Skip to content

isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2016 Question Paper

Question paperisiNdebele FALGrade 12201613 pages

Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 question paper from the NSC June Exam 2016, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2016

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LOKUTHOMA (P1) 2016 IMITLOMELO: 80 ISIKHATHI: Ama-iri ama-2 Iphepheli linamakhasi ali-13. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 2 DBE/2016 SCE YELELA 1. Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU: ISIGABA A, B, kanye NESIGABA C. ISIGABA A: Ukufunda nokuzwisisa (30) ISIGABA B: Ukurhunyeza (10) ISIGABA C: Izakhi nemithetjhwana yokusetjenziswa kwelimi (40) 2. Phendula YOKE imibuzo. 3. Funda YOKE imiyalo onikelwe yona ngokuyelela okukhulu. 4. Thoma ISIGABA ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA. 5. Thalela ngemva kokuphendula imibuzo YESIGABA NGASINYE. 6. Tlola iinomboro zemibuzo njengombana zinjalo ephepheni lemibuzo. 7. Isikhathi esiphakanyisweko sokuphendula isigaba ngasinye: ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-50 ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-30 ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-40 8. Tjhiya umuda owodwa ngemva kwaleyo naleyo pendulo. 9. Tlola kuhle ngesandla esibonakalako. 10. Peleda amagama ngendlela efaneleko bewutlole nemitjho ezwakalako. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 3 DBE/2016 SCE ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA UMBUZO 1 Phendula imibuzo engaphasi kwetheksthi eku-1.1 nengaphasi kwesithombe esiku-1.2. 1.1 Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI A IZINTO EZENZEKA NGAMAHOLIDEYI KAKRESIMUSI 1 Isikhathi samaholideyi kaNobayeni kusikhathi esiphithizela khulu. Babodwa ababona kulithuba lokuthengela abentwana izambatho, abenza iminyanya kanti abanye balungisa imizabo. Abatjha bona babona kulithuba lokudla ubutjha babo. Umlando wamakholwa uveza bona sikhathi salokha kubelethwa khona ikosi uJesu Krestu. 5 2 Boke abantu basebenze budisi umnyaka woke babuthelela imali. Bayakhamba bayokuphumula emakhaya, babone nemindenabo ekukade bayigcina. Kunabanye abasebenza kude khulu nemakhaya abakhamba njengejuba lakaNowa, nokho bayavela nabo ngalesisikhathi. Banjalo nje abazitshwenyi nangokubuza amavuko emakhaya kanti ipilo seyabalula 10 njengombana nethekhnoloji seyithuthuke kangaka. Kuba litjhudu nangabe bavela nje kunentwanyana abayiphetheko esandleni ngombana abanye beza bangakaphathi nopeni. 3 Abantwana bayasithanda isikhathi somnyakesi. Kunengi abalindele ukukuthola kubabelethi, kibomalume, abokghari neenhlobeni. Abanye 15 bathatha amakhambo nababelethi babo baye eendaweni zokuzithabisa. Bafuna ukuzibona bambethe izambatho zakanokutjho amalanga nakama-25 kuNobayeni. Balindele izipho ebathenjiswa zona. Abanye bathenjiswa bona nange bangaphumelela kuhle esikolweni bazokuthola izipho eziziinsetjenziswa zethekhnoloji. 20 4 Iimfunda ezinengi zeSewula Afrika zineendawana ezihle ezidosa iimvakatjhi. Ziyahlomula iindawo ezivakatjhelwako eemfundeni ngokwahlukahlukana la abantu baphumula khona ngesikhathi samaholideyi la. Isifunda seGauteng sifunda esincani kunazo zoke eSewula Afrika kodwana sidume khulu ngeminyanya yokuzithabisa ngalesisikhathi. Nakuhlukana umnyaka ufumana 25 isitediyamu i-FNB sigcwele swi abantu, kunabavumi nabanandisi. Kanti-ke inazo neendawo abantu abangazivakatjhela ngesikhathi sokuphumula. IDurban nayo izala swi. Abayilongako bayibiza nge-Playground of South Africa. Abathanda imvelo nobuhlaza bathatha ikhambo lokuya eMpumalanga ngesikhathesi. Iimbandana ezibizwa nge-Big Five zitholakala khona. 30 Abokululeko nabonokululeko ababafundi abavakatjhela esifundeni esinjengeKapa bayazuza. Bakhambela iindawo ezinjengabo-Table Mountain, i-Cape Point bebayokufika nejele elisemanzini i-Robben Island lapha kwakuvalelwe khona umongameli wokuthoma womuntu onzima enarheni yeSewula Afrika. 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 4 DBE/2016 SCE 5 Nangabe wenza isifundo sezoMlando esikolweni lokho kukunikela ithuba lokufumana imininingwana ezeleko ngobuphilo bakamongameli lokha nakasejele. Lesi sikhathi sobumnandi kodwana keminye imizi ukatsu ulala eziko. Nasifikako nabo bayazama bona kulalwe kudliwe nabentwana babe nokuncani abakufumanako. Iinlukazi ezirhola imali yomndende zenza 40 isiqiniseko sokobana iinzukulwana zazo zihlala zithabile. Ngayo yona imali encani le zizama ngamandlazo woke bonyana ipilo ifane nakeminye imizi. Okubuhlungu ngalesisikhathi kukobana nobugebengu nabo buyanda. Woke umuntu ufuna ukuzibona aya ngeentolo ayokuthenga koke akutlhogako. Ngalesosikhathi abantu baba ngangotjani. Uzakuzwa, hluthu! Gidi, gidi, gidi! 45 Uzwe umuntu ahlaba umkhosi. Maye isikhwama sami! Khandelani!, Khandelani! Sibalekele ukufa nokuphila isigebengu. Kukhambe imali, amakarada webhanga, umazisi nakho koke okuqakathekileko. 6 Abanye badlelezelwa lokha nabangaphakathi esitolo. Bathola abantu abathengisako bazitjele bona ziinsebenzi zalapho esitolo. Umuntu uvela 50 khona ngesitolwapha akusize ukhethe izambatho ozifunako. Akukhuthaze bona ubhadele uzakunikela isilibhu nakaqedileko. Awa nawe ube nethemba lokobana usebenza lapho. Nawuthi mehlo suka umuntu loya ubone enganatjani. Okubuhlungu kukobana imali iyile. Abanye abongazimbi ngilaba abathanda ukuthenga endleleni. Bayakuthengisela into uyibone, bakhambe 55 bayokuphuthelela yona kuhle. Nawufika ekhaya nawuthi uyavula, urareke khulu uthole kungasiyo into wena oyikhethileko kodwana imali yona ikhambile. 7 Okhunye okungasimnandi ngesikhathi lesi samaholideyi ziingozi eziba khona ezibangwa kutlhoga indlebe kwabantu. Umuntu uthi angezwa amarhugu 60 akhumbule iinhlobo zakhe angene ngekoloyini. Ibelo libe ngelomqasa. Amatshwayo wendlela abethelwe mthalazeni. Umuntu ugcina alahlekelwe lilawulo lekoloyi, kulahleke imiphefumulo enganamlandu. Amapholisa wendlela awadlali ngalesisikhathi abopha kwaphela. Sekwenziwe neenqubulo ezizwakala njalo ekuseni emirhatjhweni nakukhulunywa ngobujamo 65 beendlela. Esidume khulu ngeseGauteng esithi, 'nawungalandeli umthetho wendlela uyokulala ubaliwe'. Simnandi khulu isikhathi sakaKresimusi kodwana sifuna abantu baziphathe kuhle bebakhuphe namehlo enyameni. [Ithethwe ku-inthanethi yatjhugululelwa esiNdebeleni] 1.1.1 Ukuya ngetheksthi engehla, ngiyiphi inyanga ekuvamise ukuhlangana ngayo imindeni? (1) 1.1.2 Tlola izinto ezenziwa mindeni ngesikhathi sakaKresimusi. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 1.1.3 Ngokurhunyezweko veza izinto ezenziwa babantu abakhamba isikhathi eside bangezi ekhaya? Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 1.1.4 Tlola iinzathu EZIMBILI ezenza abentwana bathabele isikhathi samaholideyi kaKresimusi. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 5 DBE/2016 SCE 1.1.5 Tlola unobangela owenza bona abantu bagcwale swi esitediyamu se-FNB nakuhlukana umnyaka? Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 1.1.6 Hlathulula ngephuzu ELILODWA bona bobani abokululeko nabonokululeko ekukhulunywa ngabo etheksthini engehla le. (2) 1.1.7 Ucabanga bona kubangelwa yini ukobana abogogo bazithole sebahlezi neenzukulwana. Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.1.8 Ucabanga bona ngiziphi ezinye iimfundo ezingakavezwa etheksthini ongazuza kizo nawuvakatjhela iimfunda zeSewula Afrika ezivezwe etheksthini engehla. Ipendulo ayibe maphuzu AMABILI. (2) 1.1.9 Nawungena esitolo uyokuthenga ungaqinisekisa bunjani bonyana umuntu okhuluma naye sisebenzi salapho. Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.1.10 Buyini ubungozi bokulahlekelwa ngumazisi esikhathini sanje eSewula Afrika. Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.1.11 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. Ukukhamba nabentwana nawuyokuthenga eentolo ngesikhathi sakaKresimusi kuneentjhijilo ezinengi. (2) 1.1.12 Ngokubona kwakho ingabe urhulumende uthinteka bunjani ngehlangothini lezeemali nangabe kuba neengozi zendlela ezinengi. Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.1.13 Nange unguNgqongqotjhe wezokuPhepha nokuVikeleka ngikuphi ongakwenza ebatjhayelini abaphula imithetho yendlela amahlandla amanengi. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 6 DBE/2016 SCE 1.2 Qalisisa isithombe esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI B [Sithethwe ku: www.images.com] 1.2.1 Wenzani umuntu ovezwe esithombeni esingehla? Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 1.2.2 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi. Umuntu osesithombeni lo ukuze abalekele ubujamo akibobu bekufanele ... A asele isiselo sakhe atjhayela. B akhulume ngomaliledinini atjhayela. C atlole umlayezo kumaliledinini atjhayela. D ajamele ngeqadi akhulume ngomaliledinini kwabe uyasela. (2) 1.2.3 Tshwaya ngelihlo elibukhali umphumela wesenzo salokhu okwenziwa mumuntu osesithombeni esingehla. Ipendulo ayibe maphuzu AMABILI. (2) IMITLOMELO YESIGABA A: 30 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 7 DBE/2016 SCE ISIGABA B: UKURHUNYEZA UMBUZO 2 Fundisisa itheksthi elandelako bese uyayirhunyeza ngokwemiyalo onikelwe yona. IMIYALO 1. Ngamagama angadluli kwama-60, rhunyeza uveze amaphuzu ali-7 azizinto ekufanele umuntu azenze nakayokuhlangana nomuntu angamaziko kokuthoma. 2. Nombora imitjhwakho kusukela kewoku-1 bekufike kewe-7. 3. Umutjho ngamunye owutlolako awube nomqondo owodwa. 4. Tlola ngelimi elitsengileko ngombana uzokwabelwa imitlomelo emi-3. 5 Sebenzisa amagamakho, ungabuyeleli utlole njengombana kutloliwe etheksthini ngombana uzokulahlekelwa mitlomelo. 6. Tlola inani lamagama owasebenzisileko ekupheleni kwesirhunyezo. ITHEKSTHI C IZINTO EKUFANELE UMUNTU AZENZE NAKAYOKUHLANGANA NOMUNTU ANGAMAZIKO KOKUTHOMA Indlela yokuphila seyatjhuguluka khulu. Umuntu wayehlangana nentombi angayaziko nofana intombi ihlangane nesokana engalaziko bekuthonywe iinkulumiswano zethando. Namhlanje sekusetjenziswa iinrhatjhi zokuthintana. Ufumana umuntu ayokuhlangana nomuntu angamaziko, nawumbuzako akutjele bona bathintene nge- Facebook. Ngaphambilini umuntu bekakhamba angena emakhamphanini afune umsebenzi kodwana namhlanje umsebenzi uzunywa nge-inthanethi bewugcine uyokuhlangana nomqatjhi endawaneni ethileko. Lomkhuba wokuhlangana nomuntu ongamaziko ulethe ubulelesi bokukhukhuthiswa kwabantu. Nawuyokuhlangana nomuntu ongamaziko khetha ukuyokuhlangana naye endaweni enabantu abanengi. Tjela ilunga lomndenakho. Lokho kuzokusiza bona nasele kusolwa bona kukhona okukwehlakaleleko, abantu bakghone ukwazi bona bakufunele ngakuphi. Qinisekisa bona isisetjenziswa sakho sokuthintana sinomoya (airtime). Lokhu kuzokusiza bona ukghone ukuthintana nomndenakho nasele usengozini. Nawuhlangana nomuntu ongamaziko ungalingi umtjele yoke imininingwana ngawe njengokuthi uhlalaphi nofana uhlala nobani. Angakulandela akungenele nofana uthunjwe. Kanengi nawufika endaweni abantu bakupha isiselo. Ungalingi utjhiye isiselo sakho nomuntu ongamaziko. Sebambadlwana abantu abazifumana bathunjiwe bangazi bona kwenzeke njani, kanti babathelele isidakamizwa ngaphakathi kwesiselo. Namhlanje kufuna bona ukhuphe amehlo enyameni ngombana nekhabe lakokhabeli sebakghona ukulithela utjwala umuntu alidle abe angasola litho ararwe kuzibona sele araga iimbuzi. Lisa ukuthemba umuntu ongamaziko, abantu bayabulawa. Sesadlula isikhathi lapha woke umuntu angumnakwenu nofana angudadwenu. Nawubona kukhona okusolisako ungabe usona isikhathi, bawa ukuya endlwaneni encani bese uyakhamba ungasabuya. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 8 DBE/2016 SCE Ngaleyondlela uzabe usindisa ipilwakho. Nangabe ubona kungakaphephi ukubaleka, thinta umuntu omthembako ngokurhabako umlayele bona ukuphi eze azokuthatha enze ngasuthi kukhona okurhabekileko okufanele uyokwenza ekhaya. Kuhle sizitjheje, siziphephise ngombana zinengi izimvu ezembethe isikhumba sepisi. [Ithethwe ku-inthanethi yatjhugululelwa esiNdebeleni] IMITLOMELO YESIGABA B: 10 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 9 DBE/2016 SCE ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI UMBUZO 3: ISIKHANGISO Funda isikhangiso esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI D [Sithethwe ku: www.images.com] 3.1 Tlola amagama asesikhangisweni asetjenziselwe ukudosa abantu. (1) 3.2 Tlola imibandela EMIBILI esetjenziswe esikhangisweni esingehla. (2) 3.3 Dzubhula amagama asetjenziswe esikhangisweni atjho bona nawubulungako uzokuphila kamnandi. (1) 3.4 Khetha ipendulo enembako kezilandelako. Amagama asetjenziswe esikhangisweni athi 'umhlalaphasi' ahluthulula bona: A Hlala phasi ungenzi litho. B Ikhamphani le ikunikela imali uhlezi. C Kulokha nasele ungasasebenzi uhlezi ekhaya. D Usebenza uhlezi phasi. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 10 DBE/2016 SCE 3.5 Buyelela utlole umutjho olandelako bese ujamiselela amagama athalelweko ngehlathululo yawo. Yiba silukazi nofana iqhegu elikhuphe amehlo enyameni. (2) 3.6 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana MBONO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. Uyokurarha ubuchaka bewukhombe ngophakathi nawubeka imalakho kwaBulung' uzigedlile. (1) 3.7 Tshwaya ngelihlo elibukhali ibandlululo elibonakala esikhangisweni esingehla. (2) [10] UMBUZO 4: IKHATHUNI Qalisisa ikhathuni engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI E [Sithethwe ku: www.images.com] 4.1 Tlola bona sikhekhe siphi sekulumo esithalelweko emutjhweni ongenzasi. Umbiko lo sewulungisiwe. (1) 4.2 Ngokuyelela imithetho nemithetjhwana yokutlola nokupeleda, buyelela utlole umutjho ongenzasi lo ulungise iimphoso. Uphrofesa Makhathini uhlezi ngeofisini ukhalimela uMgidi. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 11 DBE/2016 SCE 4.3 Buyelela umutjho ongenzasi bese utlola isirhunyezo segama elithalelweko. Umbiko kaMgidi usakhombisa inyanga kaNtaka. (1) 4.4 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi. Amagama athi 'ufuna ukuphelelwa msebenzi' asetjenziswe ekhathunini engehla amumethe mqondo bani ngokutjho kwekhathuni le? A Mqondo wokuzwelana noMgidi. B Mqondo wokuzikhakhazisa. C Mqondo wokutjengisa ukuthembeka. D Mqondo otjengisa ukuthusela. (1) 4.5 Buyelela utlole umutjho ongenzasi uveze umqondo wokulandula. Umbiko engiwuphetheko lo sewulungisiwe. (1) 4.6 Hlathulula umqondo olethwa magama athi 'umkhumbulwakho lo urarene na?' asetjenziswe ekhathunini engehla. (2) 4.7 Thatha isaga esithi 'liphandlwa liqalile' esisetjenziswe ekhathunini engehla le uzakhele wakho umutjho kuvele bona uyayazi ihlathulula yaso. (2) [10] UMBUZO 5 5.1 Funda itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI F Inarha yekhethu iSewula Afrika ingenye yeenarha esele zithuthuke tle emkhakheni wezefundo nezerhwebo. Soloko yathoma ukurhwebelana nezinye iinarha zangaphandle, ithumela abafundi bona bayokufundela iimfundo zeSayensi, zeRhwebo, i-Thekhnoloji, kanye nezinye ukuthuthukisa nokukhuphula umnotho. Amakhamphani amakhulu anikela ngomfundasimahla. Boke abentwana abaphumelele eemfundweni zabo ngamaphesende angama-70 ukuya kwali-100 bayawufumana umfundasimahla lo bathole ithuba lokuya ngaphetjheya. USbongile Bhuda umntazana ophile njengotjheleni othanda ifundo njengababelethi bakhe, waphumelela kuhle eemfundweni zakhe wathola iziqu ze-Information Technology. Wafumana umfundasimahla wayokufundela iimfundo zeRhwebo eJapan. Unina uNaMalila oligqwetha wakuthabela khulu lokho. Wazwakala athi, 'Halala mntwanami usebenzile, ngiyakuthokozisa ngizokwenzela umnyanyakazi wokukulayelisa'. Umphako wawungadliwa mntwana mhlokho. Uyise yena wamthengela ikoloyi kanokutjho. 5.1.1 Tlola bona ibizo elithalelweko emutjhweni ongenzasi lisikhekhe siphi sekulumo. Unina kaSbongile uligqwetha. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 12 DBE/2016 SCE 5.1.2 Buyelela utlole umutjho ongenzasi bese esikhundleni segama elithalelweko ujamiselele ngelinomqondo ophikisana nalo. Amakhamphani amakhulu anikela ngomfundasimahla. (1) 5.1.3 Tlola umqondo omunyethwe sisakhi esithalelweko ebizweni elisemutjhweni ongenzasi. Unina wamenzela umnyanyakazi wokumlayelisa. (2) 5.1.4 Buyelela utlole umutjho ongenzasi uwutjhugulule ube isingathekiso. USbongile uphile njengotjheleni. (2) 5.1.5 Khetha ipendulo enembako kezilandelako. Amagama athi 'uyise wamthengela ikoloyi kanokutjho' asetjenziswe etheksthini engehla atjho bona: A Wamthengela ikoloyi engatjho litho. B Wamthengela ikoloyi enebelo. C Wamthengela ikoloyi ezitjhayelako. D Wamthengela ikoloyi ehle khulu. (2) 5.1.6 Buyelela utlole umutjho ongenzasi uthome ngegama elithalelweko. Abentwana abafunda ngokuzimisela bafumana umfundasimahla (2) 5.1.7 Buyelela utlole umutjho ongenzasi ube sesikhathini esizako. Uyise wamthengela ikoloyi kanokutjho. (2) 5.1.8 Ingabe umutjho ongenzasi lo unebandlululo nofana unobuhlangothi. Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. Bantazana kwaphela abakghona iimfundo zeSayensi. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 13 DBE/2016 SCE 5.2 Qalisisa isithombe esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI G [Sithethwe ku: www.images.com] 5.2.1 Tlola bona igama elithalelweko emutjhweni ongenzasi libolekwe kiliphi ilimi. Ibizo lesikolo litlolwe phezu kwetjhokbhodi. (1) 5.2.2 Buyelela utlole umutjho ongenzasi bese unciphisa igama elithalelweko. Umbuso unikela abafundi iincwadi zabo. (1) 5.2.3 Buyelela utlole umutjho ongenzasi bese ulungisa izakhi ezithalelweko ukuze ufundeke kuhle. Soke izakhamuzi zeSewula Afrika bayafunda. (2) 5.2.4 Buyelela umutjho ongenzasi bese uwutjhugulule ube yikulumo engakanqophi. Utitjhere uthi 'Bafundi jamani ngaphambili nifunde iincwadi zesiNgisi'. (2) [20] IMITLOMELO YESIGABA C: 40 INANI LOKE: 80 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele FAL

View all