Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IGREYIDI 12
ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
NOVEMBA 2018
UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA
IMITLOMELO: 70
Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi ali-9.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2018 papers 





View all





isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2018 Memo
Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2018, 9 pages. Read online or download the free PDF.
Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2018 · isindebele. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 9
- File size
- 326.1 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 9
This exam
NSC November Exam 2018
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)18 marks
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)17 marks
- Question 2.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)22 marks
- Question 2.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)17 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)17 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 2 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA UMBUZO 1
ISIGABA A: INOVELA
Umhlahlandlela wokutshwaya
1. Nangabe iimpendulo azikanonjorwa ngokufaneleko, tshwaya ukuya
ngokomhlahlandlela.
2. Nangabe ukupeleda kutjhugulula ihlathululo yependulo, ayingatlonyeliswa,
kodwana nayingatjhugululi ihlathululo ayitlonyeliswe.
3. Nangabe abahlolwako abakasebenzisi abodzubhula lapho kufanele khona,
bangajeziswa.
4. Iimpendulo ezidinga imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka
IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe unobangela
nokusekelwa kwependulo kwaphela.
Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana
IQINISO/UMBONO. Kumele kutjhejwe unobangela nokusekelwa kwependulo
kwaphela
UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana
1.1 1.1.1 KukwaKhoza. (1)
1.1.2 EHlazatje. (1)
1.1.3 UBafunani watjhiya unina nomntwanakhe wayoziphosela endleleni
phambi kwekoloyi, yamtjhayisa bewahlongakala. (2)
1.1.4 Watjela uBafunani bona umsana nakangasamfuni umntazana
kusuke sekuphelile, akukho okungabe kusenziwa bonyana
ajamelane nemilandwakhe. (2)
1.1.5 UBonakele wakghona ukujamelana nabesana bangeDaveyton
nabambethako wabe wazibandulela nomdlalo weendubulo.
UBafunani akakwazi ukujamelana neentjhilo wakhetha ukuzibulala
lokha nakasebudisini. (2)
1.1.6 Sithola irarano hlangana nabalingisi, uNaSilombo wathuka
uNaMndebele wambiza ngomfazana waphakamisa nephini afuna
ukumbetha. UNaMndebele yena wambetha ngehlanakela.
(Umfundi kufanele ahlathulule angavezi umhlobo werarano
kwaphela.) (2)
1.1.7 D/Zokuhlonipha nokwazi bona umuzi uphathwa njani. (2)
1.1.8 Liqiniso, uNaSilombo ngumma onganandaba nesiko ngombana
azange awuse umlandu kwaKhoza ngemva kobana uThokozani
aphule uBafunani idolo njengoba kuyikambiso yesintu. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 3 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
1.1.9 Umntwana kaBafunani angekhe azi bonyana ubelethwa kwabani
ngalokho kutjho khona bona angeze awazi amasiko wekhabo.
/Nakanobudisi ngeendaba zabezimu bekhabo akazokukghona
ukuthola isizo.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.) (2)
1.1.10 Kusisenzo esitjengisa bona umumuntu okholelwa ebezimini
ngombana akhange abethele mthalazeni umlayezo wabo begodu
wasindisa noMahlangu elakeni labezimu./Kusisenzo esikhombisa
bona uyawukhathalela umndenakhe.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.) (2)
1.2 1.2.1 Ulipholisa. (1)
1.2.2 Isizathu kukobana indoda le ifuna ilwazi elibangele bona uBafunani
aziphosele ngaphambi kwekoloyi endleleni. (2)
1.2.3 Wayeliliswa kufumana iindaba ezibuhlungu zokuhlongakala
komntwanakhe uBafunani angakalindeli. (2)
1.2.4 Sisitjela bona uNaSilombo akaphilisani kuhle nabomakhelana
bakhe begodu abazwani ngombana babhalelwa kuzwelana naye
bayomtjhiriya ngokuhlongakalelwa nguBafunani. (2)
1.2.5 Imikghwa kaNaSilombo imbangele bona alahlekelwe yindodakhe
uMahlangu,/mntwanakhe okukuphela kwakhe wabe wagcina
angasanandawo yokuhlala. (2)
12.6 B/Wayehlanganyelwe yihloko angazi bona enzeni. (2)
1.2.7 Ngivumelana nesitatimendesi ngombana uBonakele wakhombisa
ukungabekezeli lokha nakazakulisa ukusebenzela ikhuwa leplasi
begodu akhange abekezele nalokha uMbuyiseli nakambethako
wanghala wakhamba.
Ngiyaphikisana nesitatimendesi ngombana uBonakele
wabekezelela ukutlhoriswa ngunaSilombo isikhathi eside./
Wabekezelela indlala, umtlhago nokutlhoriswa boNduku
ngesikhathi ahlala ekoloyini eliratha.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
1.2.8 Sifundo sokobana nawungumma kufanele boke abantwana ohlala
nabo ubaphathe kuhle nalabo ongababelethiko ngombana kusasa
uzolitlhoga isizo labo.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
1.2.9 Umtloli uphumelele ukusiphethela inovela le ngombana sithola
isiphetho-phekghu okusiphetho esingakalindeleki. Besingakalindeli
bona uBonakele uzakuphumelela epilweni abuyele kwabo
nababelethi bakhe bekuqothwe uNaSilombo. (2)
IMITLOMELO YESIGABA A: 35
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 4 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA B: UMDLALO
UMBUZO 2: UMNGANI – ST Nkambule
2.1 2.1.1 Ziindaba zokobana uliphasile ibanga letjhumi. (1)
2.1.2 UNaMasuku ufuna uMlakana ayokusebenza ngombana
bayatlhaga. (1)
2.1.3 • USello ufuna bayokuthengisa iindakamizwa.
• USello ufuna bayokweba iinkoloyi. (2)
2.1.4 UMlakana uveze umbono wokobana bakhambe bayokubawa
umnikelo kibosomarhwebo, emasondweni neenhlanganweni
zomphakathi azokwazi ukuthola imali yokuzitlolisa. (2)
2.1.5 IKHOLOMU A IKHOLOMU B
(a) UStanza A umsana othengisela uMbizo
iindakamizwa eMaza.
(b) UNaMasuku B ngunina lakaMlakana. (2)
2.1.6 (a) U-Oscar wakghona ukuthandana noBusi abe azi bona
uMlakana uyamfuna uBusi begodu uyamsoma. (2)
(b) USello wathengisa uMlakana kuMbizo ngokobana amboleke
imali kaMbizo wazitlolisa eyunivesithi kodwana yena
angakwazi okungikho okwamkatelela bona asebenzele
uMbizo. (2)
2.1.7 • UMbizo ukghonile ukuboleka uMlakana imali yokuzitlolisa
eyunivesithi kodwana wamkatelela bona azomthengisela
iindakamizwa, ezinye bekazithengisa eyunivesithapho
• UMbizo bekaqatjhe uStanza noRaizor bona bamthengisele
iindakamizwa bese yena ubabhadela imali.
(Yinye ipendulo kezingehla.) (2)
2.1.8 Umdlalo lo umayelana nabangani ababawana isizo kodwana
bagcina bafakene emrarweni bekwatjhabalala namabhudangwabo.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
2.1.9 Bengingaya emapholiseni ngiyokuvula umlandu.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
2.2 2.2.1 • Bebahlangana esondweni
• Esitolo kwaTjhigila.
(Yinye ipendulo kezingehla.) (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 5 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
2.2.2 UMlakana wadumuza u-Oscar, wakatelela noBusi bona amthande
ngekani, wamkata bewagcina asidisi uBusi. (2)
2.2.3 • Bebasizana ngemisebenzi yesikolo.
• Bebasonda ndawonye. (2)
2.2.4 USello wakhuthaza uBusi bona abambisane naye erhwebeni
lokuthengiswa kweendakamizwa okwagcina kufake uBusi ejele. (2)
2.2.5 NguMlakana, umrarwakhe bekukobana unebhudango lokufunda
kodwana akanayo imali yokutlolisa eyunivesithi. (2)
2.2.6 UStanza wathunywa nguMbizo bona ayokubulala uRaizor
kodwana yena wangambulala wamhlebela bona uMbizo ufuna
abulawe. (2)
2.2.7 • Liqiniso, uKhabo uyithanda khulu imali ngombana wala
ukuragela phambili nokufunda emva kokufumana imiphumela
yebanga letjhumi.
• Liqiniso, uKhabo uyithanda khulu imali ngombana wavuma
ukubambisana noSello bona azokuthengisa iindakamizwa
esitolo sakhe sokudla.
(Yinye ipendulo kezingehla.) (2)
2.2.8 Bekufanele, ngombana uBusi bekangakamqomi uMlakana.
Bekungakafaneli, ngombana uBusi bekazi bona uMlakana
uyamfuna begodu umngani ka-Oscar.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
2.2.9 USello bekaphila ipilo ehluke khulu kuneyakaMlakana wagcina
amfake eendakamizweni bewabotjhwa. Lokhu kusifundisa bona
umnganakho nasele aphila ipilo ehlukileko nengakalungi
kuneyakho, kufanele uhlukane naye ngombana ugcina akufake
emrarweni.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
IMITLOMELO YESIGABA B: 35
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 6 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI
UMBUZO 3: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye
'KANTI KUNJE' – JN Thamana
3.1 NguSabetha. (1)
3.2 • UNgombi bekangumarhastrada ekhotho yangeKutupu, wahlongakalelwa
mkakhe kanti nomntwana akanaye.
• UNgombi uyindoda ezithandako, wathatha nomhlalaphasi kanti nemali
ithi yetjhe kuye. (2)
3.3 • UMlonyana livila wabhalelwa kufunda isikolo.
• UMlonyana nakarholileko ubanga itjhada begodu uthanda nokulwa. (2)
3.4 Kungenzeka uMlonyana ahlukane nomkakhe./Kungenzeka abantwana bakhe
bangasaba netjhebiswano elihle noyise begodu bangaseza nokuzokuvakatjha
ngombana uMlonyana unetjhada.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
3.5 • UNaPhambani ungumma onetjhejo ngombana nguye obegade
atlhogomela uNgombi./Wabalekisa abentwabakhe wabasa
ekhabomkhulu ngombana indodakwakhe ingaziphathi kuhle.
• UNaPhambani ukhuthele ngombana ugega nemirholo uyathengisa.
(Enye nenye ipendulo enembako izokwamukelwa.) (2)
3.6 • Amapholisa azokuthola igadangiso lemino kumaliledinini kaNgombi.
• Amapholisa azokulandelela umtlhala weengebengu ngokuqala imilayezo
evele kumaliledinini ekhombisa bona imali ikhutjhwe kiziphi iindawo.
(Yinye ipendulo kezingehla.) (2)
3.7 Indatjana le yenzeka esikhathini sanje ngombana:
• UNgombi ufundile bekangumarhastrada ekhotho yangeKutupu.
• UNaPhambani ukhamba ngevenyana nakayokuthengisa emrholweni.
• UNgombi gade anomaliledinini.
(Mabili amaphuzu anembako kangehla azakwamukelwa.) (2)
3.8 Ngiyazwelana noNgombi ngombana ubulawelwe imalakhe ayisebenze budisi.
Angizwelani noNgombi ngombana bekufanele aqatjhe umuntu ozokuhlala
naye emini nakunganamuntu.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.) (2)
3.9 Kunommoya wokudana, umtloli uveza isizi uNgombi aqalene nalo lokobana
uhlala yedwa ngombana umkakhe wahlongakala, azange abe nomntwana
begodu uMlonyana ulivila utshwenya nomkakhe onguye otlhogomela
uNgombi. (2)
[17]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 7 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
UMBUZO 4: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye
'KUKHULU KUYEZA' – SF Mthombeni
4.1 UNaZimu wende kwaMavimbela. (1)
4.2 Abobaba beThuthukile baziphatha njengamasokana kanti nabomma bakhona
bebaziphatha njengabentazana lokhu bekubanga bona imizi iphadlheke. (2)
4.3 UMavimbela bekathumela imali kanye ngenyanga kwakhe kodwana ngokuya
kwesikhathi sele athumela imali amahlandla amathathu ngenyanga. (1)
4.4 • Wabakhela umuzi kanokutjho.
• UZabenzeni wembatha izembatho ezibizako.
• Badla nanyana yini ebayifunako.
• UMavimbela ubadosela umtato ubusuku obunye nobunye.
(Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
4.5 Sisitjela bona umfazi ongawuhloniphiko umzakhe./Sisitjela bona umfazi
onganazwelo emntwanenakhe ngombana bekazi bona ngelinye ilanga
uzobabona uZabenzeni.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
4.6 • Liqiniso uNaZimu ubenande abonakala amangana noMsebenzi ngemva
kweentolo.
• Liqiniso uMsebenzi ubenande abonakala atjhayela ikoloyi kaNaZimu.
(Yinye ipendulo kezingehla.) (2)
4.7 • Kungenzeka uMsebenzi agcine angasazifuni iintanga zakhe agcine
athethe isilukazi.
• Angagcina angasafundi ahlalelene nokwenzelwa izinto bomma abadala.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
4.8 • Angahlala anevalo lokuthandana ngombana acabanga bona woke
amadoda awathembeki.
• Angahlala anesikhwele esisabekako ngombana alimele emmoyeni.
• Kungenzeka angasafuna ukwenda ipilo yakhe yoke.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
4.9 Kuyakholweka ngombana amalanga la zikhona izehlakalo zamasokana
athandana nabomma abadala kesinye isikhathi kwabe batjhadile.
Akukholweki ngombana kuthiwa uNaZimu ulikholwa bewumkamfundisi,
isokana athandana nalo ngelangesondweni.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
4.10 Ngingalitlhala isokanelo bengithuthe ekhaya ngiyokuhlala eenhlobeni zami.
(Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
[18]
IMITLOMELO YESIGABA C: 35
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 8 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA D: IINKONDLO
UMBUZO 5: 'NGIYAKUTHANDA' – JM Masango
5.1 Ikhuluma nomuntu emthandako/isithandwa sayo. (1)
5.2 Imida yekondlo le iyatjhiyatjhiyana eminye mide eminye mifitjhani
okukhombisa bona imbongi iyaratharatha izama ukutjela isithandwa sayo
ngendlela isithanda ngayo. (2)
5.3 Vele. (1)
5.4 Ivumelwano-phakathi.
Injambamende./umuda ovulekileko. (2)
5.5 Kugandelela bona lomuntu akhuluma ngaye uyazi begodu nayo imbongi iyazi
bonyana imthanda kangangani. (2)
5.6 Isilingisi. (2)
5.7 Imbongi ilinga ukuveza ubukhulu bethando enalo kilomuntu ekhuluma
ngaye./Imbongi ilinga ukugandelela bona imthanda kangangani umuntu lo. (2)
5.8 Imbongi isebenzise ibuyelelangqondo ukuvezela isithandwa sayo bona
ngaphakathi kuye kuphuphuma ithando begodu ithanda sona sodwa. (2)
5.9 Ikondlo le imumethe ummoya wethabo, imbongi ithatjhiswa lithando elizele
ngaphakathi kiyo. Siyizwa nayithi; 'Ngikuthanda khulu'. (2)
5.10 Ekondlweni le imbongi itjela isithandwa sayo bona isithanda kangangani
nokobana naso siyazi bona imbongi le isithanda khulu. (2)
[18]
UMBUZO 6: 'MBIZO YOKUTHULA' – MS Ntuli
6.1 Isezura/Isithiyeleli.
Isifaniso/Isimanyaniso. (2)
6.2 Umdzwela. (1)
6.3 Ndabezitha./Bayethe. (2)
6.4 Ummongondaba otholakala endimeni le kukobana imbizo le izokususa
ukuhlukana nokungazwani ebantwini boke. Izokuletha ubunye nokulingana
hlangana kwabantu abanzima nabamhlophe. (2)
6.5 Imbongi isebenzise ibuyelelangqondo ukugandelela ukulibalelana, ukuthula
necolo elalethwa yimbizo yokuthula le emadodeni abhujelwe bafazi nabafazi
ababhujelwe madoda. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 9 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
6.6 Imbongi isebenzise isaga esithi, umphako awugonywa mntwana ngomnqopho
wokusihlathululela bona ngemva kwembizo yokuthula le kwaba mnandi khulu
begodu woke umuntu bekavumelekile ukukhambela umnyanya lo. (2)
6.7 Imbongi ingathekisa imbizo le nomthunzi ngomnqopho wokusivezela bonyana
woke umuntu wathola ukuphumula/ukuvikileka/ukuphepha ngaphasi
kwembizo le./Umuntu wathola ikululeko. (2)
6.8 Mmoya wokuthaba imbongi ithatjiswe kuthula okukhona enarheni yekhethu
ngemva komtlhago nokutlhoriswa okwakhe kwabakhona eSewula Afrika
ngesikhathi sebandlululo. (2)
6.9 Imbongi isebenzise isithombe-ngqondo sesenzasamuntu ekondlweni le
ngendlela enembileko ngombana ikhuluma nembizo sengathi ikhuluma
nomuntu ngikho ithi imbizo iduduza abahlolo nabahlolokazi ibuye godu
idunduzele neentandani. Imbongi ithi imbizo le yakwazi nokuhlanganisa
abantu babe munye ngikho kungasekho ukubandlululana ngobulili nofana
ngobuhlanga. (2)
[17]
IMITLOMELO YESIGABA C: 35
INANI LOKE: 70
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2018 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2018 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2023 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2022 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2019 Memo
More from Grade 12 isiNdebele FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023 24

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Question Paper

Question paper