Skip to content

isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2022 Question Paper

Question paperisiNdebele FALGrade 12202219 pages

Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2022, 19 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2022

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IGREYIDI 12 ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LESIBILI (P2) NOVEMBA 2022 IMITLOMELO: 70 ISIKHATHI: Ama-iri ama-2½ Iphepheli linamakhasi ali-19. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 2 DBE/Novemba 2022 NSC YELELA 1. Umfundi kufanele afunde ikhaseli ngokukhulu ukuyelela ngaphambi kobana aphendule imibuzo. 2. Ungalingi ufunde iphepha lemibuzo loke. Qala ikhasi lokumunyethweko elisekhasini elilandelako bese utshwaya iinomboro zemibuzo ebuzweko ngeencwadi ozifundileko kilomnyaka. Ngemuva kwalapho, funda imibuzo le bese ukhetha leyo ofisa ukuyiphendula. 3. Iphepheli LINEENGABA EZINE: ISIGABA A: Inovela (35) ISIGABA B: Umdlalo (35) ISIGABA C: Iindaba ezifitjhani (35) ISIGABA D: Iinkondlo (35) 4. Khetha IINGABA EZIMBILI uphendule ngazo. ISIGABA A: INOVELA Phendula imibuzo yenovela oyifundileko. ISIGABA B: UMDLALO Phendula imibuzo yomdlalo owufundileko. ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI Phendula imibuzo ngeendatjana ZOMBILI. ISIGABA D: IINKONDLO Phendula imibuzo ngeenkondlo ZOMBILI. 5. Sebenzisa irhelo lokuhlola ukuqinisekisa bona yoke imibuzo uyiphendulile. 6. Landela imiyalo onikelwe yona ekuthomeni kwaleso naleso sigaba ngokuyelela okukhulu. 7. Nombora iimpendulo zakho ngendlela ezinonjorwe ngayo ephepheni lemibuzo. 8. Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA. 9. Isikhathi esiphakanyisweko sokuphendula isigaba ngasinye: ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-75 ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-75 ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-75 ISIGABA D: Pheze imizuzu ema-75 10. Tlola ngesandla esihle nesibonakalako. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 3 DBE/Novemba 2022 NSC IKHASI LETHEYIBULA LOKUMUNYETHWEKO: Abafundi bayeleliswa bona baphendule yoke imibuzo. ISIGABA A: INOVELA Phendula YOKE imibuzo. INOMBORO YOMBUZO IMITLOMELO INOMBORO YEKHASI 1.1 UBonakele 17 5 1.2 UBonakele 18 6 ISIGABA B: UMDLALO Phendula YOKE imibuzo. 2.1 Umngani 17 8 2.2 Umngani 18 9 ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI Phendula YOKE imibuzo. 3. 'Kanti kunje' 17 12 4. 'Bengenzani' 18 14 ISIGABA D: IINKONDLO Phendula YOKE imibuzo. 5. 'Ngiyathokoza' 17 16 6. 'Erholweni lakoNomtjherhelo' 18 18 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 4 DBE/Novemba 2022 NSC IRHELO LOKUQINISEKISA Tlola itshwayo (√) erhelweni lokuqinisekisa elilandelako ukuhlola bona uphendule yoke imibuzo elindelekileko. ISIGABA IINOMBORO INANI LEMIBUZO ITSHWAYO ZEMIBUZO EZOKUPHENDULWA (√) ISIGABA A: UMBUZO 1.1 1.1.1–1.1.11 + 1 UMBUZO 1.2 1.2.1–1.2.11 ISIGABA B: UMBUZO 2.1 2.1.1–2.1.10 + 1 UMBUZO 2.2 2.2.1–2.2.11 ISIGABA C: UMBUZO 3 3.1–3.10 + 1 UMBUZO 4 4.1–4.11 ISIGABA D: UMBUZO 5 5.1–5.9 + 1 UMBUZO 6 6.1–6.11 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 5 DBE/Novemba 2022 NSC ISIGABA A: INOVELA Phendula YOKE imibuzo. UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana 1.1 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI A UDilika noHloyiwe akhange basona isikhathi kodwana basuka khonokho babamba uJamuludi ikomo yakayise bathi balinga ukuyihlukanisa nezinye iinkomo kodwana kwaba ngasuthi iyabona bonyana balinga ukwenzani. Yeqa yararha emoyeni. Balinga ngazo zoke iindlela kodwana uJamuludi bekumdlalo nje lokho kuye ngombana bekathi nakabhodlako, uHloyiwe noDilika beqe 5 bajamele kude. Kuthe ngelikade uDilika wabona bonyana badlala ngesikhathi sabo lapha ngombana ikunzi le yikulu kunabo. Njeke babona bonyana okungcono babophelele amakonyana amabili emthini omkhulu. Nangambala benza njalo, bawabopha nemilomo khona angazukubanga itjhada uBonakele abe awafumane. 10 Kwathi ntambama nakubuyiswa iinkomo namakonyana, uMbuyiseli wabuza bonyana aphi amakonyana amabili njengombana gade angawaboni kibonina nje. Ipendulo ayifumana ngoDilika noHloyiwe yamanelisa. Njeke wazibonela naye bonyana ihlongandlebe nguye uBonakele. Wabamba uBonakele wamdula khulu ngesambogo, athi uyamjezisa njengombana ahlale asenza 15 kwabanye. Nakaqeda ukumbetha wathi kuye akhambe ayokufuna amakonyana lawo, yena bekasithi uyamthusa nje khona azokwazi bonyana akukafaneli bona alale ekweluseni. Bekacabanga bonyana uzakuthi ngelanga elilandelako akhambe nabesana ayokufuna amakonyana lawo abe awafumane. Bekazimisele bonyana uBonakele uzakuthi nakabuya 20 angakawafumani, uzamcolela amphathe kuhle njengabanye. UBonakele yena wakuthatha lokhu njengesibonelo sakaMbuyiseli sokungamthandi ngombana angasuye umntwanakhe. [Ikhasi 14] 1.1.1 Tlola ibizo lomsana MUNYE wakwaMbuyiseli. (1) 1.1.2 Tlola ibizo lekunzi eyahlula abesana nabathi bayayibopha. (1) 1.1.3 Ngokurhunyezweko hlathulula isenzo esenziwa nguMbuyiseli kuBonakele nesabangela bona uBonakele anghale kwaMbuyiseli. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 1.1.4 Hlathulula isisusa serarano phakathi kwakaBonakele noMbuyiseli. (2) 1.1.5 Hlathulula izehlakalo EZIMBILI ezikhombisa bona uNaSilombo akanasimilo esihle. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 6 DBE/Novemba 2022 NSC 1.1.6 Ucabanga bona uyini ummongondaba wenovela le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.1.7 Hlathulula isifundo osithole ngepilo kaThokozani. (2) 1.1.8 Phendula isitatimende esilandelako ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. UNduku noSponono badlale indima eqakatheke khulu epumelelweni kaBonakele. (2) 1.1.9 Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako. Umlingisi oyimbangi enovelini le ngu … A Bonakele. B NaSilombo. C NaMndebele. D Mahlangu. (1) 1.1.10 Isenzo sakaBonakele sokuqotha uNaSilombo SIHLE nofana SIMBI? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (1) 1.1.11 Coca ngokuphumelela komtloli ukusethulela isingeniso senovela le. (2) 1.2 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI B 'Ngizwani kodwana Bafunani? Ingabe ngikuzwa kuhle nje? Akhe ubuyelele godu, uthini?' 'Sengitjhwile mma, nawuraga nokuzenza umuntu onganangqondo, ngizakukhamba mina khona nje.' 'Ngewami umuzi lo. Ucabanga bonyana mina ngizokurabhelana nawe? Uyazikhohlisa mntazana! Ungakhamba khona nje nawuthandako uyokufuna bakwaNkosi lapha 5 bakhona.' Kwatjho uNaSilombo kuBafunani. 'Hi ... hi ... hi ...! Mma ngu ... nguwe ongakhuluma amezwi afana nalawo lapha kimi? Hi ... hi ... hi ...!' 'Thula! Abantu bazokuthini nabezwa umfazi ongangawe nje alila? Ungasihloleli wena!' 'Mma wena wahlukanisa uMahlangu nomkakhe ngombana wena ufuna ukudlala ngaye. Ngikhuluma 10 nje, umntwanabo uBonakele nonina bayatlhaga. Abanayo ngitjho nendawo yokulala lapha bakhona. Khona kwazi bani, mhlambe nje sekade bahlongakala. UMahlangu naye akwaziwa bonyana sikhuluma nje ukuphi nenarha. Uyandinda ngesibanga sakho mma!' Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 7 DBE/Novemba 2022 NSC 'Heyi, heyi! Bafunani, Bafunani!' 'Angikaqedi mma. Khona nje wena sewufuna 15 bona nami ngikhambe ngiziphe inarha wena usaphila, usagoma amabele. Kunjalo nje angazi bonyana wahlukaniswa yini nobaba uNkosi.' 'Khona nje siyatlhaga asinayo ngitjho nemadlana yokuthengela umntwana ibisi, uyagula, ulele phasi, akasikinyeki nokusikinyeka. Sesilindele bona simbone alele ubuthongo bokugcina kodwana wena gogo wakhe usese 20 khona usaphila! Mina angekhe ngayijamela into efana nale. Njeke ngiyakutjhiya nami ngiyakhamba la emzini kaMahlangu. Kungcono ngife kube kanye.' [Ikhasi 64–65] 1.2.1 Tlola ebegade kutlhogwa nguNaSilombo banoBafunani ukuze basize umntwana kaBafunani ngokumusa emtholapilo. (1) 1.2.2 Tlola isibongo salapho kubelethwa khona umntwana kaBafunani. (1) 1.2.3 Veza izinto EZIMBILI uBafunani asola unina ngazo etheksthini engehla. (2) 1.2.4 Rhunyeza isehlakalo esenzeka mhlana uNaSilombo abuya ukuyokubona isidumbu sakaBafunani nakazakuthola umndeni wakwaMahlangu ubuyile. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA (2) 1.2.5 Veza iqhinga lokuziphilisa elenziwa nguBonakele ngemva kokutjhiselwa nokuthathelwa imalakhe. (1) 1.2.6 Ucabanga bona uyini umnqopho womtloli wokobana athathe uBonakele ayomhlalisa kwaMbuyiseli ngaphambi kobana aye ngeDaveyton? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.2.7 Hlathulula bona ngisiphi isifundo esisethulelwa mtloli ngesenzo somlingisi onguBonakele sokusuka eplasini lekhuwa nanyana bekahlala kamnandi anakho koke akutlhogako. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.2.8 Ucabanga bona ukubotjhwa kwakaMahlangu ngebanga lokungakaphathi umazisi kusitjelani ngesizinda sesikhathi senovela le? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.2.9 Hlathulula umqondo omunyethwe magama athi, 'Sekubonwa ngokusa emntwaneni kaBafunani.' (1) 1.2.10 Ngokucabanga kwakho ingabe umtloli uphumelele ukusethulela uBonakele njengomlingisi oyikutani wenovela le. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 1.2.11 Tshwaya ngokuphumelela komtloli ukusivezela umhlobo werarano elitholakala etheksthini engehla. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) IMITLOMELO YESIGABA A: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 8 DBE/Novemba 2022 NSC ISIGABA B: UMDLALO Phendula YOKE imibuzo. UMBUZO 2: UMNGANI – ST Nkambule 2.1 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI C (Namhlanjesi lilanga lokuphuma kwemiphumela yabafundi bebanga letjhumi. Abafundi abanengi bavukele ngeentolo eziseduze nalapha bahlala khona, ukuyokuthenga iphephandaba eliphethe imiphumela yabafundi bebanga letjhumi. Ngapha ngeMaza abafundi bavukele esitolo kwaTjhigila ukuyokuthenga iphephandaba. UMlakana isokana lakwaSithole lijame 5 noKhabo, uBusi no-Oscar ebegade afunda nabo igreyidi le-12, bangaphasi komuthi womrula baphethe iphephandaba, baqala amabizo wabo.) UMLAKANA: (Eqele phezulu kanye athabile, nakasuka lapho azwakale asithi.) Zimami ngiyathokoza ngiphasile. Bengingatjho bona ngizokuphasa kuhle kangaka! 10 UBUSI: (Eqele phezulu athabile.) Zimami nami ngiphasile! U-OSCAR: (Athabile) Zimu ngiyathokoza nami ngiphasile. UKHABO: (Athabile) Nami ngiphasile ngiyathokoza Zimu. U-OSCAR: Bakwethu kufanele sithabeni kwamanikelela, ngombana soke siphase kuhle ngamalengiso. 15 UMLAKANA: (Asekela u-Oscar) Uqinisile lapho Oscar, phela bekuzokuba buhlungu khulu, ngathana omunye wethu akhange aphumelele. U-OSCAR: Bekuzokuba buhlungu khulu Mlakana. Qala njengombana silapha nje, besifunda soke ngokuhlanganyela nemisebenzi 20 yesikolo besiyenza soke ngokuhlanganyela. Ngalokho kuhle ngombana siphasile soke. UMLAKANA: Ukusizana kwethu ngemisebenzi yesikolo ngaso soke isikhathi kusisize khulu, qala namhlanjesi soke sithabile, ngombana siphasile. 25 UBUSI: (Angenelela) Lokhu kulitshwayo elihle elitjengisako bona ubungani bethu lobu akusibungani bokukhohlisana. U-OSCAR: Nababelethi bethu bazokuthaba ngombana bazokubona bonyana besizimisele ngeencwadi zethu zesikolo. UKHABO: (Angenelele) Begodu bazokubona bonyana besingenzi lokhu 30 abantu abanengi abadlumbana bona siyakwenza. [Ikhasi 13–14] 2.1.1 Tlola izinto EZIMBILI aboMlakana nabangani bakhe ebebazenza ndawonye ezikhombisa bona bangani. (2) 2.1.2 Tlola umehluko okhona hlangana nobujamo bukaMlakana no-Oscar nawuqalisa endabeni yokubhadelelwa eyunivesithi. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 9 DBE/Novemba 2022 NSC 2.1.3 Hlathulula okufanako phakathi kwakanina lakaMlakana nonina lakaBusi nasiqalisa endabeni yokuragela phambili nefundo emva kwebanga letjhumi. (2) 2.1.4 Ngokurhunyezweko hlathulula isenzo sakaKhabo esigcine senze bona uBusi amqothe nabakhuluma indaba kaMlakana yokutlhoga imali yokuzitlolisa. (1) 2.1.5 Ucabanga bona kubayini aboBusi kufanele bayibethise isitembu semapholiseni incwadi yabo yokubawa umnikelo eentolo. (2) 2.1.6 Hlathulula isehlakalo esiveza irarano hlangana noMlakana noSello nabakhuluma ngebhudango lakhe lokufuna ukufunda. (2) 2.1.7 USello emdlalweni lo uvezwe amngani ongumasizabulale. Sekela isitatimendesi ngephuzu ELILODWA. (2) 2.1.8 Ucabanga bona ngubani ovezwe njengomdlali oyikutani emdlalweni lo. (1) 2.1.9 Coca wenabe ngommoya womdlalo lo. (2) 2.1.10 Tshwaya ngomlayezo umtloli asethulela wona kilomdlalo. (1) 2.2 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI D (Ngemva kwamalangana kusemini uSello useyunivesithi lapha kufunda khona aboMlakana. Ujamise ikoloyi ngaphandle kwesango uledlhile ngekoloyini, udlala ngofunjathwako wakhe, ulindele uMlakana bona aphume ngeenkumbeni zokufunda azokuthatha iindakamizwa amlethele zona. Kuthe kusese njalo wavela athelekile uMlakana.) USELLO: (Arareke.) Heyi Mpintji ngasuthi bewugijima nje? UMLAKANA: (Aphefumulela phezulu asama ngekoloyi.) Ungasabuzi Mpintji kunjalo. USELLO: Ugijinyiswa yini? UMLAKANA: (Angena ngaphakathi kwekoloyi.) Ngithuswe kukuthi u-Oscar 10 akakahlongakali. USELLO: (Akghadlwe livalo.) Lisa amala Mlakana. UMLAKANA: (Ngokurhaba.) Ngikutjela iqiniso. USELLO: (Angakholwa.) Uzwe ngobani wena indaba leyo? UMLAKANA: Ngibikelwe nguBusi nje, ngiqeda ukukhuluma naye ngomtato. 15 Ngikhuluma nawe nje batjho usesibhedlela u-Oscar. USELLO: Uphi yena uBusi? UMLAKANA: Uselawini lakhe lapha aqatjhe khona. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 10 DBE/Novemba 2022 NSC USELLO: (Angakholwa.) Iyarara indaba le Mpintji. UMLAKANA: Irara khulu. Sinawe nasisuka lapha besinesiqiniseko 20 sokobana uhlongakele lomsana. USELLO: Mhlamunye bekayathile. UMLAKANA: Nakunje kumele sakhe amano wokuyomqedelelela esibhedlela lapha. USELLO: Uqinisile. Alo ngubani owaziko bona ulaliswe kiliphi igumbi 25 lapha esibhedlela? UMLAKANA: UBusi nguye owazi yoke imininingwana, ngombana uthi ubuyomhlola. USELLO: Nakunjalo kumele seqe khona nje siyokuqeda ngaye lomsana. (Adumisa ikoloyi.) Asiye kuBusi ayosilayela igumbi 30 lapha kulaliswe khona lomsana. UMLAKANA: Unembile lapho. Uyasigwabisa lomsana. USELLO: Uyadlala nakanjalo. Lapha kuzoswaphelisa thina. Nakunguye kumele abulungwe. UMLAKANA: Nakanjani kumele athwale ihlabathi ngesifuba … 35 (UMlakana banoSello bafike ngokurhaba elawini likaBusi.) [Ikhasi 81–82] 2.2.1 Tlola igama lomsana ofanele athwale ihlabathi ngesifuba lo. (1) 2.2.2 Veza isizathu esenza bona uSello avakatjhele eyunivesithapha. (1) 2.2.3 Rhunyeza isizathu esenza bona uSello angafuni bona u-Oscar adunyuzwe. (2) 2.2.4 Ngokurhunyezweko veza unobangela wokobana uMlakana afune ukubulala u-Oscar nanyana bekumnganakhe nje. (1) 2.2.5 Rhunyeza izinto EZIMBILI uMlakana azenzela uBusi nengeze abanazo ngaphandle kukaMlakana. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 2.2.6 Madanisa ilingemuva likaMlakana no-Oscar nalokhu esele bangikho mayelana nobudlelwana babo. (2) 2.2.7 Siyini isisusa serarano emdlalweni lo? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 2.2.8 Ingabe isenzo sakaKhabo sokuthengisa iindakamizwa abe anerhwebo elisebenza kuhle, simveza amumuntu onjani? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 11 DBE/Novemba 2022 NSC 2.2.9 Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako. Indaba yokusetjenziswa kukamaliledinini, ukuthengiswa kweendakamizwa kanye nokutholakala kwabafundi eyunivesithi kusivezela … A isizinda sesikhathi. B isikopilo/ihlalo. C itjharagano. D isitlhori. (1) 2.2.10 Coca ngesifundo osithole emdlalweni lo. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 2.2.11 Tshwaya ngokuphumelela komtloli ukusethulela isitlhori somdlalo lo. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) IMITLOMELO YESIGABA B: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 12 DBE/Novemba 2022 NSC ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI Phendula YOKE imibuzo. UMBUZO 3: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye 'KANTI KUNJE' – JN Thamana Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI E 'Utjho indawo yakwaSibetha ithule ithe du. Kubetha umoya. Nokho nawuthi uveza ihloko kwangathi izakuphadlhuka ngebanga lamakhaza. Kuba buhlungu kimi nginguNgombi ngombana ngihlala ngingedwa. Akunatjhadana lomntwana. Nakukunamhlanjesi ngiphakanyelwa ziinhluthu. Kunani kwamapha? Asazi kubudisi.' 'Khabe kukuhle ngisazihlalela nomkami uSabetha. Alo sele aziyela kiboyisemkhulu. 5 Kwaba kumbi ngombana nolilako azange sibe naye. Ungafunda, ubenemali begodu uhlale kamnandi kodwana akusimnandi ukugedeka nesithabathaba sendlu uwedwa.' Sililo sikaNgombi sele athatha umhlalaphasi. Bekangumarhistrada wekhotho yangeKutupu. Nakuhlongakala ababelethi bakhe wasala atjheja nomuzi wekhabo ngombana ijarada ihlangene. Ubalabala nje 10 umntwana kadadwabo wakhetha ukuthi angakhamba nonina emendweni asale ekhaya. UMlonyana wase wabalivila khange aqinise ngeencwadini. Namhlanje uzithwesa ngedolo. Umkakhe uNaphambani ugega nemirholo. Sele azidobhela nevenyana yokuthwala okuthengiswako. NakunguMlonyana yena utorhatorha evikilini elibaza ifenetjhara ePhogwana. Nakarholileko uzamuzwa 15 ngetjhada asavela kude. Nesandla unaso. Umkakhe wabalekisa abentwana wayobabeka ekhabo asilingwa kungabi neenhloni kwendoda yakwakhe. Nokho uNaphambani uyalitjheja iqhegu elingumalume wabo. Endlini yalo uzibona phasi. UmkaMlonyana yikukhu. Njengoba uNgombi aphila ngokusela imitjhoga, uyamphekela amtjhiyele ukudla, ambekele kuhle nemitjhoga azayisela. 20 Nabomakhelwana badlula bathokoza ngesenzo lesi. UNgombi akahlalwa yipukani. Uyambona bonyana nayisese nguye bekanejamo. [Ikhasi 61–62] 3.1 Tlola indawo nomsebenzi obewenziwa nguNgombi ngaphambi kokuthatha umhlalaphasi. (2) 3.2 Rhunyeza izehlakalo ezibuhlungu ezavelela uNgombi emtjhadwenakhe. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 3.3 Hlathulula ubujamo bezulu ngendaweni yangeSibetha esibuthola endabeni le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 13 DBE/Novemba 2022 NSC 3.4 Veza izinto EZIMBILI ezifakazela bona uNaphambani umumuntu onetjhejo kuNgombi. (2) 3.5 Ingabe isenzo sakaNaphambani sokusa abentabakhe ekhaya ngonobangela wokubabalekisa kuMlonyana simveza angumma onjani? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 3.6 Hlathulula isizinda sesikhathi esitholakala endatjaneni le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 3.7 Ucabanga bona iyini ihloso yomtloli yokwenza bona ubujamo bezulu bube ngalendlela ebungayo endabeni le? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 3.8 Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako. Isisusa serarano esitholakala endabeni le … A kuhlongakala kukaSabetha. B kungabi nabentwana kwakaNgombi. C bujamo bezulu. D kuthatha umhlalaphasi kwakaNgombi. (2) 3.9 Coca ngokuphumelela komtloli ukusethulela isingeniso sendaba le. (2) 3.10 Tshwaya ngesehlakalo esisakhela isitlhori sendatjana le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 14 DBE/Novemba 2022 NSC UMBUZO 4: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye 'BENGENZANI' – NJ Msiza Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI F Ubaba wekhaya onguThubana ubalabala njalo ngomntwana amthola nomntazana wakwaGogodwana. UNaMdlharhari ubetha phasi ngenyawo. 'SoBadanile awungazi kuhle. Ucabanga bonyana mina mkakho ngingavuma bonyana ulethe umntwanakho engingamazi nokobana ubuya kiwuphi ummango?' Kutjho uNaMdlharhari akwate azele ipotjwana. 'Yela sami kanti kuyaliwa ekhayapha na? Bengithe uyakhuluma 5 kanti ngiyezwa bonyana umlambo sele uthwele iingodo.' Kutjho uThubana ahlengezela yedwa. UThubana uyigadange emsileni ngombana uNaMdlharhari libilibili. Nawukhuluma naye kufanele ubale amagamakho. Indaba angayizwa nabomakhelana bazoyizwa kungakadluli isikhathi eside. UThubana wona ngokuba 10 nomntwana ngaphandle. Ipilo yekhaya lakhe beyiba yinturhu yangamalanga. UThubana ngubani yena ngombana naye unekani yesirhwarhwa. 'Ngingathi uZimu angitjhudubaze kangaka mina ngilise umntwanami afelele emmangweni? Nakanye! Angeze ngabulawa butjhatjha.' NguThubana asitjho ngokufuthumala. Aphendula uNaMdlharhari, angidondi-ke mina ukuthwala amaratjhana wami ngibuyele kwethu. 15 'Ungakhohlwa bonyana abakangiqothi phela mina ngeza ngeenkomo kwaThubana. Umntazana lowo yena singahlangana ngizomgadanga ngimfundisela abanengi.' Kwathi kungabelethwa umntwana obangwako lo, ugogwakhe wekhabomkhulu wamthiya ibizo lakaSiphesihle. Ugogo kwamthabisa khulu ukubelethwa komsanyana lo ngombana athi uthole umsana azomelusela iimbuzi zakhe. Usuyabazi-ke abantu 20 abadala akakho umntwana abafuna ukumloba. Ngakwelinye ihlangothi uThubana ubethabele umsanyana lo ngombana aneemphalaphala ezisithandathu zabentazana asithi umsana yena uzokuvusa umuzi. [Ikhasi 8–9] 4.1 Tlola isibongo somntazana onomntwana noThubana. (1) 4.2 Tlola ibizo lezibulo lakaThubana. (1) 4.3 Hlathula unobangela owenza bona uThubana athabe kangaka ngokuba nomntwana nomntazana angakamthathi. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 4.4 Rhunyeza isehlakalo esimbi esenziwa nguSiphesihle nomnganakhe esagcina siyathise uThubana nakasibonako. (2) 4.5 Veza umehluko phakathi koNaMdlharhari noThubana ngendlela ebaphatha ngayo abentwana. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 15 DBE/Novemba 2022 NSC 4.6 Ucabanga bona ngisiphi isehlakalo esisisusa serarano endatjaneni le? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 4.7 Umtloli usivezela uThubana akhamba ngesibayibayi sekoloyi begodu uthi ngiso esenza abentazana bazilahlele kuThubana. Ucabanga bona umntazana wakwaGogodwana bekazokuthandana noThubana nangathana bekangakhambi ngesibayibayi sekoloyi? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 4.8 Phendula isitatimende esingehla ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. Ukuvezwa kwama-flat screens tv kanye nabofunjathwako bomhlobo we-Black Berry kusitjela bona indatjana le yenzeke esikhathini sakade khulu. (2) 4.9 Ucabanga bona ngubani umlingisi oyikutani endatjaneni le? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 4.10 Ngewakho umbono ucabanga bona isenzo sokuthengisa iindakamizwa kwabentwana abafunda igreyidi lethoba IYAKHOLWEKA nofana AYIKHOLWEKI? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 4.11 Coca ngokuphumela komtloli ukunikela indatjana le isihloko esifaneleko. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) IMITLOMELO YESIGABA C: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 16 DBE/Novemba 2022 NSC ISIGABA D: IINKONDLO Phendula YOKE imibuzo. UMBUZO 5 Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. NGIYATHOKOZA – JM Mthimunye 1 Indl' ekulu ngayiqala kabili kathathu; 2 Ngakhumbul' okwadlulako nokusezako, 3 Ngajama thwi! Etatawin' elitalala! 4 Ngapheny' imikhwani yesiphila 5 Nganghamela kuhle zam' izambatho. 6 Salani kuhle mabodakaz' amhlophe, 7 Salani ngokutlhogomela niyelele abezako. 8 Ngikhumbule phetjhaya kweLigwa 9 Ekhabo lonosokanami: 10 Owangipha' ikakaramba yomyenami, 11 Ngaritjhwa' emin' ethe saka! 12 Ukuthokoza kwami kwaphelela. 13 Bakwethu ningangikhukhutheli ninginanabele, 14 Kazi nami ngingewekhaya, Baba. 5.1 Thalela imihlobo EMIBILI yevumelwano elitholakala emideni elandelako bewuveze nokobana mhlobo bani yevumelwano. Indl' ekulu ngayiqala kabili kathathu; Ngakhumbul' okwadlulako nokusezako, Ngajama thwi! Etatawin' elitalala! (3) 5.2 Tlola ubukondlo obusetjenziswe emudeni wokugcina wekondlo engehla. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 5.3 Ngokurhunyezweko hlathulula bona imbongi iyaphi nayisuka endaweni ekiyo le. (2) 5.4 Ucabanga bona ngiziphi iinthombengqondo ezisetjenziswe emideni elandelako: 5.4.1 'Ngakhumbul' okwadlulako nokusezako' (1) 5.4.2 'Salani kuhle mabodakaz' amhlophe' (1) 5.5 Hlathulula okuvezwe ekondlweni okukhombisa bona imbongi yamukelwa kuhle nangokwesiko lesiNdebele ekhakwayo. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 17 DBE/Novemba 2022 NSC 5.6 LIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bona imbongi nayisuka lapha beyihlala khona nje bekusebusika. Sekela ipendulwakho ngamaphuzu AMABILI. (2) 5.7 Iyini ihloso yembongi ngokusebenzisa ibuyelangqondo emudeni we-6 newe-7 ekondlweni engehla? (1) 5.8 Coca ngokunabileko ngommoya wekondlo le. (2) 5.9 Nawuqalisisa ummongondaba wekondlo engehla ingabe IYAKHAMBELANA nofana AYIKHAMBELANI nepilo esele iphilwa bomakoti esikhathini sanamhlanje? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 18 DBE/Novemba 2022 NSC UMBUZO 6 Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ERHOLWENI LAKONOMTJHERHELO – MS Ntuli 1 Kwasabalala kwarhatjheka neenqwebu, 2 Kwasala irubhi labezimu; 3 UNzunza wazifihla ngeliba lendlala, 4 UNdala wala ukubona, 5 Walikhomba liphezulu kwefokotho: 6 Wabona i-Apholo II, 7 Isehla njengekwekwezi ewako, 8 Ingwe yamfunza, waveza ifihlo. 9 Ingwe ebe sele iphe uNzunza umhlana, 10 Yatjhugulukela koNomtjherhelo, 11 Yabutha amakhakhazelo 12 Ingakayeleli bona azakutlhurha, 13 Imirabho idzimelele kwaMhlanga: 6.1 Tlola umhlobo wevumelwano elitholakala emudeni we-10 newe-11 wekondlo engehla. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 6.2 Tlola umhlobo wabantu abamaNdebele ovezwe ekondlweni engehla. (1) 6.3 Tlola bona umuda ongenzasi umumethe siphi isithombengqondo. 'Isehla njengekwekwezi ewako' (1) 6.4 Veza ubukondlo OBUBILI obutholakala emudeni olandelako. 'Ingwe yamfunza, waveza ifihlo' (2) 6.5 Ngokurhunyezweko hlathulula unobangele owenza bona uNdala aveze ifihlo. (1) 6.6 Hlathulula okutjhiwo yimbongi emudeni ongenzasi. 'Kwasala irubhi labezimu' (2) 6.7 Ucabanga bona uyini ummongondaba wekondlo le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 6.8 Hlathulula umqondo omumethwe mumuda olandelako. 'Ingwe ebe sele iphe uNzunza umhlana' (2) 6.9 Ucabanga bona imbongi ihlathulula ukuthini ngemida elandelako. 'Ingakayeleli bona azakutlhurha, Imirabho idzimelele kwaMhlanga:' (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 19 DBE/Novemba 2022 NSC 6.10 Coca ngommoya otholakala ekondlweni le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 6.11 Tshwaya ngehloso yembongi yokungasebenzisi itshwayo lokutlola emudeni we-11. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) IMITLOMELO YESIGABA D: 35 INANI LOKE: 70 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele FAL

View all