Skip to content

isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2016 Memo

MemorandumisiNdebele FALGrade 1220168 pages

Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2016, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2016

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LOKUTHOMA (P1) 2016 IMEMORANDAMU IMITLOMELO: 80 Imemorandamu le inamakhasi abu-8. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 2 DBE/2016 SCE – Imemorandamu ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA UMBUZO 1 Ukutshwaya ukufunda nokuzwisisa • Njengombana itjhejo liqaliswe ekuzwisiseni, ukupeleda okungasikho neemphoso zelimi akukameli kujeziswe ngaphandle kobana iimphoso lezo zitjhugulula okutjhiwoko/ukuzwisisa umqondo. (Iimphoswezo kumele zitjengiswe/zivezwe). • Nangabe abafundi basebenzise amagama abuya kwelinye ilimi ngaphandle kwalelo elihlolwako, ungawatjheji amagama lawo, nangabe ipendulo ipha umqondo, ungajezisi. Nanyana kunjalo, nangabe igama elivela kwelinye ilimi lisetjenziswe etheksthini begodu lifuneka ependulweni, lokhu kuzokwamukelwa. • Iimpendulo ezifuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka- IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe/kutlonyeliswe ukusekelwa kwependulo kwaphela. • Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana IQINISO/UMBONO. • Nangabe iimpendulo zifuna igama linye kodwana umfundi yena unikele umutjho woke, tshwaya igama ekungilo ipendulo nangabe lithalelwe/litjengisiwe. • Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana kutlolwe amanengi, tshwaya KWAPHELA wokuthoma amabili/amathathu. • Vumela ukwahluka kwamalimi wesiphande (IsiNzunza nesiNala). • Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko. 1.1 1.1.1 Yinyanga kaNobayeni. (1) 1.1.2 - Abanye bathengela abentwana izambatho. - Abanye benza iminyanya. - Abanye balungisa imizabo. (Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2) 1.1.3 - Abazitshwenyi ngokubuza amavuko. (1) - Beza bangakaphathi nopeni. (1) 1.1.4 - Abantwana balindela izipho ezivela emndenini. - Balindela izambatho ezitja abazokuthengelwa zona. - Abanye bathatha amakhambo nababelethi babo. (Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2) 1.1.5 Kungombana basuke bazokugidinga ukuthoma komnyaka omutjha nabavumi nabanandisi abakhona lapho. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 3 DBE/2016 SCE – Imemorandamu 1.1.6 Bentwana beSewula Afrika ababelethwe ngomnyaka wekululeko/we- 1994 lapha iSewula Afrika yathoma ukubusa ngentando yenengi. (2) 1.1.7 Kubangelwa kuhlongakala kwababelethi/Kubangelwa babelethi abaya (abadurha)nenarha/abazipha inarha. (2) 1.1.8 - Isifundo seJiyografi. - Isifundo sezokuVakatjha. - Iimfundo eziphathelene namaLimi. - Isifundo sezeRhwebo. - Isifundo sezoMnotho. (Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2) 1.1.9 Kufanele isisebenzi sibe nekarada elinebizo laso nelesitolweso/Kufanele isisebenzeso sembathe ijinifomu efana neyezinye iinsebenzi zesitolweso. (2) 1.1.10 Bungozi bokobana ungazifumana utjhade nomuntu ongamaziko/Ungazifumana sele uneenkolodo ongazaziko ezithethwe ngegama lakho. (Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa.) (2) 1.1.11 LIQINISO ngombana bazokufuna izinto ezinengi kwabe wena awunamali yokuzithenga/Kuba nabantu abanengi khulu bangagcina balahlekile. AKUSILO IQINISO kusikhathi esihle sokubonana nofana sokubathabisa ngombana phakathi komnyaka ababelethi basebenzela kude abasitholi isikhathi esaneleko sokubathabisa/ sokubabona. (Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa.) (2) 1.1.12 Urhulumende uthinteka khulu ngombana kufanele abhadele abantu abalimeleko/Abhadele imindeni yababhujelweko/Aphe abentwana abasele baziintandani imali yesondlo. (Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa.) (2) 1.1.13 Ngingabapha isigwebo sokungasaphumi ejele/Ngingabamuka ilungelo labo lokutjhayela. (Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa.) (2) 1.2 1.2.1 - Uyatjhayela. - Usela ikofi/itiye/isiselo esimakhaza. - Ukhuluma ngomaliledinini. (Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2) 1.2.2 D/ajamele ngeqadi akhulume ngomaliledinini kwabe uyasela. (2) 1.2.3 Umuntu lo angatjhayisa ezinye iinkoloyi/Angatjhayisa abantu abakhamba ngeenyawo/Angazithela ngesiselo azitjhise. (Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa.) (2) IMITLOMELO YESIGABA A: 30 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 4 DBE/2016 SCE – Imemorandamu ISIGABA B: UKURHUNYEZA UMBUZO 2 Ukurhunyeza okumayelana nezinto ekufanele umuntu azenze nakayokuhlangana nomuntu angamaziko kokuthoma. TJHEJA: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza abatshwayako ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini. IMIDZUBHULO AMAPHUZU AQAKATHEKILEKO A. Lomkhuba wokuhlangana nomuntu 1. Hlangana nomuntu ongamaziko ongamaziko ulethe ubulelesi endaweni enabantu abanengi. bokukhukhuthiswa kwabantu. Nawuyokuhlangana nomuntu ongamaziko khetha ukuyokuhlangana naye endaweni enabantu abanengi. B. Tjela ilunga lomndenakho. Lokho 2. Yazisa ilunga lomndenakho kuzokusiza bona nasele kusolwa bona ngokuhlangana kwenu. kukhona okukwehlakaleleko, abantu bakghone ukwazi bona bakufunele ngakuphi. C. Qinisekisa bona isisetjenziswa sakho Isisetjenziswa sakho sokuthintana sokuthintana sinomoya (airtime). Lokhu 3. asibe nomoya (airtime). kuzokusiza bona ukghone ukuthintana nomndenakho nasele usengozini. D. Nawuhlangana nomuntu ongamaziko 4. Umuntu ongamaziko ungamtjeli ungalingi umtjele yoke imininingwana imininingwanakho yoke. ngawe njengokuthi uhlalaphi nofana uhlala nobani. Angakulandela akungenele nofana uthunjwe. E. Kanengi nawufika endaweni abantu 5. Tjheja ukuphepha kwesiselo sakho bakupha isiselo. Ungalingi utjhiye ngaso soke isikhathi. isiselo sakho nomuntu ongamaziko. Sebambadlwana abantu abazifumana bathunjiwe bangazi bona kwenzeke njani, kanti babathelele isidakamizwa ngaphakathi kwesiselo. F. Nawubona kukhona okusolisako 6. Nakunokusolisako bawa ukuya ungabe usona isikhathi, bawa ukuya endlwaneni bese ukhambela safuthi. endlwaneni encani bese uyakhamba. Ngaleyondlela uzabe usindisa ipilwakho. G. Nangabe ubona kungakaphephi 7. Nakungakaphephi thinta umuntu ukubaleka, thinta umuntu omthembako omthembako ngokurhabako ngokurhabako umlayele bona ukuphi azokuthatha. eze azokuthatha enze ngasuthi kukhona okurhabekileko okufanele uyokwenza ekhaya. Inani lamagama (42) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 5 DBE/2016 SCE – Imemorandamu Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalendlela: • Ukwabiwa kwemitlomelo: o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owo-1 kilelo nalelophuzu eliqakathekileko). o 3 imitlomelo yelimi. o Inani loke: 10. • Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi. o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1 welimi. o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2 yelimi. o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3 yelimi. (Tshwaya indima engehla ngokutjengisa umutjho oliphuzu ngetshwayo.) • Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha umfundi nakadzubhule imitjho njengoba injalo ethekstini: o 6–7 yeendzubhulo: unganikeli umtlomelo welimi. o 1–5 yeendzubhulo: nikela umtlomelo owo-1 welimi. • Ukubalwa kwamagama: o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko. o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako akhenge atjengise inani lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile akusingilo. o Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike emagameni ama-5 bese awusarageli phambili nesirhunyezweso. Iinrhunyezo ezifitjhani kodwana zinawo woke amaphuzu aqakathekileko akukameli zijeziswe. IMITLOMELO YESIGABA B: 10 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 6 DBE/2016 SCE – Imemorandamu ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI UMBUZO 3 UKUTSHWAYWA KWESIGABA C • Ukupeleda: o Ipendulo eligama linye kufanele itlonyeliswe nanyana ingakapeledwa kuhle, ngaphandle kobana iphoso eyenziweko ayitjhugululi umqondo wegama. o Eempendulweni ezimumutjho ozeleko, ukupeledwa okungasingikho kufanele kujeziswe nangabe iphoso isesakhiweni selimi elihlolwako. o Nangabe kuhlolwa isirhunyezo, ipendulo kufanele itlolwe itshwayo lakangci ngendlela efaneleko. • Izakhiwo zemitjho kufanele zitlolwe ngehlelo ekungilo begodu zinikelwe ngemitjho ezeleko ukuya ngomyalo ngamunye. • Emibuzweni yokukhetha ipendulo ekungiyo, yamukela KOKUBILI iledere elikhambisana nependulo ekungiyo NOFANA ipendulo etlolwe ngokuzeleko. 3.1 Yiba silukazi nofana iqhegu elikhuphe amehlo enyameni. Bulunga imali yomhlalaphasi ngaphandle kwevalo. (1) 3.2 - Sibulungela abasebenzi kwaphela. - Bulunga amaphesende alithoba womrholwakho. - Ukatelelekile ukubulunga qobe ngenyanga. - Awukavunyelwa ukudosa imali isikhathi singakafiki. (Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2) 3.3 Ukhombe ngophakathi. (1) 3.4 C/Kulokha nasele ungasasebenzi uhlezi ekhaya. (1) 3.5 Yiba silukazi nofana liqhegu elitjhejako/elihlakaniphileko. (2) 3.6 KULIQINISO ngombana izokusiza lokha nasele uluphele ungasasebenzi. MBONO ngombana kungenzeka uyilinde isikhathi eside uyifumane sele ungasanazo iimfuneko ezinengi njengalokha usese mutjha/Kungenzeka uhlongakale kungakafiki isikhathi sokobana uyisebenise imali leyo/Kungenzeka bona ikampani le iyawa bese ugcine ungasayitholi imalakho leyo. (1) 3.7 Esikhangiswenesi kunebandlululo lomsebenzi ngombana kubulunga kwaphela abantu abasebenzako. (2) [10] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 7 DBE/2016 SCE – Imemorandamu UMBUZO 4 4.1 Isabizwana sokukhomba eduze. (1) 4.2 UPhrofesa Makhathini uhlezi nge-ofisini ukhalimela uMgidi. (Tjheja umtlomelo munye ngewegabhadlhela u-P bese omunye ngewehayifeni esegameni nge-ofisini.) (2) 4.3 Umbiko kaMgidi usakhombisa inyanga kaNt. (1) 4.4 D/Mqondo otjengisa ukuthusela. (1) 4.5 Umbiko engiwuphetheko lo awukalungiswa. (1) 4.6 Mqondo wokobana umkhumbulwakhe awucabangi kuhle/Mqondo wokobana umkhumbulwakhe awucabangi ngendlela efaneleko. (2) 4.7 UVamuhle uthe nakabutha iincwadi zakhe etafuleni, wathatha neencwadi zakaVusi ngombana liphandlwa liqalile. (Nanyana ngiwuphi umutjho osebenzise ibinzana elithi 'liphandlwa liqalile' ungathathwa.) (2) [10] UMBUZO 5 5.1 5.1.1 Libizomuntu. (1) 5.1.2 Amakhamphani amancani anikela ngomfundasimahla. (1) 5.1.3 Mqondo wobukhulu obudluleleko/Mqondo wobukhulu obungakajayeleki. (2) 5.1.4 USbongile ngutjheleni. (2) 5.1.5 D/Wamthengela ikoloyi ehle khulu. (2) 5.1.6 Umfundasimahla ufunyanwa bentwana abafunda ngokuzimisela. (Yelela: Umutjho lo nawungakatlolwa kuhle awungatlonyeliswa.) (2) 5.1.7 Uyise uzomthengela ikoloyi kanokutjho. (Yelela: Umutjho lo nawungakatlolwa kuhle awungatlonyeliswa.) (2) 5.1.8 Unobuhlangothi ngombana bakhona nabesana abakghona iimfundo zeSayensi. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 8 DBE/2016 SCE – Imemorandamu 5.2 5.2.1 Libolekwe elimini lesiNgisi/English. (1) 5.2.2 Umbuso unikela abafundi iincwajana zabo. (1) 5.2.3 Zoke izakhamuzi zeSewula Afrika ziyafunda. (2) 5.2.4 Utitjhere uthe abafundi bajame ngaphambili bafunde iincwadi zesiNgisi. (2) [20] IMITLOMELO YESIGABA C: 40 INANI LOKE: 80 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele FAL

View all