GRAAD 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IGREYIDI 12
ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)
NOVEMBA 2024
UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA
IMITLOMELO: 80
Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi ali-10.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2024 papers 





View all





isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo
Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 memorandum from the November 2024 NSC, 10 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isindebele Fal · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024 · isindebele. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2024
- Exam period
- November 2024 NSC
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 10
- File size
- 283.8 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 10
This exam
November NSC 2024
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)24 marks
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)6 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 4Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions10 marks
- Question 5.1Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions6 marks
- Question 5.2Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions86 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 2 DBE/Novemba 2024
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA
Ukutshwaywa ukufunda nokuzwisisa
• Njengombana itjhejo liqaliswe ekuzwisiseni, ukupeleda okungasikho neemphoso
zelimi eempendulweni akukafaneli ukujeziswa ngaphandle kobana iimphoso lezo
zitjhugulula nofana zilahlekisa umqondo. (iimphoswezo kufanele
zitjengiswe/zivezwe).
• Nangabe umfundi usebenzise amagama abuya kamanye amalimi ngaphandle
kwalelo elihlolwako, ungawatjheji amagama lawo, nangabe ipendulo ipha
umqondo, ungajezisi. Nanyana kunjalo, nangabe igama elivela kelinye ilimi
lisetjenziswe etheksthini begodu lifuneka ependulweni, lamukelekile.
• Imibuzo evulekileko efuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo
yaka iye nofana awa, ngiyavuma nofana ngiyaphika, liqiniso nofana mbono,
liqiniso nofana akusilo iqiniso, kulungile nofana akukalungi, mbono omuhle
nofana akusimbono omuhle, sisenzo esihle nofana sisenzo esimbi azinikelwa
umtlomelo kodwana kutlonyeliswa ukusekela kwaphela (IMITLOMELO YOKE
NGEYOKUSEKELA).
• Nangabe kulindeleke ipendulo yegama elilodwa kodwana umfundi unikele umutjho
woke, mtlomelise nangabe igama eliyipendulo enembako ulithalele/uligwale
ngepeni enombala ohlukileko (highlighted).
• Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana kutlolwe amanengi,
tshwaya kwaphela wokuthoma amabili/amathathu.
• Vumela ukwehluka kwamalimi wesiphande.
• Emibuzweni la kukhethwa khona ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI iledere
elikhambisana nependulo ekungiyo NOFANA ipendulo etlolwe ngokuzeleko.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 3 DBE/Novemba 2024
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
UMBUZO 1: ISIFUNDO SOKUZWISISA
1.1 1.1.1 NguDorhodera Ashleigh Craig. √ (1)
1.1.2 IYunivesithi ye-Wits ihlathulula bona i-Mental Health bujamo ozithola
ukibo obuthinta indlela ozizwa ngayo, indlela ocabanga ngayo nendlela
oziphatha ngayo. √√ (2)
1.1.3 - Uzizwa adiniwe esikhathini esinengi. √
- Uzizwa adanile esikhathini esinengi. √
- Uhlala athukile. √
- Uzizwa azisola esikhathini esinengi. √
- Kunokutjhugutjhuguluka kwendlela azizwa ngayo ngesikhatjhana
esincanI. √
- Abanye babonakala ngokungasakghoni ukuzibandakanya nabangani
nakezinye izinto ebebathanda ukuzenza. √
- Abanye abakghoni ukujamelana nokugandeleleka okujayelekileko
okubamba woke umuntu. √
- Abanye baba nemicabango yokuzibulala. √
- Esikhathini esinye abanye baba nemiraro yokusela utjwala
nokubhema iindakamizwa ngendlela edluleleko. √
- Abanye babonakala ngokuthanda ukulwa. √
(Zimbili iimpendulo kezingehla). (2)
1.1.4 Isizathu kukobana laba abahlala emadorobheni isikopilo labo
limatasatasa belenza bona bagcine bagandeleleka. √ (1)
1.1.5 Abantu bengubo bayamukela bebafune nesizo kodwana abantu
bembaji abaveli tjhatjhalazi ukuze bathole isizo/abantu bembaji
bayathula bese babonakale ngamatshwayo bona banomraro lo. √√ (2)
1.1.6 - Abanye bebazibuza bona ingogwana le iphela nini. √
- Abanye bazibuza bona inga kghani angekhe baloba imisebenzabo
njengombana kukatelelekile bona bahlale emakhaya. √
- Abanye baba nemiraro yokutlhoriseka emakhaya. √
(Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
1.1.7 D/A no C. (2)
1.1.8 Lokha abantu nabafundiswe ngokwaneleko bakghona ukubona
msinya nabanomraro wokuphila kuhle ngokomkhumbulo (i-Mental
Health)/Bangakghona ukuba neendlela zokobana babulawule njani
ubulwelobu (i-Mental Health)/Bangakghona ukubekezelela abantu
abaphila nawo umraro lo. √√
(Nezinye iimpendulo ezinembako zakwamukelwa.) (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 4 DBE/Novemba 2024
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
1.1.9 Akusilo iqiniso ngombana umraro lo ubamba woke umuntu awuyi
ngokobana umhlophe nanyana unzima./Eembhedlela lapho batjheja
khona abantu abanomraro lo kukhona yoke imihlobo yabantu
abamhlophe nabanzima. √√ (2)
1.1.10 Kulokha ababelethi nabamadanisa umntwanabo ongakghoniko
esikolweni nabanye abentwana abaphumelela kuhle/nabanganikeli
umntwana osafundako isekelo eemfundweni ezimbhalelako/
nabakhethela umntwana wabo iimfundo/ibizelo ekufanele alilandele
nakaqeda igreyidi le-12. √√
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
1.1.11 - Ukuba neenkolodo ezinengi. √
- Ukutlhaga khulu. √
- Ukugandeleleka ngokomsebenzi. √
- Ukutlhoga imali. √
- Ukuba sebudlelwaneni obunokutlhoriseka ngaphakathi. √
(ZIMBILI iimpendulo kezingehla kanye nezinye iimpendulo
ezinembako ezingavezwa bafundi zizakwamukelwa.) (2)
1.1.12 UmNyango wezeFundo ungaqinisekisa bona abafundi ababi nawo
umraro wokugandeleleka ngokobana bafundiswe ngawo, bazi
namatshwayo wobujamobu/Kufanele banganikelwa imisebenzi
eminengi engagcina babhalelwa kuyenza ngombana lokho
kungabalethela ukugandeleleka ngokomkhumbulo. √√
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
1.1.13 - Ngiyazwelana nabo ngombana basuke balingile ukufumana isizo
kodwana babhalelwa kungakho bagcina sele bathatha isiqunto
sokuzibulala nje. √√
- Angizwelani nabo ngombana lokha nawunomraro zikhona
ezinye iindlela zokurarulula umraro lowo, njengokufuna isizo
ebantwini abakhulu nakilabo ebanelwazi ngomraro onawo
bewugcine usizakele kunokobana uzibulale. √√
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
1.2 1.2.1 - Abentwana bafunda ndawonye/ngesiqhema. √
- Abentwana abanye bayatlola. √
- Abentwana abanye bayakhuluma bayasizana ngalokho
abakufundako. √
(Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 5 DBE/Novemba 2024
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
1.2.2 - Iwatjhi ingasiza abentwanaba bona bakghone ukubona bonyana
sebathethe isikhathi esingangani bafunda isifundo esithileko/
Iwatjhi ingabasiza ukubona bona isikhathi sesifundo esithileko
sesiphelile sekufanele baqalane nezinye. √√
- Iimpensela zingabasiza ukutlola nokugwala. √√
- Umtjhini wokubala/ikhalikhuleytha ingabasiza ekubaleni. √√
- Iincwadezi zingabasiza ukuthola elinye ilwazi elimayelana
neemfundo zabo. √√
- Umtjhini wokulola iimpensela ungasiza bona balole iimpensela
ukuze bakghone ukutlola. √√
(Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
1.2.3 - Bazokuba bentwana abanelwazi lepilo ngokungeneleleko
ngonobangela wokufunda iincwadi. √
- Bazokuba bentwana abayithandako nabayikhuthaleleko incwadi. √
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
[30]
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 6 DBE/Novemba 2024
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA B: UKURHUNYEZA
UMBUZO 2
Ukurhunyeza okumayelana namatshwayo wokubona umuntu omngani
wamambala.
TJHEJA: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza
abatshwayako ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini.
UMDZUBHULO OSETHEKSTHINI IPHUZU ELIQAKATHEKILEKO
1 ʹUmngani wamambala ngonekghono 1 Umngani wamambala
lokukusekela nawusebudisini.ʹ ngokusekelako nawusebudisini.
2 ʹUmngani wamambala 2 Umngani weqiniso uyakukhuthaza
uyakukhuthaza bona ukhule bona ukhule epilweni.
epilweni.ʹ
3 ʹKufanele umngani abe 3 Umngani othembekileko ngokutjela
ngothembekileko ekuvezeni iqiniso itlha ephathelene nobunjalo
mayelana nendlela ophila ngayo.ʹ bepilwakho.
4 ʹUmngani olungileko ngokwenza 4 Uyatjhaphuluka bewuziveze ubunjalo
ukghone ukuziveza ubunjalo bakho bakho nawunomngani olungileko.
nawunaye.ʹ
5 ʹNawuzwe ubuhlungu nguye 5 Umngani wamambala ngilowo oletha
okududuzako.ʹ induduzo ebuhlungwini oqalene
nabo.
6 ʹUmngani akaziphe isikhathi sakho.ʹ 6 Umngani kufanele azinikele isikhathi
sokuba nawe.
7 ʹUmngani wamambala 7 Umngani wamambala ngokwazi
ngomthembako, okghona ukumtjela ukugcina ifihlwakho.
iimfihlo zakho.ʹ
8 ʹUmngani ophanako muhle.ʹ 8 Umngani omuhle ngonehliziyo
yokupha.
AMAPHUZU ALIKHOMBA KANGEHLA Inani lamagama asetjenzisiweko [46]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 7 DBE/Novemba 2024
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
IGRIDI YOKUTSHWAYA ISIRHUNYEZO.
Ukutshwaya kwesirhunyezo kudzimelele ekuvezweni kwamaphuzu aqakathekileko
ngokufunwa mbuzo.
Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalindlela:
• Ukwabiwa kwemitlomelo:
o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owo-1 kilelo nalelo phuzu
elilungileko).
o 3 imitlomelo yelimi.
o Inani loke: 10.
- Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi.
o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1 welimi.
o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2 yelimi.
o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3 yelimi.
• Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha umfundi nakadzubhule imitjho
njengoba injalo etheksthini:
o 6–7 yemidzubhulo: akunamtlomelo welimi.
o 4–5 yemidzubhulo: nikela umtlomelo owo-1 welimi.
o 2- 3 yemidzubhulo nikela imitlomelo emi-2 yelimi.
• Ukubalwa kwamagama:
o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko.
o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako azange atjengise inani
lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile
akusingilo. Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike
emagameni ama-5 bese awusarageli phambili nesirhunyezweso.
o Iinrhunyezo ezifitjhani kodwana zinawo woke amaphuzu alungileko akukameli
zijeziswe.
IMITLOMELO YESIGABA B: 10
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 8 DBE/Novemba 2024
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI
Ukutshwaya isigaba C
• Ukupeleda:
o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana kungakapeledwa
kuhle, ngaphandle kobana iphoso eyenziweko itjhugulula okutjhiwo
ligamelo/yihlathululo yegamelo.
o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungapeledi kuhle akujeziswe
nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako.
o Nangabe kuhlolwa isirhunyezo, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko
(ungci).
• Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe ngemitjho
ezeleko njengokutjho komlayo.
• Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI iledere
elikhambisana nependulo engiyo NOFANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.
UMBUZO 3: ISIKHANGISO
3.1 - Ungabadosela umtato. √
- Ungabafunyana ku-WhatsApp. √
- Ungabathinta ku-Facebook. √
(Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
3.2 Kukhangiswa amalampa atjhatjhiswako. √ (1)
3.3 Yigezi engumafavuke. √ (1)
3.4 Akathengiselwa abasafundako. √ (1)
3.5 A/Zigedle uledlhe. √ (1)
3.6 Ikulumo le ihlathulula bona igezi inande ikhanyisa ibuye icime godu. √ (1)
3.7 Isaphulelo sama-50% sitholakala nawuthenga mabili ukuya phezulu. √ (1)
3.8 - Iye ngombana lokha igezi nayingekho abantu bayakghona ukukhanyisa
benze neminye imisebenzi efana nokufunda nokutlola. √
- Awa ngombana amalampa la akhanyisa kwaphela angeze wakghona
ukupheka ngawo begodu nawo atlhoga igezi ukuze asebenze. √
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (1)
3.9 Umtlami wesikhangiswesi akakaphumeleli ukusebenzisa amaqhinga
wokukhangisa ngombana:
- Amanani wemikhiqizo le akakavezwa. √
- Indawo lapho singathola khona imikhiqizo le ayikavezwa. √
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 9 DBE/Novemba 2024
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
Umtlami wesikhangiswesi uphumelele ukusebenzisa amaqhinga
wokukhangisa ngombana:
- Iinthombe zemikhiqizo ekhangiswako ziveziwe. √
-Utlole ngamaledere amakhulu emagameni asetjenziselwe ukurogela/ikudosa
abathengi. √
- Imibandela iveziwe beyatlolwa ngamaledere amancani. √
- Imininingwana yokuthintana yabakhangisi iveziwe. √
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela anikele ipendulo EYODWA
kezingehla.) (1)
[10]
UMBUZO 4: IKHATHUNI
4.1 Miphumela yakhe yegreyidi le-12/Miphumela. √ (1)
4.2 Ngubamkhulwakhe. √ (1)
4.3 Eemfundweni ezine uthole ileveli yesi-2. √ (1)
4.4 Unina bekabhadela utitjhere wangeqadi bona amsize eemfundweni zakhe. (1)
4.5 D/Uyacabanga. √ (1)
4.6 Ukusonga izandla kwakaNomadlhari efreyimini yesi-3 kusitjela bona
udanile/uphelelwe mamandla ngombana bekanotitjhere wangeqadi omsiza
ngeSayensi yezokuLima/bekazitjela bona uphumelele kuhle.√ (1)
4.7 - Kungaba kukobana bekanganalo irhelo lokufunda. √ (1)
- Bekuthi nakufanele afunde acoce nabangani eenkundleni zokuthintana.
- Bekafundela ngekamurwini.
- Bekangafundi ngokwaneleko. √
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (1)
4.8 Kungcono ngiyokutlola godu iSayensi yezokuLima neemBalo. √ (1)
4.9 Amasokana wanamhlanje awavuki ayokufuna umsebenzi, adosana
neenkhumba athembele emalini kaRhulumende ema-R350. √ (1)
(Umutjho onembako uzakwamukelwa.)
[10]
UMBUZO 5: IPHROZI
5.1.1 UMabusa uzifumene e-University of South Africa. √ (1)
5.1.2 (a) Umhlalaphasi – Ibizomvango/ibizoqarha. √ (1)
(b) Hlala – Isenzo. √ (1)
Phasi – Isandiso sendawo/undaweni√. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 10 DBE/Novemba 2024
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
5.1.3 Ihloko kaMabusa ihlonywe phezu kwetafula.√ (1)
5.1.4 Umu-√ (1)
5.1.5 Ngayizolo - Isandiso sesikhathi. √ (1)
5.1.6 Uzokugaya amathambo wehloko ngesikhundla esilengako. √ (1)
5.1.7 Iimfundo zakhe zazimvumela bona abe mphathi wesikolo. √ (1)
5.1.8 C/Akujayele. √√ (2)
5.1.9 Isifaniso/Isimanyaniso √ (1)
5.1.10 UMarikiriki uthe kuMabusa akalethe zoke iinkhiya zesikolo kuye/
UMarikiriki uthe uMabusa akalethe zoke iinkhiya zesikolo kuye. √√ (2)
5.2 5.2.1 Iintombi zingena etatawini lezemidlalo. √ (1)
5.2.2 Isiqhema sithumbe iimendlela zesiliva. √ (1)
5.2.3 - Igama elithi,ʹhleʹ liletha umqondo welimi lokuncenga/wokubawa
lokurabhela.√ (1)
- Lisetjenziswa nawuncenga/nawurabhela umuntu.√ (1)
5.2.4 Abantu bebangabulala inyoka embuthanweni we-ANC
obewubanjelwe eDurban. √√
(Umutjho onembako uzakwamukelwa.) (2)
[20]
IMITLOMELO YESIGABA C: 40
INANI LOKE: 80
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Question Paper

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2022 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2021 Memo
More from Grade 12 isiNdebele FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023 24

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2024 Question Paper

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Memo

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Question Paper

Question paper