Skip to content

isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Memo

MemorandumisiNdebele FALGrade 12202411 pages

Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2024, 11 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2024

Document textSearch extracted text and jump to a page.
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LESIBILI (P2) MRHAYILI/MGWENGWENI 2024 UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA IMITLOMELO: 70 Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi ali-11. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 2 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA A: INOVELA Umhlahlandlela wokutshwaya 1. Nangabe ohlolwako unikele iimpendulo ezimbili, tshwaya kwaphela yokuthoma ungasazitjheji ezilandelako. 2. Nangabe iimpendulo azikanonjorwa ngokufaneleko, tshwaya ukuya ngokomhlahlandlela. 3. Nangabe ukupeleda kutjhugulula ihlathululo yependulo, ayingatlonyeliswa, kodwana nangabe ayiyitjhugululi ihlathululo ayitlonyeliswe. 4. Nangabe abahlolwako abakasebenzisi abodzubhula lapho kufanele khona, bangajeziswa. 5. Iimpendulo ezifuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe unobangela nokusekelwa kwependulo kwaphela. Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana IQINISO/UMBONO. Kumele kutjhejwe unobangela nokusekelwa kwependulo kwaphela. UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana 1.1 1.1.1 - Usenga iinkomo. √ (1) - Upha iinkukhu namakonyana ukudla namanzi. - Uvulela iinkomo nezimvu abazeluse. - Usiza emasimini. √ (1) (Zimbili impendulo kezingehla.) 1.1.2 - UBonakele bekambethe izambatho zokwelusa ezingakahlanzwa aziphiwa ngukosikazi omhlophe. √ (1) - Amanyathelo kaBonakele bekadabukile, anobulongwe begodu elinye belinganasithende. √ (1) 1.1.3 USponono noNduku bambetha bebamthathela nemadlanakhe bathi bamthintitha ithuli ngombana uvela kwantuthu. √ (1) 1.1.4 Izehlakalo ezavelela uNaSilombo eziveza bona uyamtlhoga uMahlangu kukobana: - Umntwana kaBafunani wasuke wagula watlhoga imali yokumusa emtholapilo. √ (1) - UBafunani wazibulala watlhoga umuntu ongambulungela yena bewabulungwa nguRhulumende. √ (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 3 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 1.1.5 LIQINISO ngombana uNaSilombo: - Wabhalelwa kuphilisana noBonakele amntwana ohloniphako bewagcina azipha inarha. √ - Wabhalelwa kuphilisana noMahlangu nanyana uBonakele sele akhambile. - Bekalwa nabomakhelana bakhe. - Wabhalelana noBafunani bewagcina aziphosele phambi kwekoloyi yamtjhayisa wahlongakala. - Wabhalelana nendodakwakhe yomtjhado uNkosi. √ (Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2) 1.1.6 Isifundo esisethulelwa mtloli ngesenzo somlingisi onguBonakele kukobana ungalilisi ibhudango lakho ngebanga lezinto ezingcono ezivelako ungakalifikeleli. √√ (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 1.1.7 Umtloli usebenzise umrhatjho nephephandaba ukumemezela umdlalo kaBonakele wamaguduva ukwenzela bona indaba le ifike kuMahlangu nakuNaMndebele. √ (1) 1.1.8 (a) EDaveyton kuvele isizinda sesikhathi sanje ngombana kunelokitjhi/kunesitetjhi sesitimela/kukhanyiswa ngegezi/ kunesiqhema saboKiller esibetha amaguduva/Kunemizi ethengisa utjwala/Kunekamuru lokuqatjha. √ (1) (b) EBenoni kuvele isizinda sesikhathi esivangileko kuvele isikhathi sakade nesanje. Isikhathi sakade sivele lokha uMahlangu nakabotjhwa mapholisa ngebanga lokobana akakaphathi incwadi yokufuna umsebenzi eBenoni/Isikhathi sanje ngombana kunephephandaba lapha uMahlangu abona khona ipi kaBonakele/Kwakunepi kaBonakele yamaguduva/ Kunekoloyi kaKiller uBonakele aya ngayo ekhabo eSiyabuswa. √ (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (1) 1.1.9 Nabegade ngisebujameni bakaBafunani bengizokuya emNyangweni wabezeHlalakuhle ngibike ubujamo engiqalene nabo/bengingaya kibomakhelana ngibawe isizo/bengingaya ekhabo lomntwanami ngibawe isizo. √√ (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 1.1.10 Umtloli uphumelele ukusebenzisa ikolelo bona inovela le ifikelele esiphethweni ngombana kweza uSgwadi abuya eMgungundlovu wazokutjela uMahlangu bona abezimu bathi akayokufuna abentwabakhe uBonakele noNaMndebele, uMahlangu wakhamba wayobafuna bagcina babuyelene bamndeni/UNaMndebele wathandaza bona akwenzeke intando yakaZimu lokha nakanamabhudango amambi ngomndenakhe, emva kwalokho wezwa umrhatjho umemezela indaba yepi kaBonakele bebagcina batholene emdlalweni wakhe wamaguduva. √√ (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 4 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 1.2 1.2.1 NguBafunani. √ (1) 1.2.2 UNaSilombo wenza iphoso yokobana angabiki umlandu ekhabo kaThokozani. √ (1) 1.2.3 UNaSilombo wathi uMahlangu uzakuthi nasele limbethile iphasi abuye azokubawa bona uNaSilombo amlibalele. √√ (2) 1.2.4 UNaSilombo bekaphatha uBafunani njengeqanda/bekamthanda khulu kodwana bekaphatha uBonakele kumbi/bekamtlhorisa. √√ (2) 1.2.5 Mdlalo wamaguduva/weendubulo. √ (1) 1.2.6 Lirarano langaphandle elihlangana nabalingisi njengombana sibona uBafunani noNaSilombo batjhayisana ngemibono bebarhitjhana ngamagama ngemva kobana uMahlangu akhambile emzinakhe. √√ (2) 1.2.7 Liqiniso ngombana uMahlangu nguyise kaBonakele omlingisi oyikutani ngakelinye ihlangothi uthandana noNaSilombo oyimbangi kaBonakele. √√ (2) 1.2.8 UKiller uqakatheke khulu epilweni kaBonakele ngombana nguye owabona ikghono lakaBonakele lokudlala iindubulo/amaguduva lokha nabekalwa nabesana esitetjhini sesitimela njengombana uBonakele agcine kumdlali ophuma phambili emdlalweni lo. √√ (2) 1.2.9 Ummongondaba wenovela ethi, 'UBonakele' kukobana umntwana okhule atlhoriswa khulu mbelethi ongasuye weengazi, uyahlakanipha agcine sele aphumelele epilweni ukudlula loyo okhuliswa ngokudedesiswa, angakhalinywa nanyana enza izinto ezimbi. √ (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (1) 1.2.10 Esitlhorini senovela le sifumana ummoya wokuthaba ngombana uBonakele wathumba ipi yamaguduva bewahlangana nababelethi bakhe. √ (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (1) 1.2.11 - UBonakele wathatha isiqunto esihle ngokuqotha uNaSilombo kwabo ngombana wamtlhorisa khulu nakasakhulako bekwabonakala bona noyise uMahlangu uyambhalela. - UBonakele wathatha isiqunto esimbi ngokuqotha uNaSilombo ngombana besele atlhuwisa khulu lokha nakaqothwako nomntwanakhe selazibulele. √√ (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) IMITLOMELO YESIGABA A: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 5 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA B: UMDLALO UMBUZO 2: UMNGANI – ST Nkambule 2.1 2.1.1 Bahlangene ekhabo ka-Oscar. √ (1) 2.1.2 Imali le iyokusetjenziselwa bona uMlakana ayozitlolisa ngayo eYunivesithi. √ (1) 2.1.3 Umraro ebebahlangabezana nawo ngewokobana abantu bayabathembisa imali nokobona babuye nini ukuzoyithatha kodwana nasele babuyela bangasabafunyani emizini yabo. √√ (2) 2.1.4 Imiphumela bayithola ephephandabeni.√ (1) 2.1.5 - Abanganaba bebafunda ngokuhlanganyela/Bebafunda (1) boke/Imisebenzi yesikolo bebayenza ndawonye. √ - Bebasonda esondweni linye. √ (1) 2.1.6 Isenzwesi sokusekela uMlakana sibaveza kubangani abanobuntu nebabuhloniphako ubungani babo/sibaveza kubangani abathandanako njengombana bangafuni ukutjhiya umnganabo nabaya eyunivesithi ngebanga lokobana anganamali. √√ (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 2.1.7 B/Mlakana. √√ (2) 2.1.8 Isisusa serarano emdlalweni lo kungabi nemali yokuzitlolisa eyunivesithi kwakaMlakana. √√ (2) 2.1.9 Liqiniso ngombana uMbizo waboleka uMlakana imali yokuzitlolisa eyunivesithi emva kwalokho wamkatelela bona athengise iindakamizwa bewagcina abotjhiwe. √ (1) 2.1.10 - Ngiyazwelana naye ngombana umumuntu ozimiseleko ngefundo/Ukatelelwe mtlhago bona agcine aphila ipilo etjhabalalise ibhudango lakhe. - Angizwelani naye wala ukuyokusebenza njengombana unina bekamyelelisa, wakatelela ukuyokufunda imali anganayo. √ (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (1) 2.1.11 Umtloli uphumelele ukusebenzisa umdlali onguSello njengembangi ngombana nguye otjhabalalise ibhudango lakaMlakana lokufunda eyunivesithi ngokumbolekela imali kuMbizo, wamfundisa iindakamizwa nokudumuza abantu bewagcina abotjhiwe. √√ (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 6 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 2.2 2.2.1 UMlakana ukhombe u-Oscar ngesigidi bese u-Oscar wamthembisa ukumbophisa. √ (1) 2.2.2 Wayelelisa uMlakana bona asale amdumuza abe ambulale u- Oscar ngaphambi kobana aye emapholiseni. √√ (2) 2.2.3 - UMlakana bekahlala apha uBusi imali. √ (1) - UMlakana bekamenzela umsebenzi weyunivesithi ombhalelako. √ (1) 2.2.4 UKhabo uthanda imali ngombana nakaqeda igreyidi le-12 wayokuvula irhwebo kodwana uBusi uthe nakaqeda igreyidi le-12 wayokufunda eyunivesithi/UKhabo uyanyaza ngombana watjela uMlakana bona uzakuya ngani eyunivesithi ngombana ekhabo bayatlhaga kodwana uBusi waduduza uMlakana bewenza neqhinga lokobana babuthelele imali yokuthi ayozitlolisa eyunivesithi. √√ (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 2.2.5 (a) Mumoya wokuthaba ngombana uMlakana, uBusi, u-Oscar, bano Khabo nabasesitolo kwaTjhigila bebaqale iphephandaba bazifumana baphasile, barhuwelela bathokoza indlela ebebasizana ngayo eemfundweni zabo. √ (1) (b) Mumoya wokudana ngombana uMlakana bekatshwenyekile ngombana uSello azange amtjele bona imali azitlolise ngayo eyunivesithi uyibolekwe nguMbizo. Lokhu kwenza bona uMbizo amkatelele bona amsebenzele ukuze abuyise imalakhe. √ (1) 2.2.6 (a) UBusi wayesaba ukutjela unina uNaMathibela bona usidisi ngombana wayengafuni bona ayokufunda eyunivesithi bekafuna ayokwenda yena wala. √ (1) (b) UBusi bekasaba ukutjela u-Oscar bona usidisi ngombana bekathandana naye kodwana asazi bonyana uphulwe nguMlakana idolo. √ (1) 2.2.7 - Liqiniso bona uNaMasuku akanandaba nefundo ngombana ufuna bona uMlakana alise ukuya eyunivesithi ayokusebenza nomalumakhe ekontrageni. √ - Akusilo iqiniso bona uNaMasuku akanandaba nefundo kodwana bekafuna uMlakana ayokusebenza ukuze abakhuphe emtlhagweni. √ (1) 2.2.8 U-Oscar uvezwe amlingisi onehliziyo embi ngombana: - Wakghona ukusoma uBusi bewagcina athandana naye asazi bonyana uMlakana uyamfuna. √ - Bekafisa bona uMlakana angayithola imali yokuzitlolisa ukuze angaphazamisi ithando lakhe banoBusi. - Bekahloye uMlakana njengenyoka afisa kwangathi angahlongakala ngombana uBusi uhlala akhuluma ngaye. √ (Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 7 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 2.2.9 Umtloli uphumelele ukunikela umdlalo lo isihloko esiwufaneleko esithi, 'Umngani' ngombana ummongondaba womdlalo umayelana nabangani abafunda ndawonye, basizana eemfundweni zabo, basonda ndawonye. Kunalapha baphathana khona kumbi, kokhunye benzisana izinto ezimbi bekwatjhabalala namabhudango wabanye. √√ (2) 2.2.10 Ipilwabo ikhambelana nezinto ezenzeka emphakathini weSewula Afrika ngombana kunabantu abathengisa iindakamizwa njengoSello banoMbizo, basebenzisa abafundi abatlhagako ukuraga amarhwebo wabo/Abantu bayakatelelwa ukwenza ubulelesi njengoSello nakakatelela uMlakana bona basebenzele uMbizo. √√ (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) IMITLOMELO YESIGABA B: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 8 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI UMBUZO 3: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye 3.1 'ALO KUYIWAPHI' – JN Thamana 3.1.1 - Abanye abantu basebenzisa iintofu zamalahle. √ (1) - Abanye abantu babasa phasi. √ (1) 3.1.2 Ukudla kuba yinghongho. √ (1) 3.1.3 - Lihlelo lokongiwa kwegezi. √ (1) - Abesana beba amakheyibuli wegezi. √ (1) 3.1.4 Iintambo zegezi ezetjiwa ziinlelesi zinekoporo kodwana i-fibre optic cable ayinayo ikoporo efunwa ziinlelesi. √√ (2) 3.1.5 Umlingisi oyihlanganisa endatjaneni le nguNoKunubhe. √ (1) 3.1.6 Imitjhiningqondo esemabulungelweni isebenza nakunegezi kwaphela ukunikela abantu imirholo yabo, manje nakunganagezi abantu abasizakali. √√ (2) 3.1.7 Ikulumo le ihlathulula bona kubayini kungazabalazwa/ kungatoyitoywa/kungatjhagalwa. √√ (2) 3.1.8 Isisusa serarano endatjaneni le kukhamba kwegezi. √√ (2) 3.1.9 Endatjaneni le kunommoya wokudana ngombana kunomraro wokukhamba kwegezi bekwafunyanwa bona omunye wabantu abeba igezi nguTjhabangu. (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) √√ (2) 3.1.10 Ubulelesi abubhadeli/Akusikuhle ukuzicabangela wena wedwa. √√ (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 3.2 'NASELE KUNJE' – NJ Msiza 3.2.1 Ugogo kaThenjiwe ngomrholwakhe kufanele: - Athenge ukudla. √ (1) - Athenge izembatho. √ (1) 3.2.2 Indatjana le yenzakalela eMasoyini. √ (1) 3.2.3 - Umndeni kaRagiwe wararwa kukobana akakezi nezidlo nezambatho. √ (1) - Umndeni kaRagiwe wararwa kukobana uphethe umntwana nesikhwama asoloko asuka naso ekhaya. √ (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 9 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 3.2.4 - URagiwe bekabonakala anganapilo. √ (1) - Umntwana kaRagiwe uNgonile bekamncani ngomzimba begodu akhohlela kabuhlungu. √ (1) 3.2.5 Umtloli uhlathulula bona abentazana bayazendisa bajarhele ukuba bafazi bemizi. √ (2) 3.2.6 LIQINISO kuvele isizinda sesikhathi sanje ngombana: - Abentazana basebenza ePitori basebenzela imindeni yabo. √ (1) - Ugogo kaThenjiwe uyarhola ngemalakhe wondla ngayo umndenakhe. - URagiwe uze ngeteksi/amadoda adosela besizo elirhabako nabafumana uRagiwe alele phasi. - URagiwe nomntwanakhe uNgonile babulawa yintumbantonga. √ (Zimbili iimpendulo kezingehla.) (1) 3.2.7 - URagiwe bekangayokubawa imali yesondlo sabentwana. √ - URagiwe bekangaya emNyangweni wezeHlalakuhle ayokubawa isizo leempakana zokudla. - URagiwe bekangaya emtholapilo afumane isizo lokulatjhwa ngombana akubhadelwa. - URagiwe bekafaka isibawo semali yesondlo sabantu abangasebenziko. - Bekangafaka isibawo sendlu ye-RDP. √ (Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2) 3.2.8 C/Isitlhori. √ (1) 3.2.9 Umtloli usethulela umlayezo wokobana silise ukuthandana nabantu besiyokuhlala emakhabo singakendiswa ngokomthetho/Mlayezo othi asizivikele nasiya emsemeni. √√ (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (1) 3.2.10 Umtloli uphumelele ukukhetha uThandayi njengehlanganisa ngombana nguye owahlala noRagiwe ePitori, uRagiwe wagcina angasezi ekhabo umndenakhe waragela phambili nokutlhaga. √√ (2) IMITLOMELO YESIGABA C: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 10 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA D: IINKONDLO UMBUZO 4 4.1 'NGIYAKUHLONIPHA' – SM Mabhena 4.1.1 - Singathekiso. √ (1) - Sisenzasamuntu. √ (1) 4.1.2 - Kutani. √ (1) - Mhlonitjhwa. √ (1) 4.1.3 - Wavuthula amaketani wejele/Wabotjhwa bewagcina atjhatjhululiwe. (1) - Watjhiya amabadi akhamisile/Waphuma ejele. √ - Wabonisa ikghono lokulawula iSewula Afrika bewayibuyisela ebujameni bayo. √ (Zimbili iimpendulo kezingehla.) (1) 4.1.4 Umbusi ongabuyeli emuva nanyana kubudisi. √ (1) 4.1.5 Umuda lo umumethe umqondo wokobana umuntu lo ekukhulunywa ngaye wahlala isikhathi eside ejele adosana neenketani ebezimbophe eenyaweni bezadabuka/Ngokuphuma kwakhe ejele udabule amaketani avuthuka. √√ (2) 4.1.6 Roben Island√ ngomnyaka we-1990. √ (2) 4.1.7 Ummongondaba kukulwa kwakaMandela alwisana nombuso webandlululo. √ (1) 4.1.8 Akusilo iqiniso ngombana banengi abantu abalwela ikululeko babotjhelwa ukuba mavukelambuso ngesikhathi sebandlululo. √√ (2) 4.1.9 Imbongi isebenzise isithombhengqondo setshwayo ngepumelelo ukusivezela indlela ehlonipha ngayo umuntu lo ekhuluma ngaye ngokumthulela ingwani nekusisenzo esenzeka lokha nawutjengisa umuntu bona uyamhlonipha. √√ (2) 4.1.10 - Iye iyabonakala ngombana woke umuntu sele anamalungelo begodu boke abentwana bayafunda kungakhathaleki bona bavela emndenini onjani/amabizelo sele avulekele woke umhlobo wabantu/sekunokulingana ngokobulili emisebenzini. - Awa ibandlululo lisatholakala kezinye indawo khulukhulu zemisebenzini nekukulapho kuphethe khona abantu abamhlophe. √√ (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 11 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 4.2 'VUKA SOKANA' – MS Ntuli 4.2.1 Yivumelwano thoma/Yivumelwano phakathi. √ (1) 4.2.2 - Yivumelwano phakathi. √ (1) - Sithiyeleli/Isezura. √ (1) 4.2.3 Indima yesi-3 yekondlo le ikhuluma ngokuthi isokaneli lilala bekube semini kwanga kunento elirhonodileko/Uvukelelwa babantu boke ngitjho neenkomo imbala. √√ (2) 4.2.4 (a) Isifaniso/isimanyaniso. √ (1) (b) Isenzasamuntu. √ (1) 4.2.5 Ngemida le imbongi izama ukusitjela bona isokana ekhuluma ngalweli linabentwana abanengi kodwana alikababutheleli endaweni eyodwa/Isokaneli linabentwana abanengi begodu ebentazaneni abahlukahlukeneko. √√ (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 4.2.6 Umphumela omumbi ongaba khona kukobana isokaneli angekhe laba nezinto ezihle (umuzi, umakoti, njll.) ngombana liyavilapha. √√ (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 4.2.7 Ngicabanga bona ubungozi obungaba khona lokha umuntu nakasela khulu utjwala kezamaphilo kukobana angagcina angadli kuhle bekagule/Amaphaphu wakhe angaba nobudisi/Utjwala bungambulala ngombana buyawuqeda umzimba kancani kancani.√√ (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 4.2.8 Itjhuguluko imbongi efuna ukulibona ngelokobana isokaneli alitjhuguluke lenze izinto ngendlela efaneleko/isokaneli alilise utjwala/alilise ukuvilapha belilise nabentazana nokuba nabentwana neentombi ezahlukeneko. √ (1) 4.2.9 - Iye kuyakholweka ngombana bakhona abantu abangasebenziko nabasela utjwala qobe langa. - Awa akukholweki ngombana utjwala buyadaka begodu akukghonakali bona usele imini yoke. √ (1) 4.2.10 Ummoya ozwakaliswa yimbongi ekondlweni le mumoya wokudana, imbongi idaniswa zizenzo zesokana ekhuluma ngalo ekondlweni le zokuvilapha, ukusela utjwala nokuba nabentwana abanengi.√√ (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) IMITLOMELO YESIGABA D: 35 INANI LOKE: 70 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele FAL

View all