Skip to content

isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2016 Memo

MemorandumisiNdebele FALGrade 12201617 pages

Grade 12 isiNdebele FAL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2016, 17 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2016

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) 2016 IMEMORANDAMU IMITLOMELO: 100 Imemorandamu le inamakhasi ali-17. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 2 DBE/2016 SCE–Imemorandamu ISIGABA A: AMATHEKSTHI WOKUZITLAMELA (AMA-ESEYI) UMBUZO 1 1.1 I-eseyi Ecocako (Narrative) Amaqhinga enziwa mNyango wezeFundo ukuqinisekisa bona woke umuntu uthola ithuba lokufunda. Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka kuye, akhe wasibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Kuqakathekile ukobana nanyana umfundi ayisusela ehloko i-eseyakhe kube yi-eseyi ekholwekako. Ngokuvamileko umtloli we-eseyi ecocako usebenzisa isikhathi esidlulileko. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi: • Isigaba esisingeniso kufanele simdose/silulubeze umfundi we-eseyi. • I-eseyi ecocako kufanele ikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela. • I-eseyi ecocako kufanele itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko. • Umuntu otshwaya i-eseyi le kufanele alangazelela ukuzwa okulandelako bekube sekugcineni. • Ukucoca okuyipumelelo kubonakalisa tjhatjhalazi imizwa efana neyokubona, yokuzwa, yokunambitha, yokuthintana nephunga. • I-eseyi enesiphetho esingakajayeleki yihle kunaleyo enesiphetho esisepepeneneni begodu esilindelekileko. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Isizo elifunyanwa bafundi eenkolweni zamazinga aphasi naphezulu wezefundo. - Isizo elifunyanwa bafundi emazikweni aphezulu wezefundo. - Ukuqalelelwa kwabafundi abangazange baphumelele igreyidi letjhumi nambili. - Ukuqalelelwa kwabantu abadala abangazange bathole ithuba lokufunda nabasakhulako. Tjheja: I-eseyi le ingaba ngehlathululako godu. [50] 1.2 I-eseyi Ehlathululako (Descriptive) Engikubone kwenzeka nangivakatjhele eminyangweni neendaweni zakarhulumende eziphakela isizo emphakathi. Le yi-eseyi lapho umtloli afuze ahlathulule ubujamo obuthileko, umuntu othileko nofana indawo ethileko. Njengombana nesihloko sitjho, kufanele umtloli we- eseyi le asebenzise amagama ahlathululako khudlwana. Ngale kwalokho, umtloli usebenzisa khulu ilimi elisesikhathini sanje. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 3 DBE/2016 SCE–Imemorandamu Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi: • Otlolako kufanele ayelele ekutheni akhethe isihloko asazi kuhle. Isizathu kukobana kuba budisi ukuhlathulula into onganalwazi elipheleleko ngayo. • Otlolako kufanele akhethe ngokuyelela amagama nobujamo bokukhuluma. • Amagama asetjenziswa ngotlolako kufanele akhe isithombe esikhanya bha. • Otlolako angasebenzisa iinthombe-ngqondo zokubona, zokurhogela, zokuzwa, zobumnandi nezokuthinta ukuze zimsize ukwenza akuhlathululako kukhanye bha. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Ubudisi iingulani ezihlangebezana nabo ematlinigi neembhedlela. - Ukungatjhejwa nawuvakatjhele iindawo zakarhulumendezi. - Ukudosa emhlweni kwabodorhodera nokutlhayela kwabo. - Ukutlhayela nokuphuka kweenthuthi zeminyangweni ehlukahlukeneko karhulumende. [50] 1.3 I-eseyi Evezako/Eveza Imizwa Yomtloli (Reflective) 'Ngadlala ngamathuba, qala namhlanje bona ngikuphi.' Le yi-eseyi lapho otlolako aba nombono bese unikela imizwakhe. I-eseyi le itjhegeza ibuyele emva esehlakalweni esakhe senzeka. Otlolako-ke kulapho abeka khona imibonwakhe ngokwenzakalako, abeke tjhatjhalazi okuhle neemphoso bese uthatha iinqunto ngokuthi ubona kufanele kwenziweni ukutjhugulula ubujamo balokho esikhathini esizako. Umhlobo lo wendaba sivame ukuwubona emitlolweni ema-eseyi, la otlolako abeka umbonwakhe ngesihloko esithileko. Akutjho bonyana akutjhoko kuliqiniso kodwana ngilokho akucabangako ngabantu, ngesintu nofana ngepilo nje. Lokho akubekako kuhle kusekelwe ngamaqiniso ukuze kungamdondisi loyo ozokufunda i-eseyi leyo. I-eseyi enje ingaveza ukujiya kwengqondo yaloyo otlolako begodu abanengi bayithatha njengeqiniso lamambala. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi: • I-eseyi evezako iveza imizwa yomtloli. • Imizwa nokuthatheka kwehliziyo kudlala indima eqakatheke khulu e- eseyini le. • Ihlangothi elikhulu le-eseyi lingaba ngelihlathululako. Ukuhlathululokhu kufanele kukhanye begodu kuveze imizwa nalokho okusengqondweni yaloyo otlolako. • Imibono/Imicabango/Imizwa eveziweko kufanele yembule iqiniso nendima ethathwa ngotlolako. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Ngiwaphi amathuba adlala ngawo. - Ngiziphi izinto ezimenza azisole. - Izinga lepilo asele akilo namhlanje. - Isiqunto asithetheko ngobujamo akibo. [50] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 4 DBE/2016 SCE–Imemorandamu 1.4 I-eseyi evezako/Eveza Imizwa Yomtloli (Reflective) Ngizibona ngifumene ithuba lesibili epilweni. Le yi-eseyi lapho otlolako aba nombono bese unikela imizwakhe. I-eseyi le itjhegeza ibuyele emva esehlakalweni esakhe senzeka. Otlolako-ke kulapho abeka khona imibonwakhe ngokwenzakalako, abeke tjhatjhalazi okuhle neemphoso bese uthatha iinqunto ngokuthi ubona kufanele kwenziweni ukutjhugulula ubujamo balokho esikhathini esizako. Umhlobo lo wendaba sivame ukuwubona emitlolweni ema-eseyi, la otlolako abeka umbonwakhe ngesihloko esithileko. Akutjho bonyana akutjhoko kuliqiniso kodwana ngilokho akucabangako ngabantu, ngesintu nofana ngepilo nje. Lokho akubekako kuhle kusekelwe ngamaqiniso ukuze kungamdondisi loyo ozokufunda i-eseyi leyo. I-eseyi enje ingaveza ukujiya kwengqondo yaloyo otlolako begodu abanengi bayithatha njengeqiniso lamambala. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi: • I-eseyi evezako iveza imizwa yomtloli. • Imizwa nokuthatheka kwehliziyo kudlala indima eqakatheke khulu eseyini le. • Ihlangothi elikhulu le-eseyi lingaba ngelihlathululako. Ukuhlathululokhu kufanele kukhanye begodu kuveze imizwa nalokho okusengqondweni yaloyo otlolako. • Imibono/Imicabango/Imizwa eveziweko kufanele yembule iqiniso nendima ethathwa ngotlolako. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Isehlakalo esamvelelako. - Abonobangela besehlakalo. - Isifundo asitholileko. - Igadango alithetheko mayelana nepilwakhe. Tjheja: I-eseyi le ingaba ngehlathululako godu. [50] 1.5 I-eseyi Emahlangothimabili/Emadanisako (Discursive) Ubuhle nobumbi bokuba nesisebenzi emndenini. I-eseyi le ihlobene khulu ne-eseyi ephikisako. Okufanako kukuthi kiyo yomibili imihlobo le, otlolako ubeka imibonwakhe. Umehluko okhona kukuthi e-eseyini emahlangothimabili otlolako kulindeleke kobana atlole ngemibono yomibili. Silindele kobana asivezele ubuhle nobumbi bento atlola ngayo. Okumnandi ngomhlobo lo we-eseyi kukobana otlolako utjhiyela ofundako ekutheni azikhethele yena isiqunto sokobana ngiliphi ihlangothi abona lingcono kunelinye. Umtloli angafikelela esiphethweni esithileko ekugcineni kwe- eseyakhe kodwana imibono evumako nephikako kufanele yethulwe ngokulinganako e-eseyini. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 5 DBE/2016 SCE–Imemorandamu Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi: • Umtlolo kumele uzwakale begodu ungathathi ihlangothi. • Kumele kuvezwe iintatimende ezizwakala kuhle. • Kilomhlobo we-eseyi otlolako uveza ngobuhle nangobumbi bento ethileko anikelwe yona esihlokweni. • Unikela amaphuzu avumelana nesihloko nalawo aphikisana naso. [Otlolako kufanele aveze kokubili, ubuhle nobumbi bokuba nesisebenzi emndenini]. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: Ubuhle - Umndeni uthola isikhathi sokufunda. - Ikhaya lihlala liphephile. - Umndeni uthola isikhathi esinengi sokuphumula. - Indlu ihlala ihlwengekile ngeenkhathi zoke. Ubumbi - Abantwana bagcina bangakwazi ukwenza imisebenzi yekhaya. - Abantwana bavilapha khulu. - Ubudisi abantwana abahlangabezana nabo nabangasisekhaya. - Ukwetjiwa kwezinto zomndeni. - Ukuphadlheka kobudlelwano phakathi kwakamma nobaba. [50] 1.6 I-eseyi Ephikisako/Ehlangothilinye (Argumentative) Kubulula ukukhamba ngeenthuthi zomphakathi eSewula Afrika. I-eseyi ephikisako ifuna otlolako athome ngokukhetha ihlangothi esihlokweni atlola ngaso. Otlolako angakhetha ukuvumelana nesihloko nofana aphikisane naso. Umbono womtloli kumele ukhanye kusukela ekuthomeni bekube sekugcineni kwe-eseyakhe. I-eseyi le yethula lokho okusengqondweni yomtloli. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi: • Otlolako kumele athome ngokuthi akhethe ihlangothi azokutlola ngalo. • Otlolako kumele anikele amaphuzu amanengi anabe ukusekela imibonwakhe. • Otlolako kumele ahlale emaphuzwini NOFANA aphikise isitatimende. • Lomhlobo we-eseyi uphethe imibono yomtloli kwaphela ngalokho kumele uphakamise imibono eqinileko. • Ilimi elinezwelomagama lingahle lithinte imizwa kodwana kumele libe nehlonipho. • Isiphetho kumele sibe sitatimende somtloli esinamandla, esikhanyako nesanelisako. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 6 DBE/2016 SCE–Imemorandamu Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: Abavumelana nesihloko. - Ukubhadela imali elingeneko. - Ukuhlangana nabanye abantu. - Ukufika emsebenzini/lapha uya khona ungakadinwa. - Ukubalekela iindleko zekoloyi. Abaphikisana nesihloko. - Ukungafiki kweenthuthi ngesikhathi. - Ukuphuka kwazo eendlelni. - Ubudisi ohlangabezana nabo nakunemitjhagalo. - Ukudosa emhlweni ngesikhathi sebusika nehlobo. [50] 1.7.1 Kilesisithombe umfundi angatlola nanyana ngiwuphi umhlobo we-eseyi. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-eseyi ovezwa ngotlolako bese utshwaya ngokulandela amaphuzu alindeleke ngaphasi kwalowo mhlobo we-eseyi ngokuqala kilo mhlahlandlela. Kilesisithombe kubonakala abantu abaphila nokukhubazeka badlala ibholo lezandla. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Ngepilo yabantu abaphila nokukhubazeka. - Amakghono wabantu abaphila nokukhubazeka. - Imidlalo yabantu abaphila nokukhubazeka. - Itjhejo abantu abaphila nokukhubazeka abalifumana kurhulumende. [50] 1.7.2 Kilesisithombe umfundi angatlola nanyana ngiwuphi umhlobo we-eseyi. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-eseyi ovezwa ngotlolako bese utshwaya ngokulandela amaphuzu alindeleke ngaphasi kwalowo mhlobo we-eseyi ngokuqala kilo mhlahlandlela. Kilesisithombe kubonakala umuntu wengubo akha amanzi emlanjeni. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Isomiso enarheni yeSewula Afrika. - Ubungozi bokukha amanzi emlanjeni. - Ipilo etlhuwisako yemaplasini. - Imiraro engavela nanisela amanzi wangemlanjeni. - Ukungaphakelwa kweensetjenziswa bomasipala bangeSewula Afrika. [50] IMITLOMELO YESIGABA A: 50 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 7 DBE/2016 SCE–Imemorandamu ISIGABA B: AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA UMBUZO 2 2.1 UMLANDO KAMUFI Nakutlolwa umlando ngomufi, kuthonywa ngesihloko esibonakalako esinamagamakhe apheleleko bese kutlolwa koke-ke lokhu esele sikubale ngenzasi. Ekugcineni kungaphethwa ngomutjho omfitjhani wokumlayelisa, njengokuthi: Lala uphumule, Mgwezani, nofana IKosi ayikuphe umphumulela wafuthi nanyana-ke ngamanye amagama anehlonipho. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaya umlando kamufi: • Isihloko esinamagama kamufi apheleleko. • Amagama kamufi apheleleko. • Ilanga abelethwa ngalo. • Ubelethwa bobani. • Ubelethelwe kiyiphi indawo. Tjheja: Akungatlolwa igama lesibhedlela. • Imithombo yefundo asele adlule kiyo. • Akuzuzako eemfundweni zakhe. • Iindawo asebenze kizo. • Iinkhundla azifunyanako. • Ilanga akhambe ngalo ephasini. Tjheja: Akungatlolwa unobangela wokuhlongakala, kodwana kungavezwa khunye kwalokhu: Webiwe ngunokufa, lokha nakahlongakele ngengozi. Uhlongakele ngemva kokugula isikhathi esifitjhani nofana eside nakagulileko. • Umndenakhe awutjhiyileko ephasini njengomyenakhe nofana ukosikazi, abentwana, ababelethi, iinzukulu, nabanye. Tjheja: Akungatlolwa amabizo weenini ezitjhiyweko. [30] 2.2 I-ATHIKILI KAMAGAZINI Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa i-athikili kamagazini: • Isihloko kufuze sidose ozosifunda begodu silulukeze. • Nikela isihloko esincani nesicacileko. • I-athikili kufuze itjengise kuhle begodu nemiqaliswayo ibe mihle ngemibala ekhanyako nedosako ekhambelana nayo. • Ayitlolwe ngamakholomu, ingeze yafana ne-eseyi. • Kufuze ikhulume noyifundako begodu ibe sesitayeleni saloyo oyitlolako. • Beka amaphuzu ngobufitjhani nangokunembako. • Isitayela sotlolako singasebenzisa iinthombe-ngqondo, sihlathulule nanyana sibe nezwelo. • Rhunyeza ngokunembako ngaphandle kokulahla iqiniso. • Amagama, iindawo, isikhathi, ubujamo nezinye iinsiza zingafakwa ku- athikili. • I-athikili kufuze ivuse ilulukezo njengomkhangiso ikhuthaze abayifundako bona baragele phambili nokuyifunda. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 8 DBE/2016 SCE–Imemorandamu • Iindima akukafuzi bona zibe zide. • Amaledere asetjenzisweko kufuze kube ngilawo azakwamukeleka. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Ukuboleka imali ubhalelwe kuyibuyisela. - Ukukoloda izinto ezinengi. - Ukufakwa erhelweni labakolodako. - Ukonakala igama ngebanga lokungabhadeli kuhle. [30] 2.3 I-INTHAVYU/UKUHLUNGWA Le yikulumo eba hlangana nabantu ababili abakhuluma ngento ethileko. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaya i-inthavyu/ukuhlungwa. - Akutlolwe amagama wesikhulumi ngasinye. - Akutlolwe ikholoni ngemva kwamagama wabantu abakhulumako. - Amagama walabo abakhulumako akatlolwe ngesandleni sesincele, abe mafitjhani nesibongo singasetjenziswa. - Akutlolwa litho ngaphasi kwamagama walabo abakhulumako. - Kumele kube nesingeniso. (Akulotjhisanwa, esingenisweni kulapho kwethulwa khona indaba ekuzokukhulunywa ngayo nokobana kuzabe kukhuluma abobani). - Kumele kube nomzimba, nesiphetho. Abafundi bangafaka hlangana lokhu okulandelako: - Isizathu esenza bona acabange bona umfanele umsebenzi lo. - Imikhakha akhe asebenza kiyo umsebenzi lo. - Ituthuko ayilethako emikhakheni leyo. - Amanye amakhgono anawo angathuthukisa isitolweso. [30] 2.4 I-AJENDA NAMAMINITHI WOMHLANGANO Amaminithi womhlangano asirhunyezo salokho okwakukhulunywa ngakho ngomlomo emihlanganweni. Atlolwa abekwe ngehloso yokubulunga okwakhulunywako kwavunyelanwa ngakho ekutheni kungakhohlweki, kungalahleki, neenqunto zibulungeke. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywako i-ajenda namaminithi womhlangano: - Otlola amaminithi akangatloli koke okukhulunywa emihlanganweni kodwana kutlolwa iimphakamiso neenqunto. - Amagama walabo abathule iimphakamiso nalabo abasekelileko kuyenzeka atlolwe. - Akukafaneli loyo otlola amaminithi atlole ukuphaphalaza, ukuphikisana, ukudelela nofana ukurarana. - Nakukhulunywa nge-ajenda akwenzeki kungakhulunywa ngamaminithi womhlangano ngokunjalo nalokha nakukhulunywa ngamaminithi kuthinteka ne-ajenda yomhlangano. Ngakho-ke kuqakathekile ukobana umfundisi atshwaye i-ajenda namaminithi womhlangano kanyekanye. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 9 DBE/2016 SCE–Imemorandamu Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Lokho ebayokwenza ngemali leyo. - Umnqopho wokobana babeke imali leyo. - Indlela ebayoyabelana ngayo. - Ikusasa lehlangano. [30] IMITLOMELO YESIGABA B: 30 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 10 DBE/2016 SCE–Imemorandamu ISIGABA C: AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA UMBUZO 3 3.1 IPHOSTARA Amaphostara mitlolo etlolelwe ukukhumbuza abantu ngalokho okuqakathekileko eempilweni zabo. Angavela abujamo obuhlukahlukeneko njengeenthombe nanyana imigwalo. Vane atlolwe abonakale ukuze umuntu awabone aseza le kude begodu kumele abe nomlayezo omfitjhani nonembako. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Ukutjheja abantwana bangadlali ngamanzi. - Kubikwe kwamasipala iindawo lapha kuvuza khona amanzi. - Ukuhlanzwa kweenkoloyi emilanjeni. - Ukulisa ukuthelelela ngephayiphu. [20] 3.2 IDAYARI/UMALANGENI Idayari yincwajana la umuntu atlola khona izehlakalo eziphathelene nepilwakhe, izinto eziqakathekileko afisa ukuzikhumbula nokhunye. • Itlolwa ngeenkhathi ezivamileko (ingaba ngeyamalanga nanyana iimveke) • Kumele itlolwe ngelimi lomuntu okhulumako. • Kumele itlolwe ibe sesikhathini sanje. • Kuyenzeka godu itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko. • Kanti kungenzeka begodu itlolwe ibe sesikhathini esizako. • Kumele kutlolwe iingaba ezifitjhani. • Kusetjenziswa ilimi elitjhaphulukileko. [20] 3.3 IINKOMBANDLELA Epilweni kuyenzeka umuntu akhambele endaweni angayaziko okufuneka ukobana abuze indlela ebantwini ahlangana nabo. Umuntu olayela omunye indlela usebenzisa iinkomba zendlela. Umnqopho weenkombandlela kutjengisa umuntu othileko indlela nanyana indawo ethileko ekumele aye kiyo. Kungaba yindlela eya emzini othileko, emsebenzini, esikolweni, eposini, lapho kukhwelwa khona iimphaphamtjhini. Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa iinkombandlela: • Akuvele iindlela umuntu azozikhamba. • Akuvele amagama weendawo umuntu azokudlula kizo. • Akutjengiswe imilambo umuntu azokuwela kiyo, iintaba azozikhwela njalonjalo. • Umuntu olayelwako kumele alalelisise kuhle ukuze athole lapho aya khona. • Lowo olayela omunye asebenzise ilimi elinqophileko, elingazokulahla lowo olayelwako. [20] IMITLOMELO YESIGAB C: 20 INANI LOKE: 100 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 11 DBE/2016 SCE – Imemorandamu ISIGABA A: AMATHEKSTHI WOKUZITLAMELA (AMA-ESEYI) TJHEJA: • Sebenzisa njalo irubhrikhi nawutshwaya indaba (Iphepha lesi-3, ISIGABA A). • Amamaksi kusukela e-0–50 ahlukaniswe ngamazinga weentlhadlhuli ezi-5. • Ekumunyethweni, Iqhinga leIlimi nesitayela, lelo nalelo kghono lesitlhadlhuli lihlukaniswe ngezinga eliphezulu neliphasi. • Isakhiwo asithintwa lizinga eliphezulu namkha eliphasi. IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 AMAMAKSI] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani OKUMUNYETHWEKO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOKUHLELA -Ukuphendula -Iimpendulo ezihleleke -Ukuphendula -Ukuphendula -Ukuphendula okuphume okudluleleko kuhle okwanelisako okungakajami ndawonye endleleni khulu Izinga eliphezulu (Ukuphendula) -Imiqondo -Ezikhambelanako khulu -Imiqondo -Imiqondo engakacaci -Imiqondo edidekileko Ukuhleleka kwemiqondo ehlakaniphileko, evusa begodu zimnandi, ekhambelanako -Ubufakazi obuncani nengakanqophi yokuhlela imiqondo netjengisa kunobufakazi nokukhula nekholisako bokuhleleka -Imiqondo engakahleleki Ukulemuka komnqopho, ukukhula okubonakalako -Kunokuhleleka nokukhambelana nengakhambelaniko abamukelilwazi nobujamo -Ukuhleleka okudlulileko -Isingeniso, umzimba okulingeneko nokukhambelanako nesiphetho okuhleleke nokukhambelanako 30 AMAMAKSI kwesingeniso, umzimba kuhle begodu kwesihloko, umzimba nesiphetho okukhambelanako kanye nesiphetho 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Ukuphendula -Ukuphendula okuhlelwe -Ukuphendula -Ukuphendula -Ukuphendula isihloko okudluleleko kodwana kuhle okwanelisako kodwana okungakhambelaniko akukalingwa nokulingwa kutlhayela amatshwayo -Imiqondo ekarisako kunokungacaci okukhulu -Imiqondo Izinga eliphasi wendaba ehle nekhambelanako -Iimiqondo -Iimiqondo ayikahlanganii engakhambelaniko ngokudluleleko -Isingeniso, umzimba iyakhambelana begodu iyadida nengakafaneli -Imiqondo ekhulileko nesiphetho okuhleleke ngokulingeneko -Abukho ubufakazi -Imiqondo engakanqophi nenokuhlakanipha kuhle nokukhambelanako -Kunokuhleleka bokuhlela -Isingeniso, umzimba okulingeneko nesiphetho okuhlelwe kwesingeniso, umzimba, ngendlela edluleleko isiphetho nokukhambelana Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 12 DBE/2016 SCE – Imemorandamu IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 AMAMAKSI] (continued) Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani ILIMI, ISITAYELA 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 NOKU-EDITHA -Iphimbo, irejista, -Iphimbo, irejista, -Iphimbo, irejista, -Iphimbo, irejista, -Ilimi elingazwakaliko isitayela kanye isitayela kanye isitayela kanye isitayela kanye -Iphimbo, irejista, Iphimbo, irejista, isitayela, nelwazimagama elifanele nelwazimagama elifanele nelwazimagama elifanele nelwazimagama isitayela kanye ilwazimagama okufanele ngokudluleleko khulu umnqopho, umnqopho, elingakafaneli nelwazimagama Izinga eliphezulu umnqopho, ubujamo umnqopho, abamukelilwazi abamukelilwazi umnqopho, elingakafaneli khulu Ukukhethwa kwamagama abamukelilwazi nobujamo nobujamo abamukelilwazi umnqopho, Ukusetjenziswa kwelimi nobujamo -Ilimi liyanemba begodu -Ukusetjenziswa kwelimi nobujamo abamukelilwazi Imithetjhwana, -Nokuzithemba lisetjenziswe okufanele ukwethula -Ukusetjenziswa kwelimi nobujamo iimphumuzi, ihlelo, ngokwelimi, ilimi ngokufanako ihlathululo okusisekelo -Ilwazimagama isipelinghi lithokozisa khulu -Ihlelo nesipelingi -Iphimbo elifaneleko -Iphimbo elifaneleko elitlhayela khulu lenza -Ihlelo nesipelinghi asinamphoso khulu -Amaqhinga wokubuza -Ilwazimagama kube budisi ukuzwisisa 15 AMAMAKSI esinganamphoso -Tlanywe kuhle enzelwe ukugcamisa elitlhayela khulu itheksthi ezibonakalako okumunyethweko -Tlanywe kuhle khulu 13 10 7 4 -Ilimi lihle ngokudluleleko -Ilimi lifaka hlangana -Akusetjenziswa kwelimi -Ukusetjenziswa Izinga eliphasi begodu linethonya begodu linethonya okulingeneko okungakafaneli kwelimi -Akunamphoso zehlelo -Iphimbo elifaneleko okunokuhlukana -Ukungabi nomahluko nesipelinghi -Iimphoso ezimbalwa -Iphimbo elifaneleko emitjhweni ezibonakalako zehlelo nesipelinghi ngokulinganako -Ilwazimagama elincani -Yakhiwe ngekghono -Bunjwe kuhle nokusetjenziswa ngokusisekelo elikhulu okutlhayelako kwamaqhinga wokubuza ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 -Ukusungulwa -Imininingwana -Imininingwana -Amaphuzu amanye -Amaphuzu adingekako Amatshwayo wetheksthi okuqakathekileko isungulwe ekhambelanako yakhiwe akhona anembako ayatlhayela Ukwakhiwa kwesigaba kwendaba ngokukhambelanako -Imitjho, iingaba -Imitjho neengaba -Imitjho neengaba nokwakhiwa komutjho -Imininingwana edluleleko -Kunokukhambelana kwakhiwe kuhle kuneemphoso kuneemphoso -Imitjho kanye neengaba -Imitjho, iingaba kunikela Indaba isanikela -Indaba isazwakala -Indaba ayinamqondo kwakheke ngendlela umqondo umqondo 5 AMAMAKSI edluleleko IRENJI YAMAMAKSI 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P3 13 DBE/2016 SCE – Imemorandamu ISIGABA B: AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [30 AMAMAKSI] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakaneli OKUMUNYETHWEKO, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 UKUHLELA NESAKHIWO -Ukuphendula -Ukuphendula okuhle -Ukuphendula -Ukuphendula -Ukuphendula kutjengisa okudluleleko, okungaphezu khulu okutjengisa ilwazi okulingeneko okutjengisa ngokusisekelo begodu ukungabikho kwelwazi Ukuphendula nemibono kwalokho okulindelweko elihle lamatshwayoo ilwazi lamatshwayoo kutjengisa ilwazi lamatshwayo wetheksthi Ukubuthelelwa kwemibono -Imiqondo ehlakaniphileko wetheksthi wetheksthi lamatshwayo wetheksthi -Akunakukhambelana ukuze kuhlelwe nekhulileko -Nqophile – -Akunakudzimelela -Kunokunqopha kwemiqondo. – Umnqopho, abamukelilwazi, -Ilwazi elingeneleleko akunakuphuma, isihloko Nokukhambelana okukhona kodwana Mininingwana embalwa amatshwayo/ lamatshwayo wetheksthi sisekelwe kuhle okulingeneko okunengi kuphambene esekela isihloko imithetjhwana kanye nobujamo -Umtlolo unqophile ngendlela enobukghoni kokumunyethweko -Imininngwana embalwa -Akakasebenzisi -Kunokukhambelana begodu nemiqondo eskela isihloko imithetho edingekako 18 AMAMAKSI kuokumunyethweko kunemininingwana -Eminye imininingwana -Usebenzise imithetho namkha isakhiwo nomqondo esekela isihloko isekela isihloko eqakathekileko -Kuhlathululwe kuhle -Isakhiwo esifaneleko -Isakhiwo esifanele ngendlela embi begodu yoke esinokungakhambelaniko ngokulingeneko, kodwana -Ubutjhapha imininingwana isekela okuncazana kunokungakhambelani obubonakalako isihloko -Isakhiwo esifanelelko nesinembako ILIMI, ISITAYELA KANYE 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 NOKU-EDITHA -Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, -Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, -Iphimbo, irejista, ilwazimagama elifanele isitayela, ilwazimagama ilwazimagama kufanele isitayela, ilwazimagama isitayela, ilwazimagama Iphimbo, irejista, isitayela, umnqopho, abamukelilwazi kufanele khulu umnqopho, kufanele kancani akukhambelani kufanele kanye nobujamo umnqopho, abamukelilwazi kanye umnqopho, nomnqopho, umnqopho/umphumela/ -Kuyanemba ngokwehlelo abamukelilwazi kanye nobujamo abamukelilwazi kanye abamukelilwazi kanye abamukelilwazi begodu kwakhiwe kuhle nobujamo -Zikhona iimphoso zehlelo nobujamo nobujamo Kanye nobujamo -Akunamphoso -Ihlelo linemba -Ilwazimagama -Ihlelo elingakafaneli -Kuzele iimphoso begodu Ukusetjenziswa kwelimi kanye ngokwekghono elithileko elifanelelko elinemphoso ezimbalwa akuzwisisakali nemithetjhwana begodu lakhiwe kuhle -Iimphoso azilimazi -Ilwazimagama -Ilwazimagama Ukukhethwa kwamagama -Ilwazimagama elihle ihlathululo elitlhayelako alikawufaneli umnqopho Ukusetjenziswa khulu -Ihlathululo ivimbekile -Ihlathululo ayizwakali kwamatshwayo kanye -Kanengi akunamphoso kwamambala nesipelinghi 12 AMAMAKSI IRENJI YAMAMAKSI 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P3 14 DBE/2016 SCE – Imemorandamu ISIGABA C: AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [20 AMAMAKSI] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakaneli OKUMUNYETHWEKO, 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 UKUHLELA NESAKHIWO -Ukuphendula -Ukuphendula okuhle -Ukuphendula -Ukuphendula -Ukuphendula kutjengisa okudluleleko, okungaphezu khulu okutjengisa ilwazi okulingeneko okutjengisa ngokusisekelo begodu ukungabikho kwelwazi Ukuphendula kanye kwalokho okulindelweko elihle lamatshwayoo ilwazi lamatshwayoo kutjengisa ilwazi lamatshwayo wetheksthi nomqondo; -Imiqondo ehlakaniphileko wetheksthi wetheksthi lamatshwayo -Akunakukhambelana Ukuhlelwa kwemiqondo; nekhulileko -Nqophile – -Akunakudzimelela wetheksthi kwemiqondo. Amatshwayo/Imithetjhwana -Ilwazi elingeneleleko akunakuphuma, isihloko Nokukhambelana -Kunokunqopha -Mininingwana embalwa kanye nobujamo lamatshwayo wetheksthi sisekelwe kuhle okulingeneko okukhona kodwana esekela isihloko -Umtlolo unqophile ngendlela enobukghoni kokumunyethweko okunengi kuphambene -Akakasebenzisi 12 AMAMAKSI -Kunokukhambelana begodu nemiqondo -Imininngwana embalwa imithetho edingekako kuokumunyethweko kunemininingwana -Eminye imininingwana eskela isihloko namkha isakhiwo nomqondo esekela isihloko isekela isihloko -Usebenzise imithetho -Kuhlathululwe kuhle -Isakhiwo esifaneleko -Isakhiwo esifanele eqakathekileko begodu yoke esinokungakhambelanik ngokulingeneko, kodwana ngendlela embi imininingwana isekela o okuncazana kunokungakhambelani -Ubutjhapha isihloko obubonakalako -Isakhiwo esifanelelko nesinembako ILIMI, ISITAYELA NOKU- 7–8 5–6 4 3 0–2 EDITHA -Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, -Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, -Iphimbo, irejista, ilwazimagama elifanele isitayela, ilwazimagama ilwazimagama kufanele isitayela, ilwazimagama isitayela, ilwazimagama Iphimbo, irejista, isitayela, umnqopho, abamukelilwazi kufanele khulu umnqopho, abamukelilwazi kufanele kancani akukhambelani ilwazimagama elifanele kanye nobujamo umnqopho, kanye nobujamo umnqopho, nomnqopho, umnqopho, -Kuyanemba ngokwehlelo abamukelilwazi kanye -Zikhona iimphoso zehlelo abamukelilwazi kanye abamukelilwazi kanye nokumunyethweko; begodu kwakhiwe kuhle nobujamo -Ilwazimagama elifanelelko nobujamo nobujamo Ukusetjenziswa kwelimi -Akunamphoso -Ihlelo linemba -Iimphoso azilimazi -Ihlelo elingakafaneli -Kuzele iimphoso begodu nemithetjhwana; ngokwekghono ihlathululo elinemphoso ezimbalwa akuzwisisakali Ukukhethwa kwamagama; elithileko begodu -Ilwazimagama -Ilwazimagama Ukusetjenziswa lakhiwe kuhle elitlhayelako alikawufaneli umnqopho kwamatshwayo nesipelinghi -Ilwazimagama elihle -Ihlathululo ivimbekile -Ihlathululo ayizwakali khulu kwamambala 8 AMAMAKSI -Kanengi akunamphoso IRENJI YAMAMAKSI 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P3 15 DBE/2016 SCE – Imemorandamu Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P3 16 DBE/2016 SCE – Imemorandamu Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P3 17 DBE/2016 SCE – Imemorandamu Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele FAL

View all