Skip to content

isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Memo

MemorandumisiNdebele FALGrade 1220179 pages

Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2017, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2017

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA(FAL) IPHEPHA LOKUTHOMA(P1) 2017 IMEMORANDAMU IMITLOMELO: 80 Imemorandamu le inamakhasi ali-9. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P1 2 DBE/2017 SCE ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA UMBUZO 1 Ukutshwaya ukufunda nokuzwisisa • Njengombana itjhejo liqaliswe ekuzwisiseni, ukupeleda okungasikho neemphoso zelimi akukameli kujeziswe ngaphandle kobana iimphoso lezo zitjhugulula okutjhiwoko/ukuzwisisa (iimphoso kumele zitjengiswe/zivezwe). • Nangabe abafundi basebenzise amagama abuya kwelinye ilimi ngaphandle kwalelo elihlolwako, ungawatjheji amagama lawo, nangabe ipendulo ipha umqondo, ungajezisi. Nanyana kunjalo, nangabe igama elivela kwelinye ilimi lisetjenzisiwe etheksthini begodu lifuneka ependulweni, lokhu kuzokwamukelwa. • Iimpendulo ezifuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe unobangela nokusekelwa kwependulo kwaphela. • Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana IQINISO/UMBONO. • Nangabe iimpendulo zifuna igama linye kodwana umfundi yena unikele umutjho woke, tshwaya igama ekungilo nangabe lithalelwe/litjengisiwe. • Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana kutlolwe amanengi, tshwaya kwaphela wokuthoma amabili/amathathu. • Vumela ukwahluka kwamalimi wesiphande. • Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko. 1.1 1.1.1 Iqalene nesitjhijilo sokutlhogeka komsebenzi. (1) 1.1.2 Kade umuntu bekajama eyegeni yekhamphani nofana angene umuzi nomzana edorobheni abawe umsebenzi kodwana esikhathini sanje ufanele uthumele i-CV/imisebenzi eminengi itholakala ku-inthanethi . (2) 1.1.3 - Ungahlali esitulweni bangakakulayeli. - Ungatjhalazeli nabakubuza umbuzo. (2) - Ungabi nento oyihlafunyako. (Yinye ipendulo kezingehla). 1.1.4 Kufanele ufike ngaphambi kwesikhathi ukuze wehlise ivalo. (1) 1.1.5 - Ibhethri lakamaliledininakho kufanele lihlale ligcwele. - Kufanele ube sendawaneni ethulileko. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P1 3 DBE/2017 SCE 1.1.6 - Amakhophi weentifikedi zefundo. - Ikhophi kamazisi. - Incwadi ebufakazi bokobana uhlala kuphi. - Amakhophi weentifikedi zabonongorwana obathumbileko. (Zimbili iimpendulo kezingehla). (2) 1.1.7 Itjho ukuthi sekuyinto yakade khulu. (2) 1.1.8 - Yi-Imeyili. - Mlayezo ngomaliledinini. - Yi-Fax. (Zimbili iimpendulo kezingehla). (2) 1.1.9 Ukumqala kwakho ngemehlweni kukhombisa iphanela bona uyazithemba begodu uyayazi ipendulo yombuzo. (2) 1.1.10 Kungenzeka ungawutholi umsebenzi lowo ngombana isenzo sakho sikuveza umumuntu ongakwazi ukubekezela/ngombana isenzo sakho sikuveza umumuntu onganamikghwa. (Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa). (2) 1.1.11 Ukuba khona kwesitembu emaphepheni amakhophi akhambisana ne- CV kwenzelwa ukuqinisekisa bona amakhophi lawo ngewamambala begodu ngewakho ngombana amapholisa azobe awabonile. (Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa). (2) 1.1.12 Ngiyavumelana naso ngombana emisebenzini eminengi izinto zenziwa ngetheknoloji, kusetjenziswa amakhomphyutha nama-imeyili. (2) 1.1.13 - Ngingenza iphrojekthi lapha woke umuntu ofuna ukuyokusebenza enza khona isibawo sokusizwa ngurhulumende bona athole amaphepha wokutjhayela. - Ngingaphasisa umthetho othi woke umuntu oneminyaka elitjhumi nobunane kukatelelekile bona abe nelayisensi yokutjhayela. (Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa). (2) 1.2 1.2.1 Indawo ebonakala esithombenesi yirenke yamateksi. (1) 1.2.2 Kunabantu ababonakala bakhamba, abanye bayokukhwela amateksi, abanye bahlika kiwo baphethe iinkhwama begodu namateksi amanengi ajamileko. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P1 4 DBE/2017 SCE 1.2.3 - Babuyela emakhaya lapha bahlala khona. - Baya emisebenzini. - Bathatha amakhambo wokuyokuvakatjha. (Yinye ipendulo kezingehla). (1) 1.2.4 D/Edorobheni. (1) 1.2.5 - Nakulwa abanikazi beenthuthi ezivezwe esithombeni nawe njengomkhweli ugcina ulimele nofana uhlongakele. - Nakusekupheleni kwenyanga nangeenkhathi zamaholideyi zigijima khulu zigcine zibandakanyeke eengozini zendlela nawe ulimale nofana uhlongakale. - Uhlala isikhathi eside ngaphakathi ngaphambi kobana igcwale bese uladelwa nemsebenzini. (Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa). (2) [30] IMITLOMELO YESIGABA A: 30 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P1 5 DBE/2017 SCE ISIGABA B: UKURHUNYEZA UMBUZO 2 Ukurhunyeza okumayelana neendlela zokuvikela ibhoduluko. Tjheja: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza abatshwayako ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini. IMIDZUBHULO AMAPHUZU AQAKATHEKILEKO A. UmNyango wezeBhoduluko 1. Kufanele kungasakatjwa imithi. ukhuthaza mihle bona ibhoduluko alibe lihlaza. Abantu kufanele balise ukukapa imithi ukuze bavikele ukurhurhuleka kwehlabathi. B. Akulahlwe iinzibi eendaweni 2. Iinzibi azilahlwe endaweni ekhethelwe lokho. Iinzibi nazilahlwa efaneleko. koke nje zithi zingabola zibe nomoya eziwukhuphako osilaphaza umoya ofanele uphefumulwe babantu. C. Urhulumende weza neqhinga le- Buthelela amabhodlelo, amatayere Recycling. Buthelela amabhodlelo 3. neemplastiki ziyokubuyekezwa. angasasebenziko, amatayere, amaphepha neemplastiki uzihlukanise bese uzithumele lapha kubuyekezwa khona. D. Yemba umgodi lapha uzokuthela 4. Yemba umgodi wokuthela amakelo khona amakelo wemirorho wenze ngawo umanyoro. njengewamazambana, iinkhabitjhi njalonjalo ukubalekela ukusilaphaza ibhoduluko. Nasele kuvundile uzokwazi ukukuthela engadinakho kube mumanyoro wayo. E. Kunamaphaga, iinqiwi zeembandana, 5. Izinto ezingasafunekiko eendaweni amalwandle aneendawo zokududa, zokuditjha azilahlwe emgqonyini koke lokhu kwenza ibhoduluko elihle. weenzibi. Ukuvikela ibhodulukweli lahla izinto ongasazifuniko emgqonyini weenzibi. F. Nanisebenza endaweni eyodwa, 6. Nanisebenza ndawonye khambani yenzani isiqhenyana nikhambe ngekoloyi eyodwa. ngekoloyi eyodwa nibalekele bona zibe zinengi iinkoloyi ezisilaphaza umoya. Iinsetjenziswa ezinengi zetheknoloji zinamabhedri. G. Ukuze ibhoduluko livikeleke 7. Kungalahlwa amabhetri kufanele ningalahli amabhetri ehlabathini. ehlabathini. Anekhemikhali eyingozi ebulala iintjalo. Ngitjho nebhetri lakamaliledinini imbala liyingozi. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P1 6 DBE/2017 SCE H. Ungalahli ikhemikhali nofana i-oli 8. Ungalahli ikhemikhali ne-oli esele isebenzile eduze nomlambo engasasebenziko emlanjeni. ngombana iyokungena emlanjeni lowo igcine ibulele isitjhaba nofana ifuyo. Inani lamagama (39) Tlomelisa amaphuzu ali- 7 kwaphela kangehla. Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalendlela: • Ukwabiwa kwemitlomelo: o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owo-1 kilelo nalelo phuzu eliqakathekileko) o 3 imitlomelo yelimi o Inani loke: 10 • Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako nakasebenzise amagamakhe. o 1-3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1 o 4-5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2 o 6-7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3 • Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako nakangakasebenzisi amagamakhe. o 6-7 imidzubhulo: akunamtlomelo welimi o 1-5 imidzubhulo: nikela umtlomelo welimi owo-1 TJHEJA: • Ukubala amagama: o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko. o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako khenge atjengise inani lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile akusingilo. o Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike emagameni ama-5 bese awusarageli phambili nesirhunyezweso. IMITLOMELO YESIGABA B: 10 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P1 7 DBE/2017 SCE ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI UMBUZO 3 Ukutshwaya isigaba C • Ukupeleda: o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana kungakapeledwa kuhle, ngaphandle kobana iphoso itjhugulula okutjhiwo ligama lelo. o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungapeledi kuhle akujeziswe nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako. o Nangabe kuhlolwa ngokurhunyeza, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko. • Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe ngemitjho ezeleko/ njengokutjho komleyo. • Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko. 3.1 - Itholakala kwaphela nawuphethe incwadi kadorhodera. - Ithengiselwa abatjhadileko kwaphela. - Ngemva kokuyisebenzisa amalanga ali-7 vakatjhela udorhodera. (Yinye ipendulo kezingehla). (1) 3.2 Ngemva kokuyisebenzisa amalanga ali-7 vakatjhela uDorh. (1) 3.3 Libizo - amalanga Ubumnini - wakho (2) 3.4 C/Awuluphali msinyana. (2) 3.5 LIQINISO ngombana: - Amagama adosa abantu atlolwe ngamagabhadlhela. - Imibandela ikhona begodu itlolwe ngamagama amancani. - Isithombe somkhiqizo siveziwe. - Itlolwe ngelimi elirogelako/elidosako. (Zimbili iimpendulo kezingehla). (2) 3.6 Sinobuhlangothi, ngombana kuthiwa ithengiselwa abaphethe incwadi kadorhodere nabatjhadileko kwaphela. (2) [10] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P1 8 DBE/2017 SCE UMBUZO 4 4.1 ELimini lesiNgisi/English. (1) 4.2 Ngibawa ningiboleke iindletjana zenu. (1) 4.3 Kumnandi ukudlala amakarada abantu bakubukele. (2) 4.4 Abangiboni, umuntu akhe aphumule. (2) 4.5 B/libizomuntu elisuselwe esenzweni ‘phatha’ (2) 4.6 KwaSkhosana solo kwalala umma wakhona kukwamgade uhlonywa ngezinti. (Umfundi anganikela wakhe umutjho onesagesi). (2) [10] UMBUZO 5 5.1 5.1.1 UBahlekile ubike ema-ofisini womNyango wezemiSebenzi bona uphelelwe msebenzi bathola bona begade amrejistarile uClinton. (1) 5.1.2 UmNyango wezemiSebenzi wabeka umthetho wokobana umuntu arejistarwe mqatjhakhe. (1) 5.1.3 Usebenza kwaClinton ePitori utlhogomela ifuyo. (1) 5.1.4 UBahlekile yintombi yakwaMbonani enzima tshu. (2) 5.1.5 Isikhwama semali ebabonelelako ibizwa nge-UIF. (1) 5.1.6 UBahlekile unjengelanga liphuma. (2) 5.1.7 B/athabe khulu. (2) 5.1.8 Ngetjhudu ubeyilandelelisisa imithetho yenarha. (2) 5.1.9 Unebandlululo, ubandlulula abantu abanzima ngombana nabo bayakwazi ukutjheja iinsebenzi zabo. (2) 5.2 5.2.1 Kubudisi ukukhwela intabakazi engaka. (1) 5.2.2 Umsana lo usunduza ilitje. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P1 9 DBE/2017 SCE 5.2.3 Umuntu wakhiwa ziintjhijilo ahlangabezana nazo. (2) 5.2.4 Indlela yobujamo. (2) [20] IMITLOMELO YESIGABA C: 40 INANI LOKE: 80 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele FAL

View all