8 Hlathulula bona uvezwe amlingisi onjani unina lakaSidibhana endatjaneni engehla le? Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA (2) 3.2.9 Ngokubona kwakho ingabe ngisiphi isehlakalo esiveza isitlhori sendatjana engehla le? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 3.2.10 Ingabe UYAZWELANA nofana AWUZWELANI nababelethi bakaSidibhana ngokuloba imalikazi engaka babhadelela umntwanabo eyunivesithi kodwana yena wakhetha ukungafundi? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) IMITLOMELO YESIGABA C: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 16 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential ISIGABA D: IINKONDLO Phendula YOKE imibuzo. UMBUZO 4: IMILOZANA YOKUDUMISA – M Mtsweni 4.1 Fundisisa ikondlo engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI G KUFA – MS Ntuli 1 Uyikosʹ enjanʹ umabusa ngesidu? 2 Ikosʹ umabusa yedwa, 3 Ikosʹ ezifunzʹ ingasuthi. 4 Lisʹ ugoma, 5 Litjhingʹ ugoma. 6 Awurhalarhali kosi, 7 Awudunduzelwa njengomntwana. 8 Laphʹ udlule khona 9 Kuzwakala ngesililo. 10 Uyikosʹ enjanʹ umabusa ngesidu? 11 Ikosʹ engalayeziko? 12 Ikosʹ enganasihlobo? 13 Umnganʹ utlhoga namunye, 14 Awurhalarhali kosi, 15 Uketula kwamntwana, 16 Uketula kwayise, 17 Ngitjho neqhegwanʹ isilevu 18 Siqala phezulu, ngawe kosi. 19 Uyikosʹ enjanʹ umabusa ngesidu? 20 Ukukhukhutha kwaziwa nguwe, 21 Ukunanya kwaziwa nguwe 22 Ukutshetsha kwaziwa nguwe. 23 Ukunanaba kwaziwa nguwe. 24 Ophenjwe nguwʹ awothiwa, 25 Wothiwa yihloko leya. 26 Ngawe sineentandani, 27 Ngawe sinabahlolokazi. 28 Kufa, ubuyaphi ngobusʹ obutjhotjhobeneko? 29 Iintjhaba zoke zesaba wena, 30 Ubhodla ngesidu. 31 Uginya ngesidu. 32 Inaka wembatha lezulu 33 Lengwe lona ngaselidabukile. 34 Esingapheliko siyahlola: 35 Ngelinyʹ ilangʹ uzakuketuka nawe, 36 Kubusʹ uMenzi wepilo ngenyama. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 17 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential 4.1.1 Tlola isithombengqondo esimunyethwe mumuda ongenzasi. ʹUyikosʹ enjanʹ umabusa ngesidu?ʹ (1) 4.1.2 Tlola umhlobo wevumelwano otholakala emideni engenzasi. ʹLisʹugoma, Litjhingʹugoma.ʹ (1) 4.1.3 Tlola imihlobo EMIBILI yabantu ekuthiwa babulawa kukufa ngokuya kwendima yesi-2 yekondlo engehla le. (2) 4.1.4 Ngokurhunyezweko hlathulula ngephuzu ELILODWA ummongondaba omunyethwe mumuda wama-20 ukuya kewama- 23 esetjenziswe yimbongi ekondlweni engehla le. (1) 4.1.5 Hlathulula bona imbongi itjho ukuthini ngomuda othi, ʹIkosi ezifunzʹ ingasuthiʹ osetjenziswe endimeni yoku-1 yekondlo engehla le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 4.1.6 Emudeni we-16 imbongi ithi, ʹUketula kwayiseʹ. Ngiziphi iindlela uRhulumende azisebenzisako ukusiza abentwana ababhujelwe babelethi babo ukuze iimfuneko zabo zitjhejeke bebondleke? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 4.1.7 Ungaba yini unobangela owenza abantu bona babhubhe khulu kangaka amalanga la? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 4.1.8 Hlathulula bona mumuntu onjani okuthiwa yintandani ngokuya komuda wama-26 ekondlweni engehla. (1) 4.1.9 Ucabanga bona imbongi ikhuluma ngobani emudeni wama-36 wekondlo engehla le? Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2) 4.1.10 Ngokubona kwakho, bekungaba yinto EHLE nofana ENGASIYIHLE bona woke umuntu angabhubhi aphile unomphela ephasinapha? Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (1) 4.1.11 Tshwaya ngommoya ozwakaliswa yimbongi emudeni we-16 ukuya kewe-18 bewuhlathulule nokobana uba nawuphi umthelela ebentwaneni abasakhulako. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 18 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential 4.2 Fundisisa ikondlo engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI H UMTHETHO – MS Ntuli 1 Lirholo lepilo, 2 Likhaya lesirhodlʹ esikhulu, 3 Uthanyelʹ iinzibi zedwendwe, 4 Nawungekhʹ ikhakhayi liyambuleka, 5 Ipilʹ irarana sarhara. 6 Ipilʹ ingenwe yihlabathi ngeendlebeni, 7 Amehlʹ acimez’ aqalile, 8 Ukukhanya kufane nomnyama. 9 Umthetho likhande, 10 Likhande leenkutani namatjhatjha, 11 Iphasi lijame ngomthetho, 12 Wawa liyawa, kusalʹ amarubhi. 13 Ngomthetho siyathethelelwa, 14 Ngomthetho siyabuthelelwa. 4.2.1 Tlola ubukondlo OBUBILI obutholakala emudeni we-11 ukuya kewe-12 yekondlo engehla le. (2) 4.2.2 Tlola bewuveze umhlobo wevumelwano otholakala emudeni we-13 newe-14 ekondlweni engehla le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 4.2.3 Rhunyeza izinto EZIMBILI imbongi ethi ziyenzeka lokha umthetho nawungekho. (2) 4.2.4 Hlathulula bona uyini umthetho ngokuya ngekondlo engehla le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 4.2.5 Ucabanga bona uyini umnqopho wembongi ngokusebenzisa ibuyelela mqondo elitholakala emudeni we-13 newe-14 ekondlweni engehla le? Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 4.2.6 Hlathulula umqondo omunyethwe mumuda we-7 ukuya kewobu-8. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 4.2.7 Ucabanga bona ngisiphi isehlakalo lapho umthetho uba likhande lamatjhatjha khona? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 4.2.8 Hlathulula okutjhiwo yimbongi ngomuda we-3 wekondlo le. (1) 4.2.9 Ngokubona kwakho ingabe iinzibi ekukhulunywa ngazo ekondlweni engehla le ziyathanyelwa kwamambala enarheni yeSewula Afrika? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 19 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential 4.2.10 Tshwaya ngokuphumelela kwembongi ukusebenzisa isithombengqondo esinembako emudeni wesi-5 wekondlo engehla le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) IMITLOMELO YESIGABA D: 35 INANI LOKE: 70 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele FAL

View all