Skip to content

isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2021 Question Paper

Question paperisiNdebele FALGrade 12202117 pages

Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2021, 17 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IGREYIDI 12 ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LESIBILI (P2) NOVEMBA 2021 IMITLOMELO: 70 ISIKHATHI: Ama-iri ama-2½ Iphepheli linamakhasi ali-17. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 2 DBE/Novemba 2021 NSC YELELA 1. Umfundi kufanele afunde ikhaseli ngokukhulu ukuyelela ngaphambi kobana aphendule imibuzo. 2. Ungalingi ufunde iphepha lemibuzo loke. Qala ikhasi lokumunyethweko elisekhasini elilandelako bese utshwaya iinomboro zemibuzo ebuzweko ngeencwadi ozifundileko kilomnyaka. Ngemuva kwalapho, funda imibuzo le bese ukhetha leyo ofisa ukuyiphendula. 3. Iphepheli LINEENGABA EZINE: ISIGABA A: Inovela (35) ISIGABA B: Umdlalo (35) ISIGABA C: Iindaba ezifitjhani (35) ISIGABA D: Iinkondlo (35) 4. Khetha IINGABA EZIMBILI uphendule ngazo. ISIGABA A: INOVELA Phendula imibuzo yenovela oyifundileko. ISIGABA B: UMDLALO Phendula imibuzo yomdlalo owufundileko. ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI Phendula imibuzo ngeendatjana ZOMBILI. ISIGABA D: IINKONDLO Phendula imibuzo ngeenkondlo ZOMBILI. 5. Sebenzisa irhelo lokuhlola ukuqinisekisa bona yoke imibuzo uyiphendulile. 6. Landela imiyalo onikelwe yona ekuthomeni kwaleso naleso sigaba ngokuyelela okukhulu. 7. Tlola iinomboro zeempendulo njengombana zinjalo ephepheni lemibuzo. 8. Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA. 9. Isikhathi esiphakanyisweko sokuphendula isigaba ngasinye: ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-75 ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-75 ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-75 ISIGABA D: Pheze imizuzu ema-75 10. Tlola ngesandla esihle nesibonakalako. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 3 DBE/Novemba 2021 NSC IKHASI LETHEYIBULA LOKUMUNYETHWEKO: Abafundi bayeleliswa bona baphendule yoke imibuzo. ISIGABA A: INOVELA Phendula YOKE imibuzo. INOMBORO YOMBUZO IMITLOMELO INOMBORO YEKHASI 1.1 UBonakele 17 5 1.2 UBonakele 18 6 ISIGABA B: UMDLALO Phendula YOKE imibuzo. 2.1 Umngani 18 8 2.2 Umngani 17 10 ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI Phendula YOKE imibuzo. 3. 'Kukhulu kuyeza' 17 12 4. 'Asibhebhuleni iinthende' 18 14 ISIGABA D: IINKONDLO Phendula YOKE imibuzo. 5. 'Umona ' 17 16 6. 'Ngiyakuthanda' 18 17 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 4 DBE/Novemba 2021 NSC IRHELO LOKUQINISEKISA Tlola itshwayo (√) erhelweni lokuqinisekisa elilandelako ukuhlola bona uphendule yoke imibuzo elindelekileko. ISIGABA IINOMBORO INANI LEMIBUZO ITSHWAYO ZEMIBUZO EZOKUPHENDULWA (√) ISIGABA A: UMBUZO 1.1 1.1.1–1.1.10 2 UMBUZO 1.2 1.2.1–1.2.11 ISIGABA B: UMBUZO 2.1 2.1.1–2.1.10 2 UMBUZO 2.2 2.2.1–2.2.11 ISIGABA C: UMBUZO 3 3.1.–3.11 2 UMBUZO 4 4.1–4.10 ISIGABA D: UMBUZO 5 5.1–5.10 2 UMBUZO 6 6.1–6.11 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 5 DBE/Novemba 2021 NSC ISIGABA A: INOVELA Phendula YOKE imibuzo. UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana 1.1 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI A Umcabango wokobana uBonakele atjhiye ikhabo noyise, aziphe inarha njengonina, awumlisi, uziphe amandla. 'Ubaba kufanele athokoze khulu ngombana nakhu namhlanjesi sengifunde bengafika ebangeni lesibili, kunjalo nje senginemininyaka elitjhumi nambili. Yeke koke lokhu kutjho khona bonyana angisese mntwana omncani ongabhalelwa kuziphilisa ngombana 5 vele nalapha ngakwethu ngiyaziphilisa. Akekho umuntu ongitjhejako. Koke lokho kungikatelele bona ngikwazi ukuziphatha ngokwami.' UBonakele ucabanga koke lokhu nje, uvela esikolweni uya ngakwabo, 'Ngizakusuka lapha kwethu ngiziphe inarha ngombana umma kaBafunani muva nje sele asiza ngamalalo kimapha. Sele angenza isiratjhana sakhe.' 10 Ngitjho nomuntu ophambana noBonakele, bekangazibonela angakabuzi bonyana yikulu into egoma uBonakele ngehliziyweni ngombana iinyembezi khabe zehla zehlile kodwana azisule msinyana ngombana angathandi bona abantu babone bonyana uyalila ngehliziywenakhe. 'Angisafuni ukwiza litho lalapha kwethu. Kusasa ngizakuvukela indlela!' 15 Watjho njalo waphakamisa iinyawo enzela bona khona azakufika kwabo alungise izambatho zakhe uyise angakafiki ngombana angahle ambuze imibuzwana engapheliko. UBonakele nakathi wenza into, uyenza angasaqali emuva kodwana uqala phambili kwaphela. Usuke unetjhudu elikhulu nakwenzeka akubikele ngomtlhagwakhe ngombana akusuye umntwana 20 othanda bona abantu babone iinyembezi zakhe. Ngelanga elilandelako kwasa njengawo woke amalanga. UBonakele naye wavuka ngesikhathi avame ukuvuka ngaso. [Ikhasi 45] 1.1.1 Tlola bona uBonakele wayeneminyaka emingaki nakazazipha inarha? (1) 1.1.2 Tlola igama nesibongo somntwana kaNaSilombo. (2) 1.1.3 Ngokurhunyezweko hlathulula okwenziwa nguBonakele ngaphambi kobana aphume ekhabo mhlana azipha inarha. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI ahlukileko. (2) 1.1.4 Hlathulula isehlakalo esifanako esenzakalela uBonakele noNaMndebele nabasahlala eSiyabuswa. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 6 DBE/Novemba 2021 NSC 1.1.5 Phendula isitatimende esilandelako ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela ipendulwakho ngamaphuzu AMABILI. UBonakele uvezwe njengomlingisi ongalahli ithemba kilenovela. (2) 1.1.6 Ucabanga bona uyini umnqopho womtloli wokwenza bona umsana atlhoge amahabhula esitolo agcine awathenge kuBonakele? (2) 1.1.7 Hlathulula isehlakalo esaba lirarano hlangana noBonakele nendawo ebesele ahlala kiyo kwaMthimunye. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 1.1.8 Ingabe ukulwa kwakaBonakele naboNduku esitetjhini sesitimela kwaba namuphi umthelela epilwenakhe? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.1.9 Coca ngesifundo osifumana ngesenzo sakaNaMndebele sokungatjhugululi indlela aphila ngayo nanyana sele aphila nomnganakhe uNompi. (1) 1.1.10 Ngokubona kwakho ucabanga bona isenzo sakaNaSilombo sokungabiki umntwana wakaBafunani kwaKhoza siyamukeleka nofana asamukeleki? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (2) 1.2 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI B 'Akhe utjho ke Sigwadi, usisahlele ngaziphi ekuseni kangaka? Bengingakaqali umuntu ovela kude kangaka njengawe. Kukuphi eMgungundlovu nasila? Nakungimi zange khengilibeke nokulibeka lami inyawo khona.' 'Liqiniso lelo Mahlangu, ukudla isikhathi angekhe kusangisiza kwanjesi 5 ngombana indaba engikhamba ngayo itjho ukubhubhisa umuzi nabentwana,' kutjho uSigwadi, atjho ahlala kuhle phezu kwesihlalo. 'Ungangithusi Sigwadi. Yewutjho bonyana yini le engaka engaze ibhubhise, itjhabalalise umuzami nabentwana? Khona eqinisweni utjho baphi abentwana ngombana ...' uSigwadi angasalindi bona uMahlangu awaginye la amezwi wokuphela. 10 'Ngithunywe bezimu lapha kuwe Mahlangu.' Athule kancancani ezwe bonyana uMahlangu uzakuthini kodwana uMahlangu angatjho litho. 'E … abezimu bangilemukise ihlekelele ongahle ungene kiyo nawungarhabi uvuke ujame ngeenyawo.' 'Ukhuluma ngani wena Sigwadi, abadala bathi ayibulali ngazombe mnakwethu. Njeke nawe yewutjho kuhle ngizwe lokho 15 ongangiyelelisa ngakho,' kwatjho uMahlangu, amaphaphu sele aphezulu. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 7 DBE/Novemba 2021 NSC 'Akukho okunengi ofanele ukwenze Mahlangu ngaphandle kobana wena ukhambe uyokufuna umkakho nomntwana. Abezimu bangibikele bonyana abentwabakho basaphila kodwana abafumani ukuphumula lapha bakhona. Kufanele ungasariyadi isikhathi Mahlangu, kufanele ubalekele ilaka 20 labezimu.' 'Ngiyezwa mnakwethu kodwana e … ngizabasaphi laba engihlala nabo khona nje? Ngitjho e …' Utjho uNaSilombo nomntwana uBafunani? Phana ungangitjela bonyana bafunani la emzinakho noNaMndebele?' 'E ...' [Ikhasi 51] 1.2.1 Tlola igama lendawo lapha bekuhlala khona uSigwadi. (1) 1.2.2 Rhunyeza umlayezo owawulethwe nguSigwadi kuMahlangu. (2) 1.2.3 Hlathulula umehluko phakathi kwekolelo kaSigwadi nekolelo kaNaMndebele. (2) 1.2.4 Hlathulula bona uMahlangu wayifunyana njani indaba yokobana uBonakele uyokulwa epini yamaguduva noDuke Hudson. (1) 1.2.5 Tlola unobangela wokubotjhwa kwakaMahlangu eBenoni. (1) 1.2.6 Ucabanga bona ukusikima kwakaMahlangu ayokufuna uBonakele nonina kumveza amlingisi onjani? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.2.7 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi. Emva kobana aboNduku batjhise ikoloyi kaBonakele wathola ikamuru lokuhlala eDaveyton: A KwaMbuyiseli ekhabo likaDilika. B KwaMasombuka ekhabo likaKiller. C KwaMahlangu ekhabo likaFalakhona. D KwaMthimunye ekhabo likaDabula. (1) 1.2.8 Sekela isitatimende esilandelako ngezehlakalo EZIMBILI ezivezwe enovelini engehla. UNaSilombo begade alwa nabo boke abantu atjhidelene nabo. (2) 1.2.9 Ucabanga bona ngisiphi isehlakalo esisitlhori kilenovela. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.2.10 Ngokubona kwakho izehlakalo ezenzeka enovelini le ziyakholweka nofana azikholweki? Sekela ipendulwakho uqalise khulukhulu ebujameni bepilo kaBonakele eSiyabuswa. (2) 1.2.11 Coca ngesiphetho senovela le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) IMITLOMELO YESIGABA A: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 8 DBE/Novemba 2021 NSC ISIGABA B: UMDLALO Phendula YOKE imibuzo. UMBUZO 2: UMNGANI – ST Nkambule 2.1 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI C (Kungemva kwamadina kwaMahlangu kuqeda ukuphuma isondo, uMlakana nabakhozi bakhe bayahlangana, baphana umlomo. Bajame ngaphasi komuthi ngombana ilanga lisatjhisa.) UKHABO: (Ngokuzithoba.) Mina umma ngimtjelile bona angifuni ukuragela phambili ngefundo. Ngiyokusungula irhwebo 5 ngemali afuna ukungifundisa ngayo, ngalokho nange uMlakana nakangalisa indaba yakhe yokufuna ukuyokufunda ngingamthatha sisebenzisane ekusunguleni irhwebo leli engizolisungula. UMLAKANA: (Ngokurhaba.) Ungangirhapheli Khabo, mina angeze ngavuka 10 ngisebenzisene nawe. Ngizokwenza into efunwa yihliziyo yami kwaphela … Alo kungaba njani naningangisiza sibaweni umnikelo kibosomarhwebo, emasondweni … UBUSI: (Angenelela.) Nami umbono womnikelo ngiwo engiwusekela khulu … 15 UMLAKANA: Asitholeni umsobo nephepha, sitloleni phasi incwadi esizokukhamba sibawa ngayo umnikelo. U-OSCAR: Incwadi leyo nasiqeda ukuyitlola kufanele siyoyibethisa isitembu samapholisa, izokwazi ukuhlolwakala nasiyiveza ebantwini … 20 UKHABO: (Athabile.) Bakwethu ngiyathokoza ukunibona ningithabele. Mina besele ngidlumbana bona seniyanginina, ngombana saphambana ngamezwi. UMLAKANA: Thina Khabo sasingaphikisani nawe, sasiphikisana nekulumo yakho kwaphela. 25 UKHABO: Alo niphethe ngani? U-OSCAR: (Azikhomba.) Mina sengizitlolisile eyunivesithi. Kodwana iimfundo ziyokuthoma ngenyanga ezako uMhlolanja. UKHABO: UBusi banoMlakana bona? UMLAKANA: UBusi uzokuya ukuyozitlolisa ngeLesibili. 30 UBUSI: (Angenelela.) Bese siraga ngokubuthelela enye imali uMlakana azozitlolisa ngayo. U-OSCAR: Siyathemba bona kuzakuthi nakuphela uTjhirhweni lo, sizabe sesiyibuthelele yoke imali leyo. (Anqophise kuKhabo.) Alo wena uraga njani ngepilo? 35 UKHABO: Mina ngisale ngasungula irhwebo lokulungisa iinhluthu zabantu, bengihlanze neenkoloyi, ngithengise nokudla. Kiyo yoke lemisebenzi ngiqatjhe abasebenzi abalitjhumi. UMLAKANA: (Amthokozisa.) Lirhwebo elihle khulu lelo Khabo. [Ikhasi 24–41] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 9 DBE/Novemba 2021 NSC 2.1.1 Tlola izinto EZIMBILI ezenziwa erhwebeni lakaKhabo. (2) 2.1.2 Rhunyeza ikulumo kaKhabo ayidlulisela kubadlali abavezwe etheksthini engehla le. (2) 2.1.3 Tlola okwenziwa badlali abasesiqetjhaneni esingehla ukuqinisekisa bona incwadi yesibawo sokubuthelela imali yokuzitlolisa kukaMlakana ayisolisi kilabo abanikela ngemali yokusiza uMlakana. (1) 2.1.4 Hlathulula imibono yababelethi abalandelako mayelana nalokho ebebafuna abentwababo bakwenze ngemva kokuphumelela egreyidini le-12. (a) Unina lakaBusi. (1) (b) Unina lakaMlakana. (1) 2.1.5 Ingabe isenzo sabangani bakaMlakana sokumsiza ekubutheleleni imali yokobana akghone ukuzitlolisa eyunivesithi sisitjelani ngobungani babo? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 2.1.6 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathileko ngephuzu ELILODWA. Nangathana uMlakana walalela unina wayokusebenza nomalumakhe bekazokuba nekusasa elikhanyako. (1) 2.1.7 Ucabanga bona bewuyini umnqopho womtloli wokwenza bona uMlakana noKhabo babotjhwe? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 2.1.8 Hlathulula isizinda sehlalo/sepilo esivezwe kilomdlalo. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 2.1.9 Ekulumeni engehla abadlalaba batholakala basesondweni nekuyinto ekhombisa bona bakhuliswe kuhle. Tshwaya ngokungakhambelani kwelingemuva labo nalokho esele bangikho emzimbeni kanye nesiphethweni somdlalo lo. (2) 2.1.10 Coca ngokuphumelela komtloli ukunikela umdlalo lo isihloko esinembako. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 10 DBE/Novemba 2021 NSC 2.2 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI D (Ngemva kwamalangana kusebusuku ngelawini likaBusi, kunoBusi noMlakana.) UBUSI: (Ahlezi phezu kombhede adanile.) Alo Mlakana utjho bona ngamalanga mina ngizokuphila ngokukatwa nguwe ngombana batjho ungipha imali bewungisize nangomsebenzi wesikolo 5 ongihlulako? UMLAKANA: (Ezwa iindakamizwa.) Iye angitjho siya sizana sinawe? UBUSI: Mina Mlakana angeze ngakubekezelela lokhu. UMLAKANA: Kumele ukubekezelele ngombana ifundo oyifunako ngeyakho. Kwesibili isidlhadlha sakho asinamali angeze sakghona 10 ukukusiza ngalokhu okutlhogako, kwamaswaphela ngimi umuntu okusizako ngemisebenzi yeyunivesithi lapha ekuhlulako. UBUSI: Nanyana kunjalo Mlakana, kodwana akukafanelanga bona ngivume ungikate mihla namalanga. 15 UMLAKANA: Ungalibali bona ngaphandle koMlakana angeze waphumelela. UBUSI: Alo ibizwa ngokuthi yini into esiyenzako le? UMLAKANA: Busi ungabuzi khulu, sinawe savumelana bona mina ngikusiza ngemali, wena ungisiza ngengikutlhogako. UBUSI: Ngendlela esele kungayo, sengifana nomuntu othengisa 20 ngomzimba. UMLAKANA: Ifundo iyasetjenzelwa Busi. Angazi bona uliliswa yini. Imisebenzi yeyunivesithapha ekuhlulako ngiyakwenzela. Nawutlhoga imali ngiyakunikela. Alo umrarwako ukuphi? UBUSI: Nanyana kunjalo mina ngibona kwangasuthi angisathembeki 25 ku-Oscar. UMLAKANA: Ungaphathi ibizo laka-Oscar ngombana ngiyakghabhudlheka ngaye. UBUSI: Mlakana ngizwisise bona ngilinga ukuthini. UMLAKANA: Khuluma kodwana ungangitjeli ngo-Oscar. 30 UBUSI: Sino-Oscar siyathandana kodwana angisabi nesikhathi esaneleko naye. Isikhathi esinengi ngisiqeda nawe. Ngikhuluma nawe nje, sekumalanga ngingasamboni. UMLAKANA Kufanele bona kube njalo ngombana akanasizo umsanakho lo. Umuntu okutjhejako ngimi. 35 UBUSI: Alo siyokuphetha ngani ngaloku esikwenzako? [Ikhasi 79–80] 2.2.1 Tlola ibizo lomuntu obizwa nguMlakana bona usidlhayela lo. (1) 2.2.2 Tlola izinto EZIMBILI uMlakana athi uzenzela uBusi nengeze zenziwa ngu-Oscar. (2) 2.2.3 Rhunyeza amaqhinga AMABILI enziwa nguMlakana asese sesikolweni ekuqinisekiseni bona uthola imali yokuya eyunivesithi. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 11 DBE/Novemba 2021 NSC 2.2.4 Ngamaphuzu AMABILI rhunyeza izinto ezisitjela bona umalume kaMlakana akaphili ipilo emnandi nanyana asebenza nje. (2) 2.2.5 Hlathulula umqondo omunyethwe yikulumo kaMlakana nakathi, 'Ungaphathi ibizo laka-Oscar ngombana ngiyakghabhudlheka ngaye.' (1) 2.2.6 Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako. Umdlali oyihlanganisa emdlalweni lo ngu ... A Mlakana. B Busi. C Khabo. D Oscar. (1) 2.2.7 Ucabanga bona siyini isisusa serarano elitholakala etheksthini engehla le? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 2.2.8 Hlathulula isizinda esisithola etheksthini engehla le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 2.2.9 Isenzo saka-Oscar sokuthandana noBusi kwabe uyazi bona uMlakana uyamfuna simveza amdlali onjani? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 2.2.10 Ngokubona kwakho ngiliphi iqhinga ebelingasetjenziswa nguBusi ekutholeni isizo lakaMlakana kezefundo ngaphandle kokumbhadela ngendlela evezwe etheksthini engehla le? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 2.2.11 Coca ngesifundo osithola ngomdlali onguKhabo. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) IMITLOMELO YESIGABA B: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 12 DBE/Novemba 2021 NSC ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI Phendula YOKE imibuzo. UMBUZO 3: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye 'KUKHULU KUYEZA' – SF Mthombeni Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI E UMavimbela naye sele athoma ukurhonona. Esikhathini esidlulileko begade athumela imali yokudla nokhunye kanye enyangeni. Kwanjesi sele athumela imali kathathu ngenyanga. Lokho kumenza arhonone. Sele azibuza imibuzo bonyana umkakhe uyisaphi imali engaka? Kazi uthumela imali enengi. Okumraro kukobana umkakhe uNoZabenzeni nguye nomntwanakhe kwaphela ekhaya lapha. Alo kwenziwani ngemali 5 engaka? Amadoda amanye aphele atjho bonyana abomma badlala ngemali yawo. Bamakhele indlu kanokutjho bebamthengela nekoloyi. Abone kungcono ukuthula uMavimbela kodwana kukhulu kuyeza. Laba linye ilanga mhlana uZabenzeni avukela ukuhlwengisa. Wazitjela bonyana uyokuthoma ngelawini likanina. Nakavula umnyango uzithela phezu kwendoda ilele 10 iqalise amadolo phezulu. Wapheze waduleka phasi uZabenzeni. Watjho arhuwelela. 'Sizani! Sizani! Sizani! Nasi isigebengu.' Nakwenzeka lokhu unina uyatinazela ngephunyaneni. Izitja zetiye sele kubukhazikhazi etafuleni. Naye nakezwa umkhosi ulisa akwenzako uyagijima. Nakahlangabeza uZabenzeni kuyakhanya kuye bonyana nakuyifihlo yamathwasa ivele. Kufanele enzeni nakunje? 15 'Zabenzeni! Zabenzini! Khuyini?' Athuke khulu umma emkhumbulweni wakhe sele kukhona bonyana kungenzeka aphelelwe mumendo. 'Mma! Gijima, biza abantu! Nasi isigebengu ngelawini lakho.' 'Zabenzeni! Thula! Ubanga itjhada. Sigebengu sani? Uhlakaniphe khulu wena. Khona ufunani ngelawini lami? Phendula ngiyabuza.' Uthuke kokuphela uNaZimu. Ubona bonyana ubukhali buzamsiza. 20 [Ikhasi 95–96] 3.1 Tlola ibizo lomntwana kaMavimbela noNaZimu. (1) 3.2 Rhunyeza okwarara umntwana kaNaZimu lokha nakangena ngelawini lababelethi bakhe nakathi uyokuhlwengisa. (1) 3.3 Hlathulula umehluko okhona hlangana nesikhathi sangaphambili esadlulako nalokha uNaZimu asele athoma ukuthandana nabesana mayelana nokuphiwa kukaNaZimu imali nguMavimbela. (2) 3.4 Veza izinto EZIMBILI uMavimbela asele azenzele uNaZimu. (2) 3.5 Rhunyeza isenzo sakaNaZimu esenza indodakhe irhonone bona kukhona adlelezelwa ngakho. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 13 DBE/Novemba 2021 NSC 3.6 Ucabanga bona isenzo sokurhuwelela kwakaZabenzeni lokha nakabona umuntu ngelawini lakanina noyise besiyokuba namuphi umphumela emuntwini lo ekukhulunywa ngaye? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA uqalise emuntwini lo. (2) 3.7 Ucabanga bona indlela uNaZimu aziphatha ngayo muva nje iyokuba namuphi umthelela ekusaseni likaZabenzeni? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 3.8 Phendula isitatimende esilandelako ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. UZabenzeni mntwana othanda uyise khulu. (2) 3.9 Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako. Amasokana athandana noNaZimu la ahlala naye ngombana: A Amthanda kwamambala. B Afuna imali abapha yona. C Afuna ukumthatha abemkawo. D Adelela uMavimbela. (1) 3.10 Tshwaya ngelihlo elibukhali ngomongondaba wendatjana le. (2) 3.11 Ingabe uyazwelana noZabenzeni ngemva kokobana afumane isokana likanina ngelawini? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) [17] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 14 DBE/Novemba 2021 NSC UMBUZO 4: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye 'ASIBHEBHULENI IINTHENDE' – DN Msiza Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI F Isondo lithathwa njengendawo ecwengileko. Yindawo lapho abantu bazizwa batjhaphulukile begodu baphephile khona. Ukuthemba abantu abasesondweni akusiyinto erarako. Isondo leMkhorosi ligcwele liyaphuphuma ngabantu. Basebenzisa amatlasi wesikolo samabanga aphasi iKhewuvuke. Umfundisi uPizana uthe nakangenako wafumana sele 5 woke umuntu ahlezi kuhle. Kuthe bonyana isondo lingene kwabonakala bona woke umuntu uyakuthabela ukuba sebandleni. Umfundisi ufike ekuthomeni komnyaka. Ngomunye wabafundisi esondweni labo eMkhorosi. Usese mutjha kodwana utjhumayela ibe yincani indawo. Abantu bayamthanda, abanye besondweni lakhe bayamlandela nakabizwe emasondweni amanye angasi kwelakhe. Ngemva kwesondo 10 umfundisi uzokuya kwaMaphupha. Umma wakwaMaphupha wahlongakalelwa myenakhe ngomnyaka ophelileko. Wamutjhiyela amabhizinisi, iimodere nomuzi osithabathaba. Umraro kukobanyana akazi kuhle ngezinto eziphathelene namabhizinisi namkha ukusebenzisa i-inthanethi. Bekangumma ozihlalela ekhaya, umyeni wakhe bekunguye oqalene nemisebenzi 15 efana nale. Usele nabesanyana ababili. Kungebanga lelo umfundisi avamile ukuya kwaMaphupha. Usiza umkaMaphupha ngezamabhizinisi begodu usiza nangokutjhiriya abesanyana laba, bebathanda uyise khulu begodu abakabi ukuzwisisa bona kubayini bangasamboni. Ngemva kwama-iri amabili isondo liphumile, umfundisi wanqopha kwaMaphupha. 20 Wafika ngamadina, bamphakululela naye. Nabaqeda ukudla waragela phambili umfundisi ngokutjengisa umkaMaphupha ukusebenzisa i-inthanethi ukuthumela imali, ukubhadela njalonjalo. [Ikhasi 8586] 4.1 Tlola abonobangela ABABILI abenza bona uMfundisi UPizana ahlala avakatjhela kwaMaphupha. (2) 4.2 Tlola izinto EZIMBILI ezenziwa Mfundisi uPizana ebandleni leMkhorosi nakumma wakwaMaphupha ezingamukelekiko emuntwini owazi uZimu. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 4.3 Rhunyeza unobangela wokulandelwa libandla kukaMfundisi uPizana lokha nakabizwa kwamanye amabandla. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 4.4 Ngamaphuzu AMABILI rhunyeza iphoso eyenziwa mkaMaphupha neyabangela bona agcine sele etjelwe imali. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 15 DBE/Novemba 2021 NSC 4.5 Ucabanga bona bewuyini umnqopho womtloli wokwenza bona umkaMaphupha abone umaliledininakhe sele kusebusuku bona kunemali ekhutjhiweko ebulungelweni lakhe lebhizinisi? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 4.6 Sekela isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. UmkaMaphupha bekanganayo enye indlela ebekangayisebenzisa ukutlhogomela imali ebigade inge-akhawuntini yebhizinisi ngaphandle kokubawa isizo kumfundisi. (2) 4.7 Khetha ipendulo enembako kilezi ezingenzasi. Ukusetjenziswa kwakamaliledinini ne-inthanethi endatjaneni le kusivezela isizinda … A sendawo yesigoga. B sesikhathi sanje. C sendawo yemakhaya/yezabelweni. D sekolo. (1) 4.8 Hlathulula indlela umkaMaphupha agade angavikela ngayo ubugebengu lobu obenziwe mfundisi amthembe kangaka lokha nakabizwa yibhele yekoloyi egade ijame ngaphandle. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 4.9 Tshwaya ngokukhambelana okukhona hlangana nesihloko sendatjana le kanye nalokhu esikubona kusenzeka ngemasondweni namhlanjesi. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 4.10 Coca ngokuphumelela komtloli ukusethulela umlayezo wendatjana le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) [18] IMITLOMELO YESIGABA C: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 16 DBE/Novemba 2021 NSC ISIGABA D: IINKONDLO Phendula YOKE imibuzo. UMBUZO 5 Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. UMONA – MS Ntuli 1 Nguhliziyokul' umafela-ngendeni, 2 Sihlub' abany' iimpiko 3 Angazenzeli yena. 4 Ngumarhudul' amehlw'abomvu; 5 Wamalangab' atjhisa kutjhisa, 6 Abe makhaza kumakhaza. 7 Ngunyawo liphapha phezulu, 8 Nguhloko sithiya phasi. 9 Nguhliziyo silal' emini, sivuk'ebusuku; 10 Sirhulurhulu sirhuluphel' umnyama, 11 Uphetjhulwa mmoya, 12 Urhurhulwa mamanzi; 13 Upheka kuphakululwa, uphakulula kuphekwa. 14 Akwenzako kwaziwa nguye, umona. 5.1 Tlola bewuthalele umhlobo wevumelwano elitholakala emudeni we-7 ukuya kewobu-8. (2) 5.2 Tlola ubukondlo OBUBILI obutholakala emudeni we-13 wekondlo engehla le. (2) 5.3 Tlola isithombengqondo esitholakala emudeni we-9 wekondlo le. (1) 5.4 Rhunyeza umqondo omumethwe mumuda olandelako: 'Nguhliziyo silal'emini, sivuk'ebusuku' (2) 5.5 Imbongi emudeni wesi-2 newe-3 ihlathulula bona abantu abanomona bathathela abantu izinto zabo ezihle ngombana bona bangafuni ukuzithomela zabo. Hlathulula umphumela ongaqalana nabantu abanomona. (2) 5.6 Ucabanga bona ngonjani umuntu onguhliziyokul' umafela-ngendeni. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 5.7 Dzubhula umuda ekondlweni engehla ohlathulula bona umuntu onomona uthatheka lula begodu akadzimeleli entweni eyodwa. (1) 5.8 Ucabanga bona uyini unobangela wokobana abantu babe nomona? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 5.9 Tshwaya ngelihlo elibukhali ummoya omumethwe yikondlo le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 5.10 Coca uveze amazizwakho mayelana nommongondaba omumethwe yikondlo le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) [17] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 17 DBE/Novemba 2021 NSC UMBUZO 6 Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. NGIYAKUTHANDA – JM Masango 1 Iye, 2 Uyazi 3 Kobanyana 4 Ngiyakuthanda; 5 Ngikuthanda ukukuthanda, 6 Vele ngiyakuthanda; 7 Begodu ngiyazi kobanyana nawe 8 Uyazi bonyana ngiyazi 9 Kobanyana kunjalo. 10 Vele kunjalo, 11 Ngikuthanda khulu 12 Tle! 6.1 Tlola bona imbongi ikhuluma nobani ekondlweni le. (1) 6.2 Veza ivumelwano elitholakala emudeni wesi-4 newesi-5 yekondlo le. (1) 6.3 Tlola ubukondlo OBUBILI obutholakala emudeni wesi-5. (2) 6.4 Veza umhlobo wesithombengqondo esitholakala emudeni wesi-12. (1) 6.5 Rhunyeza ummongondaba wekondlo le ngephuzu ELILODWA. (2) 6.6 Ucabanga bona uyini umnqopho wembongi ngokusebenzisa ibuyelelongqondo elitholakala emudeni wesi- 4 ukuya kewesi-6 ekondlweni le? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 6.7 Ucabanga bona iphaseli lingaba yindawo enjani nange lokhu ekukhulunywa yimbongi ekondlweni le kungenzeka kibo boke abantu ephasinapha. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 6.8 Hlathulula ummoya otholakala ekondlweni le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELIODWA. (2) 6.9 Ingabe lisesekhona ithando elikhulunyiswa yimbongi ekondlweni le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 6.10 Ingabe kuyatlhogeka nofana akutlhogeki bona imbongi isoloko itjela umuntu lo bona iyamthanda nanyana isithi naye umuntu lo uyazi bona uyathandwa? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 6.11 Tshwaya ngokuphumelela kwembongi ukusebenzisa isithombengqondo esinembako emudeni we-12. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) [18] IMITLOMELO YESIGABA D: 35 INANI LOKE: 70 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele FAL

View all