Confidential
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
MRHAYILI/MGWENGWENI 2024
IMITLOMELO: 70
ISIKHATHI: Ama-iri ama-2½
Iphepheli linamakhasi ali-19.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2024 papers 





View all



_hlayiso.com_--aedd4cfa-149c-434c-897c-70798461c376/v1-d13ea68665c4a375ab4d/card.webp)
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Question Paper
Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2024, 19 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isindebele Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2024 · isindebele. Question paper, 19 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Question paper
- Year
- 2024
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 19
- File size
- 468.2 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 19
This exam
NSC June Exam 2024
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Document textSearch extracted text and jump to a page.
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 2 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
YELELA
1. Funda imilayelo ngokuyelela ngaphambi kobana uphendule imibuzo.
2. Ungalingi ufunde iphepha lemibuzo loke. Qala ikhasi lokumunyethweko
elisekhasini elilandelako bese utshwaya iinomboro zemibuzo ebuzweko
ngeencwadi ozifundileko kilomnyaka. Ngemuva kwalapho, funda imibuzo le
bese ukhetha leyo ofisa ukuyiphendula.
3. Iphepheli LINEENGABA EZINE:
ISIGABA A: Inovela (35)
ISIGABA B: Umdlalo (35)
ISIGABA C: Iindaba ezifitjhani (35)
ISIGABA D: Iinkondlo (35)
4. Khetha IINGABA EZIMBILI uphendule ngazo.
ISIGABA A: INOVELA
Phendula imibuzo yenovela oyifundileko.
ISIGABA B: UMDLALO
Phendula imibuzo yomdlalo owufundileko.
ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI
Phendula imibuzo ngeendatjana ZOMBILI.
ISIGABA D: IINKONDLO
Phendula imibuzo ngeenkondlo ZOMBILI.
5. Sebenzisa irhelo lokuhlola ukuqinisekisa bona yoke imibuzo uyiphendulile.
6. Landela imiyalo onikelwe yona ekuthomeni kwaleso naleso sigaba
ngokuyelela okukhulu.
7. Nombora iimpendulo zakho ngendlela ezinonjorwe ngayo ephepheni
lemibuzo.
8. Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.
9. Isikhathi esiphakanyisweko sokuphendula isigaba ngasinye:
ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-75
ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-75
ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-75
ISIGABA D: Pheze imizuzu ema-75
10. Tlola ngesandla esihle nesibonakalako.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 3 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
IKHASI LETHEYIBULA LOKUMUNYETHWEKO:
Ikhaseli lizokusiza abafundi bona bakghone ukukhetha imibuzo ebafisa ukuyiphendula
ngaphandle kokufunda loke iphepha lemibuzo.
ISIGABA A: INOVELA
Phendula YOKE imibuzo.
INOMBORO YOMBUZO IMITLOMELO INOMBORO YEKHASI
1.1 UBonakele 18 5
1.2 UBonakele 17 6
ISIGABA B: UMDLALO
Phendula YOKE imibuzo.
2.1 Umngani 17 8
2.2 Umngani 18 10
ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI
Phendula YOKE imibuzo.
3.1. 'Alo kuyiwaphi' 18 12
3.2 'Nasele kunje' 17 13
ISIGABA D: IINKONDLO
Phendula YOKE imibuzo.
4.1. 'Ngiyakuhlonipha' 18 16
4.2. 'Vuka sokana' 17 18
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 4 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
IRHELO LOKUQINISEKISA
Tlola itshwayo (√) erhelweni lokuqinisekisa elilandelako ukuhlola bona uphendule
YOKE imibuzo elindelekileko.
ISIGABA IINOMBORO INANI LEMIBUZO ITSHWAYO
ZEMIBUZO EZOKUPHENDULWA (√)
ISIGABA A:
UMBUZO 1.1 1.1.1–1.1.10 2
UMBUZO 1.2 1.2.1–1.2.11
ISIGABA B:
UMBUZO 2.1 2.1.1–2.1.11 2
UMBUZO 2.2 2.2.1–2.2.10
ISIGABA C:
UMBUZO 3.1 3.1.1–3.1.10 2
UMBUZO 3.2 3.2.1–3.2.10
ISIGABA D:
UMBUZO 4.1 4.1.1–4.1.10 2
UMBUZO 4.2 4.2.1–4.2.10
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 5 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
ISIGABA A: INOVELA
Phendula YOKE imibuzo.
UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana
1.1 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI A
'Sengiqede iminyaka emibili neenyanga ezisithandathu ngisebenza lapha.
Side isikhathesi, kunjalo nje ngibona ingasuthi mina angekhe ngisayijamela
indaba le yokobana mina ubusika nehlobo ngivuke ngamasa ngisengane
neenkomo, ngiphe iinkukhu ukudla namanzi, namakonyana ngokunjalo.
Ngemuva kwakho koke lokho ngivulele iinkomo nezimvu ngiyokwelusa. 5
Kunjalo nje nemasimini kufanele ngisize. Umma nakangezwa ngepilwami le
engiyiphila muva nje, angekhe avuma bonyana ngisasebenza lapha.'
Bewungambona ngitjho nanyana ungamazi. Ubuso bakhe besele
batjhugulukile nakaqeda ukukhuluma amezwi la. Azizwe iinyembezi zehla
zilandelana kodwana azisule msinyana. 'Ayikho into engisayihlalele lapha 10
akhe ngibale imali enginayo khona lapha ngesikhwameni sami.' Ayikhuphe
ayibale, afumane bonyana imali anayo nasele ihlangene yoke yenza
amatjhumi amane nambili wamaranda. Ahleke yedwana.
'Yinengi imali engiyiphetheko le. Kungcono ngisukele iinkomezi la ngikhambe
ngiyokukhwela ibhesi, ngizase ngibone bonyana ngizakulala kuphi ebusukwini 15
banamhlanjesi.' Wathi nakaqeda ukutjho njalo waqalaqala bonyana akekho
umuntu ombonako. Wasuka khonokho waratha emasimini, wangena ehlathini.
Wagijima wabe wayokuphumela ngale kwalo. Nguye loya, aqale endleleni
ekhamba iinkoloyi neembhesi. Uthe nakafika esitopeni seembhesi kanti
besele kusikhathi sokobana kufike ibhesi eya ngelokitjhini abalibiza ngokuthi 20
yiDaveyton, khona ngapha ngeBenoni.
[Ikhasi 16–17]
1.1.1 Tlola imisebenzi EMIBILI ebegade yenziwa nguBonakele eplasini
lekhuwa. (2)
1.1.2 Ngokurhunyezweko hlathulula OKUBILI okwenza bona abantu
ngebhesini bamqale phasi naphezulu uBonakele. (2)
1.1.3 Veza isehlakalo esenzeka eDaveyton lokha uBonakele nakaqeda
ukuhlika ibhesi. (1)
1.1.4 Hlathulula izehlakalo EZIMBILI ezavelela uNaSilombo ezaveza
tjhatjhalazi bona uyamtlhoga uMahlangu emva kobana akhambile
kwakhe. (2)
1.1.5 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO
IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngamaphuzu AMABILI.
UNaSilombo uvezwe amlingisi ongakghoniko ukuphilisana
nabantu. (2) 2024
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 6 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
1.1.6 Ucabanga bona umtloli usethulela siphi isifundo ngesenzo
somlingisi onguBonakele sokusuka eplasini nanyana bekahlala
kamnandi begodu anakho koke akutlhogako. (2)
1.1.7 Ucabanga bona uyini umnqopho womtloli ngokusebenzisa
umrhatjho nephephandaba ukumemezela umdlalo kaBonakele
wamaguduva. (1)
1.1.8 Hlathulula bewusekele ngephuzu NGALINYE isizinda sesikhathi
esivele eendaweni ezilandelako:
(a) Daveyton (1)
(b) Benoni (1)
1.1.9 Ngokubona kwakho nabegade kunguwe usebujameni
bakaBafunani bokuqalana nomtlhago ngemva kokukhamba
kwakaMahlangu, ngiliphi igadango obewungalithatha ukuze uthole
isizo? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.1.10 Coca ngokuphumelela komtloli ukusebenzisa ikolelo bona inovela
le iragele phambili beyifikelele esiphethweni. Ipendulwakho ayibe
liphuzu ELILODWA. (2)
1.2 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI B
'Nami angazi bonyana ngithatheni ngihlanganise nani kwanjesi. Ithemba lona
lisese khona lokobana uMahlangu angangena nanini ukusukela nje.'
'Kodwana mma mina ngikubona kuyiphoso khulu ukobana ubaba ondle mina
nawe abuye ondle ambathise umntwana wami. Lokhu bekumsebenzi
wakayise omntwana uThokozani.' 5
'Khona uqinisile Bafunani. Sengiyabona nami kwanjesi bonyana senza iphoso
ngokobana singawusikimeli siwujamele ngeenyawo umlandu kaThokozani lo.
Kodwana wena e … mina ngibona bonyana silise ukulokhu siratharatha
ngendaba le ngombana lokho angekhe kusasisiza ngalitho. Konakele,
konakele akusekho esingabe sisakwenza kwanjesi. Ukukhuluma ngendaba le 10
kuzakuba kuzivusela amanceba kwaphela,' kutjho uNaSilombo.
'Mma wena ayikho nayinye into okwazi ukuyilungisa, okwaziko kukona nje
kwaphela. Ungangitjela nje khona bonyana usesenalo ithemba lokobana
ubaba uMahlangu uzabe asabuya lapha kwethu? Ingani wena mhlokha
nakakhambako akhange ukhombise nokuncani ukumzwela nokobana awufuni 15
akhambe ngombana siyamthanda. Wena owakwenzako kwaba kumthuka
watjho nokutjho bonyana uzakuthi lokha iphasi sele limbethile, abuye lapha
kuwe azokubawa ukulitjalelwa. Alo-ke, utjho bonyana sizakuphila ngani
njengombana angasabuyi nje?' Athule uBafunani aragele phambili athi,
'Khuluma mma wathula nje ingasuthi usimumu. Misebenzakho yoke le.' 20
[Ikhasi 63–64]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 7 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
1.2.1 Tlola ibizo lomntwana kaNaSilombo. (1)
1.2.2 Hlathulula isenzo esibonakala siyiphoso esenziwa nguNaSilombo
ngemva kokulemuka bona uBafunani usidisi. (1)
1.2.3 Ngokurhunyezweko tlola amagama uBafunani athi akhulunywa
nguNaSilombo lokha uMahlangu nakakhambako kwakhe. (2)
1.2.4 Hlathulula umehluko phakathi kweendlela uNaSilombo
ebekaphatha ngayo uBafunani neendlela ebekaphatha ngayo
uBonakele. (2)
1.2.5 Veza umdlalo owangenelwa nguBonakele lokha nakaseDaveyton. (1)
1.2.6 Hlathulula irarano langaphandle elivela etheksthini engehla.
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.2.7 Phendula isitatimende esengenzasi ngoLIQINISO nofana
AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto sakho ngephuzu
ELILODWA.
UMahlangu uvezwe amlingisi oyihlanganisa enovelini le. (2)
1.2.8 Hlathulula ukuqakatheka komlingisi onguKiller epilweni
kaBonakele. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.2.9 Ucabanga bona uyini ummongondaba wenovela ethi, 'uBonakele'? (1)
1.2.10 Coca ngommoya esiwufumana esitlhorini senovela le. (1)
1.2.11 Ngokubona kwakho ucabanga bona uBonakele wathatha isiqunto
ESIHLE nofana ESIMBI ngokubuyela kwabo ayokuqotha
uNaSilombo? Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2)
IMITLOMELO YESIGABA A: 35
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 8 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
ISIGABA B: UMDLALO
Phendula YOKE imibuzo.
UMBUZO 2: UMNGANI – ST Nkambule
2.1 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI C
(Ngemva kwamalangana. UMlakana nabakhozi bakhe bahlangene ekhabo ka-
Oscar. Baditjhe ngerhayisini bayabonisana. U-Oscar ubenzele nencaluko
bayarhamula.)
UBUSI: (Athabile abala imali.) Bakwethu nokho sisebenzile.
Ngamalanga ambadlwana la, sikghone ukubuthelela imali 5
engangekulungwana yinye namakhulu abunane wamaranda.
U-OSCAR: (Arhamule kanye incaluko.) Iye sisebenze kwamambala,
begodu nasingaragela phambili ngokubawa umnikelo,
singayihlanganisa imali uMlakana angazitlolisa ngayo.
UMLAKANA: Ngabe sesiyihlanganisile lemali, ingathana bekungasibo 10
abantu ebegade basithembisa bona sibuye nini ukuzokuthatha
imali, nasele sibuyile singasabafumani emizini yabo. (Arhamule
kanye.)
U-OSCAR: Basonele khulu isikhathi abantu labo.
UBUSI: Enjephana Mlakana uthe kumele sihlanganise malini, ukuze 15
ukghone ukuzitlolisa? (Arhamule kanye.)
UMLAKANA: (Arhamule kanye.) Kufuneka iinkulungwana ezine namakhulu
amahlanu wamaranda.
UBUSI: (Aphela amandla.) Ngasuthi umsebenzi ekufanele bona
siwenze, usesemnengi khulu nje? 20
U-OSCAR: (Ngokuphela amandla.) Usesemnengi khulu Busi,
abosomarhwebo laba abakhuphi umnikelo ngendlela ebegade
ngidlumbana bona bazokukhupha ngayo.
UBUSI: (Aphela amandla.) Ngasuthi sizabe sikhohlwe ngendaba
yokubawa umnikelo. 25
UMLAKANA: (Angakholwa.) Ini Busi? Asikwazi ukutlhera sesikhambe
kangaka. Into ekufanele bona siyenze gadesi kubekezelela
obunye nobunye ubujamo esihlangabezana nabo. Akukafaneli
bona sithabise izitha. Nasibhalelwako izitha zethu zizokuthaba
tle, begodu siyokubonakala njengabantu abangakathembeki 30
ebantwinaba abasikhuphele umnikelo.
[Ikhasi 36]
2.1.1 Tlola indawo abadlalaba abahlanganele kiyo. (1)
2.1.2 Veza bona imali ekukhulunywa ngayo le iyokusetjenziselwani. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 9 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
2.1.3 Ngokurhunyezweko tlola umraro ebebahlangabezana nawo lokha
nabalinga ukubuthelela imali ekukhulunywa ngayo etheksthini
engehla le. (2)
2.1.4 Hlathulula indlela abafundaba abathola ngayo imiphumela yabo. (1)
2.1.5 Hlathulula isenzo esihle ebesenziwa banganaba ebesithuthukisa
ubungani babo. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2)
2.1.6 Ucabanga bona isenzo saka-Oscar noBusi sokusekela
isiphakamiso sakaMlakana sokubawa umnikelo sibaveza
babangani abanjani? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
2.1.7 Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako:
Umdlali oyikutani emdlalweni lo ngu …
A Busi.
B Mlakana.
C Khabo.
D Oscar. (2)
2.1.8 Ucabanga bona ngisiphi isisusa serarano emdlalweni lo?
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
2.1.9 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO
IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.
UMbizo ungumasizabulale emphakathini weMaza. (1)
2.1.10 Ingabe UYAZWELANA nofana AWUZWELANI noMlakana ngepilo
ebegade sele ayiphila beyagcina itjhabalalise ibhudango lakhe?
Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (1)
2.1.11 Coca ngokuphumelela komtloli ukusebenzisa umdlali onguSello
njengembangi emdlalweni lo. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 10 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
2.2 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI D
(UMlakana banoSello bakhamba ngekoloyi banqophe ebumnandini bakhamba
bayabonisana.)
UMLAKANA: (Adanile.) Esh Mpintji, izolo ngenze amawaza.
USELLO: (Arareke.) Wenzeni?
UMLAKANA: Ngirarene nalomsana ongiphazamisako? 5
USELLO: Muphi u-Oscar?
UMLAKANA: Iye.
USELLO: (Ngokurhaba.) Alo amawaza okhuluma ngawo ngengimaphi,
ngombana wenze into ehle khulu?
UMLAKANA: Ngikhombe lomsana ngesigidi. 10
USELLO: Kungani ungakhange umdumuze?
UMLAKANA: Ngisabile.
USELLO: Usabeni?
UMLAKANA: Nami angazi bona ngisabeni.
USELLO: Ngesenzo leso utjhaphe satjhapha elitjhapha lingatjhaphi. 15
UMLAKANA: Okungithusa khulu kukobana lomsana uthembise
ukuyongibophisa.
USELLO: (Ababaza.) Nangabe kunjalo kuzabe konakele kwamambala.
UMLAKANA: Kumele ngenzeni nakunje?
USELLO: (Athulathule.) Mina ngicabanga bona kumele usale urhaba 20
ukumgudluza lomsana angakayi emapholiseni.
UMLAKANA: Kubenjani sekawabikele amapholisa?
USELLO: Mpintji asingabe sisona isikhathi. Asijike khona lapha
siyokubonana nalomsana. Ebumnandini sesizakuya
nasibuyako. (Ajikisa ikoloyi.) 25
UMLAKANA: Kuzosisiza ngani lokho?
USELLO: Kumele sazi bonyana sekawabikele amapholisa lawo nofana
usengakawabikeli.
UMLAKANA: Bese kwenzakalani?
USELLO: Nangabe sekawabikele amapholisa, kuzokufuneka bona 30
ubaleke lapha nofana silinge ukufumbathisa bona asule
umlandu.
UMLAKANA: Mbono omuhle khulu lowo ngiyawuthabela.
USELLO: Umlandu wesigidi mkhulu khulu. Namapholisa akahleki
nakukhulunywa ngesigidi. Akufaka ugijima ngaphakathi 35
kwesikhungo.
UMLAKANA: Ngikuzwile ngazo zombili.
(Kusebusuku ngaphasi komuthi kuhlezi uMlakana
banoSello …)
USELLO: (Akhulumela phasi.) Namhlanjesi Mpintji ngifuna bona ungizwe 40
ungizwisise.
UMLAKANA: (Akhulumela phasi.) Ungakhuluma Mpintji ngikulalele.
USELLO: Nasisuka lapha, sinqopha thwi elawini lika-Oscar.
UMLAKANA: Ngisakulalele.
USELLO: Simphuthuma ngokurhaba besimqinte intanyanakhe. 45
[Ikhasi 72–77]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 11 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
2.2.1 Tlola bona uMlakana wenzeni lokhu okubonakala sele kumthusa
kangaka. (1)
2.2.2 Ngokurhunyezweko hlathulula isiyeleliso uSello asipha uMlakana
mayelana nobujamo aqalene nabo ngesenzo sakhe esimbangela
bona athukwe kangaka. (2)
2.2.3 Tlola izinto EZIMBILI ebezenziwa nguMlakana ukuvala uBusi
umlomo bona angayi emapholiseni ngesenzo sakhe sokumkata. (2)
2.2.4 Hlathulula okuhlukileko phakathi kwepilo kaKhabo neyakaBusi. (2)
2.2.5 Ucabanga bona mhlobo bani wommoya owaba khona
ezehlakalweni ezilandelako? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu
ELILODWA.
(a) UMlakana, uBusi, u-Oscar banoKhabo basesitolo kwaTjhigila
baqale iphephandaba. (1)
(b) Lapha uMlakana azifumana avakatjhele kwaMbizo banoSello. (1)
2.2.6 Ucabanga bona kubayini uBusi asaba ukubikela abantu
abalandelako bona usidisi.
(a) Unina uNaMathibela. (1)
(b) U-Oscar. (1)
2.2.7 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO
IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.
UNaMasuku akanandaba nefundo. (1)
2.2.8 Sekela isitatimende esingenzasi ngamaphuzu AMABILI.
U-Oscar uvezwe amlingisi onehliziyo embi. (2)
2.2.9 Ngokubona kwakho ingabe umtloli uphumelele ukunikela umdlalo
lo isihloko esiwufaneleko esithi, 'Umngani?' Sekela ipendulwakho
ngephuzu ELILODWA. (2)
2.2.10 Coca wenabe ngokukhambelana komdlalo lo nezinto ezenzeka
emphakathini weSewula Afrika uqalise khulukhulu epilweni
kaMlakana, uSello banoMbizo. (2)
IMITLOMELO YESIGABA B: 35
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 12 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI
Esigabenesi, imibuzo ibuzwe ngeendatjana ezilandelako:
'Alo kuyiwaphi' – JN Thamana
'Nasele Kunje' – JN Thamana
UMBUZO 3: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye
Funda amatheksthi weendatjana AMABILI la bese uphendula imibuzo ngendatjana
ngayinye. Inani lemitlomelo elabelwe umbuzo ngamunye lisetjenziswe
njengomhlahlandlela wependulo elindelweko.
TJHEJA: Phendula imibuzo ngamatheksthi WOMABILI, Isib: UMBUZO 3.1 no 3.2.
3.1 'ALO KUYIWAPHI' – JN Thamana
Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI E
UNoKunubhe ngombana unabentwana besikolo nokho sekayahlukanisa
ngokutlhayela kwegezi. Uyazi nokobana indaba yokutlhayela kwegezi ibambe
iphasi loke. Into emtshwenyako kukobana ikhamba umuntu angakatjheji.
Umuntu uthi asaphekile kuvele kucime koke ukudla kube yinghongho.
Bayathaba abasese neentofu zamalahle ngombana bavele basebenzise 5
zona. Abanye bagcina sebabase phasi. Kghani kuzabe kusalunga na?
Bekuzokuba ngcono nangathana bekuba nerhelo lamalanga wokukhamba
kwayo namkha ibekelwe isikhathi ekhamba ngaso. Batjengisa badiniwe.
Bagcina sele basithi akwenziwe noma ngayini abasenandaba. Izolo kuvezwe
iselemukiso kumabonakude, ngekambiso yokuphakelwa kwegezi. 10
Alo kusizani bonyana batlhage basese nezandla. Abathezi kodwana bahlala
ngomnyama. Ukudura ngiyakubona ungazithengela umlilo wokobana
ukhanyise kwaphela. Yinto esizayibikela bani le? Iphasi loke lilila liyazithulisa.
Indaba le yikulu kwamambala. 'Kanti zakhe nithi kunamadolo phezulu na.
Kuphakanyiswa iinyawo nakwenze njani kanti? Umbuso lo udlala ngabantu 15
khuyini oyilungisako.' Kuhlathulula uNoKunubhe ararekile.
UNoKunubhe watjela uNaGoda bonyana uTjhabangu bekakhona izolo.
Ubabaze khulu wathi kukhulu kuseza. Warareka uNagoda bewabona
kungcono ukungabi nayo igezi kunobana kutlhagwe kangaka. Babuzana bona
kanti isikhathi lesi soke bekungathiwa kuyalungiswa na? Kutjho bonyana 20
bebasikhohlisa. Umraro lo usaragela phambili.
Kghani ephasini lapha abantu laba sebabanengi khulu abasatlhogomeleki
kuhle na? Nakungasikho kwalokho kubayini bangakghoni ukuphakela igezi?
[Ikhasi 39]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 13 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
3.1.1 Tlola iindlela EZIMBILI zokupheka ezisetjenziswa babantu
ngesikhathi nakukhambe igezi. (2)
3.1.2 Veza umonakalo odalwa kukhamba kwegezi ukuya ngetheksthi
engehla. (1)
3.1.3 Ngokurhunyezweko tlola isizathu esenza bona kungabi negezi
eFlaga ukuya ngokukaNaGoda. Ipendulwakho ayibe maphuzu
AMABILI. (2)
3.1.4 Tlola umehluko phakathi kweentambo zegezi ezetjiwa ziinlelesi
nentambo esele ifakwa amalanga la i-fibre optic cable. (2)
3.1.5 Ucabanga bona ngubani ovezwe njengomlingisi oyihlanganisa
endatjaneni le? (1)
3.1.6 Ucabanga bona kubayini abantu bangakghoni ukuthola imirholo
yabo emabulungelweni nakunganagezi? Ipendulwakho ayibe
liphuzu ELILODWA. (2)
3.1.7 Hlathulula umqondo omunyethwe yikulumo kaNoKunubhe ethi,
'Kanti azange khenithi kunamadolo phezulu na?' (2)
3.1.8 Siyini isisusa serarano sendatjana le? Ipendulwakho ayibe liphuzu
ELILODWA. (2)
3.1.9 Tshwaya wenabe ngommoya ovezwe endatjaneni le. (2)
3.1.10 Coca ngesifundo osithole endatjaneni le. Ipendulwakho ayibe
liphuzu ELILODWA. (2)
KANYE
3.2 'NASELE KUNJE' – JN Thamana
Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI F
Ngangisese neminyaka elitjhumi umma nakathi: 'Thenjiwe ngelinye ilanga
ngizokukhwela ngiye emsebenzini.' Lokho wayekutjho ngombana sibhodwe
mtlhago. Besele kumakhazana kulivivana ngaphandle. 'Kazi ugogo uthwele
ilitje angeze alethulwa mumuntu. Kukudla, zizembatho nokhunye kuqale
umrholo.' EMasoyini lapha nakhona kumakhaza. UThenjiwe unabe 5
ngemicabango okusimanga phezu kobuntwana akibo.
'Baba-ke! Kwenzenjani imithwalo iyaphi?' Kurareka uNaSindana uphethe
ingoma ngesandla. Kazi solo avuke ngesamarimarima ngetjhada lokutinazela
kwakaRagiwe. 'Nginqophe ePitori mma uBalekani batjho ungitholele
umsebenzi.' Solo athwele amehlo uNaSindana. 'Utjho ilutjha lizakurara.' 10
URagiwe watjela unina ukuthi angeze akhohlwa bujamo bekhabo uzokuvela
njalo narholileko. Kwaba kukhamba kwakhe.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 14 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
'Bekeza ngemva kwenyanga alethe ukudla nezembatho. Okungidanisa
kokugcina kukobana akasabonakali njengekuthomeni …' UThenjiwe
nakahlola efesidereni abone iteksi. Umtjhayeli wehlisa imithwalo. 'Ngubani 15
loya? Ufana nomma begodu uphethe umntwana. Angirhabele kuye.' Netjhada
ebelizwakala uNaSindana wavuka wathi rhedlu efesidereni kwabe akakabuzi,
nguRagiwe … Kusimanga namhlanje akanazidlo nezambatho. Namhlanje
uphethe umntwana nesikhwama asolo asuka naso ekhaya. 'Lo! Mntwana
wakwenu Thenjiwe …' kutjho uRagiwe ubonakala amumuntu osele kukade 20
anganapilo. 'UNgonile mncani ngomzimba ngisaba nokumphatha. Ngithi
ngingamguga akhohlele kabuhlungu umma abe amthathe ayomseza
iinhlahla. Utjho iMasoyini izakudina' … Kunghonghoyila uRagiwe ubambe
imihlathi amandla awasekho.
[Ikhasi 30–31]
3.2.1 Tlola izinto EZIMBILI ugogo kaThenjiwe aqalene nazo afanele
azenze ngomrholwakhe. (2)
3.2.2 Veza ibizo lendawo lapha indatjana le yenzakalela khona. (1)
3.2.3 Hlathulula izinto ezarara umndeni kaRagiwe lokha nakaqeda
ukuhlika iteksi. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2)
3.2.4 Ngokurhunyezweko hlathulula indlela uRagiwe nomntwanakhe
ebebangayo nabafika ekhabo. Ipendulwakho ayibe maphuzu
AMABILI. (2)
3.2.5 Umtloli uhlathulula ukuthini ngekulumo ethi, 'Sesithola umuntu
aphosa iphephethu le arhabele ukuyozitjhebisa.' (2)
3.2.6 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO
IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngamaphuzu AMABILI.
Isizinda sepilo sendatjana le siveza isikhathi sanje. (2)
3.2.7 Nabegade uThandayi asisakhamuzi seSewula Afrika, ngikuphi
uRagiwe ebekufanele akwenze ukubalekela umtlhago aqalene
nawo lokha nakahlala nonina kaThandayi. Ipendulwakho ayibe
maphuzu AMABILI. (2)
3.2.8 Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako.
Ukuhlongakala kwakaNgonile kufunyanwe bona unomulwana
wentumbantonga nekukatelela bona umndenakhe uhlolwe
kusisehlakalo esiveza:
A Isisusa serarano
B Isiphetho
C Isitlhori
D Ummongondaba (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 15 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
3.2.9 Ngokubona kwakho ucabanga bona umtloli usethulela wuphi
umlayezo endatjaneni engehla le? Ipendulwakho ayibe liphuzu
ELILODWA. (1)
3.2.10 Coca wenabe ngokuphumelela komtloli ukukhetha uThandayi
njengehlanganisa endatjaneni engehla. (2)
IMITLOMELO YESIGABA C: 35
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 16 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
ISIGABA D: IINKONDLO
Esigabenesi, phendula imibuzo ibuzwe ngeenkondlo ezilandelako:
'Ngiyakuhlonipha' – SM Mabhena
'Vuka Sokana' – MS Ntuli
TJHEJA: Phendula imibuzo ngeenkondlo ZOMBILI, Isib: UMBUZO 4.1 no 4.2.
UMBUZO 4
4.1 Fundisisa ikondlo engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
NGIYAKUHLONIPHA – SM Mabhena
1 Ngikuthulela ingwani kutani
2 Ungithusile ngesibindi ositjengisileko,
3 Nangokuqiniselela kwakho kangaka
4 Ngithi ngiyathoma ukubona ngawe,
5 Kwamambala usebenzile mhlonitjhwa.
6 Uwavuthulile amaketani wejele
7 Watjhiya amabadi akhamisile,
8 Wazokubonisa ngekghono onalo
9 Lokulawula iSewula Afrika,
10 Wayibuyisela ebujameni bayo.
11 Umbusi owakhethwako,
12 Umbusi ongabuyeli emva nanyana,
13 Kubudisi,
14 Uyisimbi edla ezinye iinsimbi
15 Nemaphasini amanye babiza wena,
16 Ubararululele imiraro yabo.
17 Usibonelo kithi sizukulwana sanamhlanje.
18 Sibawa usifunze ngefundo,
19 Khona sizakufana nawe
20 Sibe nomkhumbulo obukhali,
21 Ragela phambili baba Madiba.
22 Ngitjho nepi ungayilwa uwedwa
23 Uyilwe bewuyithumbe,
24 Kungombana awubethwa livalo
25 Namandla wokucabanga unawo,
26 Ngisoke isikhali ohlaba ngaso.
4.1.1 Tlola iinthombengqondo EZIMBILI ezitholakala emudeni we-14
wekondlo engehla le. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 17 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
4.1.2 Veza amagama AMABILI asetjenziswe yimbongi endimeni yoku-1
asitjela bona imhlonipha kwamambala umuntu ekhuluma ngaye lo. (2)
4.1.3 Rhunyeza izinto EZIMBILI ezivezwe endimeni yesi-2 ezenziwa
mumuntu imbongi ekhuluma ngaye nezenza bona imbongi
imhloniphe kangaka. (2)
4.1.4 Dzubhula amagama asihlathululela bona umuntu lo imbongi
ekhuluma ngaye ubegade abambelela entweni ayifunako nalokha
kubudisi. (1)
4.1.5 Hlathulula umqondo omunyethwe mumuda wesi-6 wekondlo
engehla le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
4.1.6 Ucabanga bona ikutani ekukhulunywa ngayo ekondlweni engehla
yayivalelwe kiliphi ijele begodu iphume ngawuphi umnyaka? (2)
4.1.7 Hlathulula ummongondaba omunyethwe yikondlo engehla le.
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1)
4.1.8 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO
IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.
Umuntu lo imbongi ekhuluma ngaye wayilwa yedwa ipi
ekukhulunywa ngayo le. (2)
4.1.9 Tshwaya ngokuphumelela kwembongi ukusebenzisa
isithombengqondo esinembako esitholakala emudeni woku-1
wekondlo engehla le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
4.1.10 Ngokubona kwakho ingabe into eyalwelwa mumuntu lo
iyabonakala namhlanjesi enarheni yeSewula Afrika? Ipendulwakho
ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
KANYE
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 18 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
4.2 Fundisisa ikondlo engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
VUKA SOKANA – MS Ntuli
1 Ukhaselani ngamadolo?
2 Wakhasa uneenqababa,
3 Ijamo uZimu ukuphile,
4 Wakupha beweqisa,
5 Ilimu unalo,
6 Ilihlo unalo,
7 Ihloko unayo.
8 Utjhuguluka kukareke
9 Neenlukazi eziphopheleko,
10 Zitjho zithi: 'Mswakosobantu!
11 Ubelethelwe umsebenzi.'
12 Zitjho ziqale iintombi
13 Ngemehlweni samgobha.
14 Alo, ulalelani beliphume?
15 Ulalelani bekuphume iinkomo?
16 Iinkomo esele zinamaphango?
17 Uvukelelwa bentwana,
18 Uvukelelwa ziinrhole,
19 Uvukelelwa ziinrole,
20 Urhonodwe yini sokana?
21 Ukulobola ubhalelwe,
22 Ulala ngabo,
23 Uvuka ngabo,
24 Ulobole bona,
25 Imbeleko yona ingangotjani:
26 Imaqalanga njengeenkwekwezi
27 Inande itjengiswa
28 'Ubaba' omyeni wangelawini.
29 Ziyephi izandla sokana?
30 Iphi ihloko sokana?
31 Wendisa umrhamulo
32 Imbeleko ikhona nje,
33 Uloywe ngubani sokana?
34 Iinlukazi sezisongene
35 Imigogodlha ngawe sokana,
36 Zondla imilomo
37 'Yabogogo' zibogogo.
38 Kuwe iinhloni zayaphi?
39 Napo ubudala sokana,
40 Buzakubona usese mutjha
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 19 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
41 Mina nginguwe,
42 Bengizakukhohlwa zayizolo,
43 Ngivuke elibeni,
44 Ngifunge butjha –
45 Vuka sokana!
4.2.1 Tlola umhlobo wevumelwano osetjenziswe yimbongi endimeni
yoku-1 yekondlo engehla le. (1)
4.2.2 Tlola ubukondlo OBUBILI obutholakala emudeni we-10 wekondlo
engehla le. (2)
4.2.3 Ngephuzu ELILODWA rhunyeza uveza okutjhiwo yindima yesi-3
yekondlo engehla le ngephuzu. (2)
4.2.4 Tlola iinthombengqondo ezisetjenziswe yimbongi emideni
elandelako:
(a) Emudeni we-12 ukuya kewe-13. (1)
(b) Emudeni wama-31. (1)
4.2.5 Ingabe imbongi izama ukusitjelani ngomuda wama-25 newama-26
wekondlo engehla le? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
4.2.6 Hlathulula umphumela omumbi oba khona lokha umuntu
nakaziphatha ngendlela imbongi ethi isokaneli liziphatha ngayo
endimeni yesi-3 yekondlo engehla le. (2)
4.2.7 Ucabanga bona ngibuphi ubungozi umuntu angahlangabezana
nabo ehlangothini lezepilo lokha nakenza lokhu imbongi ekuveze
emudeni wama-22 ukuya kewama-24 wekondlo engehla le?
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
4.2.8 Hlathulula itjhuguluko imbongi efuna ukulibona esokaneni
ekhuluma ngalo ekondlweni le. Ipendulwakho ayibe liphuzu
ELILODWA. (1)
4.2.9 Ngokubona kwakho ingabe KUYAKHOLWEKA nofana
AKUKHOLWEKI bona umuntu asele utjwala ilanga loke begodu
ngamalanga njengombana imbongi isitjho ekondlweni engehla le?
Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (1)
4.2.10 Tshwaya ngommoya ozwakaliswa yimbongi ekondlweni engehla
le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
IMITLOMELO YESIGABA D: 35
INANI LOKE: 70
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2017 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2016 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2015 Question Paper

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo
More from Grade 12 isiNdebele FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023 24

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo
_hlayiso.com_--aedd4cfa-149c-434c-897c-70798461c376/v1-d13ea68665c4a375ab4d/card.webp)
Memorandum