Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IGREYIDI 12
ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
NOVEMBA 2022
IMITLOMELO: 70
ISIKHATHI: Ama-iri ama-2½
Iphepheli linamakhasi ali-19.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2022 papers 

_hlayiso.com_--7353c80e-0f98-4309-a741-9665febe859a/v1-6b1fa7c0eb05e8c9b822/card.webp)



View all





isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2022 Question Paper
Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2022, 19 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2022 · isindebele. Question paper, 19 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Question paper
- Year
- 2022
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 19
- File size
- 358.0 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 19
This exam
NSC November Exam 2022
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Memo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukulalela nokukhuluma / Listening and Speaking17 marks
- Question 1.2Ukulalela nokukhuluma / Listening and Speaking18 marks
- Question 2.1Ukulalela nokukhuluma / Listening and Speaking16 marks
- Question 2.2Ukulalela nokukhuluma / Listening and Speaking18 marks
- Question 3Ukulalela nokukhuluma / Listening and Speaking16 marks
- Question 4Ubukghwari / Literature (Set Works)20 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 2 DBE/Novemba 2022
NSC
YELELA
1. Umfundi kufanele afunde ikhaseli ngokukhulu ukuyelela ngaphambi kobana
aphendule imibuzo.
2. Ungalingi ufunde iphepha lemibuzo loke. Qala ikhasi lokumunyethweko
elisekhasini elilandelako bese utshwaya iinomboro zemibuzo ebuzweko
ngeencwadi ozifundileko kilomnyaka. Ngemuva kwalapho, funda imibuzo le
bese ukhetha leyo ofisa ukuyiphendula.
3. Iphepheli LINEENGABA EZINE:
ISIGABA A: Inovela (35)
ISIGABA B: Umdlalo (35)
ISIGABA C: Iindaba ezifitjhani (35)
ISIGABA D: Iinkondlo (35)
4. Khetha IINGABA EZIMBILI uphendule ngazo.
ISIGABA A: INOVELA
Phendula imibuzo yenovela oyifundileko.
ISIGABA B: UMDLALO
Phendula imibuzo yomdlalo owufundileko.
ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI
Phendula imibuzo ngeendatjana ZOMBILI.
ISIGABA D: IINKONDLO
Phendula imibuzo ngeenkondlo ZOMBILI.
5. Sebenzisa irhelo lokuhlola ukuqinisekisa bona yoke imibuzo uyiphendulile.
6. Landela imiyalo onikelwe yona ekuthomeni kwaleso naleso sigaba
ngokuyelela okukhulu.
7. Nombora iimpendulo zakho ngendlela ezinonjorwe ngayo ephepheni
lemibuzo.
8. Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.
9. Isikhathi esiphakanyisweko sokuphendula isigaba ngasinye:
ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-75
ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-75
ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-75
ISIGABA D: Pheze imizuzu ema-75
10. Tlola ngesandla esihle nesibonakalako.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 3 DBE/Novemba 2022
NSC
IKHASI LETHEYIBULA LOKUMUNYETHWEKO:
Abafundi bayeleliswa bona baphendule yoke imibuzo.
ISIGABA A: INOVELA
Phendula YOKE imibuzo.
INOMBORO YOMBUZO IMITLOMELO INOMBORO YEKHASI
1.1 UBonakele 17 5
1.2 UBonakele 18 6
ISIGABA B: UMDLALO
Phendula YOKE imibuzo.
2.1 Umngani 17 8
2.2 Umngani 18 9
ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI
Phendula YOKE imibuzo.
3. 'Kanti kunje' 17 12
4. 'Bengenzani' 18 14
ISIGABA D: IINKONDLO
Phendula YOKE imibuzo.
5. 'Ngiyathokoza' 17 16
6. 'Erholweni lakoNomtjherhelo' 18 18
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 4 DBE/Novemba 2022
NSC
IRHELO LOKUQINISEKISA
Tlola itshwayo (√) erhelweni lokuqinisekisa elilandelako ukuhlola bona uphendule yoke
imibuzo elindelekileko.
ISIGABA IINOMBORO INANI LEMIBUZO ITSHWAYO
ZEMIBUZO EZOKUPHENDULWA (√)
ISIGABA A:
UMBUZO 1.1 1.1.1–1.1.11 + 1
UMBUZO 1.2 1.2.1–1.2.11
ISIGABA B:
UMBUZO 2.1 2.1.1–2.1.10 + 1
UMBUZO 2.2 2.2.1–2.2.11
ISIGABA C:
UMBUZO 3 3.1–3.10 + 1
UMBUZO 4 4.1–4.11
ISIGABA D:
UMBUZO 5 5.1–5.9 + 1
UMBUZO 6 6.1–6.11
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 5 DBE/Novemba 2022
NSC
ISIGABA A: INOVELA
Phendula YOKE imibuzo.
UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana
1.1 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI A
UDilika noHloyiwe akhange basona isikhathi kodwana basuka khonokho
babamba uJamuludi ikomo yakayise bathi balinga ukuyihlukanisa nezinye
iinkomo kodwana kwaba ngasuthi iyabona bonyana balinga ukwenzani. Yeqa
yararha emoyeni. Balinga ngazo zoke iindlela kodwana uJamuludi bekumdlalo
nje lokho kuye ngombana bekathi nakabhodlako, uHloyiwe noDilika beqe 5
bajamele kude. Kuthe ngelikade uDilika wabona bonyana badlala ngesikhathi
sabo lapha ngombana ikunzi le yikulu kunabo. Njeke babona bonyana
okungcono babophelele amakonyana amabili emthini omkhulu. Nangambala
benza njalo, bawabopha nemilomo khona angazukubanga itjhada uBonakele
abe awafumane. 10
Kwathi ntambama nakubuyiswa iinkomo namakonyana, uMbuyiseli wabuza
bonyana aphi amakonyana amabili njengombana gade angawaboni kibonina
nje. Ipendulo ayifumana ngoDilika noHloyiwe yamanelisa. Njeke wazibonela
naye bonyana ihlongandlebe nguye uBonakele. Wabamba uBonakele
wamdula khulu ngesambogo, athi uyamjezisa njengombana ahlale asenza 15
kwabanye. Nakaqeda ukumbetha wathi kuye akhambe ayokufuna
amakonyana lawo, yena bekasithi uyamthusa nje khona azokwazi bonyana
akukafaneli bona alale ekweluseni. Bekacabanga bonyana uzakuthi ngelanga
elilandelako akhambe nabesana ayokufuna amakonyana lawo abe
awafumane. Bekazimisele bonyana uBonakele uzakuthi nakabuya 20
angakawafumani, uzamcolela amphathe kuhle njengabanye.
UBonakele yena wakuthatha lokhu njengesibonelo sakaMbuyiseli
sokungamthandi ngombana angasuye umntwanakhe.
[Ikhasi 14]
1.1.1 Tlola ibizo lomsana MUNYE wakwaMbuyiseli. (1)
1.1.2 Tlola ibizo lekunzi eyahlula abesana nabathi bayayibopha. (1)
1.1.3 Ngokurhunyezweko hlathulula isenzo esenziwa nguMbuyiseli
kuBonakele nesabangela bona uBonakele anghale kwaMbuyiseli.
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1)
1.1.4 Hlathulula isisusa serarano phakathi kwakaBonakele noMbuyiseli. (2)
1.1.5 Hlathulula izehlakalo EZIMBILI ezikhombisa bona uNaSilombo
akanasimilo esihle. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 6 DBE/Novemba 2022
NSC
1.1.6 Ucabanga bona uyini ummongondaba wenovela le. Ipendulwakho
ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.1.7 Hlathulula isifundo osithole ngepilo kaThokozani. (2)
1.1.8 Phendula isitatimende esilandelako ngoLIQINISO nofana
AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu
ELILODWA.
UNduku noSponono badlale indima eqakatheke khulu
epumelelweni kaBonakele. (2)
1.1.9 Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako.
Umlingisi oyimbangi enovelini le ngu …
A Bonakele.
B NaSilombo.
C NaMndebele.
D Mahlangu. (1)
1.1.10 Isenzo sakaBonakele sokuqotha uNaSilombo SIHLE nofana
SIMBI? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (1)
1.1.11 Coca ngokuphumelela komtloli ukusethulela isingeniso
senovela le. (2)
1.2 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI B
'Ngizwani kodwana Bafunani? Ingabe ngikuzwa kuhle nje? Akhe ubuyelele
godu, uthini?' 'Sengitjhwile mma, nawuraga nokuzenza umuntu
onganangqondo, ngizakukhamba mina khona nje.' 'Ngewami umuzi lo.
Ucabanga bonyana mina ngizokurabhelana nawe? Uyazikhohlisa mntazana!
Ungakhamba khona nje nawuthandako uyokufuna bakwaNkosi lapha 5
bakhona.' Kwatjho uNaSilombo kuBafunani.
'Hi ... hi ... hi ...! Mma ngu ... nguwe ongakhuluma amezwi afana nalawo
lapha kimi? Hi ... hi ... hi ...!' 'Thula! Abantu bazokuthini nabezwa umfazi
ongangawe nje alila? Ungasihloleli wena!' 'Mma wena wahlukanisa
uMahlangu nomkakhe ngombana wena ufuna ukudlala ngaye. Ngikhuluma 10
nje, umntwanabo uBonakele nonina bayatlhaga. Abanayo ngitjho nendawo
yokulala lapha bakhona. Khona kwazi bani, mhlambe nje sekade
bahlongakala. UMahlangu naye akwaziwa bonyana sikhuluma nje ukuphi
nenarha. Uyandinda ngesibanga sakho mma!'
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 7 DBE/Novemba 2022
NSC
'Heyi, heyi! Bafunani, Bafunani!' 'Angikaqedi mma. Khona nje wena sewufuna 15
bona nami ngikhambe ngiziphe inarha wena usaphila, usagoma amabele.
Kunjalo nje angazi bonyana wahlukaniswa yini nobaba uNkosi.'
'Khona nje siyatlhaga asinayo ngitjho nemadlana yokuthengela umntwana
ibisi, uyagula, ulele phasi, akasikinyeki nokusikinyeka. Sesilindele bona
simbone alele ubuthongo bokugcina kodwana wena gogo wakhe usese 20
khona usaphila! Mina angekhe ngayijamela into efana nale. Njeke
ngiyakutjhiya nami ngiyakhamba la emzini kaMahlangu. Kungcono ngife kube
kanye.'
[Ikhasi 64–65]
1.2.1 Tlola ebegade kutlhogwa nguNaSilombo banoBafunani ukuze
basize umntwana kaBafunani ngokumusa emtholapilo. (1)
1.2.2 Tlola isibongo salapho kubelethwa khona umntwana kaBafunani. (1)
1.2.3 Veza izinto EZIMBILI uBafunani asola unina ngazo etheksthini
engehla. (2)
1.2.4 Rhunyeza isehlakalo esenzeka mhlana uNaSilombo abuya
ukuyokubona isidumbu sakaBafunani nakazakuthola umndeni
wakwaMahlangu ubuyile. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA (2)
1.2.5 Veza iqhinga lokuziphilisa elenziwa nguBonakele ngemva
kokutjhiselwa nokuthathelwa imalakhe. (1)
1.2.6 Ucabanga bona uyini umnqopho womtloli wokobana athathe
uBonakele ayomhlalisa kwaMbuyiseli ngaphambi kobana aye
ngeDaveyton? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.2.7 Hlathulula bona ngisiphi isifundo esisethulelwa mtloli ngesenzo
somlingisi onguBonakele sokusuka eplasini lekhuwa nanyana
bekahlala kamnandi anakho koke akutlhogako. Ipendulwakho
ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.2.8 Ucabanga bona ukubotjhwa kwakaMahlangu ngebanga
lokungakaphathi umazisi kusitjelani ngesizinda sesikhathi senovela
le? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.2.9 Hlathulula umqondo omunyethwe magama athi, 'Sekubonwa
ngokusa emntwaneni kaBafunani.' (1)
1.2.10 Ngokucabanga kwakho ingabe umtloli uphumelele ukusethulela
uBonakele njengomlingisi oyikutani wenovela le. Ipendulwakho
ayibe maphuzu AMABILI. (2)
1.2.11 Tshwaya ngokuphumelela komtloli ukusivezela umhlobo werarano
elitholakala etheksthini engehla. Ipendulwakho ayibe liphuzu
ELILODWA. (2)
IMITLOMELO YESIGABA A: 35
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 8 DBE/Novemba 2022
NSC
ISIGABA B: UMDLALO
Phendula YOKE imibuzo.
UMBUZO 2: UMNGANI – ST Nkambule
2.1 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI C
(Namhlanjesi lilanga lokuphuma kwemiphumela yabafundi bebanga letjhumi.
Abafundi abanengi bavukele ngeentolo eziseduze nalapha bahlala khona,
ukuyokuthenga iphephandaba eliphethe imiphumela yabafundi bebanga
letjhumi. Ngapha ngeMaza abafundi bavukele esitolo kwaTjhigila
ukuyokuthenga iphephandaba. UMlakana isokana lakwaSithole lijame 5
noKhabo, uBusi no-Oscar ebegade afunda nabo igreyidi le-12, bangaphasi
komuthi womrula baphethe iphephandaba, baqala amabizo wabo.)
UMLAKANA: (Eqele phezulu kanye athabile, nakasuka lapho azwakale
asithi.) Zimami ngiyathokoza ngiphasile. Bengingatjho bona
ngizokuphasa kuhle kangaka! 10
UBUSI: (Eqele phezulu athabile.) Zimami nami ngiphasile!
U-OSCAR: (Athabile) Zimu ngiyathokoza nami ngiphasile.
UKHABO: (Athabile) Nami ngiphasile ngiyathokoza Zimu.
U-OSCAR: Bakwethu kufanele sithabeni kwamanikelela, ngombana soke
siphase kuhle ngamalengiso. 15
UMLAKANA: (Asekela u-Oscar) Uqinisile lapho Oscar, phela bekuzokuba
buhlungu khulu, ngathana omunye wethu akhange
aphumelele.
U-OSCAR: Bekuzokuba buhlungu khulu Mlakana. Qala njengombana
silapha nje, besifunda soke ngokuhlanganyela nemisebenzi 20
yesikolo besiyenza soke ngokuhlanganyela. Ngalokho kuhle
ngombana siphasile soke.
UMLAKANA: Ukusizana kwethu ngemisebenzi yesikolo ngaso soke isikhathi
kusisize khulu, qala namhlanjesi soke sithabile, ngombana
siphasile. 25
UBUSI: (Angenelela) Lokhu kulitshwayo elihle elitjengisako bona
ubungani bethu lobu akusibungani bokukhohlisana.
U-OSCAR: Nababelethi bethu bazokuthaba ngombana bazokubona
bonyana besizimisele ngeencwadi zethu zesikolo.
UKHABO: (Angenelele) Begodu bazokubona bonyana besingenzi lokhu 30
abantu abanengi abadlumbana bona siyakwenza.
[Ikhasi 13–14]
2.1.1 Tlola izinto EZIMBILI aboMlakana nabangani bakhe ebebazenza
ndawonye ezikhombisa bona bangani. (2)
2.1.2 Tlola umehluko okhona hlangana nobujamo bukaMlakana
no-Oscar nawuqalisa endabeni yokubhadelelwa eyunivesithi. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 9 DBE/Novemba 2022
NSC
2.1.3 Hlathulula okufanako phakathi kwakanina lakaMlakana nonina
lakaBusi nasiqalisa endabeni yokuragela phambili nefundo emva
kwebanga letjhumi. (2)
2.1.4 Ngokurhunyezweko hlathulula isenzo sakaKhabo esigcine senze
bona uBusi amqothe nabakhuluma indaba kaMlakana yokutlhoga
imali yokuzitlolisa. (1)
2.1.5 Ucabanga bona kubayini aboBusi kufanele bayibethise isitembu
semapholiseni incwadi yabo yokubawa umnikelo eentolo. (2)
2.1.6 Hlathulula isehlakalo esiveza irarano hlangana noMlakana noSello
nabakhuluma ngebhudango lakhe lokufuna ukufunda. (2)
2.1.7 USello emdlalweni lo uvezwe amngani ongumasizabulale.
Sekela isitatimendesi ngephuzu ELILODWA. (2)
2.1.8 Ucabanga bona ngubani ovezwe njengomdlali oyikutani
emdlalweni lo. (1)
2.1.9 Coca wenabe ngommoya womdlalo lo. (2)
2.1.10 Tshwaya ngomlayezo umtloli asethulela wona kilomdlalo. (1)
2.2 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI D
(Ngemva kwamalangana kusemini uSello useyunivesithi lapha kufunda
khona aboMlakana. Ujamise ikoloyi ngaphandle kwesango uledlhile
ngekoloyini, udlala ngofunjathwako wakhe, ulindele uMlakana bona aphume
ngeenkumbeni zokufunda azokuthatha iindakamizwa amlethele zona. Kuthe
kusese njalo wavela athelekile uMlakana.)
USELLO: (Arareke.) Heyi Mpintji ngasuthi bewugijima nje?
UMLAKANA: (Aphefumulela phezulu asama ngekoloyi.) Ungasabuzi Mpintji
kunjalo.
USELLO: Ugijinyiswa yini?
UMLAKANA: (Angena ngaphakathi kwekoloyi.) Ngithuswe kukuthi u-Oscar 10
akakahlongakali.
USELLO: (Akghadlwe livalo.) Lisa amala Mlakana.
UMLAKANA: (Ngokurhaba.) Ngikutjela iqiniso.
USELLO: (Angakholwa.) Uzwe ngobani wena indaba leyo?
UMLAKANA: Ngibikelwe nguBusi nje, ngiqeda ukukhuluma naye ngomtato. 15
Ngikhuluma nawe nje batjho usesibhedlela u-Oscar.
USELLO: Uphi yena uBusi?
UMLAKANA: Uselawini lakhe lapha aqatjhe khona.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 10 DBE/Novemba 2022
NSC
USELLO: (Angakholwa.) Iyarara indaba le Mpintji.
UMLAKANA: Irara khulu. Sinawe nasisuka lapha besinesiqiniseko 20
sokobana uhlongakele lomsana.
USELLO: Mhlamunye bekayathile.
UMLAKANA: Nakunje kumele sakhe amano wokuyomqedelelela
esibhedlela lapha.
USELLO: Uqinisile. Alo ngubani owaziko bona ulaliswe kiliphi igumbi 25
lapha esibhedlela?
UMLAKANA: UBusi nguye owazi yoke imininingwana, ngombana uthi
ubuyomhlola.
USELLO: Nakunjalo kumele seqe khona nje siyokuqeda ngaye
lomsana. (Adumisa ikoloyi.) Asiye kuBusi ayosilayela igumbi 30
lapha kulaliswe khona lomsana.
UMLAKANA: Unembile lapho. Uyasigwabisa lomsana.
USELLO: Uyadlala nakanjalo. Lapha kuzoswaphelisa thina.
Nakunguye kumele abulungwe.
UMLAKANA: Nakanjani kumele athwale ihlabathi ngesifuba … 35
(UMlakana banoSello bafike ngokurhaba elawini likaBusi.)
[Ikhasi 81–82]
2.2.1 Tlola igama lomsana ofanele athwale ihlabathi ngesifuba lo. (1)
2.2.2 Veza isizathu esenza bona uSello avakatjhele eyunivesithapha. (1)
2.2.3 Rhunyeza isizathu esenza bona uSello angafuni bona u-Oscar
adunyuzwe. (2)
2.2.4 Ngokurhunyezweko veza unobangela wokobana uMlakana afune
ukubulala u-Oscar nanyana bekumnganakhe nje. (1)
2.2.5 Rhunyeza izinto EZIMBILI uMlakana azenzela uBusi nengeze
abanazo ngaphandle kukaMlakana. Ipendulwakho ayibe maphuzu
AMABILI. (2)
2.2.6 Madanisa ilingemuva likaMlakana no-Oscar nalokhu esele
bangikho mayelana nobudlelwana babo. (2)
2.2.7 Siyini isisusa serarano emdlalweni lo? Ipendulwakho ayibe liphuzu
ELILODWA. (2)
2.2.8 Ingabe isenzo sakaKhabo sokuthengisa iindakamizwa abe
anerhwebo elisebenza kuhle, simveza amumuntu onjani?
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 11 DBE/Novemba 2022
NSC
2.2.9 Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako.
Indaba yokusetjenziswa kukamaliledinini, ukuthengiswa
kweendakamizwa kanye nokutholakala kwabafundi eyunivesithi
kusivezela …
A isizinda sesikhathi.
B isikopilo/ihlalo.
C itjharagano.
D isitlhori. (1)
2.2.10 Coca ngesifundo osithole emdlalweni lo. Ipendulwakho ayibe
liphuzu ELILODWA. (2)
2.2.11 Tshwaya ngokuphumelela komtloli ukusethulela isitlhori somdlalo
lo. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
IMITLOMELO YESIGABA B: 35
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 12 DBE/Novemba 2022
NSC
ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI
Phendula YOKE imibuzo.
UMBUZO 3: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye
'KANTI KUNJE' – JN Thamana
Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI E
'Utjho indawo yakwaSibetha ithule ithe du. Kubetha umoya. Nokho nawuthi uveza
ihloko kwangathi izakuphadlhuka ngebanga lamakhaza. Kuba buhlungu kimi
nginguNgombi ngombana ngihlala ngingedwa. Akunatjhadana lomntwana.
Nakukunamhlanjesi ngiphakanyelwa ziinhluthu. Kunani kwamapha? Asazi kubudisi.'
'Khabe kukuhle ngisazihlalela nomkami uSabetha. Alo sele aziyela kiboyisemkhulu. 5
Kwaba kumbi ngombana nolilako azange sibe naye. Ungafunda, ubenemali begodu
uhlale kamnandi kodwana akusimnandi ukugedeka nesithabathaba sendlu uwedwa.'
Sililo sikaNgombi sele athatha umhlalaphasi.
Bekangumarhistrada wekhotho yangeKutupu. Nakuhlongakala ababelethi bakhe
wasala atjheja nomuzi wekhabo ngombana ijarada ihlangene. Ubalabala nje 10
umntwana kadadwabo wakhetha ukuthi angakhamba nonina emendweni asale
ekhaya. UMlonyana wase wabalivila khange aqinise ngeencwadini.
Namhlanje uzithwesa ngedolo. Umkakhe uNaphambani ugega nemirholo. Sele
azidobhela nevenyana yokuthwala okuthengiswako. NakunguMlonyana yena
utorhatorha evikilini elibaza ifenetjhara ePhogwana. Nakarholileko uzamuzwa 15
ngetjhada asavela kude. Nesandla unaso. Umkakhe wabalekisa abentwana
wayobabeka ekhabo asilingwa kungabi neenhloni kwendoda yakwakhe.
Nokho uNaphambani uyalitjheja iqhegu elingumalume wabo. Endlini yalo uzibona
phasi. UmkaMlonyana yikukhu. Njengoba uNgombi aphila ngokusela imitjhoga,
uyamphekela amtjhiyele ukudla, ambekele kuhle nemitjhoga azayisela. 20
Nabomakhelwana badlula bathokoza ngesenzo lesi. UNgombi akahlalwa yipukani.
Uyambona bonyana nayisese nguye bekanejamo.
[Ikhasi 61–62]
3.1 Tlola indawo nomsebenzi obewenziwa nguNgombi ngaphambi kokuthatha
umhlalaphasi. (2)
3.2 Rhunyeza izehlakalo ezibuhlungu ezavelela uNgombi emtjhadwenakhe.
Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2)
3.3 Hlathulula ubujamo bezulu ngendaweni yangeSibetha esibuthola endabeni
le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 13 DBE/Novemba 2022
NSC
3.4 Veza izinto EZIMBILI ezifakazela bona uNaphambani umumuntu onetjhejo
kuNgombi. (2)
3.5 Ingabe isenzo sakaNaphambani sokusa abentabakhe ekhaya ngonobangela
wokubabalekisa kuMlonyana simveza angumma onjani? Ipendulwakho ayibe
liphuzu ELILODWA. (1)
3.6 Hlathulula isizinda sesikhathi esitholakala endatjaneni le. Ipendulwakho
ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
3.7 Ucabanga bona iyini ihloso yomtloli yokwenza bona ubujamo bezulu bube
ngalendlela ebungayo endabeni le? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
3.8 Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako.
Isisusa serarano esitholakala endabeni le …
A kuhlongakala kukaSabetha.
B kungabi nabentwana kwakaNgombi.
C bujamo bezulu.
D kuthatha umhlalaphasi kwakaNgombi. (2)
3.9 Coca ngokuphumelela komtloli ukusethulela isingeniso sendaba le. (2)
3.10 Tshwaya ngesehlakalo esisakhela isitlhori sendatjana le. Ipendulwakho ayibe
liphuzu ELILODWA. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 14 DBE/Novemba 2022
NSC
UMBUZO 4: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye
'BENGENZANI' – NJ Msiza
Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI F
Ubaba wekhaya onguThubana ubalabala njalo ngomntwana amthola nomntazana
wakwaGogodwana. UNaMdlharhari ubetha phasi ngenyawo. 'SoBadanile awungazi
kuhle. Ucabanga bonyana mina mkakho ngingavuma bonyana ulethe umntwanakho
engingamazi nokobana ubuya kiwuphi ummango?' Kutjho uNaMdlharhari akwate
azele ipotjwana. 'Yela sami kanti kuyaliwa ekhayapha na? Bengithe uyakhuluma 5
kanti ngiyezwa bonyana umlambo sele uthwele iingodo.' Kutjho uThubana
ahlengezela yedwa. UThubana uyigadange emsileni ngombana uNaMdlharhari
libilibili.
Nawukhuluma naye kufanele ubale amagamakho. Indaba angayizwa
nabomakhelana bazoyizwa kungakadluli isikhathi eside. UThubana wona ngokuba 10
nomntwana ngaphandle. Ipilo yekhaya lakhe beyiba yinturhu yangamalanga.
UThubana ngubani yena ngombana naye unekani yesirhwarhwa. 'Ngingathi uZimu
angitjhudubaze kangaka mina ngilise umntwanami afelele emmangweni? Nakanye!
Angeze ngabulawa butjhatjha.' NguThubana asitjho ngokufuthumala. Aphendula
uNaMdlharhari, angidondi-ke mina ukuthwala amaratjhana wami ngibuyele kwethu. 15
'Ungakhohlwa bonyana abakangiqothi phela mina ngeza ngeenkomo kwaThubana.
Umntazana lowo yena singahlangana ngizomgadanga ngimfundisela abanengi.'
Kwathi kungabelethwa umntwana obangwako lo, ugogwakhe wekhabomkhulu
wamthiya ibizo lakaSiphesihle. Ugogo kwamthabisa khulu ukubelethwa komsanyana
lo ngombana athi uthole umsana azomelusela iimbuzi zakhe. Usuyabazi-ke abantu 20
abadala akakho umntwana abafuna ukumloba. Ngakwelinye ihlangothi uThubana
ubethabele umsanyana lo ngombana aneemphalaphala ezisithandathu zabentazana
asithi umsana yena uzokuvusa umuzi.
[Ikhasi 8–9]
4.1 Tlola isibongo somntazana onomntwana noThubana. (1)
4.2 Tlola ibizo lezibulo lakaThubana. (1)
4.3 Hlathula unobangela owenza bona uThubana athabe kangaka ngokuba
nomntwana nomntazana angakamthathi. Ipendulwakho ayibe liphuzu
ELILODWA. (1)
4.4 Rhunyeza isehlakalo esimbi esenziwa nguSiphesihle nomnganakhe esagcina
siyathise uThubana nakasibonako. (2)
4.5 Veza umehluko phakathi koNaMdlharhari noThubana ngendlela ebaphatha
ngayo abentwana. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 15 DBE/Novemba 2022
NSC
4.6 Ucabanga bona ngisiphi isehlakalo esisisusa serarano endatjaneni le?
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1)
4.7 Umtloli usivezela uThubana akhamba ngesibayibayi sekoloyi begodu uthi
ngiso esenza abentazana bazilahlele kuThubana. Ucabanga bona
umntazana wakwaGogodwana bekazokuthandana noThubana nangathana
bekangakhambi ngesibayibayi sekoloyi? Ipendulwakho ayibe liphuzu
ELILODWA. (2)
4.8 Phendula isitatimende esingehla ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO
bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.
Ukuvezwa kwama-flat screens tv kanye nabofunjathwako bomhlobo we-Black
Berry kusitjela bona indatjana le yenzeke esikhathini sakade khulu. (2)
4.9 Ucabanga bona ngubani umlingisi oyikutani endatjaneni le? Ipendulwakho
ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
4.10 Ngewakho umbono ucabanga bona isenzo sokuthengisa iindakamizwa
kwabentwana abafunda igreyidi lethoba IYAKHOLWEKA nofana
AYIKHOLWEKI? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
4.11 Coca ngokuphumela komtloli ukunikela indatjana le isihloko esifaneleko.
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
IMITLOMELO YESIGABA C: 35
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 16 DBE/Novemba 2022
NSC
ISIGABA D: IINKONDLO
Phendula YOKE imibuzo.
UMBUZO 5
Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
NGIYATHOKOZA – JM Mthimunye
1 Indl' ekulu ngayiqala kabili kathathu;
2 Ngakhumbul' okwadlulako nokusezako,
3 Ngajama thwi! Etatawin' elitalala!
4 Ngapheny' imikhwani yesiphila
5 Nganghamela kuhle zam' izambatho.
6 Salani kuhle mabodakaz' amhlophe,
7 Salani ngokutlhogomela niyelele abezako.
8 Ngikhumbule phetjhaya kweLigwa
9 Ekhabo lonosokanami:
10 Owangipha' ikakaramba yomyenami,
11 Ngaritjhwa' emin' ethe saka!
12 Ukuthokoza kwami kwaphelela.
13 Bakwethu ningangikhukhutheli ninginanabele,
14 Kazi nami ngingewekhaya, Baba.
5.1 Thalela imihlobo EMIBILI yevumelwano elitholakala emideni elandelako
bewuveze nokobana mhlobo bani yevumelwano.
Indl' ekulu ngayiqala kabili kathathu;
Ngakhumbul' okwadlulako nokusezako,
Ngajama thwi! Etatawin' elitalala! (3)
5.2 Tlola ubukondlo obusetjenziswe emudeni wokugcina wekondlo engehla.
Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2)
5.3 Ngokurhunyezweko hlathulula bona imbongi iyaphi nayisuka endaweni
ekiyo le. (2)
5.4 Ucabanga bona ngiziphi iinthombengqondo ezisetjenziswe emideni
elandelako:
5.4.1 'Ngakhumbul' okwadlulako nokusezako' (1)
5.4.2 'Salani kuhle mabodakaz' amhlophe' (1)
5.5 Hlathulula okuvezwe ekondlweni okukhombisa bona imbongi yamukelwa
kuhle nangokwesiko lesiNdebele ekhakwayo. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 17 DBE/Novemba 2022
NSC
5.6 LIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bona imbongi nayisuka lapha beyihlala
khona nje bekusebusika. Sekela ipendulwakho ngamaphuzu AMABILI. (2)
5.7 Iyini ihloso yembongi ngokusebenzisa ibuyelangqondo emudeni we-6 newe-7
ekondlweni engehla? (1)
5.8 Coca ngokunabileko ngommoya wekondlo le. (2)
5.9 Nawuqalisisa ummongondaba wekondlo engehla ingabe IYAKHAMBELANA
nofana AYIKHAMBELANI nepilo esele iphilwa bomakoti esikhathini
sanamhlanje? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 18 DBE/Novemba 2022
NSC
UMBUZO 6
Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ERHOLWENI LAKONOMTJHERHELO – MS Ntuli
1 Kwasabalala kwarhatjheka neenqwebu,
2 Kwasala irubhi labezimu;
3 UNzunza wazifihla ngeliba lendlala,
4 UNdala wala ukubona,
5 Walikhomba liphezulu kwefokotho:
6 Wabona i-Apholo II,
7 Isehla njengekwekwezi ewako,
8 Ingwe yamfunza, waveza ifihlo.
9 Ingwe ebe sele iphe uNzunza umhlana,
10 Yatjhugulukela koNomtjherhelo,
11 Yabutha amakhakhazelo
12 Ingakayeleli bona azakutlhurha,
13 Imirabho idzimelele kwaMhlanga:
6.1 Tlola umhlobo wevumelwano elitholakala emudeni we-10 newe-11 wekondlo
engehla. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2)
6.2 Tlola umhlobo wabantu abamaNdebele ovezwe ekondlweni engehla. (1)
6.3 Tlola bona umuda ongenzasi umumethe siphi isithombengqondo.
'Isehla njengekwekwezi ewako' (1)
6.4 Veza ubukondlo OBUBILI obutholakala emudeni olandelako.
'Ingwe yamfunza, waveza ifihlo' (2)
6.5 Ngokurhunyezweko hlathulula unobangele owenza bona uNdala aveze ifihlo. (1)
6.6 Hlathulula okutjhiwo yimbongi emudeni ongenzasi.
'Kwasala irubhi labezimu' (2)
6.7 Ucabanga bona uyini ummongondaba wekondlo le. Ipendulwakho ayibe
liphuzu ELILODWA. (2)
6.8 Hlathulula umqondo omumethwe mumuda olandelako.
'Ingwe ebe sele iphe uNzunza umhlana' (2)
6.9 Ucabanga bona imbongi ihlathulula ukuthini ngemida elandelako.
'Ingakayeleli bona azakutlhurha,
Imirabho idzimelele kwaMhlanga:' (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 19 DBE/Novemba 2022
NSC
6.10 Coca ngommoya otholakala ekondlweni le. Ipendulwakho ayibe liphuzu
ELILODWA. (2)
6.11 Tshwaya ngehloso yembongi yokungasebenzisi itshwayo lokutlola emudeni
we-11. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
IMITLOMELO YESIGABA D: 35
INANI LOKE: 70
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P1 NSC November 2022 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2023 Question Paper
_hlayiso.com_--7353c80e-0f98-4309-a741-9665febe859a/v1-6b1fa7c0eb05e8c9b822/card.webp)
Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2021 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2021 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2019 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2018 Question Paper
More from Grade 12 isiNdebele FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023 24

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

Memorandum