Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IGREYIDI 12
ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)
NOVEMBA 2018
UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA
IMITLOMELO: 80
Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi abu-8.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2018 papers 





View all





isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2018 Memo
Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2018, 8 pages. Read online or download the free PDF.
Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2018 · isindebele. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 8
- File size
- 317.5 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 8
This exam
NSC November Exam 2018
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)24 marks
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)6 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 4Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 5.1Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions14 marks
- Question 5.2Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions26 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 2 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA
UMBUZO 1
Ukutshwaywa kwesifundo sokuzwisisa
• Ngebanga lokobana umnqopho omkhulu ukuzwisisa, amagama angakapeledwa
kuhle neemphoso zelimi eempendulweni azingajeziswa ngaphandle kobana
mhlamunye iimphoso ezenziweko zitjhugulula nofana zilahlekisa umqondo/
ukuzwisiseka kwependulo. (Iimphoswezo kufanele zitjengiswe/zivezwe).
• Nangabe umfundi usebenzise amagama avela kamanye amalimi angasi ngewelimi
ahlolwa ngalo, ungawatjheji/eqisele amehlo amagama lawo, nangabe amagama
lawo anemba ipendulo, ungajezisi. Kodwana nangabe etheksthini kusetjenziswe
igama elivela kwelinye ilimi begodu lifanele libe yipendulo, lamukelekile.
• Imibuzo evulekileko efuna iimpendulo ezifuna u-iye nofana awa, ngiyavuma
nofana ngiyaphika, liqiniso nofana mbono, liqiniso nofana akusilo iqiniso,
kulungile nofana akukalungi, mbono omuhle nofana akusimbono omuhle,
sisenzo esihle nofana sisenzo esimbi azinikelwa umtlomelo kodwana
kutlonyeliswa ukusekela kwaphela (IMITLOMELO YOKE NGEYOKUSEKELA).
• Nangabe kulindeleke ipendulo yegama elilodwa kodwana umfundi unikele umutjho
woke, mtlomelise nangabe igama eliyipendulo enembako ulithalele/uligwale
ngepeni enombala ohlukileko (highlighted).
• Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana umfundi unikele
amanengi, kwaphela tshwaya wokuthoma amabili/amathathu.
• Yamukela ukuhlukana kwelimi lesiphande (isiNzunza nesiNala).
• Emibuzweni la kukhethwa khona ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI iledere
elikhambisana nependulo ekungiyo NOFANA ipendulo etlolwe ngokuzeleko.
1.1 1.1.1 NguSenzeni Zokwana. (1)
1.1.2 Ilutjha lifudukela emadorobheni ngomnqopho wokuyokufuna
umsebenzi. (1)
1.1.3 Umehluko okhona kukobana bewuthi nawuqala emaplasini wakade
ubone ubulihlaza bodwa, kodwana namhlanjesi amaplasi sele
asetjenziselwa ukufuya. (2)
1.1.4 I-Junior Landcare iqalelela ilutjha elingasebenziko, ukuthuthukiswa
kwamakghono, ukudla ngeenkolweni nelwazi lebhoduluko. (2)
1.1.5 - Imitjhini yethekhnoloji isiza ukuhlola ihlabathi bona ikulungele
ukutjala.
- Ukuhlola iintjalo bona azinangongwana.
- Ukuhlola bona sekusikhathi sokudliwa kweentjalo.
(Ziimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
Ilungela lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 3 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
1.1.6 - Isizathu esenza bona ilutjha lingayifuni indaba yokulima
kukobana bakholelwa bona ukulima yinto yabantu abadala.
- Abatjha basaba ukusebenzela ngaphandle elangeni.
- Abanye bacabanga bona akungenisi imali enengi ukulima.
- Bacabanga bona ukulima msebenzi wabantu abangakafundi.
(Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
1.1.7 Umphumela omumbi kukobana inarha yeSewula Afrika ingatlhoga
ukudla ngokukhamba kwesikhathi ngombana kungasalinywa./
Ikghono lokulima lingalahleka kungasaba nabalimi.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
1.1.8 Liqiniso, ngombana lokha nawumlimi uyakwazi ukuqatjha abantu
abanengi bona basize ngemisebenzi ehlukahlukeneko
njengabatjhayeli, abantu abazokuhlawula nabavunako nokhunye.
Lokho kuvula amathuba wemisebenzi. Kanti umuntu ofuyileko yena
angaqatjha umelusi kwaphela.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
1.1.9 Ikulumo le ihlathulula bona abadala abanelwazi ngezokulima
abafundise ilutjha ngamakghono wezokulima ngaphambi kobana
badlule ephasini. (2)
1.1.10 - Kuqakatheke khulu ngombana ilwazi ngebhoduluko lisiza
ukuvikela iphasi bona kungabi nesomiso esingako.
- Ukonga amanzi kuqakathekile ngombana amanzi akhona
kufanele asanele soke besikghone nokuthelelela amasimu
nefuyo ikghone ukuthola amanzi.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
1.1.11 Kungatlhayela ukudla begodu nomnotho wephasi lekhethu ungawa
nabantu bangatlhoga imisebenzi. (2)
1.1.12 - Ngingamyelelisa bona anikele ngemifundalize kilabo
abafundela zokulima.
- Ngingamyelelisa bona avule amakholiji amanengi wezokulima.
- Anikele ngeendawo namkha amaplasi abazokusebenzela
kiwo.
- Ngingamyelelisa bona anikele ngeensetjenziswa
neentlabagelo ezizobasiza ukusebenza kezokulima.
(Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
1.1.13 Ngingathoma ijima elizokukhamba eenkolweni liyelelise
belikhuthaze abafundi bona bakhethe iimfundo ezikhambelana
nezokulima eenkolweni khona bazokwazi ukuthathwa lula
bebathole nemifundalize emakholiji afundisa ngezokulima.
(Enye nenye ipendulo enembako izokwamukelwa.) (2)
Ilungela lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 4 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
1.2 1.2.1 Sibizwa bona mtjhiningqondo ophathwako. (1)
1.2.2 Into ekhombisa bona abaninani ngokobuhlanga kukobana
babukela ndawonye isisetjenziswesi bangakaqali umbala. (1)
1.2.3 Midlalo/Iimfundo zesikolo/Imibhino/Iinthombe.
(Yinye ipendulo kezingehla). (1)
1.2.4 D/Bahlakanipha khulu esikolweni. (1)
1.2.5 Abazali kufanele balawule isikhathi abasinikela abentwanaba bona
babukele isisetjenziswesi/Benze ihlelo elitjengisa bona
isisetjenziswesi singabukelwa nini.
(Enye nenye ipendulo enembako izokwamukelwa.) (2)
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungela lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 5 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA B: UKURHUNYEZA
UMBUZO 2
Ukurhunyeza okumayelana nezinto okufanele uzitjheje nawufuna ukuyokufunda
emazikweni aphakamileko.
TJHEJA: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza
abatshwayako ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini.
Umdzubhulo osetheksthini Iphuzu eliqakathekileko
A 'Nasele ulungiselela ukuyokufunda 1 Kuqakathekile bona uphumelele
emazikweni aphakamileko kuqakathekile ngamalengiso kugreyidi-11
bona uphumelele kuhle khulu igreyidi le- nawuyokufunda emayunivesithi
11'. nofana emakholiji.
B 'Yenza irhubhululo ngebizelo olikhethileko 2 Rhubhulula ngebizelo olifunako
ngaphambi kobana ufake isibawo ngaphambi kokufaka isibawo
eyunivesithi nofana ekholiji.' emazikweni aphakamileko.
C 'Qinisekisa-ke bona ufaka iimbawo zakho 3 Faka iimbawo zakho isikhathi
kusese nesikhathi.' sisese khona.
D 'Iimbawo zakho zenze emazikweni 4 Iimbawo zakho azenziwe
aphakamileko ambadlwana.' emazikweni amanengana.
E 'Khuthalela bona wazi i-Point System 5 Yiba netjisakalo yokwazi nge-
yalapha ufuna ukuyokufunda khona.' Point System yalapho ufuna
ukuyofunda khona.
F 'Khuthalela bona wenze iimbawo 6 Ungavilaphi ukufaka iimbawo
zemifundalize.' zemifundalize.
G 'Yiba nelwazi letheknoloji ngombana yoke 7 Jayela ukusebenzisa itheknoloji
into seyenziwa online.' ngombana yoke into seyenziwa
online.
Ilungela lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 6 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
IGRIDI YOKUTSHWAYA ISIRHUNYEZO.
Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalendlela:
• Ukwabiwa kwemitlomelo:
o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owo-1 kilelo nalelo phuzu
eliqakathekileko).
o 3 imitlomelo yelimi.
o Inani loke: 10.
• Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi.
o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1 welimi.
o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2 yelimi.
o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3 yelimi.
• Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha umfundi nakadzubhule imitjho
njengoba injalo etheksthini:
o 6–7 yemidzubhulo: unganikeli umtlomelo welimi.
o 1–5 yemidzubhulo: nikela umtlomelo owo-1 welimi.
• Ukubalwa kwamagama:
o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko.
o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako akhenge atjengise inani
lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile
akusingilo. Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike
emagameni ama-5 bese awusarageli phambili nesirhunyezweso.
o Iinrhunyezo ezifitjhani kodwana zinawo woke amaphuzu aqakathekileko
akukameli zijeziswe.
IMITLOMELO YESIGABA B: 10
Ilungela lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 7 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI
UMBUZO 3
Ukutshwaywa kwesigaba C
• Ukupeleda:
o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana kungakapeledwa
kuhle, ngaphandle kobana iphoso eyenziweko itjhugulula okutjhiwo
ligamelo/yihlathululo yegamelo.
o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko,ukungapeledi kuhle akujeziswe
nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako.
o Nangabe kuhlolwa isirhunyezo, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko
(ungci).
• Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe ngemitjho
ezeleko njengokutjho komlayo.
• Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI iledere
elikhambisana nependulo engiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.
3.1 Ziphumulele elwandle kulunge koke. (1)
3.2 Faka iimbawo zokuhlala ngaphambi kweemveke ezimbili. (2)
3.3 B/Amanzi welwandle anuka ubutjha ngasosoke isikhathi. (1)
3.4 - Kunesithombe salokho okukhangiswako.
- Kunemibandela begodu itlolwe ngamagama amancani.
- Igama lendawo ekhangiswako liveziwe begodu litlolwe ngamagama
amakhulu.
- Ilimi elidosako/elirogelako liveziwe.
(Ziimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
3.5 - Kunobuhlangothi ngombana kuthiwa kufuneka abatjhadileko kwaphela.
- Kunebandlululo lendlela yokubhadela/lamakarada wokubhadela
ngombana kuthiwa kubhadelwa ngekarada lesikolodo.
(Yinye ipendulo kezingehla.) (2)
3.6 UThembani uthunywe esitolo wafumana kuvaliwe ngombana bekadosa
iinyawo.
(Nanyana ngiwuphi umutjho ovezwe mfundi onesitjho esisesikhangisweni
uzokwamukelwa.) (2)
[10]
UMBUZO 4
4.1 Ukukhula. (1)
4.2 Mzala. (1)
4.3 Sisabizwana samambala. (1)
Ilungela lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 8 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
4.4 Ngifuna ukuhlala nginzinze nosobentwabami. (1)
4.5 A/Yenza amalungiselelo wokuthatha umakoti. (2)
4.6 Ugogo uNaThugwana wangithengela ibhayi likanokutjho nelifuthumela
kwamanikelela mhlana ngitjhadako.
(Nanyana ngiwuphi umutjho ovezwe mfundi onegama 'ibhayi'
uzokwamukelwa.) (2)
4.7 Isokana elikhuluma nomntakamalumalo lifuna ukwakha umuzi libe nomndeni/
ukuthatha. (2)
[10]
UMBUZO 5
5.1 5.1.1 Twa.
Tjha.
(Yinye ipendulo kezingehla.) (1)
5.1.2 Ngeveke ezako kuzokuba nendumezulu yomtjhado. (2)
5.1.3 Phapha - sisenzo. (1)
Umtjhini - libizo. (1)
5.1.4 Umakotjana nomkhwenyana bakhamba ngesiphaphamtjhini ukuya
eenthombeni. (1)
5.1.5 Ukudla bekumnandi kwehla esiphundu. (1)
5.1.6 Umkhwenyana yena usebenza kwa-South African Revenue
Services. (2)
5.1.7 Umakoti usebenza emNyangweni wezamaPhilo. (2)
5.1.8 B/Kukuba nezinto ekungezakho. (1)
5.1.9 Phasi bekukhamba iimodere ozibonako nawe bona ziyadura/zibiza
imali enengi. (2)
5.2 5.2.1 Libizo-buthelela, isenzo 'thutha'. (2)
5.2.2 Abantu bathanda ukusebenzisa iinthuthi zomphakathi ngombana
zitjhiphile. (2)
5.2.3 Abatjhayeli bathe abakhweli bangene bangasunduzani. (2)
[20]
IMITLOMELO YESIGABA C: 40
INANI LOKE: 80
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2018 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2018 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2022 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2021 Memo
More from Grade 12 isiNdebele FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023 24

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Question Paper

Question paper