Skip to content

isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Question Paper

Question paperisiNdebele FALGrade 12202419 pages

Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2024, 19 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2024

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Confidential SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LESIBILI (P2) MRHAYILI/MGWENGWENI 2024 IMITLOMELO: 70 ISIKHATHI: Ama-iri ama-2½ Iphepheli linamakhasi ali-19. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 2 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC Confidential YELELA 1. Funda imilayelo ngokuyelela ngaphambi kobana uphendule imibuzo. 2. Ungalingi ufunde iphepha lemibuzo loke. Qala ikhasi lokumunyethweko elisekhasini elilandelako bese utshwaya iinomboro zemibuzo ebuzweko ngeencwadi ozifundileko kilomnyaka. Ngemuva kwalapho, funda imibuzo le bese ukhetha leyo ofisa ukuyiphendula. 3. Iphepheli LINEENGABA EZINE: ISIGABA A: Inovela (35) ISIGABA B: Umdlalo (35) ISIGABA C: Iindaba ezifitjhani (35) ISIGABA D: Iinkondlo (35) 4. Khetha IINGABA EZIMBILI uphendule ngazo. ISIGABA A: INOVELA Phendula imibuzo yenovela oyifundileko. ISIGABA B: UMDLALO Phendula imibuzo yomdlalo owufundileko. ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI Phendula imibuzo ngeendatjana ZOMBILI. ISIGABA D: IINKONDLO Phendula imibuzo ngeenkondlo ZOMBILI. 5. Sebenzisa irhelo lokuhlola ukuqinisekisa bona yoke imibuzo uyiphendulile. 6. Landela imiyalo onikelwe yona ekuthomeni kwaleso naleso sigaba ngokuyelela okukhulu. 7. Nombora iimpendulo zakho ngendlela ezinonjorwe ngayo ephepheni lemibuzo. 8. Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA. 9. Isikhathi esiphakanyisweko sokuphendula isigaba ngasinye: ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-75 ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-75 ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-75 ISIGABA D: Pheze imizuzu ema-75 10. Tlola ngesandla esihle nesibonakalako. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 3 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC Confidential IKHASI LETHEYIBULA LOKUMUNYETHWEKO: Ikhaseli lizokusiza abafundi bona bakghone ukukhetha imibuzo ebafisa ukuyiphendula ngaphandle kokufunda loke iphepha lemibuzo. ISIGABA A: INOVELA Phendula YOKE imibuzo. INOMBORO YOMBUZO IMITLOMELO INOMBORO YEKHASI 1.1 UBonakele 18 5 1.2 UBonakele 17 6 ISIGABA B: UMDLALO Phendula YOKE imibuzo. 2.1 Umngani 17 8 2.2 Umngani 18 10 ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI Phendula YOKE imibuzo. 3.1. 'Alo kuyiwaphi' 18 12 3.2 'Nasele kunje' 17 13 ISIGABA D: IINKONDLO Phendula YOKE imibuzo. 4.1. 'Ngiyakuhlonipha' 18 16 4.2. 'Vuka sokana' 17 18 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 4 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC Confidential IRHELO LOKUQINISEKISA Tlola itshwayo (√) erhelweni lokuqinisekisa elilandelako ukuhlola bona uphendule YOKE imibuzo elindelekileko. ISIGABA IINOMBORO INANI LEMIBUZO ITSHWAYO ZEMIBUZO EZOKUPHENDULWA (√) ISIGABA A: UMBUZO 1.1 1.1.1–1.1.10 2 UMBUZO 1.2 1.2.1–1.2.11 ISIGABA B: UMBUZO 2.1 2.1.1–2.1.11 2 UMBUZO 2.2 2.2.1–2.2.10 ISIGABA C: UMBUZO 3.1 3.1.1–3.1.10 2 UMBUZO 3.2 3.2.1–3.2.10 ISIGABA D: UMBUZO 4.1 4.1.1–4.1.10 2 UMBUZO 4.2 4.2.1–4.2.10 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 5 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC Confidential ISIGABA A: INOVELA Phendula YOKE imibuzo. UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana 1.1 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI A 'Sengiqede iminyaka emibili neenyanga ezisithandathu ngisebenza lapha. Side isikhathesi, kunjalo nje ngibona ingasuthi mina angekhe ngisayijamela indaba le yokobana mina ubusika nehlobo ngivuke ngamasa ngisengane neenkomo, ngiphe iinkukhu ukudla namanzi, namakonyana ngokunjalo. Ngemuva kwakho koke lokho ngivulele iinkomo nezimvu ngiyokwelusa. 5 Kunjalo nje nemasimini kufanele ngisize. Umma nakangezwa ngepilwami le engiyiphila muva nje, angekhe avuma bonyana ngisasebenza lapha.' Bewungambona ngitjho nanyana ungamazi. Ubuso bakhe besele batjhugulukile nakaqeda ukukhuluma amezwi la. Azizwe iinyembezi zehla zilandelana kodwana azisule msinyana. 'Ayikho into engisayihlalele lapha 10 akhe ngibale imali enginayo khona lapha ngesikhwameni sami.' Ayikhuphe ayibale, afumane bonyana imali anayo nasele ihlangene yoke yenza amatjhumi amane nambili wamaranda. Ahleke yedwana. 'Yinengi imali engiyiphetheko le. Kungcono ngisukele iinkomezi la ngikhambe ngiyokukhwela ibhesi, ngizase ngibone bonyana ngizakulala kuphi ebusukwini 15 banamhlanjesi.' Wathi nakaqeda ukutjho njalo waqalaqala bonyana akekho umuntu ombonako. Wasuka khonokho waratha emasimini, wangena ehlathini. Wagijima wabe wayokuphumela ngale kwalo. Nguye loya, aqale endleleni ekhamba iinkoloyi neembhesi. Uthe nakafika esitopeni seembhesi kanti besele kusikhathi sokobana kufike ibhesi eya ngelokitjhini abalibiza ngokuthi 20 yiDaveyton, khona ngapha ngeBenoni. [Ikhasi 16–17] 1.1.1 Tlola imisebenzi EMIBILI ebegade yenziwa nguBonakele eplasini lekhuwa. (2) 1.1.2 Ngokurhunyezweko hlathulula OKUBILI okwenza bona abantu ngebhesini bamqale phasi naphezulu uBonakele. (2) 1.1.3 Veza isehlakalo esenzeka eDaveyton lokha uBonakele nakaqeda ukuhlika ibhesi. (1) 1.1.4 Hlathulula izehlakalo EZIMBILI ezavelela uNaSilombo ezaveza tjhatjhalazi bona uyamtlhoga uMahlangu emva kobana akhambile kwakhe. (2) 1.1.5 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngamaphuzu AMABILI. UNaSilombo uvezwe amlingisi ongakghoniko ukuphilisana nabantu. (2) 2024 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 6 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC Confidential 1.1.6 Ucabanga bona umtloli usethulela siphi isifundo ngesenzo somlingisi onguBonakele sokusuka eplasini nanyana bekahlala kamnandi begodu anakho koke akutlhogako. (2) 1.1.7 Ucabanga bona uyini umnqopho womtloli ngokusebenzisa umrhatjho nephephandaba ukumemezela umdlalo kaBonakele wamaguduva. (1) 1.1.8 Hlathulula bewusekele ngephuzu NGALINYE isizinda sesikhathi esivele eendaweni ezilandelako: (a) Daveyton (1) (b) Benoni (1) 1.1.9 Ngokubona kwakho nabegade kunguwe usebujameni bakaBafunani bokuqalana nomtlhago ngemva kokukhamba kwakaMahlangu, ngiliphi igadango obewungalithatha ukuze uthole isizo? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.1.10 Coca ngokuphumelela komtloli ukusebenzisa ikolelo bona inovela le iragele phambili beyifikelele esiphethweni. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.2 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI B 'Nami angazi bonyana ngithatheni ngihlanganise nani kwanjesi. Ithemba lona lisese khona lokobana uMahlangu angangena nanini ukusukela nje.' 'Kodwana mma mina ngikubona kuyiphoso khulu ukobana ubaba ondle mina nawe abuye ondle ambathise umntwana wami. Lokhu bekumsebenzi wakayise omntwana uThokozani.' 5 'Khona uqinisile Bafunani. Sengiyabona nami kwanjesi bonyana senza iphoso ngokobana singawusikimeli siwujamele ngeenyawo umlandu kaThokozani lo. Kodwana wena e … mina ngibona bonyana silise ukulokhu siratharatha ngendaba le ngombana lokho angekhe kusasisiza ngalitho. Konakele, konakele akusekho esingabe sisakwenza kwanjesi. Ukukhuluma ngendaba le 10 kuzakuba kuzivusela amanceba kwaphela,' kutjho uNaSilombo. 'Mma wena ayikho nayinye into okwazi ukuyilungisa, okwaziko kukona nje kwaphela. Ungangitjela nje khona bonyana usesenalo ithemba lokobana ubaba uMahlangu uzabe asabuya lapha kwethu? Ingani wena mhlokha nakakhambako akhange ukhombise nokuncani ukumzwela nokobana awufuni 15 akhambe ngombana siyamthanda. Wena owakwenzako kwaba kumthuka watjho nokutjho bonyana uzakuthi lokha iphasi sele limbethile, abuye lapha kuwe azokubawa ukulitjalelwa. Alo-ke, utjho bonyana sizakuphila ngani njengombana angasabuyi nje?' Athule uBafunani aragele phambili athi, 'Khuluma mma wathula nje ingasuthi usimumu. Misebenzakho yoke le.' 20 [Ikhasi 63–64] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 7 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC Confidential 1.2.1 Tlola ibizo lomntwana kaNaSilombo. (1) 1.2.2 Hlathulula isenzo esibonakala siyiphoso esenziwa nguNaSilombo ngemva kokulemuka bona uBafunani usidisi. (1) 1.2.3 Ngokurhunyezweko tlola amagama uBafunani athi akhulunywa nguNaSilombo lokha uMahlangu nakakhambako kwakhe. (2) 1.2.4 Hlathulula umehluko phakathi kweendlela uNaSilombo ebekaphatha ngayo uBafunani neendlela ebekaphatha ngayo uBonakele. (2) 1.2.5 Veza umdlalo owangenelwa nguBonakele lokha nakaseDaveyton. (1) 1.2.6 Hlathulula irarano langaphandle elivela etheksthini engehla. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.2.7 Phendula isitatimende esengenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto sakho ngephuzu ELILODWA. UMahlangu uvezwe amlingisi oyihlanganisa enovelini le. (2) 1.2.8 Hlathulula ukuqakatheka komlingisi onguKiller epilweni kaBonakele. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.2.9 Ucabanga bona uyini ummongondaba wenovela ethi, 'uBonakele'? (1) 1.2.10 Coca ngommoya esiwufumana esitlhorini senovela le. (1) 1.2.11 Ngokubona kwakho ucabanga bona uBonakele wathatha isiqunto ESIHLE nofana ESIMBI ngokubuyela kwabo ayokuqotha uNaSilombo? Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2) IMITLOMELO YESIGABA A: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 8 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC Confidential ISIGABA B: UMDLALO Phendula YOKE imibuzo. UMBUZO 2: UMNGANI – ST Nkambule 2.1 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI C (Ngemva kwamalangana. UMlakana nabakhozi bakhe bahlangene ekhabo ka- Oscar. Baditjhe ngerhayisini bayabonisana. U-Oscar ubenzele nencaluko bayarhamula.) UBUSI: (Athabile abala imali.) Bakwethu nokho sisebenzile. Ngamalanga ambadlwana la, sikghone ukubuthelela imali 5 engangekulungwana yinye namakhulu abunane wamaranda. U-OSCAR: (Arhamule kanye incaluko.) Iye sisebenze kwamambala, begodu nasingaragela phambili ngokubawa umnikelo, singayihlanganisa imali uMlakana angazitlolisa ngayo. UMLAKANA: Ngabe sesiyihlanganisile lemali, ingathana bekungasibo 10 abantu ebegade basithembisa bona sibuye nini ukuzokuthatha imali, nasele sibuyile singasabafumani emizini yabo. (Arhamule kanye.) U-OSCAR: Basonele khulu isikhathi abantu labo. UBUSI: Enjephana Mlakana uthe kumele sihlanganise malini, ukuze 15 ukghone ukuzitlolisa? (Arhamule kanye.) UMLAKANA: (Arhamule kanye.) Kufuneka iinkulungwana ezine namakhulu amahlanu wamaranda. UBUSI: (Aphela amandla.) Ngasuthi umsebenzi ekufanele bona siwenze, usesemnengi khulu nje? 20 U-OSCAR: (Ngokuphela amandla.) Usesemnengi khulu Busi, abosomarhwebo laba abakhuphi umnikelo ngendlela ebegade ngidlumbana bona bazokukhupha ngayo. UBUSI: (Aphela amandla.) Ngasuthi sizabe sikhohlwe ngendaba yokubawa umnikelo. 25 UMLAKANA: (Angakholwa.) Ini Busi? Asikwazi ukutlhera sesikhambe kangaka. Into ekufanele bona siyenze gadesi kubekezelela obunye nobunye ubujamo esihlangabezana nabo. Akukafaneli bona sithabise izitha. Nasibhalelwako izitha zethu zizokuthaba tle, begodu siyokubonakala njengabantu abangakathembeki 30 ebantwinaba abasikhuphele umnikelo. [Ikhasi 36] 2.1.1 Tlola indawo abadlalaba abahlanganele kiyo. (1) 2.1.2 Veza bona imali ekukhulunywa ngayo le iyokusetjenziselwani. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 9 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC Confidential 2.1.3 Ngokurhunyezweko tlola umraro ebebahlangabezana nawo lokha nabalinga ukubuthelela imali ekukhulunywa ngayo etheksthini engehla le. (2) 2.1.4 Hlathulula indlela abafundaba abathola ngayo imiphumela yabo. (1) 2.1.5 Hlathulula isenzo esihle ebesenziwa banganaba ebesithuthukisa ubungani babo. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 2.1.6 Ucabanga bona isenzo saka-Oscar noBusi sokusekela isiphakamiso sakaMlakana sokubawa umnikelo sibaveza babangani abanjani? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 2.1.7 Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako: Umdlali oyikutani emdlalweni lo ngu … A Busi. B Mlakana. C Khabo. D Oscar. (2) 2.1.8 Ucabanga bona ngisiphi isisusa serarano emdlalweni lo? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 2.1.9 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. UMbizo ungumasizabulale emphakathini weMaza. (1) 2.1.10 Ingabe UYAZWELANA nofana AWUZWELANI noMlakana ngepilo ebegade sele ayiphila beyagcina itjhabalalise ibhudango lakhe? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (1) 2.1.11 Coca ngokuphumelela komtloli ukusebenzisa umdlali onguSello njengembangi emdlalweni lo. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 10 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC Confidential 2.2 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI D (UMlakana banoSello bakhamba ngekoloyi banqophe ebumnandini bakhamba bayabonisana.) UMLAKANA: (Adanile.) Esh Mpintji, izolo ngenze amawaza. USELLO: (Arareke.) Wenzeni? UMLAKANA: Ngirarene nalomsana ongiphazamisako? 5 USELLO: Muphi u-Oscar? UMLAKANA: Iye. USELLO: (Ngokurhaba.) Alo amawaza okhuluma ngawo ngengimaphi, ngombana wenze into ehle khulu? UMLAKANA: Ngikhombe lomsana ngesigidi. 10 USELLO: Kungani ungakhange umdumuze? UMLAKANA: Ngisabile. USELLO: Usabeni? UMLAKANA: Nami angazi bona ngisabeni. USELLO: Ngesenzo leso utjhaphe satjhapha elitjhapha lingatjhaphi. 15 UMLAKANA: Okungithusa khulu kukobana lomsana uthembise ukuyongibophisa. USELLO: (Ababaza.) Nangabe kunjalo kuzabe konakele kwamambala. UMLAKANA: Kumele ngenzeni nakunje? USELLO: (Athulathule.) Mina ngicabanga bona kumele usale urhaba 20 ukumgudluza lomsana angakayi emapholiseni. UMLAKANA: Kubenjani sekawabikele amapholisa? USELLO: Mpintji asingabe sisona isikhathi. Asijike khona lapha siyokubonana nalomsana. Ebumnandini sesizakuya nasibuyako. (Ajikisa ikoloyi.) 25 UMLAKANA: Kuzosisiza ngani lokho? USELLO: Kumele sazi bonyana sekawabikele amapholisa lawo nofana usengakawabikeli. UMLAKANA: Bese kwenzakalani? USELLO: Nangabe sekawabikele amapholisa, kuzokufuneka bona 30 ubaleke lapha nofana silinge ukufumbathisa bona asule umlandu. UMLAKANA: Mbono omuhle khulu lowo ngiyawuthabela. USELLO: Umlandu wesigidi mkhulu khulu. Namapholisa akahleki nakukhulunywa ngesigidi. Akufaka ugijima ngaphakathi 35 kwesikhungo. UMLAKANA: Ngikuzwile ngazo zombili. (Kusebusuku ngaphasi komuthi kuhlezi uMlakana banoSello …) USELLO: (Akhulumela phasi.) Namhlanjesi Mpintji ngifuna bona ungizwe 40 ungizwisise. UMLAKANA: (Akhulumela phasi.) Ungakhuluma Mpintji ngikulalele. USELLO: Nasisuka lapha, sinqopha thwi elawini lika-Oscar. UMLAKANA: Ngisakulalele. USELLO: Simphuthuma ngokurhaba besimqinte intanyanakhe. 45 [Ikhasi 72–77] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 11 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC Confidential 2.2.1 Tlola bona uMlakana wenzeni lokhu okubonakala sele kumthusa kangaka. (1) 2.2.2 Ngokurhunyezweko hlathulula isiyeleliso uSello asipha uMlakana mayelana nobujamo aqalene nabo ngesenzo sakhe esimbangela bona athukwe kangaka. (2) 2.2.3 Tlola izinto EZIMBILI ebezenziwa nguMlakana ukuvala uBusi umlomo bona angayi emapholiseni ngesenzo sakhe sokumkata. (2) 2.2.4 Hlathulula okuhlukileko phakathi kwepilo kaKhabo neyakaBusi. (2) 2.2.5 Ucabanga bona mhlobo bani wommoya owaba khona ezehlakalweni ezilandelako? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (a) UMlakana, uBusi, u-Oscar banoKhabo basesitolo kwaTjhigila baqale iphephandaba. (1) (b) Lapha uMlakana azifumana avakatjhele kwaMbizo banoSello. (1) 2.2.6 Ucabanga bona kubayini uBusi asaba ukubikela abantu abalandelako bona usidisi. (a) Unina uNaMathibela. (1) (b) U-Oscar. (1) 2.2.7 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. UNaMasuku akanandaba nefundo. (1) 2.2.8 Sekela isitatimende esingenzasi ngamaphuzu AMABILI. U-Oscar uvezwe amlingisi onehliziyo embi. (2) 2.2.9 Ngokubona kwakho ingabe umtloli uphumelele ukunikela umdlalo lo isihloko esiwufaneleko esithi, 'Umngani?' Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2) 2.2.10 Coca wenabe ngokukhambelana komdlalo lo nezinto ezenzeka emphakathini weSewula Afrika uqalise khulukhulu epilweni kaMlakana, uSello banoMbizo. (2) IMITLOMELO YESIGABA B: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 12 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC Confidential ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI Esigabenesi, imibuzo ibuzwe ngeendatjana ezilandelako:  'Alo kuyiwaphi' – JN Thamana  'Nasele Kunje' – JN Thamana UMBUZO 3: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye Funda amatheksthi weendatjana AMABILI la bese uphendula imibuzo ngendatjana ngayinye. Inani lemitlomelo elabelwe umbuzo ngamunye lisetjenziswe njengomhlahlandlela wependulo elindelweko. TJHEJA: Phendula imibuzo ngamatheksthi WOMABILI, Isib: UMBUZO 3.1 no 3.2. 3.1 'ALO KUYIWAPHI' – JN Thamana Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI E UNoKunubhe ngombana unabentwana besikolo nokho sekayahlukanisa ngokutlhayela kwegezi. Uyazi nokobana indaba yokutlhayela kwegezi ibambe iphasi loke. Into emtshwenyako kukobana ikhamba umuntu angakatjheji. Umuntu uthi asaphekile kuvele kucime koke ukudla kube yinghongho. Bayathaba abasese neentofu zamalahle ngombana bavele basebenzise 5 zona. Abanye bagcina sebabase phasi. Kghani kuzabe kusalunga na? Bekuzokuba ngcono nangathana bekuba nerhelo lamalanga wokukhamba kwayo namkha ibekelwe isikhathi ekhamba ngaso. Batjengisa badiniwe. Bagcina sele basithi akwenziwe noma ngayini abasenandaba. Izolo kuvezwe iselemukiso kumabonakude, ngekambiso yokuphakelwa kwegezi. 10 Alo kusizani bonyana batlhage basese nezandla. Abathezi kodwana bahlala ngomnyama. Ukudura ngiyakubona ungazithengela umlilo wokobana ukhanyise kwaphela. Yinto esizayibikela bani le? Iphasi loke lilila liyazithulisa. Indaba le yikulu kwamambala. 'Kanti zakhe nithi kunamadolo phezulu na. Kuphakanyiswa iinyawo nakwenze njani kanti? Umbuso lo udlala ngabantu 15 khuyini oyilungisako.' Kuhlathulula uNoKunubhe ararekile. UNoKunubhe watjela uNaGoda bonyana uTjhabangu bekakhona izolo. Ubabaze khulu wathi kukhulu kuseza. Warareka uNagoda bewabona kungcono ukungabi nayo igezi kunobana kutlhagwe kangaka. Babuzana bona kanti isikhathi lesi soke bekungathiwa kuyalungiswa na? Kutjho bonyana 20 bebasikhohlisa. Umraro lo usaragela phambili. Kghani ephasini lapha abantu laba sebabanengi khulu abasatlhogomeleki kuhle na? Nakungasikho kwalokho kubayini bangakghoni ukuphakela igezi? [Ikhasi 39] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 13 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC Confidential 3.1.1 Tlola iindlela EZIMBILI zokupheka ezisetjenziswa babantu ngesikhathi nakukhambe igezi. (2) 3.1.2 Veza umonakalo odalwa kukhamba kwegezi ukuya ngetheksthi engehla. (1) 3.1.3 Ngokurhunyezweko tlola isizathu esenza bona kungabi negezi eFlaga ukuya ngokukaNaGoda. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 3.1.4 Tlola umehluko phakathi kweentambo zegezi ezetjiwa ziinlelesi nentambo esele ifakwa amalanga la i-fibre optic cable. (2) 3.1.5 Ucabanga bona ngubani ovezwe njengomlingisi oyihlanganisa endatjaneni le? (1) 3.1.6 Ucabanga bona kubayini abantu bangakghoni ukuthola imirholo yabo emabulungelweni nakunganagezi? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 3.1.7 Hlathulula umqondo omunyethwe yikulumo kaNoKunubhe ethi, 'Kanti azange khenithi kunamadolo phezulu na?' (2) 3.1.8 Siyini isisusa serarano sendatjana le? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 3.1.9 Tshwaya wenabe ngommoya ovezwe endatjaneni le. (2) 3.1.10 Coca ngesifundo osithole endatjaneni le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) KANYE 3.2 'NASELE KUNJE' – JN Thamana Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI F Ngangisese neminyaka elitjhumi umma nakathi: 'Thenjiwe ngelinye ilanga ngizokukhwela ngiye emsebenzini.' Lokho wayekutjho ngombana sibhodwe mtlhago. Besele kumakhazana kulivivana ngaphandle. 'Kazi ugogo uthwele ilitje angeze alethulwa mumuntu. Kukudla, zizembatho nokhunye kuqale umrholo.' EMasoyini lapha nakhona kumakhaza. UThenjiwe unabe 5 ngemicabango okusimanga phezu kobuntwana akibo. 'Baba-ke! Kwenzenjani imithwalo iyaphi?' Kurareka uNaSindana uphethe ingoma ngesandla. Kazi solo avuke ngesamarimarima ngetjhada lokutinazela kwakaRagiwe. 'Nginqophe ePitori mma uBalekani batjho ungitholele umsebenzi.' Solo athwele amehlo uNaSindana. 'Utjho ilutjha lizakurara.' 10 URagiwe watjela unina ukuthi angeze akhohlwa bujamo bekhabo uzokuvela njalo narholileko. Kwaba kukhamba kwakhe. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 14 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC Confidential 'Bekeza ngemva kwenyanga alethe ukudla nezembatho. Okungidanisa kokugcina kukobana akasabonakali njengekuthomeni …' UThenjiwe nakahlola efesidereni abone iteksi. Umtjhayeli wehlisa imithwalo. 'Ngubani 15 loya? Ufana nomma begodu uphethe umntwana. Angirhabele kuye.' Netjhada ebelizwakala uNaSindana wavuka wathi rhedlu efesidereni kwabe akakabuzi, nguRagiwe … Kusimanga namhlanje akanazidlo nezambatho. Namhlanje uphethe umntwana nesikhwama asolo asuka naso ekhaya. 'Lo! Mntwana wakwenu Thenjiwe …' kutjho uRagiwe ubonakala amumuntu osele kukade 20 anganapilo. 'UNgonile mncani ngomzimba ngisaba nokumphatha. Ngithi ngingamguga akhohlele kabuhlungu umma abe amthathe ayomseza iinhlahla. Utjho iMasoyini izakudina' … Kunghonghoyila uRagiwe ubambe imihlathi amandla awasekho. [Ikhasi 30–31] 3.2.1 Tlola izinto EZIMBILI ugogo kaThenjiwe aqalene nazo afanele azenze ngomrholwakhe. (2) 3.2.2 Veza ibizo lendawo lapha indatjana le yenzakalela khona. (1) 3.2.3 Hlathulula izinto ezarara umndeni kaRagiwe lokha nakaqeda ukuhlika iteksi. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 3.2.4 Ngokurhunyezweko hlathulula indlela uRagiwe nomntwanakhe ebebangayo nabafika ekhabo. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 3.2.5 Umtloli uhlathulula ukuthini ngekulumo ethi, 'Sesithola umuntu aphosa iphephethu le arhabele ukuyozitjhebisa.' (2) 3.2.6 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngamaphuzu AMABILI. Isizinda sepilo sendatjana le siveza isikhathi sanje. (2) 3.2.7 Nabegade uThandayi asisakhamuzi seSewula Afrika, ngikuphi uRagiwe ebekufanele akwenze ukubalekela umtlhago aqalene nawo lokha nakahlala nonina kaThandayi. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 3.2.8 Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako. Ukuhlongakala kwakaNgonile kufunyanwe bona unomulwana wentumbantonga nekukatelela bona umndenakhe uhlolwe kusisehlakalo esiveza: A Isisusa serarano B Isiphetho C Isitlhori D Ummongondaba (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 15 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC Confidential 3.2.9 Ngokubona kwakho ucabanga bona umtloli usethulela wuphi umlayezo endatjaneni engehla le? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 3.2.10 Coca wenabe ngokuphumelela komtloli ukukhetha uThandayi njengehlanganisa endatjaneni engehla. (2) IMITLOMELO YESIGABA C: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 16 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC Confidential ISIGABA D: IINKONDLO Esigabenesi, phendula imibuzo ibuzwe ngeenkondlo ezilandelako:  'Ngiyakuhlonipha' – SM Mabhena  'Vuka Sokana' – MS Ntuli TJHEJA: Phendula imibuzo ngeenkondlo ZOMBILI, Isib: UMBUZO 4.1 no 4.2. UMBUZO 4 4.1 Fundisisa ikondlo engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako. NGIYAKUHLONIPHA – SM Mabhena 1 Ngikuthulela ingwani kutani 2 Ungithusile ngesibindi ositjengisileko, 3 Nangokuqiniselela kwakho kangaka 4 Ngithi ngiyathoma ukubona ngawe, 5 Kwamambala usebenzile mhlonitjhwa. 6 Uwavuthulile amaketani wejele 7 Watjhiya amabadi akhamisile, 8 Wazokubonisa ngekghono onalo 9 Lokulawula iSewula Afrika, 10 Wayibuyisela ebujameni bayo. 11 Umbusi owakhethwako, 12 Umbusi ongabuyeli emva nanyana, 13 Kubudisi, 14 Uyisimbi edla ezinye iinsimbi 15 Nemaphasini amanye babiza wena, 16 Ubararululele imiraro yabo. 17 Usibonelo kithi sizukulwana sanamhlanje. 18 Sibawa usifunze ngefundo, 19 Khona sizakufana nawe 20 Sibe nomkhumbulo obukhali, 21 Ragela phambili baba Madiba. 22 Ngitjho nepi ungayilwa uwedwa 23 Uyilwe bewuyithumbe, 24 Kungombana awubethwa livalo 25 Namandla wokucabanga unawo, 26 Ngisoke isikhali ohlaba ngaso. 4.1.1 Tlola iinthombengqondo EZIMBILI ezitholakala emudeni we-14 wekondlo engehla le. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 17 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC Confidential 4.1.2 Veza amagama AMABILI asetjenziswe yimbongi endimeni yoku-1 asitjela bona imhlonipha kwamambala umuntu ekhuluma ngaye lo. (2) 4.1.3 Rhunyeza izinto EZIMBILI ezivezwe endimeni yesi-2 ezenziwa mumuntu imbongi ekhuluma ngaye nezenza bona imbongi imhloniphe kangaka. (2) 4.1.4 Dzubhula amagama asihlathululela bona umuntu lo imbongi ekhuluma ngaye ubegade abambelela entweni ayifunako nalokha kubudisi. (1) 4.1.5 Hlathulula umqondo omunyethwe mumuda wesi-6 wekondlo engehla le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 4.1.6 Ucabanga bona ikutani ekukhulunywa ngayo ekondlweni engehla yayivalelwe kiliphi ijele begodu iphume ngawuphi umnyaka? (2) 4.1.7 Hlathulula ummongondaba omunyethwe yikondlo engehla le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 4.1.8 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. Umuntu lo imbongi ekhuluma ngaye wayilwa yedwa ipi ekukhulunywa ngayo le. (2) 4.1.9 Tshwaya ngokuphumelela kwembongi ukusebenzisa isithombengqondo esinembako esitholakala emudeni woku-1 wekondlo engehla le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 4.1.10 Ngokubona kwakho ingabe into eyalwelwa mumuntu lo iyabonakala namhlanjesi enarheni yeSewula Afrika? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) KANYE Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 18 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC Confidential 4.2 Fundisisa ikondlo engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako. VUKA SOKANA – MS Ntuli 1 Ukhaselani ngamadolo? 2 Wakhasa uneenqababa, 3 Ijamo uZimu ukuphile, 4 Wakupha beweqisa, 5 Ilimu unalo, 6 Ilihlo unalo, 7 Ihloko unayo. 8 Utjhuguluka kukareke 9 Neenlukazi eziphopheleko, 10 Zitjho zithi: 'Mswakosobantu! 11 Ubelethelwe umsebenzi.' 12 Zitjho ziqale iintombi 13 Ngemehlweni samgobha. 14 Alo, ulalelani beliphume? 15 Ulalelani bekuphume iinkomo? 16 Iinkomo esele zinamaphango? 17 Uvukelelwa bentwana, 18 Uvukelelwa ziinrhole, 19 Uvukelelwa ziinrole, 20 Urhonodwe yini sokana? 21 Ukulobola ubhalelwe, 22 Ulala ngabo, 23 Uvuka ngabo, 24 Ulobole bona, 25 Imbeleko yona ingangotjani: 26 Imaqalanga njengeenkwekwezi 27 Inande itjengiswa 28 'Ubaba' omyeni wangelawini. 29 Ziyephi izandla sokana? 30 Iphi ihloko sokana? 31 Wendisa umrhamulo 32 Imbeleko ikhona nje, 33 Uloywe ngubani sokana? 34 Iinlukazi sezisongene 35 Imigogodlha ngawe sokana, 36 Zondla imilomo 37 'Yabogogo' zibogogo. 38 Kuwe iinhloni zayaphi? 39 Napo ubudala sokana, 40 Buzakubona usese mutjha Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 19 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC Confidential 41 Mina nginguwe, 42 Bengizakukhohlwa zayizolo, 43 Ngivuke elibeni, 44 Ngifunge butjha – 45 Vuka sokana! 4.2.1 Tlola umhlobo wevumelwano osetjenziswe yimbongi endimeni yoku-1 yekondlo engehla le. (1) 4.2.2 Tlola ubukondlo OBUBILI obutholakala emudeni we-10 wekondlo engehla le. (2) 4.2.3 Ngephuzu ELILODWA rhunyeza uveza okutjhiwo yindima yesi-3 yekondlo engehla le ngephuzu. (2) 4.2.4 Tlola iinthombengqondo ezisetjenziswe yimbongi emideni elandelako: (a) Emudeni we-12 ukuya kewe-13. (1) (b) Emudeni wama-31. (1) 4.2.5 Ingabe imbongi izama ukusitjelani ngomuda wama-25 newama-26 wekondlo engehla le? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 4.2.6 Hlathulula umphumela omumbi oba khona lokha umuntu nakaziphatha ngendlela imbongi ethi isokaneli liziphatha ngayo endimeni yesi-3 yekondlo engehla le. (2) 4.2.7 Ucabanga bona ngibuphi ubungozi umuntu angahlangabezana nabo ehlangothini lezepilo lokha nakenza lokhu imbongi ekuveze emudeni wama-22 ukuya kewama-24 wekondlo engehla le? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 4.2.8 Hlathulula itjhuguluko imbongi efuna ukulibona esokaneni ekhuluma ngalo ekondlweni le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 4.2.9 Ngokubona kwakho ingabe KUYAKHOLWEKA nofana AKUKHOLWEKI bona umuntu asele utjwala ilanga loke begodu ngamalanga njengombana imbongi isitjho ekondlweni engehla le? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (1) 4.2.10 Tshwaya ngommoya ozwakaliswa yimbongi ekondlweni engehla le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) IMITLOMELO YESIGABA D: 35 INANI LOKE: 70 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele FAL

View all