Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IGREYIDI 12
ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)
NOVEMBA 2017
IMEMORANDAMU
IMITLOMELO: 80
Imemorandamu le inamakhasi ali-9.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2017 papers 





View all





isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2017 Memo
Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2017, 9 pages. Read online or download the free PDF.
Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2017 · isindebele. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2017
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 9
- File size
- 316.4 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 9
This exam
NSC November Exam 2017
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paper
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)24 marks
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)6 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 4Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 5.1Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions14 marks
- Question 5.2Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions6 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 2 DBE/Novemba 2017
NSC – Imemorandamu
ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA
UMBUZO 1
Ukutshwaywa kwesifundo sokuzwisisa
• Ngebanga lokobana umnqopho omkhulu ukuzwisisa, amagama angakapeledwa
kuhle neemphoso zelimi eempendulweni azingajeziswa ngaphandle kobana
mhlamunye iimphoso ezenziweko zitjhugulula nofana zilahlekisa umqondo/
ukuzwisiseka kwependulo. (Iimphoswezo kufanele zitjengiswe/zivezwe).
• Nangabe umfundi usebenzise amagama avela kamanye amalimi angasi ngewelimi
ahlolwa ngalo, ungawatjheji/eqisele amehlo amagama lawo, nangabe amagama
lawo anemba ipendulo, ungajezisi. Kodwana nangabe etheksthini kusetjenziswe
igama elivela kwelinye ilimi begodu lifanele libe yipendulo, lamukelekile.
• Imibuzo evulekileko efuna iimpendulo ezifuna u-iye nofana awa, ngiyavuma
nofana ngiyaphika, liqiniso nofana mbono, liqiniso nofana akusilo iqiniso,
kulungile nofana akukalungi, mbono omuhle nofana akusimbono omuhle,
sisenzo esihle nofana sisenzo esimbi azinikelwa umtlomelo kodwana
kutlonyeliswa ukusekela kwaphela (IMITLOMELO YOKE NGEYOKUSEKELA).
• Nangabe kulindeleke ipendulo yegama elilodwa kodwana umfundi unikele umutjho
woke, mtlomelise nangabe igama eliyipendulo enembako ulithalele/uligwale
ngepeni enombala ohlukileko (highlighted).
• Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana umfundi unikele
amanengi, kwaphela tshwaya wokuthoma amabili/amathathu.
• Yamukela ukuhlukana kwelimi lesiphande (isiNzunza nesiNala).
• Emibuzweni la kukhethwa khona ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI iledere
elikhambisana nependulo ekungiyo NOFANA ipendulo etlolwe ngokuzeleko.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 3 DBE/Novemba 2017
NSC – Imemorandamu
1.1 1.1.1 Umraro omkhulu inarha eqalene nawo bulelesi. (1)
1.1.2 ISewula Afrika ithandwa khulu ngombana ineendawo ezihle
zokuvakatjha ezidosa iimvakatjhi zangaphetjheya. (1)
1.1.3 UMasipala wenza amaphaliswano kezemidlalo kanye neminyanya
yokuzithabisa. (2)
1.1.4 - UmNyango wezokuPhepha nokuVikeleka ukhuthaza
ukuhlonywa kwehlangano yeCommunity Policing Forum.
- Ukusetjenziswa kweenomboro zomrhala ezitholakala ebusuku
nemini ukubika ubugebengu./Amapholisa aneemfundobandulo
azithula ngeenkolweni.
- Emakhoneni weenthabathabeni zeentolo kutholakala
amapholisa.
- Eenthabathabeni zeentolo kufakwe amakhamera.
(Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
1.1.5 - Ukugqekezelwa emzini yabantu abavakatjhileko kubangelwa
kukobana umndeni ukhamba woke ungatjhiyi umuntu ozokusala
nendlu.
- Umndeni uzibeka ku-Profile Picture kutlolwe nomlayezo otjhoko
bona bakuphi./Abantu bathumelana imilayezo etjhoko bona
umndeni ukhambe woke.
(Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
1.1.6 Unobangela wokobana amalunga weCommunity Policing Forum
aba malunga womphakathi namapholisa kukobana ubugebengu
benzeka emphakathini begodu amalunga womphakathi ngiwo
kanengi azibonako izehlakalwezi nazenzekako begodu kesinye
isikhathi uthola bona bayazazi iingebengwezo kanti nepahla
eyetjiweko leyo ithengiselwa umphakathi, ngalokho bangakwazi
ukubikela amapholisa ngombana wona awunalungelo
lokuzithathela umthetho ube sezandleni zawo.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
1.1.7 Umuntu angazivikela ngokuthi asithe./Afihle imininingwanakhe
lokha nakakhupha imali emtjhinini./Ngokujamela eduze khulu
nomtjhini ukuze ongemva kwakhe angakghoni ukubona imali
ekhutjhwako nenomboro eyifihlo ekukhutjhwa ngayo
imali./Ngokuthi nawuqeda ukukhupha imali uyifake ngesikhwanyeni
usese busithela.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
1.1.8 D/Koke okungehla. (2)
1.1.9 Ukugetjengwa imali nepahla kungcono ngombana ungakwazi
ukusebenza uthenge enye ipahla nofana usebenze bese uthole
enye imali kodwana umuntu okhukhuthisiweko angeze wakghona
ukumjamiselela ngomunye ngombana umuntu akathengwa
njengepahla.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
Ilungela lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 4 DBE/Novemba 2017
NSC – Imemorandamu
1.1.10 MBONO, izinga lokutlhoriswa kwabomma nabentwana alehli
nalokha kubanjwa amajima wokubavikela ngombana uthola bona
ngawo wona amalanga lawo nangemva kwejimelo kuba khona
abomma nabentwana abatlhoriswako.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
1.1.11 KUYASIZA, ngombana ukuba khona kwamapholisa kuphazamisa
ihlelo leengebengu lokwelelesa begodu ziyatjhida eendleleni zibe
nokusaba.
AKUSIZI ngombana abantu babanjwa ikunzi phambi kwamapholisa
ngebanga lokobana iingebengu zihlomile bese amapholisa asabe
ukulahlekelwa maphilwawo.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
1.1.12 Abentazana bakhamba babodwa ebusuku./Bazibandakanya
emathandweni nabantu abangabaziko./Bacocisana nabantu
abangabaziko ngeensetjenziswa zokuthintana./Barhamula
ngokweqileko.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
1.1.13 Ngingabayelelisa bona banganikeli abantu abakhuluma nabo
emtatweni nanyana abangabaziko imininingwana yabo efana
nenomboro kamazisi nofana inomboro ye-akhawundi nanyana
inomboro eyifihlo yokukhupha imali.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
1.2 1.2.1 Liphephandaba. (1)
1.2.2 Abentwanaba baqala imiphumela yabo yegreyidi lesumi nambili
ephephandabeni. (1)
1.2.3 Abentwanaba bathatjiswe kukobana babona/bathole amagamabo
ephepheni okutjho bona baphumelele eemfundweni zabo
zokuphela komnyaka. (2)
1.2.4 Into eyenzeka esithombenesi ingaba nomthelela omumbi nange
omunye wabentwanaba angafumana bona alikho igama lakhe
ephephandabeneli. Umntwana loyo angaba negandeleleko
lomkhumbulo agcine ngokukhupha umphefumulwakhe.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungela lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 5 DBE/Novemba 2017
NSC – Imemorandamu
ISIGABA B: UKURHUNYEZA
UMBUZO 2
Ukurhunyeza okumayelana neendlela zokwakha ukuzithemba emntwini.
TJHEJA: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza
abatshwayako ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini.
UMDZUBHULO OSETHEKSTHINI IPHUZU ELIQAKATHEKILEKO
A 'Kuqakathekile bona uhlahlube iindlela 1 Bona okuhle kunokubona okumbi
eziimbadlwana ufumane ezilungele wena. kuwe.
Ekwakheni ukuzithemba kubona ubuhle
kunokubona ubumbi kuwe.'
B 'Tlola irhelo lezinto ozithanda khulu ngawe 2 Tlola irhelo lezinto ozithandako.
nanyana zizincani.'
C 'Lisa ukuzitshwenya ngokuthi abanye 3 Bethela mthalazini okucatjangwa
abantu bacabangani.' ngabanye abantu ngawe/
Ungayithatheli ehloko imikhumbulo
yabanye abantu ngawe.
D 'Nakungenzeka ulinge ukwenza into 4 Buyelela into ekuhlulileko.
ikwehlule ibuyelele bewuphumelele.'
E 'Khuthalela bona uzamukele ngendlela 5 Yamukela ngendlela odalwe
ongayo ngombana lokho kuzokunikela ngayo.
isibindi sokwenza into oyifunako
kungakhathaleki bonyana abanye bathini.'
F 'Khumbula-ke ubujamo bakho bomzimba 6 Tjheja/tlhogomela/nakekela
nangendlela oqaleka ngayo kunomthelela ingaphandle lakho.
omkhulu ekuzithembeni kwakho.
Umzimbakho umbathise kuhle.'
G 'Hlala hlangana nabantu abanebonelo 7 Zibandakanye/zitjhideze/zijayeze
phambili ngepilo ngombana nawujayelene ukuphila nabantu
nabantu ababalabalako uzokulahlekelwa abanamabhudango ngepilo.
kuzithemba.'
H 'Ukuzithabulula yinto ehle.' 8 Ukulula umzimba kuyafuneka/
kuyatlhogeka/kuqakathekile.
Inani lamagama asetjenzisweko ama-45
Tjheja: Tshwaya amaphuzu ali-7 kwaphela.
Ilungela lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 6 DBE/Novemba 2017
NSC – Imemorandamu
IGRIDI YOKUTSHWAYA ISIRHUNYEZO.
Ukutshwaya kwesirhunyezo kusekufakeni amaphuzu anembako nokutjhiywa
kwamaphuzu anganembiko.
Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalendlela:
• Ukwabiwa kwemitlomelo:
o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owo-1 kilelo nalelo phuzu
eliqakathekileko).
o 3 imitlomelo yelimi.
o Inani loke: 10.
• Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi.
o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1 welimi.
o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2 yelimi.
o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3 yelimi.
(Tshwaya indima engehla ngokutjengisa umutjho oliphuzu ngetshwayo).
• Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha umfundi nakadzubhule imitjho
njengoba injalo etheksthini:
o 6–7 yemidzubhulo: unganikeli umtlomelo welimi.
o 1–5 yemidzubhulo: nikela umtlomelo owo-1 welimi.
• Ukubalwa kwamagama:
o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko.
o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako akhenge atjengise inani
lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile
akusingilo. Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike
emagameni ama-5 bese awusarageli phambili nesirhunyezweso.
o Iinrhunyezo ezifitjhani kodwana zinawo woke amaphuzu aqakathekileko
akukameli zijeziswe.
IMITLOMELO YESIGABA B: 10
Ilungela lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 7 DBE/Novemba 2017
NSC – Imemorandamu
ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI
UMBUZO 3
Ukutshwaywa kwesigaba C
• Ukupeleda:
o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana kungakapeledwa
kuhle, ngaphandle kobana iphoso eyenziweko itjhugulula okutjhiwo ligamelo/
yihlathululo yegamelo.
o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungapeledi kuhle akujeziswe
nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako.
o Nangabe kuhlolwa isirhunyezo, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko
(ungci).
• Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe ngemitjho
ezeleko njengokutjho komlayo.
• Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI iledere
elikhambisana nependulo engiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.
3.1 - Ubhadela inani elingange R1 000 nawuzitlolisa kokuthoma.
- Sifundisa abantu abaneminyaka ethoma eli-17 ukuya phezulu.
- Sitlolisa abaphethe incwadi yokuthoma yokutjhayela.
(Yinye ipendulo kezingehla.) (1)
3.2 Zitholele iincwadi zokutjhayela ngeemveke ezimbili ngentengo kathatha mi! (1)
3.3 - Isithombe salokho okukhangiswako siveziwe.
- Amagama wokudosa abathengi atlolwe ngamagabhadlhela/ngokunzima
khulu.
- Imibandela iveziwe.
- Igama lendawo ekhangisako liveziwe.
(Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
3.4 D/Amatjhapha batjhayeli abalandela yoke imithetho yendlela. (2)
3.5 Abantu abazokutlolisa kokuthoma bazokubhadela i-R1 000. (2)
3.6 Umnikazi weFunda Nathi uthe yena utlolisa abaphethe incwadi yokuthoma
yokutjhayela. (2)
[10]
Ilungela lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 8 DBE/Novemba 2017
NSC – Imemorandamu
UMBUZO 4
4.1 Ubamkhulu. (1)
4.2 Ipumelelo isesandleni sakho. (2)
4.3 Umsana- libizo (1)
Wami- bunikazi/ubumnini (1)
4.4 Bahlezi phezu kombhedekazi ongaka. (1)
4.5 C/Kufanele ulilele isikhathi esidlula kungananto oyenzileko. (2)
4.6 Umuntu nakahlalele ukurhudulana neenkhumba uzakusala ekupheleni
komnyaka ngombana kubamba ezumako./USorhulu wangipha iiyeleliso
ezakhako ngikho ngaphuma phambili eemfundweni zami nje ngombana
kuthiwa indlela ibuzwa kwabaphambili.
(Enye nenye ipendulo ezwakalako izakwamukelwa.) (2)
[10]
UMBUZO 5
5.1 5.1.1 Amalwele/amagulo/izifo. (1)
5.1.2 Amakhaya amanengi sele aphethwe bentwanyana. (1)
5.1.3 Um - sithomo (1)
-hlathi – sisiqu (1)
5.1.4 Iinyoni ezimbili zibetjhwe lilitje. (2)
5.1.5 Bona bagada wona. (2)
5.1.6 Abentwana badosa emhlweni eemfundweni zabo ngombana
banegandelelo lomkhumbulo. (1)
5.1.7 Ipambosi yokwenziwa. (1)
5.1.8 B/Izinto sezatjhuguluka. (2)
5.1.9 Abantu abanzima bakhe badosa emhlweni ngesikhathi
sebandlululo kodwana koke lokho sekwaphela nya enarheni
yekhethu.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
Ilungela lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 9 DBE/Novemba 2017
NSC – Imemorandamu
5.2 5.2.1 EsiNgisini/English. (1)
5.2.2 Tjhirhweni. (1)
5.2.3 Indoda ikhuphele ngaphandle iinkhwama zayo. (2)
5.2.4 Izolo inyanga kababa gade izokuqinisa umuzi wekhethu.
Ebusuku sikhambe kamnandi ngombana gade kunenyanga egade
isikhanyisela bona singaweli ngemigodini.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
[20]
IMITLOMELO YESIGABA C: 40
INANI LOKE: 80
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2017 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2017 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2022 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2021 Memo
More from Grade 12 isiNdebele FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023 24

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Question Paper

Question paper