Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)
2015
IMEMORANDAMU
IMITLOMELO: 80
Imemorandamu le inamakhasi ali-9.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2015 papers 
_hlayiso.com_--aedd4cfa-149c-434c-897c-70798461c376/v1-d13ea68665c4a375ab4d/card.webp)




View all





isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2015 Memo
Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2015, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isindebele Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2015 · isindebele. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2015
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 9
- File size
- 282.5 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 9
This exam
NSC June Exam 2015
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paper
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)24 marks
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)16 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 4Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions10 marks
- Question 5.1Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions14 marks
- Question 5.2Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions6 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi lokuThoma lokuNgeza (FAL)/P1 2 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA
UMBUZO 1
Ukutshwaywa kwesifundo sokuzwisisa
• Ngebanga lokobana umnqopho omkhulu ukuzwisisa, amagama angakapeledwa
kuhle neemphoso zelimi eempendulweni azingajeziswa ngaphandle kobana
mhlamunye iimphoso ezenziweko zitjhugulula nofana zilahlekisa umqondo/
ukuzwisiseka kwependulo. (Iimphoso kufanele zitjengiswe/zitshwaywe).
• Nangabe umfundi usebenzise amagama avela kamanye amalimi angasi ngewelimi
ahlolwa ngalo, ungawatjheji/eqisele amehlo amagama lawo, nangabe amagama
lawo anemba ipendulo ungamjezisi. Kodwana nangabe etheksthini kusetjenziswe
igama elivela kwelinye ilimi begodu lifanele libe yipendulo, lamukelekile.
YELELA: Imibuzo evulekileko efuna iimpendulo ezifuna u-iye nofana awa, ngiyavuma
nofana ngiyaphika, liqiniso nofana mbono, liqiniso nofana akusilo iqiniso,
kulungile nofana akukalungi, mbono omuhle nofana akusimbono omuhle, sisenzo
esihle nofana sisenzo esimbi azinikelwa umtlomelo kodwana kutlonyeliswa isekelo
kwaphela (IMITLOMELO YOKE NGEYOKUSEKELA)
• Nangabe kulindeleke ipendulo yegama elilodwa kodwana umfundi unikele umutjho
woke, mtlomelise nangabe igama eliyipendulo enembako ulithalele/uligwale
ngepeni enombala ohlukileko (highlighted).
• Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana umfundi unikele
amanengi, tshwaya amabili/amathathu wokuthoma kwaphela.
• Yamukela ukuhlukana kwelimi lesigodi.
• Emibuzweni yokukhetha ipendulo ekungiyo, yamukela KOKUBILI iledere
elikhambisana nependulo ekungiyo NOFANA ipendulo etlolwe ngokuzeleko.
1.1 1.1.1 - Ufanele ukwazi ukuzithathela iinqunto ezihlakaniphileko.
- Ufanele ukwazi ukusebenzisa imali kuhle. (2)
1.1.2 - Kukobana uyokuhlalaphi.
- Uyokukhamba ngani nawuya emsebenzini. (2)
1.1.3 - Ukubonakala bona bayasebenza ngezambatho.
- Ukuthanda umtjhiningqondo ophathwako nofana umaliledinini
obizako.
- Ukukhetha indawo yokuhlala ebizako. (2)
(Yinye ipendulo kezingehla).
1.1.4 - Ikoloyi izokudinga ipetroli ukuze ikhambe.
- Ikoloyi kufanele ibe netjhorensi.
- Kufanele inande iya egaratjhi iyokuhlolwa bona isese
sebujameni obuhle na. (2)
(Zimbili iimpendulo kezingehla).
1.1.5 Kungombana ekasini lakho zikhona izambatho ezihle
nezingakufanela/ungazifumana usele uneenkolodo ezinengi
zezambatho/Ungazifumana usichaka esifanelwako.
(Yinye ipendulo kezingehla). (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi lokuThoma lokuNgeza (FAL)/P1 3 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
1.1.6 Abantu bayambuka bona uthenge ikoloyi ehle kodwana yena
ufumane bona akakathabi ngombana uyibhadela ngemali
enengi/Umuntu wenza into angakatjheji bona izomfaka
ngaphakathi kwegandelelo elikhulu.
(Yinye ipendulo kezingehla). (2)
1.1.7 - Kuqakathekile ngombana iba lilifa lakho.
- Nawungasayifuniko ungayithengisa uzifumanele imali.
- Ukghona ukonga imali ngombana nawuqatjhileko kuba
neendleko ezibalwa emalini oyibhadela njalo ngenyanga.
(Yinye ipendulo kezingehla). (2)
1.1.8 Unobangela kukobana imalakhe enengi uthenga ngayo izambatho
angasakghona ukuthenga ezinye izinto azidingako/Unobangela
kukobana akasabi nezinto eziqakatheke khulu ukudlula izambatho
ezifana nendlu, ikoloyi, ifundo njll. (2)
1.1.9 Akusisiqunto esihlakaniphileko ngombana izinto lezo uzozibhadela
nanyana ungazisebenzisi/Akusisiqunto esihlakaniphileko
umaliledinini onezinto ezinengi njenge inthanethi, othatha
iinthombe ubiza imali enengi kunaloyo onganazo. (2)
1.1.10 - Kuyafuneka bona azithabise ngombana ngokuzithabisa
uphumuza ingqondwakhe izinto zemisebenzini.
- Kuyafuneka ngombana ukghona ukuhlangana nabanye abantu
kesinye isikhathi kube ngilabo enisemkhakheni owodwa
ngomsebenzi bese ufumana ilwazi kibo.
- Kuyafuneka umuntu azithabise ngezinto ezikhambelana nesimo
sakhe somnotho.
(Yinye ipendulo kezingehla). (2)
1.1.11 - Ngiyavumelana nesitatimendesi ngombana nawuthethe iinqunto
ezihle ekusebenziseni imali oyirholako, ipumelelo iba khona.
- Ngiyaphikisana nesitatimendesi ngombana ungasebenza
kodwana nawungakwaziko ukuthatha iinqunto ezihle
ungazifumana utlhaga ngebanga lokusebenzisa imali
butjhulweni.
(Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa). (2)
1.1.12 Ikulumo le ihlathulula bona umuntu ufunda ngemitjhapho
ayenzileko epilweni angabe asayibuyelela/Ikhuthaza umuntu bona
angeze aphela amandla wokubuyelela enze into nangabe uyenzile
ngaphambilini wahluleka/Ikulumo le iveza bona epumelelweni
zikhona iintjhijilo umuntu ahlangabezana nazo ekufanele akghone
ukuqalana nazo. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi lokuThoma lokuNgeza (FAL)/P1 4 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
1.2 1.2.1 Yi-IEC/Yi-Independent Electoral Commission/Yikomotjhana
yamakhetho ezijameleko. (1)
1.2.2 B/E-ofisini. (1)
1.2.3 - Ufanele ube nomazisi.
- Ufanele ube neminyaka eli-18 nofana engaphezulu kwayo.
- Ufanele ube sisakhamuzi salapha eSewula Afrika.
- Ufanele uzitlolisele ukuvowuda.
(Zimbili iimpendulo kezingehla). (2)
1.2.4 - Kuqakathekile bona umuntu akwenze ukuze akghone
ukuzibandakanya ekukhetheni ihlangano ayifunako.
- Kuqakathekile ngombana inarha ekutheni ithuthuke itlhoga
abantu abazayirhola ngendlela efaneleko.
- Kuqakathekile ngombana ukhetha bona wenze itjhuguluko
kilokho okubona kungakalungi.
- Akukaqakatheki bona umuntu akwenze ngombana nanyana
ungayikhetha ihlangano oyifunako kodwana nasele ithole
ilawulo lokuphatha ayisazifezi iindingo zabantu.
(Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa). (2)
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi lokuThoma lokuNgeza (FAL)/P1 5 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
ISIGABA B: UKURHUNYEZA
UMBUZO 2
Ukurhunyeza okumayelana nokuqakatheka komndeni.
Umdzubhulo osetheksthini. Iphuzu eliqakathekileko
A 'Ukobana umndenakho mkhulu 1 Umndeni ngiwo okhulisa umuntu
nofana mncani kangangani lokho kusukela amncani kufikela ababe
akukaqakatheki.' Umndeni usisekelo mdala.
sokukhula komuntu kusukela
alisana ababe ngokhamba
ngedondolo.
B Emndenini kulapha abantu 2 Umndeni ukghona ukukunikela
bafumana khona ithando. ithando.
'Kungebangelo umbuso
neenhlangano ezizijameleko
zikhuthaza bona abantwana
abalahliweko nabanganababelethi
bambelekelwe ukuze bathole ithando
lomndeni.'
C 'Isimilo sakhiwa mndeni. Umma 3 Umndeni uqakatheke khulu
uMaya Angelou we-Amerika omtloli ekwakheni isimilo somuntu.
weencwadi, imbongi nomvumi uthi,
'Ukuthandwa mndenakho kwenza
bona isimilo sakho sakheke. Uba
namandla wokuqalana neentjhijilo
zangamalanga.'
D 'Umuntu ufunda izinto ezimagugu 4 Umndeni ufundisana amagugu
wepilo emndenini njengokunakekela wepilo.
abanye abantu, ukuba nomusa
nokukhuthalela ukuhlala uthabile.'
E 'Amasiko nekolelo kwenza bona 5 Umuntu imvelaphi yakhe uyifumana
sihluke. Umndeni uqakathekile emndenini.
ukuze umuntu akghone ukwazi
imvelaphi yakhe.'
F 'Woke umuntu uzizwa avikelekile 6 Emndenini ufumana ivikeleko.
nakanomndenakhe. Isana leenyanga
nawulitjhiya nomuntu elingamaziko,
liyathoma lilile okuyikomba yokobana
lizizwa lingakavikeleki.'
G 'Nawusemrarweni isekelo 7 Umndeni ngiwo okusekela khulu
ulifumana emndenini. Uba nawusemrarweni.
namandla wokuqalana nomraro
nawuthole isekelo lomndeni. Imindeni
ngathi ingasekelana ngombana
imindeni enepilo izala isitjhaba
esiphilileko.'
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi lokuThoma lokuNgeza (FAL)/P1 6 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
IGRIDI YOKUTSHWAYA ISIRHUNYEZO
Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalendlela:
• Ukwabiwa kwemitlomelo:
o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owo-1 kilelo nalelophuzu
eliqakathekileko).
o 3 imitlomelo yelimi.
o Inani loke: 10.
• Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi.
o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1 welimi.
o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2 yelimi.
o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3 yelimi.
(Tshwaya indima engehla ngokutjengisa umutjho oliphuzu ngetshwayo.)
• Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha umfundi nakadzubhule imitjho
njengoba injalo ethekstini:
o 6–7 yeendzubhulo: unganikeli umtlomelo welimi.
o 1–5 yeendzubhulo: nikela umtlomelo owo-1 welimi.
• Ukubalwa kwamagama:
o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko.
o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako akhenge atjengise inani
lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile
akusingilo.
o Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike emagameni ama-5
bese awusarageli phambili nesirhunyezweso.
Iinrhunyezo ezifitjhani kodwana zinawo woke amaphuzu aqakathekileko akukameli
zijeziswe.
YELELA: Iinrhunyezo zamagama azingasetjenziswa kodwana nazingafunyanwa
esirhunyezweni, zifuze zibalwe njengegama ezilijameleko.
IMITLOMELO YESIGABA B: 10
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi lokuThoma lokuNgeza (FAL)/P1 7 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI
UMBUZO 3
UKUTSHWAYWA KWESIGABA C
• Ukupeleda:
o Ipendulo eligama linye kufanele itlonyeliswe nanyana ingakapeledwa kuhle,
ngaphandle kobana iphoso eyenziweko ayitjhugululi umqondo wegama.
o Eempendulweni ezimumutjho ozeleko, ukupeledwa okungasingikho kufanele
kujeziswe nangabe iphoso isesakhiweni selimi elihlolwako.
o Nangabe kuhlolwa isirhunyezo, ipendulo kufanele itlolwe itshwayo lakangci
ngendlela efaneleko.
• Izakhiwo zemitjho kufanele zitlolwe ngehlelo ekungilo begodu zinikelwe ngemitjho
ezeleko ukuya ngomyalo ngamunye.
• Emibuzweni yokukhetha ipendulo ekungiyo, yamukela KOKUBILI iledere
elikhambisana nependulo ekungiyo NOFANA ipendulo etlolwe ngokuzeleko.
3.1. Ngilawa athi, UYAFUNA UKULALA UBUTHONGO NJENGESANA!
ZIFUMANELE ISEDE YOKUNDLALA UMBHEDE NGAMANANI
APHASI/Ngilawa atlolwe ngokunzima khulu athi: 'BEST BEDDING'/Ngilawa
atlolwe ngamaledere amakhulu. (1)
3.2 - Yiza nobufakazi bomrholwakho.
- Nawufuna nezinto zokufaka imisamelo ungezelela ngamakhulu amabili
wamaranda. (2)
3.3 - Sithombe esikhombisa umkhiqizo lo.
- Inani elibhadelwako ukuze uthole umkhiqizo lo.
(Yinye ipendulo kezingehla). (1)
3.4 C/Ukudlelezela abathengi. (1)
3.5 - Kurogela abathengi bona beze bazokuthenga.
- Kudlelezela abathengi ukuze bacabange bona ngiyo yodwa imali
ebazoyibhadela.
(Yinye ipendulo kezingehla). (2)
3.6 - Ngiyavumelana nesitatimendesi ngombana umkhangisi utjengise bona
abarholako bangathengiselwa nabaphethe incwadi ebufakazi
bomrholwabo.
- Ngiyaphikisana nesitatimendesi ngombana nalaba abanganabo ubufakazi
bomrholo banayo imali ebangathenga ngayo. (1)
3.7 Ikulumo le kutjhatjhalazi bonyana isetjenziselwa umnqopho wokudosa
abathengi ngombana kungenzeka uzindlale ulale ngazo kodwana ubuthongo
bungehla njengebesana/Ikulumo le iletha umqondo okhuthaza abantu
bonyana lokha nawulele embhedeni omuhle ihliziyo nengqondo iyathokoza
bese ubuthongo buzehlele kamnandi.
(Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa). (2)
[10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi lokuThoma lokuNgeza (FAL)/P1 8 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
UMBUZO 4
4.1 Mqondo wobukhulu obudluleleko/Mqondo wokudelela. (1)
4.2 Isingathekiso. (1)
4.3 Sisabizwana sokukhomba. (1)
4.4 Umphathi uthe yena akanayo imali engako. (2)
4.5 D/Zisebenza ngamandla. (2)
4.6 Mina ngibetjhwe mnganami, angeze kwenzeka lokho. (1)
4.7 - Liqiniso, ikhamphani iraga kuhle begodu iyaphumelela ngebanga
leensebenzi nazisebenza ngamandla nangendlela efaneleko.
- Akusilo iqiniso, ikhamphani nayizakuraga kuhle beyiphumelele vane
kungebanga leenqunto ezithathwa baphathi bazidlulisele eensebenzini.
(Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa). (2)
[10]
UMBUZO 5
5.1 5.1.1 Bangenisana nabanandisi ababuya e-Emerlo nabafika
eZithabiseni.
(Umfundi uzakutlonyeliswa nakasebenzise ihayifeni ukuhlukanisa
abokamisa u-e). (2)
5.1.2 AboBathabile basela iinselo ezimakhaza nabafika emnyanyeni. (2)
5.1.3 Inyama yatjha thokgho/lothe ngombana aboBathabile bebazwelela
ukulala kamnandi etjanini obuhlaza tlabha/talala. (2)
5.1.4 Indlela – Libizo.
Ehle – Siphawulo. (2)
5.1.5 - Abantu bayokuhlala ngeenqhema.
- Abantu bazokuhlala ngeenqhema.
(Yinye ipendulo kezingehla). (2)
5.1.6 Lithe naliyokutjhinga ilanga bathoma ukuvuma ababhini
abamenyweko. (2)
5.1.7 Lilimi lokududuza, lisetjenziswa umuntu nakezwe ubuhlungu. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokuNgeza (FAL)/P1 9 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
5.2 5.2.1 Abodade abasesithombeni iinhlutjhwana zabo zidlekile (1)
5.2.2 C/lesiNgisi. (1)
5.2.3 Iinhluthu zikadade ziphetjhulwa mumoya. (2)
5.2.4 Unebandlululo ngombana akhona namasokana aphelelwa
ziinhluthu. (2)
[20]
IMITLOMELO YESIGABA C: 40
INANI LOKE: 80
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2015 Memo
_hlayiso.com_--aedd4cfa-149c-434c-897c-70798461c376/v1-d13ea68665c4a375ab4d/card.webp)
Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2016 Memo

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2015 Question Paper
More from Grade 12 isiNdebele FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023 24

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Question Paper

Question paper