Skip to content

isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2021 Memo

MemorandumisiNdebele FALGrade 1220218 pages

Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2021, 8 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 1 DBE/Novemba 2018 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya GRAAD 12 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IGREYIDI 12 ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LOKUTHOMA (P1) NOVEMBA 2021 UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA IMITLOMELO: 80 Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi abu-8. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi Lokuthoma LokweNgeza (FAL)/P1 2 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA UMBUZO 1 Ukutshwaywa kwesifundo sokuzwisisa  Ngebanga lokobana umnqopho omkhulu ukuzwisisa, amagama angakapeledwa kuhle neemphoso zelimi eempendulweni azingajeziswa ngaphandle kobana mhlamunye iimphoso ezenziweko zitjhugulula nofana zilahlekisa umqondo/ ukuzwisiseka kwependulo. (Iimphoswezo kufanele zitjengiswe/zivezwe).  Nangabe umfundi usebenzise amagama avela kamanye amalimi angasi ngewelimi ahlolwa ngalo, ungawatjheji/eqisele amehlo amagama lawo, nangabe amagama lawo anemba ipendulo, ungajezisi. Kodwana nangabe etheksthini kusetjenziswe igama elivela kwelinye ilimi begodu lifanele libe yipendulo, lamukelekile.  Imibuzo evulekileko efuna iimpendulo ezifuna u-iye nofana awa, ngiyavuma nofana ngiyaphika, liqiniso nofana mbono, liqiniso nofana akusilo iqiniso, kulungile nofana akukalungi, mbono omuhle nofana akusimbono omuhle, sisenzo esihle nofana sisenzo esimbi azinikelwa umtlomelo kodwana kutlonyeliswa ukusekela kwaphela (IMITLOMELO YOKE NGEYOKUSEKELA).  Nangabe kulindeleke ipendulo yegama elilodwa kodwana umfundi unikele umutjho woke, mtlomelise nangabe igama eliyipendulo enembako ulithalele/uligwale ngepeni enombala ohlukileko (highlighted).  Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana umfundi unikele amanengi, kwaphela tshwaya wokuthoma amabili/amathathu.  Yamukela ukuhlukana kwelimi lesiphande (isiNzunza nesiNala).  Emibuzweni la kukhethwa khona ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI iledere elikhambisana nependulo ekungiyo NOFANA ipendulo etlolwe ngokuzeleko. 1.1 1.1.1 UHector wakhupha idzilamnwana waguqa ngamadolo wabawa uNonhlanhla bona amtjhade. (1) 1.1.2 Unobangela owenza bona uHector athengele uNonhlanhla idzilamnwana etja kukobana idzilamnwana amthengela yona ekuthomeni bekungasiyo ebiza imali enengi. (1) 1.1.3 Abosaziwako, abavumi, amakhamphani amakhulu kanye nomphakathi bafaka isandla/banikela ngezinto ukwenzela bona umtjhado lo ube yipumelelo. (2) 1.1.4 Unobangela wokufakelwa kwedzilamnwana le esitolwesi kukobana umkakhe uyakuthanda ukudla kwakhona. (1) 1.1.5 - Amanda Black. (1) - Mafikizolo. - Donald. - Dr. Tumi. (Zimbili iimpendulo kezingehla.) (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi Lokuthoma LokweNgeza (FAL)/P1 3 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 1.1.6 Igama lendawo ebayivakatjhelako yi-Amerika. (1) 1.1.7 Iinthandani ezisetheksthini zahlangana emngcwabeni lapha bekungasimnandi kanti ezinye iinthandani zihlangana eminyanyeni/eenkolweni/emaphathini lapha kumnandi khona. (2) 1.1.8 Ngicabanga bona abantwaba bebahlose ukuhlazisa indoda le bona yenzela isenzwesi esitolo esijayelekileko nesinokudla okungabizi khulu. (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 1.1.9 B/Bayokukhwela isiphaphamtjhini. (2) 1.1.10 Ngicabanga bona iinthandanezi bezisaba bona nange kungavunyelwa woke umuntu kungagcina kungasanabususo benyawo./Bengeze kwaba nelawulo elifaneleko. (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 1.1.11 Ikulumo le ihlathulula bona itjhudu lavelela abantu egade balitlhoga kwamambala. (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 1.1.12 Akusilo iqiniso bathoma ngokwenza umtjhado wesintu, bebafaka nedzilamnwana etjhiphileko. (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 1.1.13 Ngiyavumelana nesenzo samaSewula Afrika sokusiza iinthandani ebangazaziko ngombana kungenzeka bona bengekhe bakghona ukuzenzela wabo umtjhado./Ngiyavumelana nesenzo samaSewula Afrika sokusiza iinthandani ebangazaziko ngombana lokho kutjengisa ukusekelana njengesitjhaba sama-Afrika. (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 1.1.14 Iinthandanezi sezizokuba bosaziwako/sezizokuhlonitjhwa babantu boke/sezizokuphila ipilo ephezulu/ sezizokufumana itjhejo eenkundleni zokuthintana. (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi Lokuthoma LokweNgeza (FAL)/P1 4 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 1.2 1.2.1 Abantwaba batholakala esibhedlela/emtholapilo. (1) 1.2.2 Sibona ngetshwayo u 'X' elivezwe esithombeni elijamele bona akulalwa emsebenzini. (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (1) 1.2.3 Unobangela kukobana basebenze ngokudluleleko sebadiniwe/ kukobana bawuqedile umsebenzabo./Azisekho iingulani ekufanele bazihlinze/bazitjheje. (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 1.2.4 - Ngingaqatjha abasebenzi abaneleko. - Ngingaqinisekisa bona babe namalanga wokuphumula aneleko. - Ngingaqinisekisa bona barhola kuhle. (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) [30] IMITLOMELO YESIGABA A: 30 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi Lokuthoma LokweNgeza (FAL)/P1 5 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA B: UKURHUNYEZA UMBUZO 2 Ukutshwaywa kwesirhunyezo kusekufakeni amaphuzu anembako nokutjhiywa kwamaphuzu anganembiko. Ukurhunyeza okumayelana nemiphumela emihle yokudlala imidlalo. Tjheja: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza abatshwayako ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini. IMIDZUBHULO AMAPHUZU AQAKATHEKILEKO A. 'Lokha nawudlala imidlalo ufumana 1. Ukudlala kukupha ikghono nekghono lokusebenzisana lokusebenza nabanye abantu. nabanye abantu.' B. 'Umzimbakho ukghona ukwehla 2. Ubudisi bomzimbakho behla ube sezingeni elifunwa nguwe.' ngendlela ofuna ngayo. C 'Ukudlala kwehlisa ukugandeleleka 3. Igandeleleko ngokomkhumbulo ngokomkhumbulo ebadlalini.' liyehla. D. 'Yeke-ke ukudlala kwakha ikghono 4. Ukhulisa ikghono lokuba mdosi- lokuba mdosiphambili.' phambili. E. 'Kanengi abantu abadlala imidlalo 5. Emidlalweni kwakheka isikhozi bavame ukudlala nabantu esiqinileko. abangabaziko kodwana bagcine sele bakhe ubungani obuqinileko.' F. 'Ukghona ukulala ngcono ngemva 6. Ubuthongo behla kamnandi ngemva kokobana udlale umdlalo othize.' komdlalo. G. 'Ukghona ukuphila isikhathi eside 7. Amalangakho wokuphila khulu nawuzibandakanya ayangezeleleka nawuzibandakanya ekudlaleni imidlalo.' emdlalweni. (33) IGRIDI YOKUTSHWAYA UKURHUNYEZA Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalendlela:  Ukwabiwa kwemitlomelo: o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owo-1 kilelo nalelo phuzu elilungileko.) o 3 imitlomelo yelimi o Inani loke: 10  Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako nakasebenzise amagamakhe. o 1-3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1 welimi. o 4-5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2 yelimi. o 6-7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3 yelimi. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi Lokuthoma LokweNgeza (FAL)/P1 6 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya  Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha umfundi nakadzubhule imitjho njengoba injalo etheksthini: o 6 - 7 yemidzubhulo: unganikeli umtlomelo welimi. o 4 - 5 yemidzubhulo: nikela umtlomelo owo-1 welimi. o 2 - 3 yemidzubhulo: nikela imitlomelo emi -2 yelimi. TJHEJA:  Ukubala amagama: o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko. o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako azange atjengise inani lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile akusingilo. o Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike emutjhweni wokugcina wenani elibekwe ngehla bese ungasakutjheja okhunye okusirhunyezo. IMITLOMELO YESIGABA B: 10 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi Lokuthoma LokweNgeza (FAL)/P1 7 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI UMBUZO 3 Ukutshwaywa kwesigaba C  Ukupeleda: o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana kungakapeledwa kuhle, ngaphandle kobana iphoso eyenziweko itjhugulula okutjhiwo ligamelo/yihlathululo yegamelo. o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungapeledi kuhle akujeziswe nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako. o Nangabe kuhlolwa isirhunyezo, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko (ungci).  Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe ngemitjho ezeleko njengokutjho komlayo.  Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI iledere elikhambisana nependulo engiyo NOFANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko. 3.1 - Amagama akhangisako nofana adosako atlolwe ngamagama amakhulu/amagabhadlhela. - Isithombe salokho okukhangiswako siveziwe. - Inani lalokho okukhangiswako liveziwe. - Imibandela itlolwe ngamagama amancani. (Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2) 3.2 Awusuye umuntu omutjha nawunganaye ufunjathwako lo./Gijimele eSoKosi (1) Electronics uzozitholela wakho simahla ube sezingeni. 3.3 Amagama athi 'Electronics' atlolwe ngokutjhigamileko ngombana kumagama wesiNgisi hlangana namagama wesiNdebele. (1) 3.4 Simahla. (1) 3.5 Nawufuna isikolodo iza nencwajana yomrholo. (1) 3.6 B/Lokubandlulula ngokweminyaka. (1) 3.7 Ungadiselwa ziinyawo uletha umqondo wokobana ungafiki ngemva kwesikhathi/ungariyadi. (1) 3.8 Isikhangiswesi emagameni avezwe phezulu kuvezwe bona woke umuntu uvumelekile kodwana emibandeleni kuvezwe bona kuthengiselwa abarhola ngehla kwee-R3 000,00 ngenyanga./kuthengiselwa abatjha abaphakathi kweminyaka ema-20 ukuya eminyakeni ema-35. (2) Esikhangisweni kuthiwa ufunjathwako lo utholakala simahla kodwana emibandeleni kuvela bona uyathengiswa. [10] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi Lokuthoma LokweNgeza (FAL)/P1 8 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya UMBUZO 4 4.1 Basesitolo esithengisa ukudla okuphekelwe safuthi./Base-restaurant. (1) 4.2 - Baphethe ibhugu ekutlolwe kiyo imihlobo yokudla etholakala esitolwesi. (1) - Bahlezi eentulweni ezinetafula abazokudlela kiyo. (1) 4.3 Mkami. (1) 4.4 Angizokuthanda bengiye kibobamkhulu. (1) 4.5 Umma esekhathunini uthokoza ukudlakazi okungaka. (1) 4.6 D/Ipendulo ngu A no C. (2) 4.7 Iinkulumezi ziyakhambelana ngombana umma lo ukhutjhwe ngelanga leenthandani nekuyinto ekhambisana nethando elifakazelwa ngubaba lo nakathi ithando ebekanalo lisesekhona nanje begodu selingezelelekile. Esithombeni sibona baphethe iincwajana ekufanele bakhethe kizo ukudla abafuna ukukudla. (2) [10] UMBUZO 5 5.1 5.1.1 Ungalali ungakahloli bona iimBalo neSayensi zisakwazi na. (2) 5.1.2 Lisuselwe esenzweni 'phumelela'/phuma. (1) 5.1.3 Undebembili u 'm' utjhuguluke waba ngulwangeni/ngurhwalabha u 'ny' (2) 5.1.4 Yipambosi yokwenzisa. Yipambosi yokwenzana. (Yinye ipendulo kezingehla.) (1) 5.1.5 Mntanami unjengekwekwezana./Mntanami ufana nekwekwezana. (2) 5.1.6 A/isisaga. (2) 5.1.7 - Limumethe ilimi lokuthaba. (1) - Lisetjenziswa lokha nawuthokozisa umuntu. (1) 5.1.8 Esandleni. UBesabakhe akazibhadelele naye ngombana esandleni sakhe ufumbethe imali. (Iimpendulo ezinembako zizakwamukelwa.) (2) 5.2 5.2.1 Abantu kuzitjheja nabafuna ukuphila kuhle. (2) 5.2.2 Ukudla okunganamafutha kuphekwe ngumma. (1) 5.2.3 Lo uyithanda khulu itjhukela. (1) 5.2.4 Ugogo upheke utjwala bamabele. (Ipendulo enembako izakwamukelwa) (2) [20] IMITLOMELO YESIGABA C: 40 INANI LOKE: 80 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele FAL

View all