Skip to content

isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2017 Memo

MemorandumisiNdebele FALGrade 1220178 pages

Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2017, 8 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC Supplementary Exam 2017

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IGREYIDI 12 ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LOKUTHOMA (P1) FEBHERBARI/MATJHI 2017 IMEMORANDAMU IMITLOMELO: 80 Imemorandamu le inamakhasi abu-8. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P1 2 DBE/Febherbari-Matjhi 2017 NSC –Imemorandamu ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA UMBUZO 1  Njengombana itjhejo liqaliswe ekuzwisiseni, ukupeleda okungasikho neemphoso zelimi akukameli kujeziswe ngaphandle kobana iimphoso lezo zitjhugulula okutjhiwoko/ukuzwisisa (iimphoso kumele zitjengiswe/zivezwe).  Nangabe abafundi basebenzise amagama abuya kwelinye ilimi ngaphandle kwalelo elihlolwako, ungawatjheji amagama lawo, nangabe ipendulo ipha umqondo, ungajezisi.  Nanyana kunjalo, nangabe igama elivela kwelinye ilimi lisetjenzisiwe etheksthini begodu lifuneka ependulweni, lokhu kuzokwamukelwa.  Iimpendulo ezifuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe unobangela nokusekelwa kwependulo kwaphela.  Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana IQINISO/UMBONO.  Nangabe iimpendulo zifuna igama linye kodwana umfundi yena unikele umutjho woke tshwaya igama ekungilo nangabe lithalelwe/litjengisiwe.  Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana kutlolwe amanengi, tshwaya kwaphela wokuthoma amabili/amathathu.  Vumela ukwahluka kwamalimi wesiphande.  Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P1 3 DBE/Febherbari-Matjhi 2017 NSC –Imemorandamu 1.1 1.1.1 Imindeni eminengi ithatha amakhambo bayokuvakatjha. (1) 1.1.2 Abentwana abakghanywa mamanzi bamaphesende ama-60. (1) 1.1.3 Abantu basuke bafuna ukuzithabulula begodu bapholise nomzimba ngombana vane kutjhisa khulu. (2) 1.1.4 I-Swimming South Africa nehlangano ye-Regional Federations. (2) 1.1.5 I-Learn to swim Water Safety lihlelo elifundisa umphakathi ngokududa, ukuphepha emanzini nangokungenela isiqhema esithuthukisa zokududa. (2) 1.1.6 Kuyokuphephisa abentwana ekukghanyweni mamanzi ngombana nabayokududa ngaphandle kwemvumo yababelethi bazokuthi nabathinta isikhiya i-alamu bese iyalila. (2) 1.1.7 Umntwana nakathikamezeke ngokomkhumbulo angekhe asakghona ukuzenzela/Angekhe asakghona ukuragela phambili neemfundo zakhe eenkolweni ezijayelekileko. (Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa). (2) 1.1.8 C/Umuntu adude nanyana asele utjwala. (2) 1.1.9 Bangafundiswa ukududa/Bangangenela iimfundo zokududa. (2) 1.1.10 Amanzi angena ngeempumulweni bekadlulele emaphatjhini bese abhalelwe kuphefumula/Amanzi angena emaphatjhini enze bona umuntu angasathola i-oksijini bese abhalelwe kuphefumula. (2) 1.1.11 Kusitjengisa bona umumuntu onobuntu nowukhathalelako umphakathi wekhabo/Kusitjengisa bona unethando labentwana nelezokududa. (2) 1.1.12 Ngingafaka isifundo sezokududa kukateleleke bona woke umntwana asenze/Ngingaqinisekisa bonyana kuba namadamu wokududa kizo zoke iinkolo zeSewula Afrika. (2) 1.1.13 Eendaweni zomphakathi zokududa kufanele kuqiniswe umthetho wezokududa nawuvakatjhele khona, njengokuthi kufanele kube nabonogada abazokukhandela abantu abafuna ukududa basele utjwala/kube nabantu ababandulelwe ukududa abazokusiza labo abakghanywa mamanzi/Kube nabantu ababandulelwe ukududa abayelelisa abantu ngobude babo bona badudele ngakiliphi ihlangothi. (Enye nenye ipendulo enembako izokwamukelwa). (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P1 4 DBE/Febherbari-Matjhi 2017 NSC –Imemorandamu 1.2 1.2.1 Kunabantu abavakatjhele isiqhiwini seenyamazana, isithuthi sabo sijamile babukela amabhubezi. (1) 1.2.2 Umuntu lo ugade iinyamazana bona zingalimazi iimvakatjhi/utlhogomela iinyamazana. (1) 1.2.3 - Mbono omuhle, ngombana iimvakatjhi zikghona ukubona kuhle iinyamazana/ngombana kuba lula bona iimvakatjhi zithathe iinthombe. - Mbono omumbi, ngombana iinyamazana nazikwatileko (2) zingabalimaza/zingababulala. 1.2.4 Abantwaba abasesithombeni ubujamo babo bezomnotho busezingeni eliphezulu ngombana bakghonile bona bathathe ikhambo elibizako lokuzokubona iinyamazana. (2) [30] IMITLOMELO YESIGABA A: 30 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P1 5 DBE/Febherbari-Matjhi 2017 NSC –Imemorandamu ISIGABA B: UKURHUNYEZA UMBUZO 2 Ukurhunyeza okumayelana neendlela ekufanele uzilandele nawutjala ingadi. Tjheja: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza abatshwayako ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini. Umdzubhulo osetheksthini. Iphuzu eliqakathekileko A 'Kufanele uthole ilwazi bona ngiziphi 1 Thola ilwazi mayelana neenkhathi iintjalo ezitjalwa ngeenkathi zokutjala imihlobo ehlukahlukeneko ezahlukeneko zomnyaka'. yeentjalo. B 'Ufanele ukhethe indawo lapho 2 Khetha indawo lapha uyokutjala uzokutjala khona'. khona. C 'Zitholele umsuqwa ebantwini 3 Vundisa ingadakho ngomsuqwa. abakhulisa ifuyo enjengeenkukhu, iimbuzi, izimvu neenkomo bese uvundisa ngawo ngaphambi kobana utjale'. D 'Iphenduphendule ihlabathakho 4 Kuqakathekile bona ihlabathakho wenzele bona umsuqwa ungenelele unande uyiphendula ukuze engadinakho'. ungenelele umsuqwa. E 'Ungakhethi ukutjala into ngombana 5 Khetha iintjalo ezilungele indawo uyithanda kodwana khetha iintjalo yangekhenu. ezimila kuhle endaweni yangekhenu'. F 'Tjala-ke nasele ubona bona 6 Tjala ngesikhathi esifaneleko. ingadakho ivundile kodwana uyelele bona utjala imirorho neenthelo ozitjalako ngezesikhatheso somnyaka'. G 'Ithelelele ingadakho. Ungasebenzisa 7 Thelelela ingadakho ukuze iintjalo namanzi ohlanze ngawo izambatho zakho zikhule. ukuthelelela ngaphandle kwalawo anesithambisi sezambatho'. H 'Kufanele uthelathele iinhlahla 8 Thela iinhlahla zokubulala zokubulala iinunwana neembungu iinunwana neembungu ezidla ezithanda ukudla iintjalo'. iintjalo. Inani lamagama asetjenzisweko ama-45. (Yelela : Tlomelisa amaphuzu ali-7 kangehla). Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P1 6 DBE/Febherbari-Matjhi 2017 NSC –Imemorandamu UKUTSHWAYWA KWESIRHUNYEZO Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalendlela:  Ukwabiwa kwemitlomelo: o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owo-1 kilelo nalelophuzu eliqakathekileko) o 3 imitlomelo yelimi o Inani loke: 10  Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako nakasebenzise amagamakhe. o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1 o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2 o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3  Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako nakangakasebenzisi amagamakhe. o 6–7 imidzubhulo: akunamtlomelo welimi o 1–5 imidzubhulo: nikela umtlomelo welimi owo-1 TJHEJA:  Ukubala amagama: o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko. o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako akhenge atjengise inani lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile akusingilo. o Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike emagameni ama-5 bese awusarageli phambili nesirhunyezweso.emagameni ama-5 bese awusarageli phambili nesirhunyezweso. IMITLOMELO YESIGABA B: 10 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P1 7 DBE/Febherbari-Matjhi 2017 NSC –Imemorandamu ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI UMBUZO 3: ISIKHANGISO Ukutshwaya isigaba C • Ukupeleda: o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana kungakapeledwa kuhle, ngaphandle kobana iphoso itjhugulula okutjhiwo ligama lelo. o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungapeledi kuhle akujeziswe nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako. o Nangabe kuhlolwa ngokurhunyeza, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko.  Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe ngemitjho ezeleko/njengokutjho komleyo.  Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko. 3.1. - Kuvunyelwa abentwana abangaphezu kweminyaka elitjhumi nambili kwaphela. - Uthumela imali yokubambisa ngaphambi kweveke. - kungenwa ngeenkoloyi ezinamavili adosa ngemva nangaphambili. (Zimbili iimpendulo kezingehla). (2) 3.2 Ufuna ukuzigedla wena nomndenakho? Hlangabezana nathi sikunikele itjhejo elikhethekileko. (2) 3.3 B/Vakatjhela indawo le ubone okunengi. (1) 3.4 Akungenwa ngeenkoloyi ezidosa ngemva nangaphambili. (1) 3.5 - LIQINISO ngombana imibandela itlolwe ngamagama amancani. - Kunesithombe salokho okukhangiswako. - Amagama adosa abantu atlolwe ngamagabhadlhela/ngokunzima khulu. (Zimbili iimpendulo kezingehla). (2) 3.6 Umma uthume uSolani esitolo bona ayomthengela isibha kodwana wabuya angakasithengi alahle imali, abadala bayatjho bona imbila yatlhoga umsila ngokulayezela. (Nanyana ngiwuphi umutjho otlanywe mfundi ikani nakasebenzise isagesi ngendlela efaneleko). (2) [10] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P1 8 DBE/Febherbari-Matjhi 2017 NSC –Imemorandamu UMBUZO 4: IKHATHUNI 4.1 Bona – Isenzo. (1) Kude – Isabizwana sokukhomba. (1) 4.2 Awuboni bona ngibukele iindatjana. (1) 4.3 Siveza isikhathi esidlulileko/esisandukudlula. (1) 4.4 C/Yokwenziwa. (1) 4.5 Sinikela umqondo wokunyaza/wokudelela. (1) 4.6 Indoda ihlezi ngekumbeni yokuphumula ngombana ayikayi emsebenzini. (2) 4.7 Itshwayo lokubabazeli liveza bona indoda le ikwatile/isilingekile/igandelela lokho ekutjhoko. (2) [10] UMBUZO 5 5.1 5.1.1 Lizibulo. (1) 5.1.2 Ifuyo. (1) 5.1.3 Umalume uthe yena nomndenakhe baqatjhiwe eplasini lakwaMthimunye. (2) 5.1.4 Mqondo wokobana yindoda ethetheko ehlonitjhwa ngokubizwa ngebizo lomntwana olizibulo. (2) 5.1.5 B/Bahlala kamnandi. (2) 5.1.6 Ikoloyi itjhayelwa nguMfulathelwa nabaya esikolweni. (2) 5.1.7 USphenge litlawana elinamabele ajame rwe. (Nanyana ngiwuphi umutjho ikani umfundi nakasebenzise igama elithi; 'amabele' ngendlela efaneleko). (2) 5.1.8 UBhuda akasasebenzi ngombana amakhuwa agade awasebenzela afuduka njeke ukatsu ulala eziko kwakhe. (Enye nenye ipendulo enembako izokwamukelwa). (2) 5.2 5.2.1 Abentwanyana. (1) 5.2.2 UThemba uzokulalela/uyokulalela abentwana ababili nabathula isifundo. (1) 5.2.3 UCelia uqale eqadi akabezwa nabakhulumako. (2) 5.2.4 Abentwana besikolo balalelisisa umfundisi nakabafundisako ngetlasini. (2) [20] IMITLOMELO YESIGABA C: 40 INANI LOKE: 80 Ilungelo lokukhuphela lifunj ethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele FAL

View all