Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)
2016
IMEMORANDAMU
IMITLOMELO: 80
Imemorandamu le inamakhasi abu-8.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2016 papers 

_hlayiso.com_--aedd4cfa-149c-434c-897c-70798461c376/v1-d13ea68665c4a375ab4d/card.webp)



View all





isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2016 Memo
Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2016, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isindebele Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2016 · isindebele. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2016
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 8
- File size
- 307.1 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 8
This exam
NSC June Exam 2016
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paper
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)24 marks
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)6 marks
- Question 5Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)11 marks
- Question 4Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions10 marks
- Question 5.1Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions14 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 2 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA
UMBUZO 1
Ukutshwaya ukufunda nokuzwisisa
• Njengombana itjhejo liqaliswe ekuzwisiseni, ukupeleda okungasikho neemphoso
zelimi akukameli kujeziswe ngaphandle kobana iimphoso lezo zitjhugulula
okutjhiwoko/ukuzwisisa umqondo. (Iimphoswezo kumele zitjengiswe/zivezwe).
• Nangabe abafundi basebenzise amagama abuya kwelinye ilimi ngaphandle
kwalelo elihlolwako, ungawatjheji amagama lawo, nangabe ipendulo ipha
umqondo, ungajezisi. Nanyana kunjalo, nangabe igama elivela kwelinye ilimi
lisetjenziswe etheksthini begodu lifuneka ependulweni, lokhu kuzokwamukelwa.
• Iimpendulo ezifuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka-
IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe/kutlonyeliswe
ukusekelwa kwependulo kwaphela.
• Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana
IQINISO/UMBONO.
• Nangabe iimpendulo zifuna igama linye kodwana umfundi yena unikele umutjho
woke, tshwaya igama ekungilo ipendulo nangabe lithalelwe/litjengisiwe.
• Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana kutlolwe amanengi,
tshwaya KWAPHELA wokuthoma amabili/amathathu.
• Vumela ukwahluka kwamalimi wesiphande (IsiNzunza nesiNala).
• Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere
elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.
1.1 1.1.1 Yinyanga kaNobayeni. (1)
1.1.2 - Abanye bathengela abentwana izambatho.
- Abanye benza iminyanya.
- Abanye balungisa imizabo.
(Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
1.1.3 - Abazitshwenyi ngokubuza amavuko. (1)
- Beza bangakaphathi nopeni. (1)
1.1.4 - Abantwana balindela izipho ezivela emndenini.
- Balindela izambatho ezitja abazokuthengelwa zona.
- Abanye bathatha amakhambo nababelethi babo.
(Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
1.1.5 Kungombana basuke bazokugidinga ukuthoma komnyaka omutjha
nabavumi nabanandisi abakhona lapho. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 3 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
1.1.6 Bentwana beSewula Afrika ababelethwe ngomnyaka wekululeko/we-
1994 lapha iSewula Afrika yathoma ukubusa ngentando yenengi. (2)
1.1.7 Kubangelwa kuhlongakala kwababelethi/Kubangelwa babelethi abaya
(abadurha)nenarha/abazipha inarha. (2)
1.1.8 - Isifundo seJiyografi.
- Isifundo sezokuVakatjha.
- Iimfundo eziphathelene namaLimi.
- Isifundo sezeRhwebo.
- Isifundo sezoMnotho.
(Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
1.1.9 Kufanele isisebenzi sibe nekarada elinebizo laso
nelesitolweso/Kufanele isisebenzeso sembathe ijinifomu efana
neyezinye iinsebenzi zesitolweso. (2)
1.1.10 Bungozi bokobana ungazifumana utjhade nomuntu
ongamaziko/Ungazifumana sele uneenkolodo ongazaziko ezithethwe
ngegama lakho.
(Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa.) (2)
1.1.11 LIQINISO ngombana bazokufuna izinto ezinengi kwabe wena
awunamali yokuzithenga/Kuba nabantu abanengi khulu bangagcina
balahlekile.
AKUSILO IQINISO kusikhathi esihle sokubonana nofana
sokubathabisa ngombana phakathi komnyaka ababelethi
basebenzela kude abasitholi isikhathi esaneleko sokubathabisa/
sokubabona.
(Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa.) (2)
1.1.12 Urhulumende uthinteka khulu ngombana kufanele abhadele abantu
abalimeleko/Abhadele imindeni yababhujelweko/Aphe abentwana
abasele baziintandani imali yesondlo.
(Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa.) (2)
1.1.13 Ngingabapha isigwebo sokungasaphumi ejele/Ngingabamuka
ilungelo labo lokutjhayela.
(Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa.) (2)
1.2 1.2.1 - Uyatjhayela.
- Usela ikofi/itiye/isiselo esimakhaza.
- Ukhuluma ngomaliledinini.
(Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
1.2.2 D/ajamele ngeqadi akhulume ngomaliledinini kwabe uyasela. (2)
1.2.3 Umuntu lo angatjhayisa ezinye iinkoloyi/Angatjhayisa abantu
abakhamba ngeenyawo/Angazithela ngesiselo azitjhise.
(Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa.) (2)
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 4 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
ISIGABA B: UKURHUNYEZA
UMBUZO 2
Ukurhunyeza okumayelana nezinto ekufanele umuntu azenze nakayokuhlangana
nomuntu angamaziko kokuthoma.
TJHEJA: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza
abatshwayako ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini.
IMIDZUBHULO AMAPHUZU AQAKATHEKILEKO
A. Lomkhuba wokuhlangana nomuntu 1. Hlangana nomuntu ongamaziko
ongamaziko ulethe ubulelesi endaweni enabantu abanengi.
bokukhukhuthiswa kwabantu.
Nawuyokuhlangana nomuntu
ongamaziko khetha ukuyokuhlangana
naye endaweni enabantu abanengi.
B. Tjela ilunga lomndenakho. Lokho 2. Yazisa ilunga lomndenakho
kuzokusiza bona nasele kusolwa bona ngokuhlangana kwenu.
kukhona okukwehlakaleleko, abantu
bakghone ukwazi bona bakufunele
ngakuphi.
C. Qinisekisa bona isisetjenziswa sakho Isisetjenziswa sakho sokuthintana
sokuthintana sinomoya (airtime). Lokhu 3. asibe nomoya (airtime).
kuzokusiza bona ukghone ukuthintana
nomndenakho nasele usengozini.
D. Nawuhlangana nomuntu ongamaziko 4. Umuntu ongamaziko ungamtjeli
ungalingi umtjele yoke imininingwana imininingwanakho yoke.
ngawe njengokuthi uhlalaphi nofana
uhlala nobani. Angakulandela
akungenele nofana uthunjwe.
E. Kanengi nawufika endaweni abantu 5. Tjheja ukuphepha kwesiselo sakho
bakupha isiselo. Ungalingi utjhiye ngaso soke isikhathi.
isiselo sakho nomuntu ongamaziko.
Sebambadlwana abantu abazifumana
bathunjiwe bangazi bona kwenzeke
njani, kanti babathelele isidakamizwa
ngaphakathi kwesiselo.
F. Nawubona kukhona okusolisako 6. Nakunokusolisako bawa ukuya
ungabe usona isikhathi, bawa ukuya endlwaneni bese ukhambela safuthi.
endlwaneni encani bese uyakhamba.
Ngaleyondlela uzabe usindisa
ipilwakho.
G. Nangabe ubona kungakaphephi 7. Nakungakaphephi thinta umuntu
ukubaleka, thinta umuntu omthembako omthembako ngokurhabako
ngokurhabako umlayele bona ukuphi azokuthatha.
eze azokuthatha enze ngasuthi
kukhona okurhabekileko okufanele
uyokwenza ekhaya.
Inani lamagama (42)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 5 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalendlela:
• Ukwabiwa kwemitlomelo:
o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owo-1 kilelo nalelophuzu
eliqakathekileko).
o 3 imitlomelo yelimi.
o Inani loke: 10.
• Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi.
o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1 welimi.
o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2 yelimi.
o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3 yelimi.
(Tshwaya indima engehla ngokutjengisa umutjho oliphuzu ngetshwayo.)
• Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha umfundi nakadzubhule imitjho
njengoba injalo ethekstini:
o 6–7 yeendzubhulo: unganikeli umtlomelo welimi.
o 1–5 yeendzubhulo: nikela umtlomelo owo-1 welimi.
• Ukubalwa kwamagama:
o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko.
o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako akhenge atjengise inani
lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile
akusingilo.
o Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike emagameni ama-5
bese awusarageli phambili nesirhunyezweso.
Iinrhunyezo ezifitjhani kodwana zinawo woke amaphuzu aqakathekileko akukameli
zijeziswe.
IMITLOMELO YESIGABA B: 10
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 6 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI
UMBUZO 3
UKUTSHWAYWA KWESIGABA C
• Ukupeleda:
o Ipendulo eligama linye kufanele itlonyeliswe nanyana ingakapeledwa kuhle,
ngaphandle kobana iphoso eyenziweko ayitjhugululi umqondo wegama.
o Eempendulweni ezimumutjho ozeleko, ukupeledwa okungasingikho kufanele
kujeziswe nangabe iphoso isesakhiweni selimi elihlolwako.
o Nangabe kuhlolwa isirhunyezo, ipendulo kufanele itlolwe itshwayo lakangci
ngendlela efaneleko.
• Izakhiwo zemitjho kufanele zitlolwe ngehlelo ekungilo begodu zinikelwe ngemitjho
ezeleko ukuya ngomyalo ngamunye.
• Emibuzweni yokukhetha ipendulo ekungiyo, yamukela KOKUBILI iledere
elikhambisana nependulo ekungiyo NOFANA ipendulo etlolwe ngokuzeleko.
3.1 Yiba silukazi nofana iqhegu elikhuphe amehlo enyameni. Bulunga imali
yomhlalaphasi ngaphandle kwevalo. (1)
3.2 - Sibulungela abasebenzi kwaphela.
- Bulunga amaphesende alithoba womrholwakho.
- Ukatelelekile ukubulunga qobe ngenyanga.
- Awukavunyelwa ukudosa imali isikhathi singakafiki.
(Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
3.3 Ukhombe ngophakathi. (1)
3.4 C/Kulokha nasele ungasasebenzi uhlezi ekhaya. (1)
3.5 Yiba silukazi nofana liqhegu elitjhejako/elihlakaniphileko. (2)
3.6 KULIQINISO ngombana izokusiza lokha nasele uluphele ungasasebenzi.
MBONO ngombana kungenzeka uyilinde isikhathi eside uyifumane sele
ungasanazo iimfuneko ezinengi njengalokha usese mutjha/Kungenzeka
uhlongakale kungakafiki isikhathi sokobana uyisebenise imali
leyo/Kungenzeka bona ikampani le iyawa bese ugcine ungasayitholi imalakho
leyo. (1)
3.7 Esikhangiswenesi kunebandlululo lomsebenzi ngombana kubulunga
kwaphela abantu abasebenzako. (2)
[10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 7 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
UMBUZO 4
4.1 Isabizwana sokukhomba eduze. (1)
4.2 UPhrofesa Makhathini uhlezi nge-ofisini ukhalimela uMgidi.
(Tjheja umtlomelo munye ngewegabhadlhela u-P bese omunye
ngewehayifeni esegameni nge-ofisini.) (2)
4.3 Umbiko kaMgidi usakhombisa inyanga kaNt. (1)
4.4 D/Mqondo otjengisa ukuthusela. (1)
4.5 Umbiko engiwuphetheko lo awukalungiswa. (1)
4.6 Mqondo wokobana umkhumbulwakhe awucabangi kuhle/Mqondo wokobana
umkhumbulwakhe awucabangi ngendlela efaneleko. (2)
4.7 UVamuhle uthe nakabutha iincwadi zakhe etafuleni, wathatha neencwadi
zakaVusi ngombana liphandlwa liqalile.
(Nanyana ngiwuphi umutjho osebenzise ibinzana elithi 'liphandlwa liqalile'
ungathathwa.) (2)
[10]
UMBUZO 5
5.1 5.1.1 Libizomuntu. (1)
5.1.2 Amakhamphani amancani anikela ngomfundasimahla. (1)
5.1.3 Mqondo wobukhulu obudluleleko/Mqondo wobukhulu
obungakajayeleki. (2)
5.1.4 USbongile ngutjheleni. (2)
5.1.5 D/Wamthengela ikoloyi ehle khulu. (2)
5.1.6 Umfundasimahla ufunyanwa bentwana abafunda ngokuzimisela.
(Yelela: Umutjho lo nawungakatlolwa kuhle awungatlonyeliswa.) (2)
5.1.7 Uyise uzomthengela ikoloyi kanokutjho.
(Yelela: Umutjho lo nawungakatlolwa kuhle awungatlonyeliswa.) (2)
5.1.8 Unobuhlangothi ngombana bakhona nabesana abakghona
iimfundo zeSayensi. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 8 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
5.2 5.2.1 Libolekwe elimini lesiNgisi/English. (1)
5.2.2 Umbuso unikela abafundi iincwajana zabo. (1)
5.2.3 Zoke izakhamuzi zeSewula Afrika ziyafunda. (2)
5.2.4 Utitjhere uthe abafundi bajame ngaphambili bafunde iincwadi
zesiNgisi. (2)
[20]
IMITLOMELO YESIGABA C: 40
INANI LOKE: 80
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2016 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2016 Memo
_hlayiso.com_--aedd4cfa-149c-434c-897c-70798461c376/v1-d13ea68665c4a375ab4d/card.webp)
Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2015 Memo
More from Grade 12 isiNdebele FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023 24

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Question Paper

Question paper