You're offline
Skip to content
Memorandum

IsiNdebele FAL P3 May June 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf

Subject: Isindebele FalGrade 12201817 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) 2018 IMEMORANDAMU IMITLOMELO: 100 Imemorandamu le inamakhasi ali-18. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 2 DBE/2018 SCE – Imemorandamu ISIGABA A: AMATHEKSTHI WOKUZITLAMELA (AMA-ESEYI) UMBUZO 1 1.1 I-eseyi Ecocako (Narrative) Isehlakalo esagcina sakhe ikusasa lami. Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka kuye, akhe wasibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Kuqakathekile ukobana nanyana umfundi ayisusela ehloko i-eseyakhe kube yi-eseyi ekholwekako. Ngokuvamileko umtloli we-eseyi ecocako usebenzisa isikhathi esidlulileko. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi: • Isigaba esisingeniso kufanele simdose/silulubeze umfundi we-eseyi. • I-eseyi ecocako kufanele ikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela. • I-eseyi ecocako kufanele itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko. • Umuntu otshwaya i-eseyi le kufanele alangazelele ukuzwa okulandelako bekube sekugcineni. • Ukucoca okuyipumelelo kubonakalisa tjhatjhalazi imizwa efana neyokubona, yokuzwa, yokunambitha, yokuthintana nephunga. • I-eseyi enesiphetho esingakajayeleki yihle kunaleyo enesiphetho esisepepeneneni begodu esilindelekileko. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Ukuvakatjhela indawo yokuzithabisa nabangani. - Ukukhuluma amala ekhaya. - Ukusela utjwala. - Ukuthandana nesokana. - Ukuba sidisi nokukhulisa umntwana. Tjheja: Le eseyi ingaba ngehlathululako godu. [50] 1.2 I-eseyi Ehlathululako (Descriptive) 'Abantu abanengi bangena baphume epilwenakho kodwana abangani batjhiya umtlhala.' Le yi-eseyi lapho umtloli afuze ahlathulule ubujamo obuthileko, umuntu othileko nofana indawo ethileko. Njengombana nesihloko sitjho, kufanele umtloli we-eseyi le asebenzise amagama ahlathululako khudlwana. Ngale kwalokho, umtloli usebenzisa khulu ilimi elisesikhathini sanje. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 3 DBE/2018 SCE – Imemorandamu Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi: • Otlolako kufanele ayelele ekutheni akhethe isihloko asazi kuhle. Isizathu kukobana kuba budisi ukuhlathulula into onganalwazi elipheleleko ngayo. • Otlolako kufanele akhethe ngokuyelela amagama nobujamo bokukhuluma. • Amagama asetjenziswa ngotlolako kufanele akhe isithombe esikhanya bha. • Otlolako angasebenzisa iinthombe-ngqondo zokubona, zokurhogela, zokuzwa, zobumnandi nezokuthinta ukuze zimsize ukwenza akuhlathululako kukhanye bha. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Ukuphila hlangana nabantu. - Ukuthola iiyeleliso ezahlukahlukeneko. - Ukuthola isekelo elitlhogekako. - Ukuphumelela eemfundweni. - Ukuthola umsebenzi othe tjha. Tjheja: Le eseyi ingaba ngecocako godu. [50] 1.3 I-eseyi Ehlathululako (Descriptive) Umthelela womvumo wesimanjemanje ebantwini abatjha. Le yi-eseyi lapho umtloli afuze ahlathulule ubujamo obuthileko, umuntu othileko nofana indawo ethileko. Njengombana nesihloko sitjho, kufanele umtloli we-eseyi le asebenzise amagama ahlathululako khudlwana. Ngale kwalokho, umtloli usebenzisa khulu ilimi elisesikhathini sanje. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi: • Otlolako kufanele ayelele ekutheni akhethe isihloko asazi kuhle. Isizathu kukobana kuba budisi ukuhlathulula into onganalwazi elipheleleko ngayo. • Otlolako kufanele akhethe ngokuyelela amagama nobujamo bokukhuluma. • Amagama asetjenziswa ngotlolako kufanele akhe isithombe esikhanya bha. • Otlolako angasebenzisa iinthombe-ngqondo zokubona, zokurhogela, zokuzwa, zobumnandi nezokuthinta ukuze zimsize ukwenza akuhlathululako kukhanye bha. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Ummoya wokungahloniphi. - Ukwembatha ngendlela engamukelekiko. - Ukungasabi ukukhuluma ihlamba. - Ukugida kuphakanyiswe imilenze. - Ukuba sigqila sawo. Tjheja: Le eseyi ingaba ngecocako godu. [50] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 4 DBE/2018 SCE – Imemorandamu 1.4 I-eseyi Emahlangothimabili/Emadanisako (Discursive) Itheknoloji ingumasiza abulale. I-eseyi le ihlobene khulu ne-eseyi ephikisako. Okufanako kukuthi kiyo yomibili imihlobo le, otlolako ubeka imibonwakhe. Umehluko okhona kukuthi e-eseyini emahlangothimabili otlolako kulindeleke bona atlole ngemibono yomibili. Silindele bona asivezele ubuhle nobumbi bento atlola ngayo. Okumnandi ngomhlobo lo we-eseyi kukobana otlolako utjhiyela ofundako ekutheni azikhethele yena isiqunto sokobana ngiliphi ihlangothi abona lingcono kunelinye. Umtloli angafikelela esiphethweni esithileko ekugcineni kwe-eseyakhe kodwana imibono evumako nephikako kufanele yethulwe ngokulinganako e-eseyini. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi: • Umtlolo kumele uzwakale begodu ungathathi ihlangothi. • Kumele kuvezwe iintatimende ezizwakala kuhle. • Kilomhlobo we-eseyi otlolako uveza ngobuhle nangobumbi bento ethileko anikelwe yona esihlokweni. • Unikela amaphuzu avumelana nesihloko nalawo aphikisana naso. [Otlolako kufanele aveze kokubili, ubuhle nobumbi bethekhnoloji]. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: Ubuhle - Ukutholakala kwelwazi lula. - Iimfundo ezitholakalako. - Imisebenzi seyenzeka lula. - Iindlela zokuthintana. - Ukongiwa kwesikhathi. Ubumbi - Ukubulala. - Ikhuthaza ubuvila. - Ithuwelelisa ubugebengu. - Yenza abantu bangasazibandula. - Ifundisa ukuziphatha okungakalungi. - Abantwana babukela zomseme. [50] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 5 DBE/2018 SCE – Imemorandamu 1.5 I-eseyi Ephikisako/Ehlangothilinye (Argumentative) Asisekho isidingo somtjhado esikhathini sanamhlanje. I-eseyi ephikisako ifuna otlolako athome ngokukhetha ihlangothi esihlokweni atlola ngaso. Otlolako angakhetha ukuvumelana nesihloko nofana aphikisane naso. Umbono womtloli kumele ukhanye kusukela ekuthomeni bekube sekugcineni kwe-eseyakhe. I-eseyi le yethula lokho okusengqondweni yomtloli. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi: • Otlolako kumele athome ngokuthi akhethe ihlangothi azokutlola ngalo. • Otlolako kumele anikele amaphuzu amanengi anabe ukusekela imibonwakhe. • Otlolako kumele ahlale emaphuzwini NOFANA aphikise isitatimende. • Lomhlobo we-eseyi uphethe imibono yomtloli kwaphela ngalokho kumele uphakamise imibono eqinileko. • Ilimi elinezwelomagama lingahle lithinte imizwa kodwana kumele libe nehlonipho. • Isiphetho kumele sibe sitatimende somtloli esinamandla, esikhanyako nesanelisako. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: Abavumelana nesihloko. - Ukuqakatheka kokukghona ukuzijamela. - Ukutjhadela imali. - Ukutlhorisana kwabatjhadileko nabentwana. - Ukungasathembani. - Ukuphulwa kwesifungo esenziwako. Abaphikisana nesihloko. - Ukuba khona kwethando leqiniso. - Ukuqakatheka kokuba nomndeni. - Ukwazi kwabantwana imvelaphi yabo. - Ukwandisa ubuhlobo. - Ukuba nomphakathi ophilileko. [50] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 6 DBE/2018 SCE – Imemorandamu 1.6 1.6.1 Kilesisithombe umfundi angatlola nanyana ngiwuphi umhlobo we- eseyi. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-eseyi ovezwa ngotlolako bese utshwaya ngokulandela amaphuzu alindeleke ngaphasi kwalowo mhlobo we-eseyi ngokuqala kilo mhlahlandlela. Kilesisithombe kubonakala abantu abakhubazekileko badlala ibhola erarhwako. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Umdlalo webholo erarhwako. - Ukuphumelelisa ibhudango onalo. - Ukuqakatheka kwesekelo elivela ebantwini abangakakhubazeki. - Ukwamukela ubujamo bakho. - Ukuba nebonelo phambili. [50] 1.6.2 Kilesisithombe umfundi angatlola nanyana ngiwuphi umhlobo we- eseyi. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-eseyi ovezwa ngotlolako bese utshwaya ngokulandela amaphuzu alindeleke ngaphasi kwalowo mhlobo we-eseyi ngokuqala kilo mhlahlandlela. Kilesisithombe kubonakala iinkoloyi ezilinga ukukhamba endleleni eneenkhukhula ngemva kokuna kwezulu. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Ukuna kwezulu elineewuruwuru. - Ubungozi bokurhurhulwa mamanzi. - Ukumotjhakala kweenkoloyi. - Ukumotjhakala kweendlela. - Iingozi zendlela ezibangwa kukuna khulu kwezulu. [50] 1.6.3 Kilesisithombe umfundi angatlola nanyana ngiwuphi umhlobo we- eseyi. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-eseyi ovezwa ngotlolako bese utshwaya ngokulandela amaphuzu alindeleke ngaphasi kwalowo mhlobo we-eseyi ngokuqala kilo mhlahlandlela. Kilesisithombe kubonakala izandla ziphethe iincwadi. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Isipho esiyifundo. - Ukuqakatheka kokufunda. - Ipumelelo elethwa yifundo. - Ukuthola ilwazi. - Ifundo iba lilifa elingapheliko. [50] IMITLOMELO YESIGABA A: 50 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 7 DBE/2018 SCE – Imemorandamu ISIGABA B: AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA UMBUZO 2 2.1 INCWADI YOBUNGANI. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa incwadi yobungani: • Kufanele ibe nesiphande sinye, sitlolwe ngokujayelekileko esandleni sokudla. Isiphande sotlolako asibe nelanga elitlolwe ngesiNdebele isib: Janabari/Tjhirhweni ingasi ngesiNgisi. • Itlolelwa umuntu owazekako, kungaba mnganakho, umnakwenu, umzawakho, njll. • Kunesilotjhiso esiphakamisa ibizo lomuntu omtlolelako. Isib. Jabulile, Mma, Baba, njll. • Kufuneka esingenisweni aveze umnqopho wokutlola incwadi leyo ngobufitjhani. Isingeniso singaba mumutjho munye kufika kemithathu ubunengi. Akucocwa iindaba ezinengi lapha. • Kufuneka bona otlolako ahlathulule ngokuzeleko emzimbeni ihloso yokutlola kwakhe incwadi ngamaphuzu azwakalako nakhambisana nesihloko anikelwe sona. • Kumele ibe nesilayeliso; isib. Ubalotjhise boke ekhaya/Ngilotjhisela kibo boke abangaziko ngapho; njll. • Ekugcineni kumele utlole isiphetho, isib. Ngimi umnganakho/Ngimi umntwanakho/Ngimi umzawakho/Ngimi, bese kuthi ngaphasi kwesiphetho utlole igama lakho. Lokhu kwenzelwa ukobana loyo otlolelweko azi kuhle bona utlolelwe ngubani. Isibongo akufuneki ukobana usitlole ngombana niyazana nabantu obatloleleko. [30] 2.2 UMLANDO KAMUFI Nakutlolwa umlando ngomufi, kuthonywa ngesihloko esibonakalako esinamagamakhe apheleleko, bese kutlolwa koke-ke lokhu esele sikubale ngenzasi. Ekugcineni kungaphethwa ngomutjho omfitjhani wokumlayelisa, njengokuthi: Lala uphumule, Mgwezani, nofana IKosi ayikuphe umphumulela wafuthi nanyana-ke ngamanye amagama anehlonipho. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa umlando kamufi: Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Isihloko esiveza amagamakhe apheleleko. - Amagamakhe apheleleko. - Ilanga abelethwa ngalo. - Ubelethwa bobani. - Wabelethelwa kuyiphi indawo (Tjheja: Akungatlolwa igama lesibhedlela). - Imithombo yefundo asele adlule kiyo. - Akuzuzako eemfundweni zakhe. - Iindawo asebenze kizo. - Iinkhundla azifunyanako. - Ilanga akhambe ngalo ephasini. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 8 DBE/2018 SCE – Imemorandamu (Tjheja: Akungatlolwa unobangela wokuhlongakala, kodwana khunye kwalokhu; Webiwe ngunokufa, lokha nakahlongekele ngengozi yekoloyi, uhlongakele ngemva kokugula isikhathi esifitjhani nanyana eside). - Umndenakhe awutjhiyileko ephasini njengomyenakhe nofana ukosikazi, abentwana, ababelethi, iinzukulu, nabanye ahlobana nabo ngokweengazi. (Tjheja: Akungatlolwa amabizo weenini azitjhiyileko). [30] 2.3 I-AJENDA NAMAMINITHI WOMHLANGANO Amaminithi womhlangano asirhunyezo salokho okwakukhulunywa ngakho ngomlomo emihlanganweni. Atlolwa abekwe ngehloso yokubulunga okwakhulunywako kwavumelanwa ngakho ekutheni kungalibaleki, kungalahleki, neenqunto zibulungeke. Loyo otlola amaminithi kufuze atjhejisise ukuthi akatloli koke okukhulunywa emihlanganweni, kodwana kutlolwa iimphakamiso neenqunto. Amagama walabo abathule iimphakamiso nalabo abasekelileko kuyenzeka atlolwe. Akukafaneli bona loyo otlola amaminithi atlole ukuphaphalaza, ukuphikisana, ukudelela nofana ukurarana. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaya i-ajenda namaminithi womhlangano: 1. Ukuvula. 2. Ukwamukelwa. 3. Abakhona nabancancabezileko. 4. Ukufundwa kamaminithi. 5. Okuvele emaminithini. 6. Iinkulumo zelanga. 7. Iinqunto ezithethweko. 8. Ilanga lomhlangano olandelako. 9. Ukuvala. [30] 2.4 I-INTHAVYU/UKUHLUNGA Le yikulumo eba hlangana nabantu ababili abakhuluma ngento ethileko. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaya i-inthavyu/ukuhlungwa: - Akutlolwe amagama wesikhulumi ngasinye. - Akutlolwe ikholoni ngemva kwamagama wabantu abakhulumako. - Amagama walabo abakhulumako akatlolwe ngesandleni sesincele, abe mafitjhani nesibongo singasetjenziswa. - Akutlolwa litho ngaphasi kwamagama walabo abakhulumako. - Kumele kube nesingeniso. (Akulotjhisanwa, esingenisweni kulapho kwethulwa khona indaba ekuzokukhulunywa ngayo nokobana kuzabe kukhuluma abobani). - Kumele kube nomzimba, nesiphetho. [30] Abafundi bangafaka hlangana lokhu okulandelako: - Ilwazi olifumeneko. - Ukuthola umfundalize okuvulela amathuba wokuya phetjheya. - Amalungiselelo wokuyokufunda ngaphetjheya. - Ukulungiselela iimfundo oyozenza ngaphetjheya. - Ukulungiselela indawo yokuhlala. IMITLOMELO YESIGABA B: 30 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 9 DBE/2018 SCE – Imemorandamu ISIGABA C: AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA UMBUZO 3 3.1 IKARADA LESIMEMO Lokha umuntu azokuba nomnyanya othileko kudingeka ukobana ameme abantu, khulukhulu labo abatjhidelene naye nalabo abaqakatheke khulu ekwenzeni umnyanyakhe ube yipumelelo. Singabala iminyanya efana nemitjhado, ukuvula amatje wesikhumbuzo, ukukhulisa abentwana babentazana nababesana, nokhunye. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa ikarada lesimemo: • Omemako. • Abamenywako. • Ihloso yesimemo. • Ilanga. • Isikhathi. • Indawo. • Indlela yokwembatha. • Imininingwana yokuthintana. [20] 3.2 IDAYARI/UMALANGENI Idayari yincwajana la umuntu atlola khona izehlakalo eziphathene nepilwakhe, izinto eziqakathekileko afisa ukuzikhumbula, nokhunye. Abanye idayari bayithiya igama layo, isibonelo 'Kunje-ke Emhlabeni!' Nakhu okuqakathekile ngedayari: Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa umalangeni/idayari: • Kumele oyitlolako atlole ilanga phezulu. • Kumele itlolwe ngelimi lomuntu okhulumako. • Kumele itlolwe ibe sesikhathini sanje. • Kuyenzeka godu itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko. • Kanti kungenzeka begodu itlolwe ibe sesikhathini esizako. • Kumele kutlolwe iingaba ezifitjhani. • Kusetjenziswa ilimi elitjhaphulukileko. [20] 3.3 IINKOMBA ZENDLELA Epilweni kuyenzeka umuntu akhambele endaweni angayaziko okudingeka ukobana abuze indlela ebantwini ahlangana nabo. Umuntu olayela omunye indlela usebenzisa iinkomba zendlela ukulayela. Umnqopho weenkombandlela kutjengisa umuntu othile indlela nanyana indawo ethile ekumele aye kiyo. Kungaba yindlela eya emzini othileko, emsebenzini, esikolweni, eposini, lapho kukhwelwa khona iimphaphamtjhini, njalonjalo. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 10 DBE/2018 SCE – Imemorandamu Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa iinkomba zendlela: Ukuze ukulayela nokulayelwa kube lula kumele – • Kuvele iindlela umuntu azozikhamba. • Kuvele amagama weendawo umuntu azokudlula kizo. • Kuvele amagama wemilambo umuntu azoyiwela, iintaba azokudlula kizo njalonjalo. • Umuntu olayelwako kumele alalelisise kuhle ukuze athole lapho aya khona. • Lowo olayela omunye asebenzise ilimi elinqophileko, elingazokudida lowo olayelwako. [20] IMITLOMELO YESIGAB C: 20 INANI LOKE: 100 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 11 DBE/2018 SCE – Imemorandamu ISIGABA A: IRUBHRIKHI YOKUTSHWAYA/YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 IMITLOMELO] TJHEJA • Sebenzisa irubhrikhi njalo nawutshwaya isigabesi. • Amamaksi kusukela e-0–50 ahlukaniswe ngamazinga weentlhadlhuli ama-5. • Okumunyethweko, iqhinga leIimi nesitayela, lelo nalelo kghono lesitlhadlhuli lihlukaniswe ngezinga eliphezulu neliphasi. • Isakhiwo asithintwa lizinga eliphezulu namkha eliphasi. IRUBHRIKHI YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 AMAMAKSI] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani OKUMUNYETHWEKO 27–30 22–23 15–17 9–11 3–5 NOKUHLELA -Ukuphendula -Iimpendulo ezihleleke -Ukuphendula -Ukuphendula -Ukuphendula okudluleleko. kuhle; ezikhambelana okwanelisako. okungakajami okuphume endleleni Izinga eliphezulu (Ukuphendula) -Imiqondo khulu begodu -Imiqondo ndawonye. khulu. Ukuhleleka kwemiqondo ehlakaniphileko, evusa ezimnandi, ekhambelanako -Imiqondo engakacaci. -Imiqondo erarako yokuhlela imiqondo netjengisa kunobufakazi nokukhula nekholisako. -Ubufakazi obuncani nengakanqophi. Ukulemuka umnqopho, ukukhula. okubonakalako. -Kunokuhleleka bokuhleleka -Imiqondo engakahleleki abamukelilwazi -Ukuhleleka -Isingeniso, umzimba okulingeneko nokukhambelana. nengakhambelaniko. nobujamo. okudluleleko nesiphetho okuhleleke nokukhambelana nokukhambelana kuhle begodu nesihloko, umzimba 30 AMAMAKSI nesingeniso, umzimba okukhambelanako. nesiphetho nesiphetho. 24–26 18–21 12–14 6–8 0–2 -Ukuphendula -Ukuphendula -Ukuphendula -Ukuphendula -Ukuphendula isihloko okudluleleko kodwana okuhlelwe kuhle. okwanelisako kodwana okungakhambelaniko akukalingwa kutlhayela amatshwayo -Imiqondo ekarisako kunokungacaci. okukhulu. nokulingwa. Izinga eliphasi wendaba ehle nekhambelanako. -Iimiqondo -Imiqondo ayikahlangani -Imiqondo ngokudluleleko. -Isingeniso, umzimba iyakhambelana begodu engakhambelaniko -Imiqondo ekhulileko nesiphetho ezihleleke ngokulingeneko. ihlangahlangene. nengakafaneli. nenokuhlakanipha. kuhle -Kunokuhleleka -Abukho ubufakazi -Imiqondo -Isingeniso, umzimba nezikhambelanako. nokukhambelana bokuhlela. engakanqophi. nesiphetho ezihlelwe okulingeneko ngendlela edluleleko. kwesingeniso, umzimba nesiphetho. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 12 DBE/2018 SCE – Imemorandamu IRUBHRIKHI YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 AMAMAKSI] (IRAGELA PHAMBILI) Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani ILIMI, ISITAYELA 14–15 10–11 6–7 2–3 0 NOKU-EDITHA -Iphimbo, irejista, -Iphimbo, irejista, -Iphimbo, irejista, -Iphimbo, irejista, -Ilimi elingazwakaliko. Iphimbo, irejista, isitayela kanye isitayela kanye isitayela kanye isitayela kanye -Iphimbo, irejista, Izinga eliphezulu isitayela, ilwazimagama nelwazimagama nelwazimagama nelwazimagama nelwazimagama isitayela kanye okufanele umnqopho, elifanele ngokudluleleko elifanele khulu elifanele umnqopho, elingakafaneli nelwazimagama nobujamo. umnqopho, umnqopho, abamukelilwazi umnqopho, elingakafaneli khulu Ukukhethwa abamukelilwazi abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi umnqopho, kwamagama. nobujamo. nobujamo. -Ukusetjenziswa nobujamo. abamukelilwazi Ukusetjenziswa kwelimi, -Ilimi lithokozisa khulu. -Ilimi liyanemba begodu kwelimi okwethula -Ukusetjenziswa nobujamo. imithetjhwana, -Ihlelo nesipelinghi lisetjenziswe ihlathululo. kwelimi okusisekelo. -Ilwazimagama iimphumuzi, ihlelo, esinganamphoso ngokufaneleko. -Iphimbo elifaneleko. -Iphimbo elifaneleko. elitlhayela khulu lenza nesipelinghi. ezibonakalako. -Ihlelo nesipelinghi -Amaqhinga wokubuza -Ilwazimagama kube budisi ukuzwisisa -Itlanywe kuhle khulu. asinamphoso khulu. enzelwe ukugqamisa elitlhayela khulu. itheksthi. -Itlanywe kuhle. okumunyethweko. 15 AMAMAKSI 12–13 8–9 4–5 0–1 -Ilimi elihle -Ilimi lihle. -Ukusetjenziswa -Ukusetjenziswa ngokudluleleko begodu -Iphimbo elifaneleko. kwelimi okulingeneko okungakafaneli kwelimi. Izinga eliphasi linethonya. -Kuneemphoso okunokuhluka. -Ukungabi nomahluko -Akunamphoso zehlelo ezimbalwa zehlelo -Iphimbo elifaneleko emitjhweni. nesipelinghi nesipelinghi. ngokulinganako -Ilwazimagama elincani ezibonakalako. -Ibunjwe kuhle. nokusetjenziswa ngokusisekelo. -Yakhiwe ngekghono okutlhayelako elikhulu. kwamaqhinga wokubuza. ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 -Ukusungulwa -Imininingwana -Imininingwana -Amaphuzu amanye -Amaphuzu afunekako Amatshwayo okuqakathekileko isungulwe ekhambelanako anembako akhona. ayatlhayela. wetheksthi kwendaba. ngokukhambelanako. iveziwe. -Imitjho neengaba -Imitjho neengaba Ukwakhiwa kwesigaba -Imininingwana -Imitjho, iingaba -Imitjho, iingaba kuneemphoso. kuneemphoso nokwakhiwa komutjho edluleleko. kunikela umqondo. kwakhiwe kuhle. -Indaba isazwakala. -Indaba ayinamqondo. -Imitjho kanye -Indaba isanikela neengaba kwakheke umqondo 5 AMAMAKSI ngendlela edluleleko. IRENJI YAMAMAKSI 40–50 30–39 20–29 10–19 0–9 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 13 DBE/2018 SCE – Imemorandamu ISIGABA B: AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA SEBENZISA IRUBHRIKHI NJALO NAWUTSHWAYA ISIGABESI IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA WELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [30 AMAMAKSI] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakaneli OKUMUNYETHWEKO, 16–18 13–15 9–12 6–8 0–5 UKUHLELA -Ukuphendula -Ukuphendula okuhle khulu -Ukuphendula okulingeneko -Ukuphendula -Ukuphendula kutjengisa NESAKHIWO okudluleleko, okungaphezu okutjengisa ilwazi elihle okutjengisa ilwazi ngokusisekelo begodu ukungabikhona kwelwazi kwalokho okulindelweko. lamatshwayo wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi. kutjengisa ilwazi lamatshwayo wetheksthi. Ukuphendula nemibono: -Imiqondo ehlakaniphileko -Inqophile, -Akunakudzimelela lamatshwayo wetheksthi. -Akunakukhambelana Ukubuthelelwa nekhulileko. ayikaphumi esihlokweni nokukhambelana -Kunokunqopha kwemiqondo. kwemibono ukuze -Ilwazi elingeneleleko isekelwe kuhle ngendlela okulingeneko okukhona kodwana -Kunemininingwana kuhlelwe. lamatshwayo wetheksthi. enobukghoni begodu kokumunyethweko okunengi kuphambene. embalwa esekela Umnqopho, -Umtlolo unqophile. kunemininingwana esekela nemiqondo. -Imininingwana embalwa isihloko. abamukelilwazi, -Kunokukhambelana isihloko -Eminye imininingwana esekela isihloko ikhona. -Akakasebenzisi amatshwayo/imithetjhwan kokumunyethweko -Isakhiwo esifaneleko esekela isihloko ikhona. -Usebenzise imithetho imithetho efunekako a kanye nobujamo. nomqondo. esinokukhambelanako -Isakhiwo esifaneleko eqakathekileko ngendlela namkha isakhiwo. -Kuhlathululwe kuhle okuncazana. ngokulingeneko, kodwana embi. 18 AMAMAKSI begodu yoke kunokungakhambelaniko. -Kunobutjhapha imininingwana isekela obubonakalako. isihloko. -Isakhiwo esifaneleko nesinembako. ILIMI, ISITAYELA 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 KANYE NOKU-EDITHA -Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, -Iphimbo, irejista, Iphimbo, irejista, isitayela, ilwazimagama elifanele ilwazimagama kufanele ilwazimagama kufanele isitayela, ilwazimagama isitayela, ilwazimagama kufanele umnqopho, abamukelilwazi khulu umnqopho, umnqopho, abamukelilwazi kufanele kancani akukhambelani umnqopho/umphumela/ kanye nobujamo. abamukelilwazi kanye kanye nobujamo. umnqopho, nomnqopho, abamukelilwazi -Kuyanemba ngokwehlelo nobujamo. -Zikhona iimphoso Zehlelo. abamukelilwazi kanye abamukelilwazi kanye kanye nobujamo. begodu kwakhiwe kuhle. -Ihlelo linemba -Ilwazimagama elifaneleko. nobujamo. nobujamo. Ukusetjenziswa kwelimi -Akunamphoso. ngokwekghono elithileko -Iimphoso azilimazi -Ihlelo elingakafaneli -Kuzele iimphoso begodu kanye nemithetjhwana. begodu lakhiwe kuhle. ihlathululo. elinemphoso ezimbalwa. akuzwisisakali. Ukukhethwa -Ilwazimagama elihle khulu. -Ilwazimagama -Ilwazimagama kwamagama. -Akunamphoso. elitlhayelako. alikawufaneli umnqopho. Ukusetjenziswa -Ihlathululo ivimbekile. -Ihlathululo ayizwakali kwamatshwayo kanye kwamambala. nesipelinghi. 12 AMAMAKSI IRENJI YAMAMAKSI 24–30 18–23 14–17 6–13 0–5 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 14 DBE/2018 SCE – Imemorandamu ISIGABA C: AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA SEBENZISA IRUBHRIKHI NJALO NAWUTSHWAYA ISIGABESI IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA WELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [20 AMAMAKSI] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakaneli OKUMUNYETHWEKO, 9–12 7–8 5–6 3–4 0–2 UKUHLELA NESAKHIWO -Ukuphendula okudluleleko, -Ukuphendula okuhle khulu -Ukuphendula okulingeneko -Ukuphendula -Ukuphendula kutjengisa okungaphezu kwalokho okutjengisa ilwazi elihle okutjengisa ilwazi ngokusisekelo begodu ukungabikhona kwelwazi Ukuphendula kanye okulindelweko. lamatshwayo wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi. kutjengisa ilwazi lamatshwayo wetheksthi. nomqondo: -Imiqondo ehlakaniphileko -Inqophile, ayikaphumi -Akunakudzimelela lamatshwayo wetheksthi. -Akunakukhambelana Ukuhlelwa kwemiqondo; nekhulileko. esihlokweni isekelwe kuhle nokukhambelana -Kunokunqopha okukhona kwemiqondo. amatshwayo/imithetjhwana -Ilwazi elingeneleleko ngendlela enobukghoni okulingeneko kodwana okunengi -Kunemininingwana kanye nobujamo. lamatshwayo wetheksthi. begodu kunemininingwana kokumunyethweko kuphambene. embalwa esekela isihloko. -Umtlolo unqophile. esekela isihloko. nemiqondo. -Imininingwana embalwa -Akakasebenzisi imithetho 12 AMAMAKSI -Kunokukhambelana -Isakhiwo esifaneleko -Eminye imininingwana esekela isihloko ikhona. efunekako namkha kokumunyethweko esinokukhambelana esekela isihloko ikhona. -Usebenzise imithetho isakhiwo. nomqondo. okuncazana. -Isakhiwo esifanele eqakathekileko ngendlela -Kuhlathululwe kuhle begodu ngokulingeneko, kodwana embi. yoke imininingwana isekela kunokungakhambelaniko. -Kunobutjhapha isihloko. obubonakalako. -Isakhiwo esifaneleko nesinembako. ILIMI, ISITAYELA NOKU- 7–8 5–6 4 3 0–2 EDITHA -Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, isitayela, ilwazimagama elifanele ilwazimagama kufanele ilwazimagama kufanele ilwazimagama kufanele ilwazimagama Iphimbo, irejista, isitayela, umnqopho, abamukelilwazi khulu umnqopho, umnqopho, abamukelilwazi kancani umnqopho, akukhambelani ilwazimagama elifanele kanye nobujamo. abamukelilwazi kanye kanye nobujamo. abamukelilwazi kanye nomnqopho, umnqopho, -Kuyanemba ngokwehlelo nobujamo. -Zikhona iimphoso nobujamo. abamukelilwazi kanye nokumunyethweko; begodu kwakhiwe kuhle. -Ihlelo linemba zehlelo. -Ihlelo elingakafaneli nobujamo. Ukusetjenziswa kwelimi -Akunamphoso. ngokwekghono elithileko -Ilwazimagama elifaneleko. elinemphoso ezimbalwa. -Kuzele iimphoso begodu nemithetjhwana; begodu lakhiwe kuhle. -Iimphoso azilimazi -Ilwazimagama akuzwisisakali. Ukukhethwa kwamagama; -Ilwazimagama elihle khulu. ihlathululo. elitlhayelako. -Ilwazimagama Ukusetjenziswa -Akunamphoso. -Ihlathululo ivimbekile. alikawufaneli umnqopho. kwamatshwayo -Ihlathululo ayizwakali nesipelinghi kwamambala. 8 AMAMAKSI IRENJI YAMAMAKSI 16–20 13–15 9–12 6–8 0–5 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 15 DBE/2018 SCE – Imemorandamu Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 16 DBE/2018 SCE – Imemorandamu Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 17 DBE/2018 SCE – Imemorandamu Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Verified matching documents

The question paper, memo or addendum that belongs with this document.

Published documents with matching subject and grade metadata.

Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

More from Grade 12 Isindebele Fal

Explore more published documents in this catalogue.

View all
Grade 12 · Isindebele Fal · 2018 · NSC June Exam · Memorandum · Paper 3 · isindebele | Hlayiso | Hlayiso