Skip to content

isiNdebele FAL Grade 12 P1 NSC November 2016 Question Paper

Question paperisiNdebele FALGrade 12201612 pages

Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2016, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2016

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IGREYIDI 12 ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LOKUTHOMA (P1) NOVEMBA 2016 IMITLOMELO: 80 ISIKHATHI: Ama-iri ama-2 Iphepheli linamakhasi ali-12. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 2 DBE/Novemba 2016 NSC YELELA 1. Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU: ISIGABA A, B kanye NESIGABA C. ISIGABA A: Ukufunda nokuzwisisa (30) ISIGABA B: Ukurhunyeza (10) ISIGABA C: Izakhi nemithetjhwana yokusetjenziswa kwelimi (40) 2. Phendula YOKE imibuzo. 3. Funda YOKE imiyalo onikelwe yona ngokuyelela okukhulu. 4. Thoma ISIGABA ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA. 5. Thalela ngemva kokuphendula imibuzo YESIGABA NGASINYE. 6. Tlola iinomboro zemibuzo njengombana zinjalo ephepheni lemibuzo. 7. Niyayeleliswa kobana nisebenzise isikhathi ngendlela elandelako: ISIGABA A: Imizuzu ema-50 ISIGABA B: Imizuzu ema-30 ISIGABA C: Imizuzu ema-40 8. Tjhiya umuda owodwa ngemva kwaleyo naleyo pendulo. 9. Peleda amagama ngendlela efaneleko bewutlole nemitjho ezwakalako. 10. Tlola kuhle ngesandla esibonakalako. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 3 DBE/Novemba 2016 NSC ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA UMBUZO 1 Phendula imibuzo engaphasi kwetheksthi eku-1.1 nengaphasi kwesithombe esiku-1.2. 1.1 Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI A ISOMISO ENARHENI YESEWULA AFRIKA 1 Inarha yeSewula Afrika iqalene nomraro wobujamo bezulu. Ukuya ngombiko we-Al Jazeera, iSewula Afrika iqalene nesomiso soloko komnyaka we-1982. Urhulumende uyaveza bona imizi engaphezu kweengidi ezimbili iqalene nokutlhayela kwamanzi. Isomiswesi sibangwa kutjhisa kwephasi mazombe i-Global 5 warming ngombana sitjhugulule neenkhathi zomnyaka. Iinkhathi zomnyaka zibonakala zimraro muva nje. Ekadeni bekwaziwa bona ehlobo izulu liyana, ebusika kuba makhaza, kodwana libhudango lelo enarheni le. Ehlobo izulu alisani kesinye isikhathi kuba makhaza mpo njengebusika kubuze umuntu bona 10 unazingaki iingubo. 2 Abantu abadosa emhlweni khulu ngesomiswesi bosomaplasi. Bayalima batjale ngokwazi bona kusehlobo izulu lizokuna. Amafu ayakhuphuka kubonakale kwangathi lizoyithela, sekuvele umoyana uphephule amafu lawo. Ngemuva kwalokho litjhise 15 likhuphe unomdakana ngemgodini. Abosomaplasi balila balilile kurhulumende bona izinto ziyonakala ngebanga lesomiso. Ubujamobu bubanga bona ifuyo ibe nobulwele. Urhulumende ulinga ngamandla bona abasize abasomaplasaba kodwana kubudisi ngombana akakghoni mahlangothi woke. Emaplasini 20 amanengi urhulumende ubhore phasi wavuselela namadanyana bona amanzi adoswa emigodini ebhoriweko lawo athelwe khona. Ifuyo iyasela-ke neentjalo zikghona ukufumana amanzi. 3 Ukutlhayela kwamanzi emiphakathini nakho kurhagele, kudla esikhwanyeni sakarhulumende. Umphakathi ubona ngathi 25 urhulumende uyabhalelwa ukubabonelela ngeensetjenziswa. Imiphakathi eminengi iyatjhagala ngokusola bona urhulumende nabomasipala ababatjheji. Imitjhagalo le iba nemiguruguru kugcine kutjhiswe ezinye iinsetjenziswa zomphakathi. Iintetjhi zokuphehla igezi nazo zisebenzisa amanzi amanengi. Kunjalo nje 30 kusese nezinye ezakhiwako njengeMedupi esesifundeni seLimpopo neKusile eseMpumalanga. Ukwakhiwa kweentetjhezi kuletha umbango wamanzi emphakathini ngombana iindawo ezakhelene nazo zitlhayela amanzi. Ukutlhogeka kwamanzokhu kuthinta nomnotho wenarha ngombana abasebenzi bagcina 35 badiliziwe. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 4 DBE/Novemba 2016 NSC UThabi Nkosi ongusomNotho e-AgriSA ubike bona umkhiqizo ehlangothini lezokuLima wehle khulu kunangesikhathi sesomiso sokuthoma. Uthi njengoba inarha le iqalene nesinye isomiso nje ukukhiqizwa kwesiphila kwehle ngamaphesende ama-30. 40 Izakhamuzi nazo zithwele nzima ngebanga lesomiswesi khulukhulu ehlangothini lezeemali. Iintengo zokudla zikhuphuka khulu. Inyama nayo kuyabonakala bona abantu bazokugcina ngokuyidla nabaye eminyanyeni kwaphela. Abentwana bona bazokutjhetjiswa ngomhluzi. Imindeni esizwa ziingadi bona 45 ukatsu angalali eziko igcina itlhaga. Isifunda seLimpopo nesakwaZulu-Natal zigcine zithathwa njengeemfunda ezivelelwe yihlekelele ngebanga lesomiswesi. UmNyango wezokuLima nokuThuthukiswa koMphakathi esifundeni seLimpopo ubekele ngeqadi imali engangeengidi ezintathu zamaranda ukusiza 50 abosomaplasi ngokudla kwefuyo. Okutjhuguluke khulu-ke mazinga wokutjhisa. Ahlala aphezulu nebusuku akusalaleki. Ukuhlala ngaphasi komuthi uthi ngisemthunzini sekwaba lihlaya. Umuntu ujuluka abe manzi chi. Eendaweni ezitjhisa khulu abantu baba kukudla 55 kwabonompopoloza. Ihlangano yakwa-NCA iyelelise umphakathi bona ungakhambi khulu elangeni amazinga wokutjhisa nakaphezulu. Kuyeleliswe nokobana abantu bazenzele umthunzi ngabomazilayela ('umbrellas') nabangazifumana bakhamba elangeni begodu 60 batjhatjhe imizimbabo ngezezeso zelanga ukuze bavikeleke. Kezinye iinkolo kugcinwe sele kukhutjhwe umyalo wokobana kujanyiswe imidlalo ngombana ilangeli litjhisa khulu. Isitatimende esivela kwa-ER24 sithi: 'Take of newborn, elders and children. Ensure that their bodies are taken care of.' 65 Abaphathi bamafemu asebenza ngemikhiqizo yeengodo bahlala babambe iinhliziyo ngezandla. Amazinga wokutjhisa nakaphezulu kangaka kulula bona kuqubuke imililo. Kutjha amahlathi wemithi eyenza iingodo. Nakwenzekileko bona kuqubuke imililo, kukhinyabezeka umphakathi ngombana abanye abantu batjhelwa 70 mimizi. Amafemu nawo emva kwezehlakalo zemililo adosa budisi agcine avalile kube yindlala yodwa ebantwini ebebasebenza kiwo. Isomiswesi simraro kibo boke abantu. Okufanele kwenziwe kukobana abantu beSewula Afrika babe neendlela ebangaqalana ngazo nesomiswesi. 75 [Ithethwe ku-inthanethi yatjhugululelwa esiNdebeleni] 1.1.1 Tlola igama lehlangano evezwe etheksthini ebike ngesomiso esisahlele iSewula Afrika. (1) 1.1.2 Tlola unobangela wesomiso esisahlele iSewula Afrika ukuya ngokwetheksthi engehla. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 5 DBE/Novemba 2016 NSC 1.1.3 Ngokurhunyezweko tlola okungakajayeleki okwenzeka eenkhathini zomnyaka nakunokutjhisa kwephasi mazombe. (2) 1.1.4 Tlola imihlobo yabosomaplasi evezwe etheksthini ebonakala ithwele budisi ngesikhathi sesomiswesi. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 1.1.5 Tlola igadango elithethwe ngurhulumende ukusiza abosomaplasi abaqalana nesomiswesi. (2) 1.1.6 Tlola isisetjenziswa esifuneka khulu kibosomaplasi neentetjhini eziphehla igezi. (2) 1.1.7 Ucabanga bona ungabayini umphumela nange abafundi bangaliswa badlale imidlalo nakutjhisa khulu? Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (1) 1.1.8 Ucabanga bona ngikuphi evane kwenziwe ngurhulumende ukuqinisekisa bona imiphakathi etlhayelelwa mamanzi iyawathola nanyana kunesomiso? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.1.9 Ngisiphi isitjalo ocabanga bona singabanga bona kube nendlala eSewula Afrika nange singasatholakali ngebanga lesomiso. (1) 1.1.10 Ucabanga bona kubangelwa yini bona imindeni ethembele eengadini itlhage khulu ngesikhathi sesomiswesi. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.1.11 Ngaphandle kwalokhu okuvezwe etheksthini ucabanga bona abantu bangayitlhogomela njani imizimbabo nakutjhisa khulu ukuze bangalinyazwa lilanga nofana baguliswe mtjhiso. (2) 1.1.12 Khetha ipendulo enembako kezilandelako. Imithi inomthelela emnothweni weSewula Afrika ngombana ikhiqiza: A Ifenitjhara; amakapa wokufulela namaphepha. B Ifenitjhara; amabhlege namabhodlelo wamarhalasi. C Ifenitjhara; amakapa wokufulela namabhlege. D Ifenitjhara; amakapa wokufulela namarhalasi. (2) 1.1.13 Ngokubona kwakho ingabe isenzo somphakathi sokutjhagala nangabe utlhayelelwa mamanzi nakunesomiso SIYAMUKELEKA nofana ASAMUKELEKI? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (2) 1.1.14 Nange unguNgqongqotjhe womNyango wezaManzi namaHlathi ngikuphi ongakwenza ukuqinisekisa bonyana abantu bawafumana ngokulingana amanzi nakunesomiso. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 6 DBE/Novemba 2016 NSC 1.2 Qalisisa isithombe esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI B [Sithethwe ku-www.images.com] 1.2.1 Hlathulula ngephuzu ELILODWA lokho okwenzeka esithombeni esingehlesi. (1) 1.2.2 Tlola ihlangano evezwe esithombeni ekungiyo etjheja ikambiso yalokho okwenzeka kiso. (1) 1.2.3 Ucabanga bona uyini unobangela wokobana omunye nomunye kilaba abasemuva basebenzele ngebhoksaneni lakhe ayedwa? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.2.4 Tshwaya ngelihlo elibukhali bona kuqakatheke kangangani lokhu okwenziwa babantu abasesithombenesi enarheni yekhabo. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) IMITLOMELO YESIGABA A: 30 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 7 DBE/Novemba 2016 NSC ISIGABA B: UKURHUNYEZA UMBUZO 2 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uyayirhunyeza ngokwemiyalo onikelwe yona. IMIYALO: 1. Ngamagama angadluli kwama-60, rhunyeza uveze amaphuzu ali-7 amagadango ongawathatha ukuze umzimbakho uhlale uphilile. 2. Nombora imitjhwakho kusukela kewoku-1 bekufike kewe-7. 3. Umutjho ngamunye owutlolako awube nomqondo owodwa opheleleko. 4. Tlola ngelimi elitsengileko ngombana uzokwabelwa imitlomelo emi-3. 5. Sebenzisa amagamakho, ungabuyeleli utlole njengombana kutloliwe etheksthini ngombana uzokulahlekelwa imitlomelo. 6. Tlola inani lamagama owasebenzisileko ekupheleni kwesirhunyezo sakho. ITHEKSTHI C AMAGADANGO ONGAWATHATHA UKUZE UMZIMBAKHO UHLALE UPHILILE Indlela umuntu aphila ngayo iba nomthelela wokobana uphila isikhathi eside nofana esifitjhani. Izifo ezimbulalazwe njengekankere, ubulwele behliziyo nebokufa ihlangothi bungavikelwa ngokukhetha iindlela ezenza bona uhlale uphilile emzimbeni. Kunekulumo ethi, 'umnotho odlula koke kuhlala uphilile.' Ungabhemi nawufuna ukuzibona uphile kuhle emzimbeni. Ukubhema kumkhuba oyingozi khulu epilweni yomuntu ngombana kulimaza amaphaphu nehliziyo. Umuntu nasele athomile kuba budisi nokobana alise. Kunekulumo ethi, 'ukudla ihabhula elilodwa ngelanga kuyamqotha udorhodera.' Kuqakatheke khulu ukudla ukudla okunezakhamzimba nawuzakuhlala uphilile. Amalwele amanengi aditjha kamnandi emuntwini onomzimba omkhulu. Kufanele wehlise umzimba nawufuna ukuba nomzimba ophile njengotjheleni. Iqiniso elihlabako kukobana ikoloyi ekulu angeze yathwalwa mavili amancani, nomzimba unjalo-ke. Khuthalela bona uzithabulule. Ziindaba zalokha ugubudu asadla ubulongwe ukobana abantu abathabulula umzimba ngabanemizimba emikhulu nofana ngabafuna ukwehlisa imizimba. U-Edward Stanley owayenguNobhala weeNdaba zangaPhandle enarheni yeBritain uthi, 'People who don't have time exercise their bodies, they must know that not very long they will be attacked by illness.' Libalela umuntu nakakonileko. Nawungalibaleliko uhlala unomthwalo ngombana umuntu lo ongakamlibaleliko kufana nokuthi uhlala ngaphakathi kuwe. UMartin Luther King uthi, 'Hatred doesn't chase away hatred, it's only love that can chase away hatred.' Qobe mnyaka nawugidinga ilanga lakho lamabeletho nezitho zomzimba ziyaluphala. Umnyaka nomnyaka umzimbakho uhlolise kibodorhodera nanyana ungaguli. Kuqakatheke khulu ukuhlolisa ubujamo bomzimba. Lokhu kukusiza bona umzimbakho nawunobulwele bulapheke busathoma. Nangabe sewungenwe lithando begodu uyaya emsemeni, khuthalela bona uzivikele. Kunamalwele athathelana ngokomseme kanti intumbantonga yona iyabulala. Kungcono ukuzivikela kunokulila ngongathana. Ungalandeli isitjho esithi, liphandlwa liqalile. Umuntu kuzitjheja ngombana uphila kanye. [Ithethwe ku-inthanethi yatjhugululelwa esiNdebeleni] IMITLOMELO YESIGABA B: 10 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 8 DBE/Novemba 2016 NSC ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI UMBUZO 3: ISIKHANGISO Qalisisa isikhangiso esingenzasi bese uphendula imibuzo esilandelako. ITHEKSTHI D [Sithethwe ku-www.images.com] 3.1 Tlola amagama avezwe esikhangisweni esingehla angakwenza bona ugcine umfundi ezikweni elikhangiswekweli? (2) 3.2 Tlola bona igama elithalelweko emutjhweni ongenzasi libolekwe kiliphi ilimi. Kufanele uphumelele igreyidi le-12. (1) 3.3 Tlola bona igama elithalelweko emutjhweni ongenzasi lisikhekhe siphi sekulumo. Thumela isibawo sakho eYunivesithi. (1) 3.4 Buyelela utlole umutjho ongenzasi ube sifaniso. Yiba mumuthi othela ezimnandi zodwa. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 9 DBE/Novemba 2016 NSC 3.5 Thatha isitjho esisesikhangisweni esingehla utlole ngaso umutjho ozozitlamela wona kubonakale bona uyayazi ihlathululo yaso. (2) 3.6 Phendula isitatimendesi ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. Isikhangiso esingehlesi sinebandlululo. (1) 3.7 Ngokubona kwakho ingabe umtloli wesikhangiso esingehlesi uphumelele nofana akakaphumeleli ukusebenzisa amaqhinga wokukhangisa. Sekela isiqunto osithathako ngamaphuzu AMABILI. (2) [10] UMBUZO 4: IKHATHUNI Qalisisa ikhathuni engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI E Bhuda iinsebenzi zifuna Nomzana imindenethu idosa ukukhutjhulelwa ngemalikazi emhlweni, iindleko zethu engaka. Ngiyala zinengi nezinto ziyabiza. akukazukwenzeka lokho! [Sithethwe ku-www.images.com] 4.1 Buyelela umutjho ongenzasi bese kuthi esikhundleni sebinzana lamagama aseembayaneni utlole igama ELILODWA. I-ofisi lakanomzana okhuluma noBhuda line (situlo, itafula nesofa). (1) 4.2 Buyelela utlole umutjho ongenzasi bese egameni elithalelweko utlole isirhunyezo salo. Nomzana izinto ziyabiza. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 10 DBE/Novemba 2016 NSC 4.3 Tlola iinkhekhe zekulumo ezakhe ibizo elithalelweko emutjhweni ongenzasi. Imindenethu idosa emhlweni. (2) 4.4 Tlola bona igama elithalelweko emudeni ongenzasi lisuselwe kisiphi isenzo? Iinsebenzi zifuna ukukhutjhulelwa imirholo. (1) 4.5 Khetha ipendulo enembako kezilandelako. Isakhi esithalelweko emutjhweni olandelako siletha muphi umqondo? Iinsebenzi zifuna ukukhutjhulelwa ngemalikazi engaka. A Mqondo wokunyaza. B Mqondo wobunengi obudluleleko. C Mqondo wokudelela. D Mqondo wokuthusela. (1) 4.6 Buyelela utlole umutjho ongenzasi kodwana uthome ngegama elithalelweko. Umphathi wekhamphani uzokukhuphula imirholo yeensebenzi inyanga ezako. (2) 4.7 Thatha isitjho esithi; 'idosa emhlweni' esisetjenziswe ekhathunini engehla le uzakhele wakho umutjho kuvele bona uyayazi ihlathulula yaso. (2) [10] UMBUZO 5 5.1 Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI F USoBadanile Mkoneni wakhe emzaneni oseduze nedorobho leWitbank. Ufuyile uneenkomo ezinengi. USoBadanile kuyaziwa bona kuyapha alifakwa libuya nedaka. Namhlanje uthabe kuvela nelemhlathini. Umntazana wakwakhe uKhulumani begade ayokwamukela iziqu zakhe ze-Bcom. Abomakhelana bazele swi igaratjhi. Nathi uphosa amehlo ngephunyaneni nangu udadwabo uSoleni. Udadwabo lo kazi naye uzokuthokozisa umntazana kamnakwabo. Kusentambama izulu lifuna ukuthela kubonakala kunzima tshu ngaphandle. UKhulumani umphathi weemali emNyangweni wezeendlela nezokuthutha. Umntazana ozithanda khulu iincwadi kanti bekaphuma phambili ngesifundo seemBalo esikolweni. Utitjhere obegade abafundisa wagcina asithi; 'Bentazana kwaphela abakghona iimBalo'. 5.1.1 Ngokuyelela imithetho nemithetjhwana yokutlola nokupeleda, buyelela utlole umutjho ongenzasi lo ulungise iimphoso. UKhulumani umphathi weemali emNyangweni wezeendlela nokuthutha. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 11 DBE/Novemba 2016 NSC 5.1.2 Buyelela utlole umutjho ongenzasi bese unciphisa igama elithalelweko. UMkoneni ufuyile uneenkomo ezinengi. (1) 5.1.3 Buyelela utlole umutjho ongenzasi bese esikhundleni samagama athalelweko ujamiselele ngalawo aphikisana nawo. Kusentambama izulu lifuna ukuthela kubonakala kunzima tshu ngaphandle. (2) 5.1.4 Buyelela utlole umutjho ongenzasi kodwana ube sesikhathini esadlula kade. UKhulumani uthabisa uMkoneni ngokufunda abe athole iziqu. (2) 5.1.5 Buyelela utlole umutjho ongenzasi ube sebunengini. Udadwabo kaMkoneni uze nesipho sokuthokozisa uKhulumani. (1) 5.1.6 Thatha ihlathululo yesaga esithi, 'Alifakwa libuya nedaka' uzakhele wakho umutjho kuvele bona uyayizwisisa. (2) 5.1.7 Qedelela umutjho ongenzasi ngokukhetha ipendulo enembako kezilandelako. Ngephunyaneni kungendlini … A yokuphekela. B yokulala. C yokuditjha. D yokudlela. (1) 5.1.8 Buyelela utlole umutjho ongenzasi ujamiselele igama elithalelweko ngelinomqondo ofana nalo. Izulu lifuna ukuthela. (1) 5.1.9 Ingabe umutjho olandelako unebandlululo nofana unobuhlangothi. Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. Bentazana kwaphela abakghona iimBalo. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 12 DBE/Novemba 2016 NSC 5.2 Qalisisa isithombe esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI G Abafundi baselabhorathri benza irhubhululo seSayensi notitjherabo. Babonakala basithanda isifundwesi ngombana napa bayamomotheka. [Sithethwe ku-www.images.com] 5.2.1 Buyelela utlole umutjho ongenzasi uveze ipambosi yokwenzana. Utitjhere usiza abafundi ngerhubhululo leSayensi. (2) 5.2.2 Thatha isenzo esisepambosini yokwenzakala esisetheksthini yesithombeni esingehla uzakhele wakho umutjho. (2) 5.2.3 Khetha isihlanganiso esifaneleko kilezo eziseembayaneni uhlanganise imitjho emibili le kube mumutjho owodwa. Abafundi utitjhere nakabafundisako bayamomotheka. Abafundi bayamthanda utitjherabo. (nanyana, ngombana, kodwana) (2) [20] IMITLOMELO YESIGABA C: 40 INANI LOKE: 80 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele FAL

View all