Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IGREYIDI 12
ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
NOVEMBA 2023
IMITLOMELO: 70
ISIKHATHI: Ama-iri ama-2½
Iphepheli linamakhasi ali-18.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2023 papers 



_hlayiso.com_--7353c80e-0f98-4309-a741-9665febe859a/v1-6b1fa7c0eb05e8c9b822/card.webp)

View all





isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2023 Question Paper
Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2023, 18 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2023 · isindebele. Question paper, 18 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Question paper
- Year
- 2023
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 18
- File size
- 658.0 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 18
This exam
NSC November Exam 2023
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ubukghwari / Literature (Set Works)18 marks
- Question 1.2Ubukghwari / Literature (Set Works)17 marks
- Question 2.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)17 marks
- Question 2.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)18 marks
- Question 3.1Ubukghwari / Literature (Set Works)18 marks
- Question 3.2Ubukghwari / Literature (Set Works)17 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 2 DBE/Novemba 2023
NSC
YELELA
1. Funda imilayelo ngokuyelela ngaphambi kobana uphendule imibuzo.
2. Ungalingi ufunde iphepha lemibuzo loke. Qala ikhasi lokumunyethweko
elisekhasini elilandelako bese utshwaya iinomboro zemibuzo ebuzweko
ngeencwadi ozifundileko kilomnyaka. Ngemuva kwalapho, funda imibuzo le
bese ukhetha leyo ofisa ukuyiphendula.
3. Iphepheli LINEENGABA EZINE:
ISIGABA A: Inovela (35)
ISIGABA B: Umdlalo (35)
ISIGABA C: Iindaba ezifitjhani (35)
ISIGABA D: Iinkondlo (35)
4. Khetha IINGABA EZIMBILI uphendule ngazo.
ISIGABA A: INOVELA
Phendula imibuzo yenovela oyifundileko.
ISIGABA B: UMDLALO
Phendula imibuzo yomdlalo owufundileko.
ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI
Phendula imibuzo ngeendatjana ZOMBILI.
ISIGABA D: IINKONDLO
Phendula imibuzo ngeenkondlo ZOMBILI.
5. Sebenzisa irhelo lokuhlola ukuqinisekisa bona yoke imibuzo uyiphendulile.
6. Landela imiyalo onikelwe yona ekuthomeni kwaleso naleso sigaba
ngokuyelela okukhulu.
7. Nombora iimpendulo zakho ngendlela ezinonjorwe ngayo ephepheni
lemibuzo.
8. Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.
9. Isikhathi esiphakanyisweko sokuphendula isigaba ngasinye:
ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-75
ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-75
ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-75
ISIGABA D: Pheze imizuzu ema-75
10. Tlola ngesandla esihle nesibonakalako.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 3 DBE/Novemba 2023
NSC
IKHASI LETHEYIBULA LOKUMUNYETHWEKO:
Ikhaseli lizokusiza abafundi bona bakghone ukukhetha imibuzo ebafisa ukuyiphendula
ngaphandle kokufunda loke iphepha lemibuzo.
ISIGABA A: INOVELA
Phendula YOKE imibuzo.
INOMBORO YOMBUZO IMITLOMELO INOMBORO YEKHASI
1.1 UBonakele 18 5
1.2 UBonakele 17 6
ISIGABA B: UMDLALO
Phendula YOKE imibuzo.
2.1 Umngani 17 8
2.2 Umngani 18 10
ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI
Phendula YOKE imibuzo.
3.1. 'Ngakhe ngaziphandla' 18 12
3.2 'Sife sepoto' 17 13
ISIGABA D: IINKONDLO
Phendula YOKE imibuzo.
4.1. 'Ikhambo lamaswaphelo' 17 15
4.2. 'Abe munye umlingani' 18 17
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 4 DBE/Novemba 2023
NSC
IRHELO LOKUQINISEKISA
Tlola itshwayo (√) erhelweni lokuqinisekisa elilandelako ukuhlola bona uphendule yoke
imibuzo elindelekileko.
ISIGABA IINOMBORO INANI LEMIBUZO ITSHWAYO
ZEMIBUZO EZOKUPHENDULWA (√)
ISIGABA A:
UMBUZO 1.1 1.1.1–1.1.11 2
UMBUZO 1.2 1.2.1–1.2.11
ISIGABA B:
UMBUZO 2.1 2.1.1–2.1.10 2
UMBUZO 2.2 2.2.1–2.2.10
ISIGABA C:
UMBUZO 3.1 3.1.1–3.1.10 2
UMBUZO 3.2 3.2.1–3.2.11
ISIGABA D:
UMBUZO 4.1 4.1.1–4.1.10 2
UMBUZO 4.2 4.2.1–4.2.10
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 5 DBE/Novemba 2023
NSC
ISIGABA A: INOVELA
Phendula YOKE imibuzo.
UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana
1.1 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI A
UBonakele bekagelagela loke ihlathi afunana neenthelo zemmangweni.
Ebusuku godu alale khona lapho ehlathini. Kwaze kwaphela amalanga
amathathu alala khona lapho ehlathini.
'Ngimi lo osele aphenduke intandani namhlanjesi kube abazali bami basaphila
bobabili?' Watjho njalo zehla zalandelana iinyembezi kodwana wazisula 5
ngombana akekho umuntu angamlilela nasele kunjengobana kunje.
'Namhlanjesi ngizwa umzimbami lo ungangivumeli kuhle bona ngiyokulala
kilelihlathi ngombana izolo ngibone inyoka phezu komuthi.' Athule aqale
ngehlathini lapha avame ukulala khona. 'Ipheze yangigongoda inyoka leya.
Njeke kuncono ngiyokulala kude nehlathi namhlanjesi.' Wasuka khonokho 10
wangena etjanini obude obumdlulako watjhinga kenye intatjana egade
ayibona ivele kancazana kude nehlathi.
Uthe asakhamba lapho etjanini obude, wabona intuthu ithunya kude. Wavele
wazibonela bonyana lapha kuthunya khona intuthu le, kunomuzi. Naye akazi
bonyana yini into eyamtjela bonyana abandamele ngapha kuvela khona 15
intuthu le. Kodwana wazibona sele avelele ngakhona. Wajamela kude
waqalisisa. Kwenzeka koke lokhu nje sekuthoma ukurhwalala, sekuthoma
ukobana kube nzima yoke inarha ngombana nakhu neenkwekwezi bezivalwe
mamafu njengombana izulu gade lithembisa ukuna ebusuku. Uthe asajame
lapho uBonakele asararekile, wezwa umzimba ufikelwa kukwesaba. 20
[Ikhasi 10–11]
1.1.1 Veza bona uBonakele walala amalanga amangaki ehlathini. (1)
1.1.2 Tlola isilwana esapheze saluma uBonakele ngesikhathi alele
ehlathini. (1)
1.1.3 Tlola ubudisi uBonakele ahlangabezana nabo nakafika ehlathini.
Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2)
1.1.4 Ngokurhunyezweko hlathulula umraro owenza bona umlingisi
oyikutani aziphe inarha. (1)
1.1.5 Hlathulula igadango lokuthoma elathathwa nguBonakele
lokurarulula umraro anawo ekhabo nelingakhange liphumelele
elivezwe esingenisweni senovela le. (2)
1.1.6 Inovela le inesizinda sesikhathi sakade. Hlathulula izinto
ezifakazela bona yenzeka esikhathini sakade. Ipendulwakho ayibe
maphuzu AMABILI. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 6 DBE/Novemba 2023
NSC
1.1.7 Hlathulula ikolelo evezwe sisenzo sakaMahlangu sokuyokufuna
abentwabakhe ngemva kokuvakatjhelwa nguSgwadi.
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.1.8 Khetha ipendulo enembako kilezi ezingenzasi.
Indlela uBonakele akhule ngayo ikhombisa …
A adelela.
B atlhoriswa.
C atlhaga.
D B no C. (1)
1.1.9 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO
IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.
UNaMndebele ngumma owuthanda kwamambala umndenakhe. (2)
1.1.10 Coca ngoBonakele amlingisi ongadlali ngamathuba nakavelako
epilwenakhe. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.1.11 Tshwaya ngokuphumelela komtloli ukusethulela isingeniso
esinebako senovela le. Sekela ipendulwakho ngamaphuzu
AMABILI. (2)
1.2 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI B
ERhawudeni, kulapha sifumana khona unina kaBonakele. Wathi lokha
nakasuka eSiyabuswa kwakhe, wadojwa mfazi weNdiya. Umfazi weNdiya lo
wafumana uNaMndebele asagelagela nenarha yangeSiyabuswa, ilanga
seliyozilahla kunina. UNaMndebele walitjela koke okwakumtshwenya. Umfazi
weNdiya lo khabe eze la eSiyabuswa ukuzokuthengisa izambatho. Njeke 5
uNaMndebele wazibawela umsebenzi kilomfazi weNdiya. Kwaba kukhamba
kwakhe-ke uNaMndebele unina kaBonakele, njengombana sesimfumana
lapha eJwanasbhege nje.
UNaMndebele wasebenza ngokukhulu ukuzimisela ahlala khona lapha
edorobheni. Ngitjho nanyana ungahlala kamnandi kangangani, ube nemali, 10
izambatho nokudla okwaneleko kodwana angekhe wavala isikhundla
somndenakho. Umndenakho uthatha indawo yokuthoma ehliziyweni. Kwaba
njalo nakuNaMndebele. Belingatjhingi ilanga ungakamfikeli umcabango
wendodanakhe uBonakele nomyenakhe uMahlangu. 'Namhlanje sekuphele
iminyaka elithoba sahlukana no ... no ...' Athi asacabanga njalo 15
uNaMndebele, azizwe zehla zilandelana iinyembezi kodwana arhabe azisule
ngesandla. Ayizwe ihliziywakhe ingasuthi ifuna ukujama. Ezwe afikelwa
siyeziyezi. Kufike ikungu ivale amehlwakhe kube ingasuthi uzakuwela phasi.
Asuke aye ngekamurweni lakhe, afike khona ahlale embhedeni.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 7 DBE/Novemba 2023
NSC
'Wangenza uMahlangu ngokungihlukanisa nendodanami ekukuphela kwayo. 20
UMahlangu bengimthanda ngehliziyo yami yoke. Ayikho enye indoda
engizabe ngisayithanda njengoMahlangu. Yindoda yomtjhado, kunjalo nje.
Ngimthanda ngayo yoke ihliziyo eneenthembiso engazenza phambi
komfundisi nebandla lekonzo, nebusweni bababelethi bami. Ngatjho ngathi
25
siyokufa silahlane sinoMahlangu.'
[Ikhasi: 45–46]
1.2.1 Tlola iminyaka uNaMndebele egade sele ayihlezi lapha
ebekasebenza khona ngaphambi kobana abuyelane
nomndenakhe. (1)
1.2.2 Hlathulula indlela uNaMndebele afika ngayo eRhawudeni. (1)
1.2.3 Tlola umehluko phakathi kweendlela abantu bakwaKhoza
nebakwaMahlangu ebebaphila ngayo. (2)
1.2.4 Rhunyeza ummongo webhudango uNaMndebele aba nalo
ngomndenakhe. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1)
1.2.5 Rhunyeza izinto EZIMBILI ezimbi ezenziwa nguNaSilombo ezenza
bona ikusasa lakaBafunani lingakheka. (2)
1.2.6 Ucabanga bona uyini umnqopho womtloli wokusebenzisa uNduku
banoSponono bona bahlale babetha uBonakele, bamthathele
imalakhe bebamonele nepahlakhe? Sekela ipendulwakho
ngephuzu ELILODWA. (2)
1.2.7 Ingabe isenzo sakaMahlangu sokungakhalimi uNaSilombo
simveza amlingisi onjani? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.2.8 Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako.
Isehlakalo esisakhela isitlhori enovelini le kulokha:
A UNaSilombo atlhorisa uMahlangu.
B AboNduku nabatjhisa indawo la bekuhlala khona uBonakele.
C UBafunani nakaziphosela phambi kwekoloyi bewahlongakala.
D UBonakele nakathumba unongorwana wephasi kezeendubulo. (2)
1.2.9 Siyini isisusa serarano esibangele bona uNaMndebele azithole
akile ndawo akiyo etheksthini engehla? Ipendulwakho ayibe
liphuzu ELILODWA. (1)
1.2.10 Coca ngommoya otholakala kwaMthimunye lapha uBonakele
bekaqatjhe khona ikamuru. Ipendulwakho ayibe liphuzu
ELILODWA. (1)
1.2.11 Tshwaya ngokufezeka kwesithembiso esenziwa nguNaMndebele
kuMahlangu phambi komfundisi nababelethi bakhe. Ipendulwakho
ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
IMITLOMELO YESIGABA A: 35
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 8 DBE/Novemba 2023
NSC
ISIGABA B: UMDLALO
Phendula YOKE imibuzo.
UMBUZO 2: UMNGANI – ST Nkambule
2.1 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI C
UMLAKANA: Litjho ulibuyelele lelo Busi. Mina ngapha ngilila ngokobana
ngathana nginemali ngabe ngiyokufunda, kodwana uKhabo
unesekelo loke elifunekako, kodwana yena akafuni
ukulisebenzisa.
U-OSCAR: (Angenelela) Nami isangirarile ikulumo kaKhabo. 5
UKHABO: (Agandelela) Bakwethu ngisabuyelela godu, ngithi umuntu
akaphiliswa yifundo kwaphela.
UMLAKANA: (Amngene emlonyeni.) Siyakwazi lokho Khabo, kodwana thina
sifuna ifundo.
U-OSCAR: Khabo thina ibhudango lethu kufunda, ingasi irhwebo. 10
UBUSI: Unembile Oscar thina sinebhudango lokufunda, begodu
nakungimi irhwebo okhuluma ngalo lelo angilifuni nokulibona
nalapha likhambe khona.
UKHABO: Mlakana mina ngilinga ukusiza wena njengomngani. Ungaphiki
noBusi bano-Oscar emakhabo bazokukghona ukubaragelisa 15
phambili ngokubafundisa, wena iza kimi singalokho sidla
isikhathi asithome sihlele bona irhwebo engikhuluma ngalo leli
singaliraga njani sobabili.
UMLAKANA: (Afuthumale) Ungangirhapheli wena, uzwe batjho mina
ngitlhoga ukubonisana nawe ngezamarhwebo? 20
UBUSI: (Ngokuphela ihliziyo.) Khabo ngibawa bona usitjhidele,
ngombana ngasuthi asigidi igido linye nawe, ekuseni nguwe
obange irarano nagadesi ngasuthi ufuna ukubanga elinye
irarano.
UMLAKANA: Unembile lapho Busi akasitjhidele uKhabo sizokwazi 25
ukukhuluma kuhle sisodwa.
UKHABO: (Anqophise kuBusi.) Kuyafana nanyana ningangiqotha Busi,
kodwana nina nizikhohlisa ngelize.
U-OSCAR: (Amngene emlonyeni.) Khabo isintu asitologwa, ngalokho
sibawa bona wenze lokhu esikubawa khona. 30
[Ikhasi 25–26]
2.1.1 Tlola ibhudango abantu abalandelako abanalo mayelana nekusasa
labo.
(a) UBusi banoMlakana (1)
(b) UKhabo (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 9 DBE/Novemba 2023
NSC
2.1.2 Tlola bona ngubani unina kaMlakana. (1)
2.1.3 Ngokurhunyezweko hlathulula isisusa serarano esiphakathi
kwabangani abavezwe etheksthini engehla. (2)
2.1.4 Hlathulula izinto ezibufakazi bokobana umdlalo lo wenzeka
esikhathini sanje ukuya ngetheksthi engehla. Ipendulwakho ayibe
maphuzu AMABILI. (2)
2.1.5 UMbizo uthi: 'Nawufuna imali Sello, kumele usebenzise imali.'
Hlathulula iqhinga elenziwa nguMbizo ukuze uMlakana agcine
asisebenzi sakhe. (1)
2.1.6 Ucabanga bona ngiziphi izinto ezenza bona ubujamo bokutlhaga
kwakaMlakana buvezwe buyihlanganisa emdlalweni lo?
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
2.1.7 Ucabanga bona abadlali abalandelako bavezwe bamhlobo bani
wabadlali?
(a) UMlakana (1)
(b) USello (1)
2.1.8 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi.
Umtloli womdlalo lo ngokwenza bona uMbizo adosele uMlakana
ekuthengiseni iindakamizwa eyunivesithi bekanqophe
ukusivezela …
A isitlhori somdlalo.
B isizinda sesikhathi.
C Irarano.
D Isiphetho. (2)
2.1.9 Tshwaya ngomlayezo owufumene emdlalweni lo. (1)
2.1.10 Coca wenabe ngokuphumelela komtloli ukusethulela isiphetho
somdlalo lo. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 10 DBE/Novemba 2023
NSC
2.2 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI D
(Kusekuseni ngerhayisini kwaMfundisi kunoNaMathibela banomfundisi.)
UNAMATHIBELA: (Angakathabi) Baba uyabona bonyana ifundo ingisilinga
ngani?
UMFUNDISI: (Arareke) Ekuseni kangaka sekonakalephi namfazi?
UNAMATHIBELA: UBusi akasafuni ukwenza litho ekhayapha. Nawuthi 5
uyambuza ukutjela bona esikolweni bathe azokuphumula,
kungasi ukuzokusebenza.
UMFUNDISI: Iincwadi ziyadinisa namfazi, ngalokho kumele baphumule
abafundi, baphumuze nomkhumbulo.
UNAMATHIBELA: Ukwazelaphi lokho ngombana wena akhange wafunda? 10
UMFUNDISI: Nabadala bayatjho bona wafunda khulu uvangana
umkhumbulo, ngalokho kumele unande uphumula.
UNAMATHIBELA: Kungani wena awuvangani, kodwana uhlala ufunda umtlolo
welizwi likaZimu?
UMFUNDISI: Iindaba zikaZimu zimnandi mkami, azifani nefundo 15
efundwa bantwabethu. IBhayibheli iyatjho bonyana
kweZulu akufani nokwephasinapha.
UNAMATHIBELA: (Akhuluma akhamba.) Ngisusela mina ngeenolwani zakho.
UMFUNDISI: Alo uyaphi ngombana sisakhuluma?
UNAMATHIBELA: Ngisayokuvusa uBusi. Akusisesibhedlela nofana ehotela, 20
lapha angalala khona bekube semini.
UMFUNDISI: Namfazi lisa umntwana aphumule.
UNAMATHIBELA: (Akokode be avule ibadi angene kungakathiwa ngena
ngelawini likaBusi.) Wena Busi watutumala, awuboni
sekusemini lapha ngaphandle? 25
UBUSI: (Angunguze) Ngi … ngi … awa.
UNAMATHIBELA: (Amngene emlonyeni.) Nawusalele ngalesikhathi
uyokuhlwengisa nini indlu bewupheke nini?
UBUSI: (Angunguze) Ngi … ngizokuvuka mma.
UNAMATHIBELA: (Ambule ingubo.) Vuka khona nje. (Athulathule) Busi 30
ngasuthi uyagula nje?
UBUSI: (Angunguze) A … a … awa.
UNAMATHIBELA: Busi uyatjhisa?
UBUSI: (Alile)
UNAMATHIBELA: (Asilingeke) Ngakhe ngatjho bona angeze waphasa 35
eemfundweni zakho. Ngathana wangilalela, ngabe
uyasebenza. Bewungeze waba nesikhathi sokugijima
nabesanyana.
UBUSI: (Akhuluma alila.) Ngilibalela mma.
UNAMATHIBELA: (Amnembe ngepama.) Ngathini kuwe Busi? 40
UBUSI: (Alile khulu.)
[Ikhasi 89–90]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 11 DBE/Novemba 2023
NSC
2.2.1 Tlola imisebenzi EMIBILI ekufanele yenziwe nguBusi ngokuya
ngoNaMathibela. (2)
2.2.2 Veza isizathu esenza bona uNaMathibela azizwe angakathabi
ukuya ngetheksthi engehla le. (1)
2.2.3 Tlola amagama wamasokana AMABILI ebekanobudlelwano
noBusi. (2)
2.2.4 Rhunyeza umehluko phakathi kombono kaMfundisi onguyise
kaBusi nonina uNaMathibela mayelana nekusasa lakaBusi.
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
2.2.5 Hlathulula umqondo omunyethwe yikulumo ethi, 'Busi uyatjhisa.' (1)
2.2.6 Ukuya ngokwemileyo yesakhiwana somdlalo lo ucabanga bona
umtloli bekanqophe ukuwufikisa kiliphi izinga umdlalwakhe
ngokwenza bona uMlakana abhalelwe kuthola imali yokuzitlolisa
eyunivesithi. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
2.2.7 Ucabanga bona mhlobo bani werarano elitholakala etheksthini
engehla. Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2)
2.2.8 Hlathulula isizinda sehlalo uqalise khulukhulu ekhabo kaMlakana. (2)
2.2.9 Coca ngokuphumelela komtloli ukusethulela isehlakalo esisivezela
isitlhori somdlalo lo. (2)
2.2.10 Ingabe UYAMZWELA nofana AWUMZWELI uKhabo ngokuzithola
sele abotjhiwe esiphethweni somdlalo lo? Sekela ipendulwakho
ngephuzu ELILODWA. (2)
IMITLOMELO YESIGABA B: 35
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 12 DBE/Novemba 2023
NSC
ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI
Esigabenesi, imibuzo isedwe ngeendatjana ezilandelako:
'Ngakhe ngaziphandla' – DN Msiza
'Sife sepoto' – NJ Msiza
UMBUZO 3: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye
Funda amatheksthi weendatjana AMABILI la bese uphendula imibuzo ngendatjana
ngayinye. Inani lemitlomelo elabelwe umbuzo ngamunye lisetjenziswe
njengomhlahlandlela wependulo elindelweko.
TJHEJA: Phendula imibuzo ngamatheksthi WOMABILI, Isib: UMBUZO 3.1 no 3.2.
3.1 'NGAKHE NGAZIPHANDLA' – DN Msiza
Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI E
Ukhuthele uSizani. Nawungaziko uzakuthi mumuntu ozihlalele ekhaya
ongakafundi. Nakafikileko uhlwengisa ngaphakathi nangaphandle. Uvuke
ngamasa wathoma ngokuthanyela amacabazi. Ngesinye isikhathi kuthiwa
umntwana akabafuzi ababelethi bakhe. NayingunaMabona wazibeletha
emntazaneni wakwakhe. Nakabuya ekuthanyeleni wafumana unina sele 5
avukile ahlambile, wamenzela itiye. Okwamrarako kukobana umnakwabo
omncani akabonakali. Yena ujayele bonyana nakuvukwako kwabo
bayatjhayisana.
Kuthe nakuthoma ukutjhisa wavela uSithokozile. Kwafika imicabango
eminengi kudadwabo. 'Kghani ufunde bekwaba sebusuku khulu? Kghani ulele 10
aphilelwa?' Okwadanisa udadwabo kukobana ithabo phakathi kwakhe
nomnakwabo alisafani nekuthomeni. Ubalekisa amehlo begodu uneenhloni.
Udadwabo nanyana athi wenza ihlaya akasathabi kangako.
Uqeda ukuhlwengisa uSizani uzwakala sele asithi, 'Sithokozile ngifuna
iingubo zakho. Ngifuna nokuyokuhlwengisela ngapha ulala khona.' Iminyaka 15
yoke bewuzwa ngaye uSizani akwakwazela sekasithi: 'Kwa! Kwa! Kwa! Kwa!
Kwi! Wenze njalo msana wakwethu. Ungifuze ungabi litjhatjha.' Omunye
nomunye gade azizwela bona uSithokozile uphumelele kuhle. Nakafika
ngapha kulala umntwana wakwabo, ufumana kwendluliwe.
Ngaphambi kobana abuthe iingubo, wezwa kunephunga angalithandiko. 20
Uthoma ngokuvula iincwadi. Uhlangana neputjhana ephuthelweko.
Nakayivulako iyamrhitjha. Njengomuntu osebenza kezamaphilo,
uyakhumbula bona ikhristali-methi sidakamizwa esiyingozi. Isidakamizwesi
singenelela eengazini khulu. Ngokuya ngebezamaphilo, phezu kweenyanga
ezisithandathu sisetjenziswa maphesenti asuka kelilodwa aya kamatjhumi 25
alithoba.
[Ikhasi 68–69]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 13 DBE/Novemba 2023
NSC
3.1.1 Tlola izinto EZIMBILI ezisitjela bona uSizani umumuntu
okhutheleko. (2)
3.1.2 Rhunyeza ubujamo obafunyanwa nguSizani lapha kulala khona
uSithokozile. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2)
3.1.3 Veza umehluko mayelana neemfundo zakaSithokozile
ngaphambilini nagadesi. (2)
3.1.4 Hlathulula umsebenzi wokuziphilisa owenziwa nguSizani. (1)
3.1.5 Ingabe isenzo sakaSizani sokufika kwabo ahlwengise bekapheke,
simveza amlingisi onjani. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1)
3.1.6 Ingabe siyini isisusa serarano esitholakala endatjaneni le? (2)
3.1.7 Hlathulula isizinda sesikhathi esitholakala endatjaneni le.
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
3.1.8 Hlathulula umqondo omunyethwe yikulumo ethi, 'Akwate khulu
akghanywe ligwebu.' (2)
3.1.9 Coca ngokuphumelela komtloli ukuthiya umlingisi onguKhuzani
igama elinembako. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
3.1.10 Tshwaya ngokuphumelela komtloli ukunikela indatjana le isihloko
esiyifaneleko. Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2)
KANYE
3.2 'SIFE SEPOTO' – NJ Msiza
Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI F
UNaNjoma ulele benyoni, umtato ovela bekezamaphilo ungene nakathi
uyalala. Akusizi ukubalabala emsebenzini bamlindile. Kufanele aphanagele
arhabe ngombana indawo yaKwaPepezile iseentabeni. Wathaba khulu
mhlana afunyana umbiko othi, ukhutjhulelwe esikhundleni sokuba
ngutitjherehloko. Namhlanje umthwalo awuthweleko uphele ulethe ukuzisola. 5
Kuthiwa ungakhulumi zalapho uyakhona, ukhulume zalapho ubuya khona.
NakuNaNjoma kunjalo, uyowuthatha kuphi umgodi wokuthi azifihlele
ababelethi nakafika esikolweni. Lokhu okwenzeke eThwalisanani kuyinto
angazange ayibone nofana ayizwe. 'Madekhethu! Ngizakubona ngitheni?
Ngilele ngithatha lokhu ngikubeka la ngithathe lokha ngikubeke le 10
ngemicabango. Nawufika esikolweni abotitjhere bakurhudulele amehlo.'
Nakabandamela esikolweni kwathi akabuyele emuva. Yeke-ke ijoni lifela
emsebenzini. Wathi uzakukghona. Nakubafundi barhatjheke njengomncamo
ngaphandle. Abotitjhere nabo bazenza amakhondlo ukatsu nakangekho.
Abanandaba nelitho, ababelethi abane bafike bangeniswa e-ofisini 15
lakatitjherehloko bahlala bamlinda. Utitjhere uNyathi olisekela uthe koke
abeze ngakho kungaphezulu kwamandla wakhe. Nangathana umuntu
omdala uyabetjhwa, uNaNjoma bekazakuthoma ngabotitjhere. Abentwana
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 14 DBE/Novemba 2023
NSC
barhatjheke njengomncamo nje isekela lona abalibeki ndawo. Nakangena e-
ofisini wazibonela bonyana kumbi. Izolo kube nemilayezo evela emakhabo 20
labentwana abane ethi bamukelwe esibhedlela ekuseni. Okumlalise
kabuhlungu mitato yabezamaphilo ethome ukungena angakalali ebeyibuza
ngokudla okuphiwa abentwana esikolweni.
[Ikhasi 25–26]
3.2.1 Tlola igama lendawo lapha indatjana le yenzeka khona. (1)
3.2.2 Tlola isikhundla esiphethwe nguNaNjoma emsebenzinakhe. (1)
3.3.3 Ngokurhunyezweko veza ubujamo obatholwa nguNaNjoma lokha
nakabandamela esikolweni. Ipendulwakho ayibe maphuzu
AMABILI. (2)
3.2.4 Rhunyeza isizathu esenza bona uNaNjoma alale kabuhlungu. (2)
3.2.5 Dzubhula amagama asetheksthini engehla asitjela bona uNaNjoma
bekakatelelekile bona aye emsebenzini nanyana ubujamo (1)
bebubumbi nje.
3.2.6 Ucabanga bona isenzo sakaNyathi sokulisa izinto ziphume
elawulweni lokha uhlokokulu nakangekho simveza amphathi
onjani? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
3.2.7 Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako:
Umlingisi oyikutani endatjaneni le …
A nguNaNjoma.
B nguMabilana.
C babelethi babentwana abagulako.
D bafundi abagulako. (1)
3.2.8 Umtloli uthi, 'Abotitjhere nabo bazenza amakhondlo ukatsu
nakangekho.'
Ucabanga bona bobani abangathekiswa nokulandelako:
(a) Amakhondlo (1)
(b) Ukatsu (1)
3.2.9 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO
IQINISO bese usekela isiqunto osithetheko ngephuzu ELILODWA.
Isisusa serarano endatjaneni sitholakala lapha kufika khona
umphathi wesiyingi seLeshokeng uMabilana noRatjhotjhi omhloli
wokudla okhambisana nodade ovela kezamaphilo. (2)
3.2.10 Ngokubona kwakho ucabanga bona ngisiphi isehlakalo esisivezela
isitlhori endatjana le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
3.2.11 Tshwaya ngesifundo osithole endatjaneni engehla. Ipendulwakho
ayibe liphuzu ELILODWA. (1)
IMITLOMELO YESIGABA C: 35
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 15 DBE/Novemba 2023
NSC
ISIGABA D: IINKONDLO
Esigabenesi, phendula imibuzo isedwe ngeenkondlo ezilandelako:
'Ikhambo lamaswaphelo' – JN Malobola
'Abe munye umlingani' – AB Mthombeni
TJHEJA: Phendula imibuzo ngeenkondlo ZOMBILI, Isib: UMBUZO 4.1 no 4.2.
UMBUZO 4
4.1 Fundisisa ikondlo engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
IKHAMBO LAMASWAPHELO – JN Malobola
1 Ithenjana bengisese nalo bona
2 Namhlanje ngizabe nginawe,
3 Bengisenawo amabhudango wakho,
4 Bengisathi ngizakhe ngimunye ilemuko namasiko,
5 Kanti ngizibambise idonga.
6 Nokho bengibonile bona uyadosa,
7 Ubambene nengwe yomlomokazi,
8 Akunala ungabuyi khona,
9 Ulinga amaqhinga wokubalekela
10 Ubukhali bengwe, lengwe ekubambileko.
11 Ukuphuma nokutjhinga kwelanga
12 Bekungiqinisa amadolo,
13 Ngisithi uzakuthatha amagadango
14 Weminyaka unathi,
15 Sicoce siyelejane ngepilo kanti do.
16 Amalanga wamaswaphelo akhamba,
17 Arhabile atjhingile siwaqalile,
18 Asiphamba sangabona
19 Bonyana ayasibalekela,
20 Sasala sibambe uboya bentenetjha.
21 Ugijimile ubuthelela, utlhama umuzi,
22 Ubethele watjhumega, watjala,
23 La ugadange khona kuyabonakala,
24 Ngancanye besele uvumile,
25 Nabe kungabhali ikhambo lamaswaphelo.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 16 DBE/Novemba 2023
NSC
4.1.1 Dzubhula amalungu asakhela imihlobo yevumelwano elandelako
etholakala endimeni yoku-1 yekondlo engehla.
(a) Ivumelwano-thoma. (1)
(b) Ivumelwano-phakathi. (1)
4.1.2 Tlola ubukondlo OBUBILI obumunyethwe mumuda ongenzasi.
Ubukhali bengwe, lengwe ekubambileko. (2)
4.1.3 Tlola isithombengqondo esimunyethwe mumuda ongenzasi.
Ukuphuma nokutjhinga kwelanga. (1)
4.1.4 Dzubhula imida ekondlweni engehla ehlathulula lokhu
okulandelako:
(a) Imbongi beyizikhohlisa nabeyizitjela bona isazokufunda
okukhulu embelethinayo. (1)
(b) Umbelethi wembongi naye wamukela asaphila bona
uzokubhubha nakabona angapholi ekuguleni ebekumphethe. (1)
4.1.5 Ucabanga bona imbongi ikhuluma ngamaqhinga anjani nayithi
umbelethayo bekalinga amaqhinga wokubalekela ukugula ebegade
kumphethe? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
4.1.6 Hlathulula ummongondaba womuda ongenzasi.
Nokho bengibonile bona uyadosa. (1)
4.1.7 Hlathulula ubudisi umntwana angaqalana nabo ngemva kobana
ahlongakalelwe mbelethakhe asese mncani. Ipendulwakho ayibe
maphuzu AMABILI. (2)
4.1.8 Ucabanga bona imbongi yenze ngokwaneleko ukusindisa ipilo
yombelethayo? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
4.1.9 Coca ngommongondaba wekondlo le. Ipendulwakho ayibe liphuzu
ELILODWA. (1)
4.1.10 Tshwaya ngelihlo elibukhali ummoya omunyethwe yikondlo le. (2)
KANYE
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 17 DBE/Novemba 2023
NSC
4.2 Fundisisa ikondlo engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ABE MUNYE UMLINGANI – AB Mthombeni
1 Akabe muny' umlinganakho,
2 Imilwana yezepolotik' irhatjhekile,
3 Irhatjheke njengeenthoro zamabele,
4 Langen' emlinganin' alisalatjhwa
5 Lilatjhwa kukufa namkh' ipumelelo.
6 Lingena limenz' ihlanya,
7 Ubonakala ngokuba ngumaqubutjhana,
8 Amehl' afane nawengwemabala
9 Nguban' ongayijamel' ilambile?
10 Akabe munye umlinganakho.
11 Khombela kuZimu ngethabo,
12 Umntwana sisipho sakaZimu
13 Kubuhlung' ukuthungela ngeboyeni,
14 Kubuhlung' ukugawul' ungakatjheji.
15 Kubuhlung' ukuhlwa ngongathana.
16 Ubunengi buyalon' ibende,
17 Ukuphuth' ilahle kubudisi,
18 Amazond' agcina ngemilwani.
19 Omdal' azibone sele akilo.
20 Omdal' athwal' iinkhali
21 Ambath' ingubo yezondo.
4.2.1 Tlola izinto EZIMBILI imbongi ethi zilapha imilwana ekhuluma
ngayo le nasele ingenile emuntwini. (2)
4.2.2 Tlola umhlobo wesilwana imbongi esifanisa nalokhu ekhuluma
ngakho ekondlweni engehla. (1)
4.2.3 Veza umhlobo wesithombengqondo esitholakala emideni
elandelako:
(a) Irhatjheke njengeenthoro zamabele. (1)
(b) Ubonakala ngokuba ngumaqubutjhana. (1)
4.2.4 Rhunyeza ummongondaba omunyethwe yindima yesi-4 yekondlo
engehla le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
4.2.5 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO
iqiniso bese usekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA.
Babantu abanabalingani abanengi kwaphela abaphathwa
mumulwana wentumbantonga. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 18 DBE/Novemba 2023
NSC
4.2.6 Hlathulula umqondo omunyethwe mumuda wesi-5 wekondlo
engehla le. (2)
4.2.7 Ucabanga bona iyini ihloso yembongi ngokusebenzisa
ibuyelelamqondo emudeni we-13 ukuya kewe-15 wekondlo
engehla le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
4.2.8 Ucabanga bona khuyini okwenza bona abantu babe nabalingani
abanengi? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1)
4.2.9 Tshwaya ngobungozi umuntu wengubo angazithola akibo
ngonobangela wokuba nabalingani abanengi. Ipendulwakho ayibe
maphuzu AMABILI. (2)
4.2.10 Ingabe UYAZWELANA nofana AWUZWELANI nabantu abazithola
batshwayeleke ngobulwele obukhulunyiswa ekondlweni engehla
le? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (2)
IMITLOMELO YESIGABA D: 35
INANI LOKE: 70
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P1 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P3 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2022 Question Paper
_hlayiso.com_--7353c80e-0f98-4309-a741-9665febe859a/v1-6b1fa7c0eb05e8c9b822/card.webp)
Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2021 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2021 Question Paper
More from Grade 12 isiNdebele FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023 24

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

Memorandum