Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IGREYIDI 12
ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)
NOVEMBA 2022
UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA
IMITLOMELO: 80
Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi abu-8.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2022 papers 





View all





isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2022 Memo
Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2022, 8 pages. Read online or download the free PDF.
Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2022 · isindebele. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2022
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 8
- File size
- 231.6 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 8
This exam
NSC November Exam 2022
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Memo
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 2 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA
UMBUZO 1
Ukutshwaywa kwesifundo sokuzwisisa
Ngebanga lokobana umnqopho omkhulu ukuzwisisa, amagama angakapeledwa
kuhle neemphoso zelimi eempendulweni azingajeziswa ngaphandle kobana
mhlamunye iimphoso ezenziweko zitjhugulula nofana zilahlekisa umqondo/
ukuzwisiseka kwependulo. (Iimphoswezo kufanele zitjengiswe/zivezwe).
Nangabe umfundi usebenzise amagama avela kamanye amalimi angasi ngewelimi
ahlolwa ngalo, ungawatjheji/eqisele amehlo amagama lawo, nangabe amagama
lawo anemba ipendulo, ungajezisi. Kodwana nangabe etheksthini kusetjenziswe
igama elivela kwelinye ilimi begodu lifanele libe yipendulo, lamukelekile.
Imibuzo evulekileko efuna iimpendulo ezifuna u-iye nofana awa, ngiyavuma
nofana ngiyaphika, liqiniso nofana mbono, liqiniso nofana akusilo iqiniso,
kulungile nofana akukalungi, mbono omuhle nofana akusimbono omuhle,
sisenzo esihle nofana sisenzo esimbi azinikelwa umtlomelo kodwana
kutlonyeliswa ukusekela kwaphela (IMITLOMELO YOKE NGEYOKUSEKELA).
Nangabe kulindeleke ipendulo yegama elilodwa kodwana umfundi unikele umutjho
woke, mtlomelise nangabe igama eliyipendulo enembako ulithalele/uligwale
ngepeni enombala ohlukileko (highlighted).
Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana umfundi unikele
amanengi, tshwaya wokuthoma amabili/amathathu kwaphela.
Yamukela ukuhlukana kwelimi lesiphande (isiNzunza nesiNala).
Emibuzweni la kukhethwa khona ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI iledere
elikhambisana nependulo ekungiyo NOFANA ipendulo etlolwe ngokuzeleko.
1.1 1.1.1 Ihlangano yeenTjhaba eziBumbeneko. (1)
1.1.2 I-GBV sisenzo esinenturhu esiqaliswe ebafazini nebentwaneni. (2)
1.1.3 Ibizo lakaNgqongqotjhe nguMaite Nkoana-Mashabane. (2)
1.1.4 - IMail and Gurdian ithi amaphesende ama-51 wabantu bengubo
khebaba bongazimbi bokutlhoriswa madoda.
- Amadoda angaba maphesende ama-76 ayavuma bona nawo
ayathinteka ekutlhorisweni kwabafazi enarheni le.
- Nakuthoma isigaba sesithathu seLockdown ngomnyaka wee-2020
kubulewe abafazi abama-21 eemvekeni ezimbili kwaphela.
(Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
1.1.5 - Kubikwe izehlakalo ezi-46447 zokuhlukunyezwa ngokomseme
kwabantu bengubo.
- Abomma aba-9518 bakatwe phakathi kwakaJanabari noMatjhi
womnyaka wee-2021. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 3 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
1.1.6 - Indlala.
- Izinga eliphasi lefundo ebantwini bengubo.
- Ukungalingani phakathi kwamadoda nabafazi.
(Yinye ipendulo kezingehla.) (1)
1.1.7 Ngicabanga bona unobangela wokungabikwa kwezehlakalwezi
kukobana abomma basaba ukubophisa amadoda ngombana ngiwo
asebenzako emakhaya. Basaba bona nange zingabikwa bese abenzi
balokhu babotjhwe bazokusala balamba emakhaya ngombana bona
njengabomma abasebenzi./Abomma abanengi bayasaba ngombana
bayathuselwa bona nange bangabika bazokubulawa./Ababiki
ngombana bathanda amadodabo.
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
1.1.8 A. Amasondo angaqinisekisa bona iintjumayelo zabafundisi zikhalima
kanengi izehlakalo zokutlhorisa.
B. Eendaweni zokusebenza kungafundiswa iinsebenzi ngobumbi
nangobungozi bokuzifumana utlhorisa./kungenziwa umthetho othi
ozokufunyanwa atlhorisile uzokuthathelwa amagadango abudisi
khulu emsebenzini angagcina aqotjhiwe. (2)
(Ipendulo enembako izakwamukelwa).
1.1.9 Akusilo iqiniso ngombana iimbalobalo ziveza bona yoke imihlobo (2)
yabantu inawo umraro lo, akusiwo umraro wabantu abanzima
kwaphela.
1.1.10 D. /A no C (2)
1.1.11 Ngicabanga bona inarha yeSewula Afrika iyokuba namadoda aragela
phambili ngokutlhorisa ngokudluleleko ngombana bakhule babona
isenzo sokutlhorisa begodu bazitjele bona yinto ehle
nefaneleko./Izokuba namadoda alungileko ngombana amadoda
wangaleso sikhathi akhule abona isihlungu sokutlhoriswa kwabomma
nabentwana angekhe asafuna ukukwenza lokho.
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
1.1.12 Esitjhabeni izinga lobulelesi lizokukhula ngombana abentwana
abanengi bazokulisa iinkolo babe ziinlelesi./ Umnotho ungehla bese
kuba nendlala.
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
1.1.13 - Ngiyazwelana nabo ngombana amanye amadoda akhulele
ngaphasi kwababelethi abatlhorisanako, ipilo yokutlhorisa yakha
emikhumbulwenabo nabo bagcina babatlhorisi.
- Angizwelani nawo ngombana iinrhatjhi neenkundla zokuthintana
ziyikhalima ngamalanga indaba yamadoda atlhorisako.
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 4 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
1.2 1.2.1 Yikhomphyutha/Yi-Laptop. (1)
1.2.2 Esithombeni esingehla kunabantu abahlanu bengubo, babambe
umhlangano okungenzeka bona ngewebhizinisi./baqale bebalalele
okukhulumako. (1)
1.2.3 Ngicabanga bona isizathu esenza abommaba bangahleki kukobana
bakhuluma iindaba eziqakatheke khulu kibo ezingafuni bona
bahleke./Bakhuluma izinto eziphathelene nebhizinisi./nomsebenzi.
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
1.2.4 Abomma sebanawo amakghono aneleko wokuzibambela
amabhizinisi ngaphandle kwesizo lamadoda ngombana inengi labo
likufundele ukuphatha amabhizinisi./Manengi amabhizinisi
aphumeleleko aphethwe bomma ngekulu ipumelelo.
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
[30]
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 5 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA B: UKURHUNYEZA
UMBUZO 2
Ukurhunyeza okumayelana neendlela zokuziphatha nakudliwako etafuleni.
TJHEJA: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza
abatshwayako ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini.
UMDZUBHULO OSETHEKSTHINI IPHUZU ELIQAKATHEKILEKO
A 'Ungathomi uphakele ukudla 1 Linda ukutjelwa bona ungaphakela/
kungakatjhiwo bona ungaphakela'. sekusikhathi sokuphakela.
B 'Kuqakathekile bona ulindele 2 Lindela ukutjelwa bona sekusikhathi
ukutjelwa bona sekusikhathi sokobana kungadliwa.
sokobana kungadliwa.'
C 'Lisa ukutlhorhatlhorha ukudlakwakho 3 Ungatlhorhi ukudla kwakho
ngesigobho nofana ngeforogo odla ngeforogo nofana ngesigobho.
ngayo.'
D 'Nawuhlafunyako vala umlomo.' 4 Vala umlomo lokha nawuhlafunyako.
E 'Ungalingi uthimule nofana uziphathe 5 Ungathimuli nofana uziphathe
ipumulo lokha nakudliwako'. ipumulo lokha nakudliwako.
F 'Bawa omunye oseduze kwento 6 Bawa ukudluliselwa into oyifunako
oyifunako akudlulisele yona lokha nayikudanyana nawe.
kunokobana usikime uyozithathela.
G 'Nawudlako thoma ngokunghwatha 7 Izwa bona itswayi nezinye iinthako
kancani ukwenzela ukuzwa bona zizwakala kuhle ngaphambi kobana
itswayi neenthako zizwakala kuhle uzithele.
na.'
H 'Ungathi nasele uqedile ukudla 8 Ungasikimi utjhiye abanye basadla.
usikime utjhiye abanye basadla.'
AMAPHUZU ALIKHOMBA [49 amagama]
IGRIDI YOKUTSHWAYA ISIRHUNYEZO
Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalendlela:
Ukwabiwa kwemitlomelo:
o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owo-1 kilelo nalelo phuzu
elilungileko).
o 3 imitlomelo yelimi.
o Inani loke: 10.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 6 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi.
o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1 welimi.
o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2 yelimi.
o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3 yelimi.
Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha umfundi nakadzubhule imitjho
njengoba injalo etheksthini:
o 6–7 yemidzubhulo: unganikeli umtlomelo welimi.
o 4–5 yemidzubhulo: nikela umtlomelo owo-1 welimi.
o 2- 3 yemidzubhulo nikela imitlomelo emi-2 yelimi.
Ukubalwa kwamagama:
o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko.
o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako azange atjengise inani
lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile
akusingilo. Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike
emagameni ama-5 bese awusarageli phambili nesirhunyezweso.
o Iinrhunyezo ezifitjhani kodwana zinawo woke amaphuzu alungileko akukameli
zijeziswe.
IMITLOMELO YESIGABA B: 10
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 7 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI
UMBUZO 3
Ukutshwaywa kwesigaba C
Ukupeleda:
o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana kungakapeledwa
kuhle, ngaphandle kobana iphoso eyenziweko itjhugulula okutjhiwo
ligamelo/yihlathululo yegamelo.
o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungapeledi kuhle akujeziswe
nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako.
o Nangabe kuhlolwa isirhunyezo, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko
(ungci).
Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe ngemitjho
ezeleko njengokutjho komlayo.
Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI iledere
elikhambisana nependulo engiyo NOFANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.
3.1 Yiza eKhethokuhle Spa sikuthabulule umzimbakho ube bulula
njengephepha./Imvelo izokuvumela ingoma uphume lapha utjhaphuluke
nemmoyeni. (1)
3.2 Libizomvango./ Libizoqarha. (1)
3.3 - Bambethe ijinifomu. (1)
- Ngibo abathabulula abantu umzimba. (1)
3.4 Mumoya ovela elwandle./Mvumo owenziwa litjhada lamagagasi welwandle. (2)
3.5 Akusilo iqiniso ngombana babonakala bamomomtheka nabenza umsebenzi
lo. (1)
3.6 C/Uthatjululwa umzimba bese ufumana isiselo. (1)
3.7 Umtlami wesikhangiswesi uphumelele ngombana:
- Isithombe salokho okukhangiswako siveziwe.
- Inani elibhadelwako liveziwe.
- Amagama adosako atlolwe ngamagabhadlhela/ngokunzima khulu.
- Imibandela itlolwe ngamagama amancani. (2)
[10]
UMBUZO 4
4.1 - Phezu kwetafula kunefowunu/kunomtato.
- Kunesitulo netafula.
- Udade uphethe incwadi nebholipheni uyatlola.
(Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 8 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
4.2 Indoda esekhathunini iphethe isikhwanyana. (1)
4.3 Ngizozihloma ngomuno ngelihlweni. (1)
4.4 Ubaba ojamileko mphathi kadade ohlezi phasi bese udade lo
sisebenzi/ngunobhala e-ofisini kababa lo. (2)
4.5 D/Uyatlhaga. (2)
4.6 Anobuhlangothi ngombana akhona amakhuwa abathandako abantu
abanzima. (2)
[10]
UMBUZO 5
5.1 5.1.1 IimBalo neSayensi zikghonwa besana. (1)
5.1.2 Sifaniso/Simanyaniso. (1)
5.1.3 - Ipambosi yokwenzisa. (1)
- Ipambosi yokwenzeka. (1)
5.1.4 Itlasi limwahlele izandla nakakhulumako. (1)
5.1.5 Umntazana ukghone ukufumana yoke imitlomelo yemibuzo
emakhulu amathathu esifundweni seSayensi. (1)
5.1.6 Usikhwele simahla isiphaphamtjhini se-South African Airways
nakaya eKapa, (1)
5.1.7 Ikamuru lakhe linzima tshu iinsetjenziswa zegezi nezetheknoloji. (2)
5.1.8 C./ Wahlongakala. (1)
5.1.9 Mqondo wokuthokozisa asetjenziswa lokha umuntu nakunento
ehle ayenzileko. (2)
5.1.10 Intandani ehle ngumakhothwa ngunina. (2)
5.2 5.2.1 Abozinyobulala abadliwa sizungu. (1)
5.2.2 Lona lihle. (1)
5.2.3 Umndeni obumbeneko udla ukudla ndawonye. (1)
5.2.4 Abantwaba babonakala badla khulu kodwana imizimbabo mincani./
Abantwaba babonakala badla khulu nanyana imizimbabo mincani. (1)
5.2.5 Ukudla izambana leponde.
(Umfundi akatlonyeliswe nanyana akhe umutjho kodwana kuvele
isitjhwesi.) (2)
[20]
IMITLOMELO YESIGABA C: 40
INANI LOKE: 80
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2022 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2022 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2021 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2019 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2018 Memo
More from Grade 12 isiNdebele FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023 24

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Question Paper

Question paper