Skip to content

isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Memo

MemorandumisiNdebele FALGrade 1220238 pages

Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2023, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2023

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LOKUTHOMA (P1) 2023 UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA IMITLOMELO: 80 Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi abu-8. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 2 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA UMBUZO 1 Ukutshwaya ukufunda nokuzwisisa  Ngebanga lokobana umnqopho omkhulu ukuzwisisa, amagama angakapeledwa kuhle neemphoso zelimi eempendulweni azingajeziswa ngaphandle kobana mhlamunye iimphoswezo ezenziweko zitjhugulula nofana zilahlekisa umqondo/ ukuzwisiseka kwependulo. (iimphoswezo kufanele zitjengiswe/zivezwe).  Nangabe umfundi usebenzise amagama abuya kamanye amalimi angasi ngewelimi ahlolwa ngalo, ungawatjheji/eqisele amehlo amagama lawo, nangabe amagama lawo, nangabe amagama lawo anemba ipendulo, ungajezisi, kodwana nangabe etheksthini kusetjenziswe igama eliwela kwelinye ilimi begodu lifanele libe yipendulo, lamukelekile.  Imibuzo evulekileko efuna iimpendulo u-iye nofana awa, ngiyavuma nofana ngiyaphika, liqiniso nofana mbono, liqiniso nofana akusilo iqiniso, kulungile nofana akukalungi, mbono omuhle nofana akusimbono omuhle, sisenzo esihle nofana sisenzo esimbi azinikelwa umtlomelo kodwana kutlonyeliswa ukusekela kwaphela. (IMITLOMELO YOKE NGEYOKUSEKELA).  Nangabe kulindeleke ipendulo yegama ELILODWA kodwana umfundi unikele umutjho, mtlomelise nangabe igama eliyipendulo enembako ulithalele/uligwale ngepeni enombala ohlukileko (Highlighted).  Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana umfundi unikele amanengi, kwaphela tshwaya wokuthoma amabili/amathathu.  Yamukela ukuhlukana kwelimi lesiphande. (IsiNzunza nesiNala).  Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI, iledere elikhambisana nependulo engiyo NOFANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko. 1.1 1.1.1 - Siqhenyana sabososayensi. (1) - Siqhenyana sabonjiniyere. (1) 1.1.2 A Ubaba uqala izehlakalo ezenzeka ephasini. (1) B Umma uzicocela eenkundleni zokuthintana. (1) 1.1.3 Ngomnyaka we-1990 usosayensi wekhomphyutha uTim Berners- Lee wasungula iWorld Wide Web nokwenza bona i-inthanethi ifinyelele emphakathini. (2) 1.1.4 Esikhathini sakade abantu bebatlola iincwadi nofana bathume umuntu bona adlulise umlayezo othileko kodwana esikhathini sanje sekusetjenziswa i-inthanethi ukudlulisa umlayezo. (2) 1.1.5 Amalanga nabu-8 enyangeni ka-Oktoba emnyakeni wee-2021 i- inthanethi ephethe iinkundla zokuthintana yakaMac Zacabeth (2) yonakala abantu babhalelwa kuthintana. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 3 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya 1.1.6 - I-Tik-Tok. - I-Instagram. - I-Twitter. (Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2) 1.1.7 - Abafundi bakghona ukuthola amaphepha weenhlahlubo zeminyaka egadungileko. - Abafundi bakghona ukuthola imiphumela yabo. (Nezinye iimpendulo zizakwamukelwa.) (2) 1.1.8 B/Bathenge i-data. (2) 1.1.9 Kwaqubuka ingogwana yeCorona eyabangela ubulwele be-Covid 19 enarheni kwaba ne-Lockdown ekatelela bona abantu bahlale emakhaya nabafundi bangasaya eenkolweni. (2) 1.1.10 I-inthanethi ibe nomthelela wokobana abantu balahlekelwe yimali ebhanga ngombana iinlelesi zikghona ukungena ema-akhawundini wabo zikhuphe imali. (2) 1.1.11 - Sisenzo esihle ngombana usuke ubazisa bona nenzani lapha nikhona. - Sisenzo esimbi ngombana ulemukisa abotsotsi bona ukuphi bese bayokugqekezela ekhaya. (2) 1.1.12 Umthelela omumbi olethwa yi-inthanethi emndenini kukobana awusabi nesikhathi sokuhlala ndawonye kucocwe nofana kulungiswe izinto zekhaya ngombana omunye nomunye utholakala aqalene nesisetjenziswa se-Inthanethi. (2) 1.2 1.2.1 Esithombenesi kubonakala abentazana nabesana bazithabisa elwandle ngokusela iinselo ezimakhaza. (1) 1.2.2 Abantwaba bakuthabele abakwenzakokhu ngombana bayahleka/ bayamoyizela. (1) 1.2.3 - Abantwaba bembethe iimpahla zehlobo. (1) - Abantwaba basela iinselo ezimakhaza. (1) 1.2.4 Awa bekungekhe kwenzeke ngombana ngaleyo minyaka ibandlululo belisarhagele bewungekhe ubone abantu abanzima baditjhe nabantu abamhlophe. (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) IMITLOMELO YESIGABA A: 30 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 4 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya ISIGABA B: UKURHUNYEZA UMBUZO 2 Ukutshwaywa kwesirhunyezo kusekufakeni amaphuzu anembako nokutjhiywa kwamaphuzu anganembiko angafunwa mbuzo. Ukurhunyeza okumayelana nokutjheja amehlo. Tjheja: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza abatshwayako ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini. IMIDZUBHULO AMAPHUZU AQAKATHEKILEKO A. 'Indlela yokuthoma yokutlhogomela 1. Ufanele ube nelwazi bona amehlo kukobana wazi umlando emndeninakho akunamuntu owakhe wepilo yomndenakho.' watshwenywa mamehlo na. B. 'Qobe lilanga tjheja bona 2. Tjheja amatjhuguluko akhona akunamatshwayo akhombisa wendlela obona ngayo. amatjhuguluko wendlela obona ngayo.' C. 'Mbatha amarhalasi avikela 3. Mbatha amarhalasi avikela amehlo amehlo nawusebenzisa izinto emkhanyweni. ezinomkhanyo omnengi.' D. 'Yidla izakhamzimba ezifana 4. Yidla iinthelo, nemirorho nefesi. neenthelo, imirorho yombala ohlaza nefesi.' E. 'Qobe mnyaka hlahluba 5. Umnyaka nomnyaka hlolisa amehlwakho kwadorhodera.' amehlwakho kwadorhodera. F. 'Lisa ukubhema ngombana igwayi 6. Ungabhemi igwayi ngombana liyingozi epilweni yelihlo.' liyawalimaza amehlo. G. 'Njalo nje nawuphethe 7. Nawusebenza ngeensimbi, faka iinsetjenziswa zeensimbi amarhalasi uvikele amehlwakho. ezinjengemitjhini esika iinsimbi, mbatha amarhalasi avikelako.' Amagama 41 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 5 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya IGRIDI YOKUTSHWAYA ISIRHUNYEZO. Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalendlela:  Ukwabiwa kwemitlomelo: o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owo-1 kilelo nalelo phuzu elilungileko). o 3 imitlomelo yelimi. o Inani loke: 10.  Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi. o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1 welimi. o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2 yelimi. o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3 yelimi.  Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha umfundi nakadzubhule imitjho njengoba injalo etheksthini: o 6–7 yemidzubhulo: unganikeli umtlomelo welimi. o 4–5 yemidzubhulo: nikela umtlomelo owo-1 welimi. o 2- 3 yemidzubhulo nikela imitlomelo emi-2 yelimi.  Ukubalwa kwamagama: o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko. o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako azange atjengise inani lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile akusingilo. Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike emagameni ama-5 bese awusarageli phambili nesirhunyezweso. o Iinrhunyezo ezifitjhani kodwana zinawo woke amaphuzu alungileko akukameli zijeziswe. IMITLOMELO YESIGABA B: 10 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 6 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI UMBUZO 3: ISIKHANGISO Ukutshwaya isigaba C  Ukupeleda: o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana kungakapeledwa kuhle, ngaphandle kobana iphoso eyenziweko itjhugulula okutjhiwo ligamelo/yihlathululo yegamelo. o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungapeledi kuhle akujeziswe nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako. o Nangabe kuhlolwa isirhunyezo, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko, ungci.  Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe ngemitjho ezeleko njengokutjho komleyo.  Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI, iledere elikhambisana nependulo engiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko. 3.1 Ibhayisigili le itholakala Ezithabulule bicycle company. (1) 3.2 Uthola isifundo bandulo sokuyisebenzisa mahala. (1) 3.3 - Bafundi abaladelwako esikolweni. (1) - Babantu abanemizimba emikhulu. (1) 3.4 Ungafiki ngemva kwesikhathi/ungaladelwa! mtjhini ozitjhentjhako lo! (1) 3.5 D/Bizo nobumnini. (2) 3.6 Akusilo iqiniso ngombana amagama la amumethe umqondo welimi lokurogela/lokudosa abantu abaladelwako nabonomzimba omkhulu bona bathenge umkhiqizo lo. (1) 3.7 Libandlululo ngokobulili ngombana abantu bengubo abakavunyelwa ukuthenga umkhiqizo lo. (2) [10] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 7 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya UMBUZO 4: IKHATHUNI 4.1 - Yi-Laptop. - Ikopi. - Sigidi sokudlala sabentwana (Yinye ipendulo kezingehla.) (1) 4.2 - Kunobaba osebenza nge-Laptop. (1) - Kunabentwana abadlala ngeengidi zamanzi bayadumuzana. (1) 4.3 Ubaba lo bentwana bakhe laba abaphethe iingidi zamanzi. (1) 4.4 Amaronjwana la asitjela bona ubaba lo uyawacabanga amagama la, akusiyikulumo ayikhulumako kodwana ngayicabangako. (1) 4.5 Ngakuthabela khulu ukusebenzela ekhaya kodwana nje sengidinwe litjhada labentwana. (1) 4.6 Jama tsi Sipho. (1) 4.7 A./Lokunyaza. (1) 4.8 Ubaba lo angahlangabezana nengozi yokuqothwa emsebenzini ngebanga lokungaqedi umsebenzakhe lo ngesikhathi ngebanga lokubangelwa bentwana itjhada./angazithola ararana nabaphathi bakhe ngokungenzi umsebenzakhe ngefanelo ngebanga lokuthikanyezwa bentwana ekhaya./i- Laptop le ingagcina yonakele ngonobangela wokuthelwa mamanzi aphuma eengidini zabentwanaba. (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) [10] UMBUZO 5 5.1 5.1.1 Imindeni ayakhi ubuhlobo./Imindeni ayibakhi ubuhlobo. (1) 5.1.2 Umntazana olotjolwako waziwa ngokungadlulwa lirogo. (1) 5.1.3 Elikhulukazi. (1) 5.1.4 Beyingasiwo umgorhwana, beyinonile iphazima. (2) 5.1.5 UNozizwe ulotjolwa nguMhlekwa ngamagagadlha weenkomo. (2) 5.1.6 Zoke zazizibuza ziziphendula bona ulotjolwa njani angakaziphathi kuhle nje. (1) 5.1.7 D/sisitjho. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 8 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya 5.1.8 Kuvukwe ekuseni/ngesamarimarima kwenziwa amalungiselelo. (1) 5.1.9 Isibindi esibasiweko simnandi ukudlula esiphekweko. (2) 5.1.10 Abomakhelana bathe bafuna ukubona bonyana kwamambala bayathandana. (2) 5.2 5.2.1 Ifundo ibudisi ifuna umntwanyana akhuthale. (1) 5.2.2 Imisebenzabo. (1) 5.2.3 Abangani laba bazokufunda iimBalo zegreyidi le-10 (1) 5.2.4 Lona lokufunda liletha ilwazi elingeneleleko. (1) 5.2.5 Umfundi ozimiseleko eemfundweni zakhe ulala phakathi kwamabili avuke neenkukhu zokuthoma. (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) [20] IMITLOMELO YESIGABA C: 40 INANI LOKE: 80 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele FAL

View all