Skip to content

isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Memo

MemorandumisiNdebele FALGrade 12201812 pages

Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2018, 12 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2018

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LESIBILI (P2) 2018 IMEMORANDAMU IMITLOMELO: 70 Imemorandamu le inamakhasi ali-12. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P2 2 DBE/2018 SCE – Imemorandamu ISIGABA A: INOVELA: UBONAKELE UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA UMBUZO 1 1. Nangabe iimpendulo azikanonjorwa ngokufaneleko, tshwaya ukuya ngememorandamu. 2. Nangabe ukupeleda kutjhugulula ihlathululo yependulo, ayingatlonyeliswa kodwana nangabe ayiyitjhugululi ihlathululo ayitlonyeliswe. 3. Nangabe abahlolwako abakasebenzisi abodzubhula lapho kufanele khona, bangajeziswa. 4. Iimpendulo ezifuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe unobangela nokusekelwa kwependulo kwaphela. 5. Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana IQINISO/UMBONO. Kumele kutjhejwe unobangela nokusekelwa kwependulo kwaphela. UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana 1.1 1.1.1 UDilika noHloyiwe. (2) 1.1.2 Abesanaba babophelela amakonyana amabili emthini bawabopha nemilomo khona angazokubanga itjhada. Bathoma amanga ekhabo bathi alahlwe nguBonakele ngombana gade alele ekweluseni. (2) 1.1.3 UBonakele lokha nakasahlala eSiyabuswa bekondile kwangathi uphethwe bulwele besifuba kanti lokha nakahlala kwaMbuyiseli besele athoma ukuthela emzimbeni/ukunona. (2) 1.1.4 Wathuswa libhuru elalikhamba ngepera elafika lathi uzokweba, latjho ukumudla ngamazinyo aphila kanti liyamuthusela. (1) 1.1.5 Umnqopho womtloli bekukobana indaba itjharagane ukuya phambili bekufike la umtloli anqophe ukuyifikisa khona ukuphumelelisa ummongondaba awuhlosileko. (2) 1.1.6 Akusilo iqiniso, uNaMndebele bekahlala abalabala malanga woke ngekumbulo agade anayo ngomyenakhe kanye nendodanakhe/ uNaMndebele bekazisola bona wawutjhiyelani umndenakhe ngombana anesiqiniseko sokobana uBonakele lapha akhona uyatlhaga. (2) 1.1.7 C/Jwanasbhege. (2) 1.1.8 Isenzo sakaNaSilombo sokuguqa ngamadolo phambi kukaBonakele sisitjela bona besele aphelelwe kuhlakanipha begodu asele azincengela kuBonakele/besele abawa ukulitjalelwa/ besele amsaba begodu amthatha njengekosakhe. (Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P2 3 DBE/2018 SCE – Imemorandamu 1.1.9 Umtloli uphumelele ukusethulela isingeniso senovela le ngombana umvezile umlingisikutani onguBonakele nomraro aqalene nawo wokuhlunguphazwa nendawo lapha inovela yenzakalela khona. (2) 1.1.10 Bengingabiza bakwethu nebakwaMahlangu ngibabikele ngomraro engiqalene nawo bese akhalinywe ngabadala uMahlangu/ Bengingaya emapholiseni ngiyokuvula umlandu wokutlhoriswa khona azokubotjhwa bese ngihlale kamnandi nomntwanami yena nakasejele/Bengingaya emapholiseni ngibawe incwadi emkhandela bona angasangitlhorisa. (Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 1.2 1.2.1 - NguGeorge - NguD.D Bush - NguFalakhona Mpisi (Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2) 1.2.2 Sisehlakalo lapha uBonakele alwa khona ahlanganyelwe boNduku nabangani babo, walwa ngamandla wagcina abahlulile. (1) 1.2.3 - Bekacabanga ngomtlhago egade akiwo ngaphambi kobana abe (1) mdlali wezeendubulo. - Ufikelwa mcabango wokukhumbula ababelethi bakhe. (1) 1.2.4 UBonakele wayethengisa amahabhula esiteyitjhini. (1) 1.2.5 - UNaMndebele usivezele irarano langaphakathi ngombana uhlala acabanga ngoBonakele bona lapha akhona uyatlhaga, bewuyazisola ngokuzipha inarha bonyana azange alandela iimfungo azenza mhlana atjhadako. - UNaMndebele usivezele irarano hlangana nabalingisi ngombana simbona alwa noNonompi onguNaMthimunye babanga bona bangabizani ngamagama begodu uNaMndebele ugcina amtjela bona into ayaziko sekusela utjwala kwaphela. (Yinye ipendulo kezingehla.) (2) 1.2.6 UNaSilombo wayephila kamnandi uMahlangu amondla yena nomntwanakhe uBafunani kodwana emva kobana akhambile wadosa emhlweni watlhoga imali yokusa umntwana kaBafunani emtholapilo ngitjho neyokungcwaba uBafunani bewagcina angcwatjwe nguRhulumende. (2) 1.2.7 UBonakele wamazisa uyise uMahlangu bona uNaSilombo uyamtlhorisa kodwana yena azange amkhalime, uBonakele bewagcina aziphe inarha. (2) 1.2.8 Ukuba khona komrhatjho nephephandaba kusitjela bona inovela le yenzeka esikhathini sanje. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P2 4 DBE/2018 SCE – Imemorandamu 1.2.9 Umtloli uphumelele ekunikeleni umlingisikutani igama elithi 'Bonakele' ngombana simbona abonakala abekezela ngokulala ehlathini, asebenza emaplasini. Wabonakala azakhela iqhinga lokuziphilisa, wathengisa amahabhula begodu wagcina amdlali weendubulo wabonakala sele ayikutani yephasi. (2) 1.2.10 Isifundo kukobana nanyana ungahlangebezana neentjhijilo ezingangani kodwana linga ngamandla ekugcineni uzokuphumelela./Ungatlhorisi abanye abantu ngombana ungazifumana utlhaga ngelinye ilanga ufune isizo. (Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) IMITLOMELO YESIGABA A: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P2 5 DBE/2018 SCE – Imemorandamu ISIGABA B: UMDLALO UMBUZO 2: UMNGANI – ST Nkambule 2.1 2.1.1 URazor noStanza. (2) 2.1.2 Bebangasezi emsebenzini, besele acabanga nokobana abasafuni ukumsebenzela. (1) 2.1.3 UMbizo wathumela uSello umngani kaMlakana ukobona ayomyenga amthembise nokobana uzokuthola imali yokuyozitlolisa eyunivesithi. (2) 2.1.4 UMbizo unehliziyo embi, isisebenzi nasingamsilinga kufanele sibulawe. UMlakana ubamba amavunda, into emenza bona ahloye umnganakhe u-Oscar kukobana umthathele uBusi ukube yena ubegabe amsoma esikolweni. Kungebanga lalokho avumelene noSello bona abulawe. (1) 2.1.5 Umtloli wenzela bona umdlalo uthuwelele bewuyokufika lapha kubanjwa khona iingeebengu. (2) 2.1.6 Liqiniso uMlakana walinga ngakho koke okusemandlenakhe bona athole imali yokuyozitlolisa eyunivesithi. Wabhalela unina nanyana athi akayokusebenza. (2) 2.1.7 Umukghwa kaSello usitjela bona umumuntu onganandaba nekusasa labafundi/Akanalo izwelo ngombana umphakathi ophilileko wakhiwa sitjhaba esiphilileko. (Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (1) 2.1.8 Amagama la atjho bona kungenzeka lapha bakhona bafuna ukumbophisa. (2) 2.1.9 Izehlakalo ezitholakala emdlalweni lo ngezamambala sele kwandile ephasini lekhethu bona iingebengu zisebenzise abentwana besikolo ukubathengisisa iindakamizwa. Emayunivesithi nakhona izinga lokukhukhuthiswa kweendakamizwa liphakamile. (2) 2.1.10 Umtloli uphumelele kuhle ukusethulela irarano langaphakathi esiphethweni somdlalo lo ngombana sithola uMlakana azililela kabuhlungu angendlini enzima uSello yena aphunyurhile. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P2 6 DBE/2018 SCE – Imemorandamu 2.2 2.2.1 Abangani bakaMlakana bakhamba babawa imali kibosomarhwebo. (1) 2.2.2 Wayefuna bona angasaragela phambili ngokufunda kodwana ayokwenda. (1) 2.2.3 UNaMathibela ulila ngokobana uBusi akasafuni ukwenza litho ekhabo njengokuhlwengisa nokupheka, nakambuzako uphendula ngokobana yena uyaphumula. (1) 2.2.4 - Uyise lakaBusi uMathibela waduleka phasi/wayatha ngebanga lobuhlungu behliziyo. - Unina lakaBusi wamqotha wathi akaye emsanenakhe omenze waba sidisi, wabe watjho bona wayevele angafuni bona ayokufunda. (2) 2.2.5 - UBusi usola bona uMlakana uthengisa iindakamizwa. - UBusi usola bona uMlakana uyabandakanyeka ekudunyuzweni kwaka-Oscar. (2) 2.2.6 B/Umngani ngumasizabulale. (1) 2.2.7 Ithando lakaMlakana kuBusi akusilo lamambala ngombana angeze wakata umuntu omthandako, kubonakala ngasuthi umbangisa ukuthandana kwakhe u-Oscar. (2) 2.2.8 Uveza isikhathi sanje. - UMlakana nabangani bakhe imiphumela bayithola ephepheni ebalithenge esitolo. Kuvezwe iinkolo, iinkoloyi namayunivesithi. - Endaweni le kunobulelesi bokweba iinkoloyi nokuthengiswa kweendakamizwa, zithengiswa bafundi begodu zithengiselwa bona. (Nezinye iimpendulo ezinembako zakwamukelekile.) (2) 2.2.9 Ipilo yabadlali ibaveza bakholelwa kuZimu, aboMlakana bebahlangana esikolweni nesondweni, kanti uMahlangu onguyise lakaBusi uMfundisi esondweni lapho kwakuthandazelwa khona u- Oscar. (2) 2.2.10 - Ilungelo lakaBusi lokufunda lihlukunyezwe nguMlakana ngokumkata bewagcina amenze bona abe sidisi./Wabuya walihlukumeza ngokobana azikhethele umuntu afuna ukuthandana naye. - Ilungelo lakaBusi lokuba nekhaya lihlukunyezwe ngunina ngokumqotha ekhabo. (2) 2.2.11 Ngiyazwelana naye ngombana unina akamlaleli bona ungene njani emrarweni aqalene nawo lo ngombana ukuba sidisi kwakhe akakazikhetheli, ukatiwe. (2) IMITLOMELO YESIGABA B: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P2 7 DBE/2018 SCE – Imemorandamu ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI UMBUZO 3: UZANGENZANI – DM Jiyane nabanye 3.1 'ILIFU ELINZIMA' 3.1.1 NguNziphozimasasa. (1) 3.1.2 UMpotlogwana wayeyarhula amehlo angaqedi, alalise umqasa begodu wadabula. (1) 3.1.3 UNziphozimasasa wathela isilikihlakazi esinzima tshu phezu kwamalahle asedendewaneni, wothisela uMpotlogwana wahlanza (2) wakhupha inyoka. 3.1.4 Wathi akazi uzokulinga, ukubhala akusikukhwela intaba. (1) 3.1.5 Umphorofidi wathi uMpotlogwana unenyongo enengi enzima ithulukile. UNziphozimasasa wathi uMpotlogwana udlisiwe bamkhambiselele ngobucopho bengwe. (2) 3.1.6 Amagama la aveza uNaMarhubani angumma onesibindi/onesineke ebantwaneni bakhe/ongalahli ithemba. (Enye nenye ipendulo ezwakalako izakwamukelwa.) (1) 3.1.7 Ukugula kwakaMpotlogwana nokwelatjhwa kwakhe. (2) 3.1.8 Akusilo iqiniso bathi bona bathole ukuthi amagama akhulunywa sisangoma nala akhulunywa lindawunyanga ayaphambana, bezwana ngokuthi akuyiwe kudorhodere uNell uMarhalasana. (2) 3.1.9 Liveza itshwayo lokufa/lokuhlongakala ngombana ngesikhathi uMpotlogwana abangwa neenzibi ilifu elinzima beligedeka sanyoka kuthe bona uMpotlogwana aphole ilifu ladlula. (2) 3.1.10 Abantu bakwaThugwana banekolelo evangileko, bakholelwa kuZimu nemadlozini. UMpotlogwana nakagulako bathoma baya emphorofidini uMamkhokheli, basuka lapho baya esangomeni uMangothobana neenyangeni uNombengula wagcina apholiswe nguNziphozimasasa. (2) 3.1.11 Umtloli uphumelele ukusethulela isitlhori sendatjana le ngombana ababelethi bakaMpotlogwana bebathukwe khulu nasele ayarhula amehlo, azilalisa komqasa. Bebangasathembi bona uzokuphila ngitjho nalokha sele angaphakathi kwentuthu ekghamako. (2) [18] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P2 8 DBE/2018 SCE – Imemorandamu 3.2 'UMMONYANI AWUNAMMANGO' 3.2.1 IMamelodi. (1) 3.2.2 - Isitlankana sokuthoma sasikhombisa bona uboleke imali engangeenkulungwana ezihlanu eFirst National Bank. - Isitlankana sesibili sikhombisa bona ukhuphe iinkulungwana ezine wabambisa ikoloyi yomhlobo weHonda. - Isitlankana sesithathu ngesimtjela bona ngeLesine seveke ezako azoyithatha ikoloyi leyo. (Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2) 3.2.3 UNtuli ubuyiswe yincwadi ayithole eposweni. (1) 3.2.4 Abantu bendawo leyo abahlawuli bayayilandula imilandwabo nabangayiphikiko bavele bakutjele bona masotja la (2) abawabelethileko. 3.2.5 Isisusa serarano kukobana uNtuli ufumene incwadi ebuya eposweni ephethe ama-postal order enza i-R100 okuyimali ebuya kwaMahlangu eyihlawulo yomntazana wakwakhe uCynthia. (1) 3.2.6 - Isenzo sakaNtuli sisitjela bona umumuntu ozikhakhazisako. - Isenzo sakaNtuli sisitjela bona umumuntu ongakwazi ukugcina iimfihlo zomzakhe. (Yinye ipendulo kezingehla.) (2) 3.2.7 - BakwaMahlangu angekhe bamphatha kuhle nangehlonipho uCynthia ngombana uzobe angakendi ngokomthetho. (Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 3.2.8 Akusilo iqiniso nangathana abantu bakwaMahlangu bebaneqiniso bebazokubuya bazokuhlawulo ngenani egade bazwene ngalo (2) nabakwaNtuli. 3.2.9 Isifundo esitholakala endatjaneni le kukobana ungamthembi umuntu. UNtuli wathemba bakwaMahlangu bona bazokubuya bazokuhlawula bebalobole uCynthia kodwana akhenge kubenjalo. (Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 3.2.10 - Ngiyazwelana naye ngombana uNtuli besele ameme abomakhelani nabangani bona beze bazokuditjhisa bakwamkhozakhe nabalethe imali bakwaMahlangu/besele enze nemilandu athembele emalini evela kwaMahlangu. - Angizwelani naye bekufanele alinde bakwaMahlangu bazokuhlawula bebalobole ngaphambi kobana ameme abe enze nemilandu. (Yinye ipendulo kezingehla.) (2) [17] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P2 9 DBE/2018 SCE – Imemorandamu UMBUZO 4: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye 4.1 'NGANGIZAKUBUZA BANI?' 4.1.1 - UNoNjengabo uvuke wayokubilisela uSithole amanzi wokuhlamba. - UNoNjengabo waphumela ngaphandle kusese sekuseni wayokuthanyela. (2) 4.1.2 Uhlala eSphadu eduze nendlela etjhinga eKghaphamadi. (1) 4.1.3 UNjengabo bekaya esikolweni, kwavela ikoloyi, yamtjhayisa yabe yabaleka, ngetjhudu elimbi yena wephuka umlenze. (2) 4.1.4 Ufaka amathayela. (2) 4.1.5 - Kungaphenduli ngokuzeleko kwakadorhodera bona isamende ifakwe njani emlenzeni nokungatholakali kwakadorhodera oyifakileko esibhedlela. - Kungakafakwa kuhle kwesamende emlenzeni nokuthonyiswa kwayo phasi ngomunye udorhodera ethiyetha. (2) 4.1.6 - UMasangana umlingisi obukhali, akafuni bona umkakhe amkhumbuze bona uzakuladelwa emsebenzini. - UMasangana umlingisi othanda ukulwa, azange abawe ihlathululo kudorhodera wafika wambetha. (2) 4.1.7 C /UMasangana bekalwa abantu babukela yena. (1) 4.1.8 UMasangana uzakufunda ukuhlonipha abanye abantu/Uzakufunda ukubuza maqangi ngaphambi kokuthatha amagadango/Uzakufunda ukulawula imizwakhe nakakwatileko. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela izakwamukelwa.) (2) 4.1.9 Isitlhori silapha uMasangana afika esibhedlela afumana indaba yokungakafakwa kuhle kwesamende emlenzeni kaNjengabo, nokubetha kwakhe udorhodera, abe akhutjhelwe ngaphandle bonogada agcine arathukelwe zizambatho. (2) 4.1.10 - Angizwelani naye, bekufanele afike kudorhodera abuze ngendaba yokubuyiselwa kwakaNjengabo angathomi ngokubetha. - Ngiyazwelana naye, ngombana ngayizolo azange bamnikele ipendulo eyanelisako mayelana nokufakwa kwesamende emlenzeni kaNjengabo. (2) [17] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P2 10 DBE/2018 SCE – Imemorandamu 4.2 'ASIBHEBHULENI IINTHENDE' 4.2.1 Igama lesikolo yiKhewuvuke. (1) 4.2.2 - Kungebanga lokobana itjumayelwakhe iyatjhisa. - Kungombana bayamthanda. (2) 4.2.3 - Usiza umkaMaphupha ngezamabhizinisi. - Utjhiriya abentwana bakhona ngombana baqeda ukuhlongakalelwa nguyise. (2) 4.2.4 - Webela umkaMaphupha imali ebulungelweni. - Weba imodere yebandla wabaleka nayo. (2) 4.2.5 UmkaMaphupha usalele emuva ngepilo ngombana akazi bona inarha ilumile awukwazi ukuthemba abantu othoma ukubabona/Waliselela indodakwakhe ngamabhizinisi bekwafika ukufa angazi litho ngekambiso yakhona/Wavulela umuntu ekungasikade amazi imininingwana efihlwako yebulungelweni lakwakhe. (Yinye ipendulo kezingehla.) (2) 4.2.6 UmkaMaphupha ubegade angavikela ibhizinisakhe ngokuya ebulungelweni abawa bamsize ngokusebenzisa i- inthanethi/Bekangaya ebulungelweni malanga woke nakafuna ukubhadela abantu abakweledako nofana nakafuna ukukhupha imali. (Yinye ipendulo kezingehla.) (1) 4.2.7 Simveza amlingisi othemba abantu khulu ngombana bekungasikade azana noMfundisi uPizana/Simveza amlingisi osidlhayela ngombana nangabe bekangakamebeli imali le bekungenzeka bamngenele ngelinye ilanga bamthumbe bebamkatelele bona ayoyikhupha yoke imali. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.) (2) 4.2.8 Umtloli usiyelelisa bonyana singathembi umuntu esingamaziko, begodu singazi nalapho ahlala khona/Abafundisi bayaba ziingebengu. (Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 4.2.9 UPizana wenze isenzo esimbi ngombana umuntu kaZimu akakafaneli bona enze okuphambene nentando kaZimu kodwana akumangazi ngombana vele amalanga la ubugebengu obunengi butholakala ngemasondweni la iingebengu zisithela khona ngebizo lakaZimu. (Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 4.2.10 Indatjana le iveza ummoya wokudana ngombana umkaMaphupha ulobe yoke imali indodakwakhe ayitjhiyele umndeni/Ngombana kubazwise ubuhlungu abantu beMkhorosi ukugetjengwa ikoloyi mumuntu omfundisi njengoPizana. (2) [18] IMITLOMELO YESIGABA C: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P2 11 DBE/2018 SCE – Imemorandamu ISIGABA D: IINKONDLO UMBUZO 5: 'UMONA' – MS Ntuli 5.1 - Ummoya - Amanzi (2) 5.2 Ivumelwano-thoma. - Ngunyawo liphapha phezulu, - Nguhloko sithaya phasi. (2) 5.3 5.3.1 - Isingathekiso - isezura/isithiyeleli - Umqondophikisana (Yinye ipendulo kezingehla.) (1) 5.3.2 - Isenzasamuntu - Isezura/isithiyeleli. (Yinye ipendulo kezingehla) (1) 5.4 Imbongi ingathekisa umona nesirhulurhulu ngombana abantu abanomona izenzo zabo bayazifihla abazivezi tjhatjhalazi njengesirhulurhulu esikhamba ebusuku singafuni ukubonwa emini. (2) 5.5 Imbongi inqophe ukusihlathululela bona umuntu onomona wenza izinto eziphambe nezenziwa babantu. (2) 5.6 5.6.1 Uthatha izinto zabantu, abhalelwe kuzenzela zakhe. (1) 5.6.2 Uhlala aqale bona abantu benzani kodwana angakuthabeli lokho abakwenzako. (1) 5.7 C/Isenzasamuntu (1) 5.8 Ubungozi bokuba mumuntu onomona kukobana angeze waphumelela epilweni ngombana uhlala uqale khulu ipumelelo yabanye abantu bewulahlekelwe mnqopho wepilwakho/Kukobana ugcina ungasabathandi abantu ulwa nabo ngaphandle kwesizathu. (Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 5.9 Imbongi ekondlweni izwakalisa ummoya wokudana idaniswa zizenzo ezimbi ezenziwa mumuntu onomona simuzwa nakathi ''Nguhliziyo ekulu umafela ngendeni. Sihlub' abany' iimpiko. (2) [17] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P2 12 DBE/2017 SCE – Imemorandamu UMBUZO 6: 'IINDAWULA' - MS Ntuli 6.1 Emini ayazilandula/ayaziphika. (1) 6.2 Amathambo. (1) 6.3 - Zihlola ipilo yabaphilako. (1) - Ziveza umbulali. (1) 6.4 Zirhubhulula abantu abaneehliziyo ezimbi abangafuni ukubona omunye umuntu enza into ehle/anento ehle. (Enye nenye pendulo ezwakalako izakwamukelwa.) (2) 6.5 'Mathambo akhulunyelwa ngabawaziko'. (1) 6.6 Imbongi inqophe ukusitjela bona kesinye isikhathi iindawula ziyakghona ukwenza abantu abaziinhlobo/abaziinini abaloyi. (1) 6.7 Uzokuhlangana nobudisi bokugetjengwa ngilabo abanganalwazi elipheleleko lokusebenzisa iindawula ngombana iinyanga ezinengi namhlanjesi zizithandela imali. (Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 6.8 Singathekiso imbongi ihlathulula bona iindawula zibukhali ziyakhomba azikhethi umngani/isihlobo . (2) 6.9 Imbongi ifuna ukulimukisa abantu bona iindawula ziyindlela yemvelo yokurhubhulula kodwana zikhamba ziba nobutjhapha obudala ipi phakathi kwamalunga womndeni nokuthi isizo lazo lifitjhani kubangcono ukuthembela kuZimu. (2) 6.10 Kuyamukeleka ngombana amanye amalwele aphethe iinguli ngeembhedlela abodorhodera besikhuwa abakghoni ukuwabona begodu akalapheki ngeenhlahla zesikhuwa. Akwamukeleki ngombana ezinye zeenhlahla ezisetjenziswa ziinyanga azikahlolwa bezaqinisekiswa bona zizilungele iinguli/azinasilinganiso sokobana isiguli kufanele sisele kangangani. (Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 6.11 Imbongi iphumelele ukusebenzisa amagama anembako ukusethulela ummongondaba wekondlo le ekukusetjenziswa kweendawula, ubuhle nobumbi bazo emphakathini. Imbongi ithi zinamehlo zinganawo, zihlola ipilo yabaphilako, ziveza umbulali njll. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.) (2) [18] IMITLOMELO YESIGABA C: 35 INANI LOKE: 70 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele FAL

View all