Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)
2023
UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA
IMITLOMELO: 80
Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi abu-8.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2023 papers 





View all





isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Memo
Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2023, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isindebele Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2023 · isindebele. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2023
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 8
- File size
- 364.2 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 8
This exam
NSC June Exam 2023
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paper
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 2 DBE/2023
SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya
ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA
UMBUZO 1
Ukutshwaya ukufunda nokuzwisisa
Ngebanga lokobana umnqopho omkhulu ukuzwisisa, amagama angakapeledwa
kuhle neemphoso zelimi eempendulweni azingajeziswa ngaphandle kobana
mhlamunye iimphoswezo ezenziweko zitjhugulula nofana zilahlekisa umqondo/
ukuzwisiseka kwependulo. (iimphoswezo kufanele zitjengiswe/zivezwe).
Nangabe umfundi usebenzise amagama abuya kamanye amalimi angasi ngewelimi
ahlolwa ngalo, ungawatjheji/eqisele amehlo amagama lawo, nangabe amagama
lawo, nangabe amagama lawo anemba ipendulo, ungajezisi, kodwana nangabe
etheksthini kusetjenziswe igama eliwela kwelinye ilimi begodu lifanele libe
yipendulo, lamukelekile.
Imibuzo evulekileko efuna iimpendulo u-iye nofana awa, ngiyavuma nofana
ngiyaphika, liqiniso nofana mbono, liqiniso nofana akusilo iqiniso, kulungile
nofana akukalungi, mbono omuhle nofana akusimbono omuhle, sisenzo esihle
nofana sisenzo esimbi azinikelwa umtlomelo kodwana kutlonyeliswa ukusekela
kwaphela. (IMITLOMELO
YOKE NGEYOKUSEKELA).
Nangabe kulindeleke ipendulo yegama ELILODWA kodwana umfundi unikele
umutjho, mtlomelise nangabe igama eliyipendulo enembako ulithalele/uligwale
ngepeni enombala ohlukileko (Highlighted).
Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana umfundi unikele
amanengi, kwaphela tshwaya wokuthoma amabili/amathathu.
Yamukela ukuhlukana kwelimi lesiphande. (IsiNzunza nesiNala).
Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI, iledere
elikhambisana nependulo engiyo NOFANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.
1.1 1.1.1 - Siqhenyana sabososayensi. (1)
- Siqhenyana sabonjiniyere. (1)
1.1.2 A Ubaba uqala izehlakalo ezenzeka ephasini. (1)
B Umma uzicocela eenkundleni zokuthintana. (1)
1.1.3 Ngomnyaka we-1990 usosayensi wekhomphyutha uTim Berners-
Lee wasungula iWorld Wide Web nokwenza bona i-inthanethi
ifinyelele emphakathini. (2)
1.1.4 Esikhathini sakade abantu bebatlola iincwadi nofana bathume
umuntu bona adlulise umlayezo othileko kodwana esikhathini sanje
sekusetjenziswa i-inthanethi ukudlulisa umlayezo. (2)
1.1.5 Amalanga nabu-8 enyangeni ka-Oktoba emnyakeni wee-2021 i-
inthanethi ephethe iinkundla zokuthintana yakaMac Zacabeth (2)
yonakala abantu babhalelwa kuthintana.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 3 DBE/2023
SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya
1.1.6 - I-Tik-Tok.
- I-Instagram.
- I-Twitter.
(Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
1.1.7 - Abafundi bakghona ukuthola amaphepha weenhlahlubo
zeminyaka egadungileko.
- Abafundi bakghona ukuthola imiphumela yabo.
(Nezinye iimpendulo zizakwamukelwa.) (2)
1.1.8 B/Bathenge i-data. (2)
1.1.9 Kwaqubuka ingogwana yeCorona eyabangela ubulwele be-Covid
19 enarheni kwaba ne-Lockdown ekatelela bona abantu bahlale
emakhaya nabafundi bangasaya eenkolweni. (2)
1.1.10 I-inthanethi ibe nomthelela wokobana abantu balahlekelwe yimali
ebhanga ngombana iinlelesi zikghona ukungena ema-akhawundini
wabo zikhuphe imali. (2)
1.1.11 - Sisenzo esihle ngombana usuke ubazisa bona nenzani lapha
nikhona.
- Sisenzo esimbi ngombana ulemukisa abotsotsi bona ukuphi
bese bayokugqekezela ekhaya. (2)
1.1.12 Umthelela omumbi olethwa yi-inthanethi emndenini kukobana
awusabi nesikhathi sokuhlala ndawonye kucocwe nofana
kulungiswe izinto zekhaya ngombana omunye nomunye utholakala
aqalene nesisetjenziswa se-Inthanethi. (2)
1.2 1.2.1 Esithombenesi kubonakala abentazana nabesana bazithabisa
elwandle ngokusela iinselo ezimakhaza. (1)
1.2.2 Abantwaba bakuthabele abakwenzakokhu ngombana bayahleka/
bayamoyizela. (1)
1.2.3 - Abantwaba bembethe iimpahla zehlobo. (1)
- Abantwaba basela iinselo ezimakhaza. (1)
1.2.4 Awa bekungekhe kwenzeke ngombana ngaleyo minyaka
ibandlululo belisarhagele bewungekhe ubone abantu abanzima
baditjhe nabantu abamhlophe.
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 4 DBE/2023
SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya
ISIGABA B: UKURHUNYEZA
UMBUZO 2
Ukutshwaywa kwesirhunyezo kusekufakeni amaphuzu anembako nokutjhiywa
kwamaphuzu anganembiko angafunwa mbuzo.
Ukurhunyeza okumayelana nokutjheja amehlo.
Tjheja: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza abatshwayako
ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini.
IMIDZUBHULO AMAPHUZU AQAKATHEKILEKO
A. 'Indlela yokuthoma yokutlhogomela 1. Ufanele ube nelwazi bona
amehlo kukobana wazi umlando emndeninakho akunamuntu owakhe
wepilo yomndenakho.' watshwenywa mamehlo na.
B. 'Qobe lilanga tjheja bona 2. Tjheja amatjhuguluko akhona
akunamatshwayo akhombisa wendlela obona ngayo.
amatjhuguluko wendlela obona
ngayo.'
C. 'Mbatha amarhalasi avikela 3. Mbatha amarhalasi avikela amehlo
amehlo nawusebenzisa izinto emkhanyweni.
ezinomkhanyo omnengi.'
D. 'Yidla izakhamzimba ezifana 4. Yidla iinthelo, nemirorho nefesi.
neenthelo, imirorho yombala
ohlaza nefesi.'
E. 'Qobe mnyaka hlahluba 5. Umnyaka nomnyaka hlolisa
amehlwakho kwadorhodera.' amehlwakho kwadorhodera.
F. 'Lisa ukubhema ngombana igwayi 6. Ungabhemi igwayi ngombana
liyingozi epilweni yelihlo.' liyawalimaza amehlo.
G. 'Njalo nje nawuphethe 7. Nawusebenza ngeensimbi, faka
iinsetjenziswa zeensimbi amarhalasi uvikele amehlwakho.
ezinjengemitjhini esika iinsimbi,
mbatha amarhalasi avikelako.'
Amagama 41
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 5 DBE/2023
SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya
IGRIDI YOKUTSHWAYA ISIRHUNYEZO.
Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalendlela:
Ukwabiwa kwemitlomelo:
o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owo-1 kilelo nalelo phuzu
elilungileko).
o 3 imitlomelo yelimi.
o Inani loke: 10.
Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi.
o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1 welimi.
o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2 yelimi.
o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3 yelimi.
Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha umfundi nakadzubhule imitjho
njengoba injalo etheksthini:
o 6–7 yemidzubhulo: unganikeli umtlomelo welimi.
o 4–5 yemidzubhulo: nikela umtlomelo owo-1 welimi.
o 2- 3 yemidzubhulo nikela imitlomelo emi-2 yelimi.
Ukubalwa kwamagama:
o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko.
o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako azange atjengise inani
lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile
akusingilo. Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike
emagameni ama-5 bese awusarageli phambili nesirhunyezweso.
o Iinrhunyezo ezifitjhani kodwana zinawo woke amaphuzu alungileko akukameli
zijeziswe.
IMITLOMELO YESIGABA B: 10
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 6 DBE/2023
SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya
ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI
UMBUZO 3: ISIKHANGISO
Ukutshwaya isigaba C
Ukupeleda:
o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana kungakapeledwa
kuhle, ngaphandle kobana iphoso eyenziweko itjhugulula okutjhiwo
ligamelo/yihlathululo yegamelo.
o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungapeledi kuhle akujeziswe
nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako.
o Nangabe kuhlolwa isirhunyezo, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko,
ungci.
Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe ngemitjho
ezeleko njengokutjho komleyo.
Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI, iledere
elikhambisana nependulo engiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.
3.1 Ibhayisigili le itholakala Ezithabulule bicycle company. (1)
3.2 Uthola isifundo bandulo sokuyisebenzisa mahala. (1)
3.3 - Bafundi abaladelwako esikolweni. (1)
- Babantu abanemizimba emikhulu. (1)
3.4 Ungafiki ngemva kwesikhathi/ungaladelwa! mtjhini ozitjhentjhako lo! (1)
3.5 D/Bizo nobumnini. (2)
3.6 Akusilo iqiniso ngombana amagama la amumethe umqondo welimi
lokurogela/lokudosa abantu abaladelwako nabonomzimba omkhulu bona
bathenge umkhiqizo lo. (1)
3.7 Libandlululo ngokobulili ngombana abantu bengubo abakavunyelwa
ukuthenga umkhiqizo lo. (2)
[10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 7 DBE/2023
SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya
UMBUZO 4: IKHATHUNI
4.1 - Yi-Laptop.
- Ikopi.
- Sigidi sokudlala sabentwana
(Yinye ipendulo kezingehla.) (1)
4.2 - Kunobaba osebenza nge-Laptop. (1)
- Kunabentwana abadlala ngeengidi zamanzi bayadumuzana. (1)
4.3 Ubaba lo bentwana bakhe laba abaphethe iingidi zamanzi. (1)
4.4 Amaronjwana la asitjela bona ubaba lo uyawacabanga amagama la,
akusiyikulumo ayikhulumako kodwana ngayicabangako. (1)
4.5 Ngakuthabela khulu ukusebenzela ekhaya kodwana nje sengidinwe litjhada
labentwana. (1)
4.6 Jama tsi Sipho. (1)
4.7 A./Lokunyaza. (1)
4.8 Ubaba lo angahlangabezana nengozi yokuqothwa emsebenzini ngebanga
lokungaqedi umsebenzakhe lo ngesikhathi ngebanga lokubangelwa
bentwana itjhada./angazithola ararana nabaphathi bakhe ngokungenzi
umsebenzakhe ngefanelo ngebanga lokuthikanyezwa bentwana ekhaya./i-
Laptop le ingagcina yonakele ngonobangela wokuthelwa mamanzi aphuma
eengidini zabentwanaba.
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
[10]
UMBUZO 5
5.1 5.1.1 Imindeni ayakhi ubuhlobo./Imindeni ayibakhi ubuhlobo. (1)
5.1.2 Umntazana olotjolwako waziwa ngokungadlulwa lirogo. (1)
5.1.3 Elikhulukazi. (1)
5.1.4 Beyingasiwo umgorhwana, beyinonile iphazima. (2)
5.1.5 UNozizwe ulotjolwa nguMhlekwa ngamagagadlha weenkomo. (2)
5.1.6 Zoke zazizibuza ziziphendula bona ulotjolwa njani angakaziphathi
kuhle nje. (1)
5.1.7 D/sisitjho. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 8 DBE/2023
SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya
5.1.8 Kuvukwe ekuseni/ngesamarimarima kwenziwa amalungiselelo. (1)
5.1.9 Isibindi esibasiweko simnandi ukudlula esiphekweko. (2)
5.1.10 Abomakhelana bathe bafuna ukubona bonyana kwamambala
bayathandana. (2)
5.2 5.2.1 Ifundo ibudisi ifuna umntwanyana akhuthale. (1)
5.2.2 Imisebenzabo. (1)
5.2.3 Abangani laba bazokufunda iimBalo zegreyidi le-10 (1)
5.2.4 Lona lokufunda liletha ilwazi elingeneleleko. (1)
5.2.5 Umfundi ozimiseleko eemfundweni zakhe ulala phakathi kwamabili
avuke neenkukhu zokuthoma.
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
[20]
IMITLOMELO YESIGABA C: 40
INANI LOKE: 80
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2016 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2015 Memo
More from Grade 12 isiNdebele FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023 24

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Question Paper

Question paper