Skip to content

isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2016 Memo

MemorandumisiNdebele FALGrade 1220169 pages

Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2016, 9 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2016

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IGREYIDI 12 ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LOKUTHOMA (P1) NOVEMBA 2016 IMEMORANDAMU IMITLOMELO: 80 Imemorandamu le inamakhasi ali-9. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 2 DBE/Novemba 2016 NSC – Imemorandamu ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA UMBUZO 1 Ukutshwaya ukufunda nokuzwisisa • Njengombana itjhejo liqaliswe ekuzwisiseni, ukupeleda okungasikho neemphoso zelimi akukameli kujeziswe ngaphandle kobana iimphoso lezo zitjhugulula okutjhiwoko/ukuzwisisa (iimphoso kumele zitjengiswe/zivezwe). • Nangabe abafundi basebenzise amagama abuya kwelinye ilimi ngaphandle kwalelo elihlolwako, ungawatjheji amagama lawo, nangabe ipendulo ipha umqondo, ungajezisi. • Nanyana kunjalo, nangabe igama elivela kwelinye ilimi lisetjenzisiwe etheksthini begodu lifuneka ependulweni, lokhu kuzokwamukelwa. • Iimpendulo ezifuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe unobangela nokusekelwa kwependulo kwaphela. • Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana IQINISO/UMBONO. • Nangabe iimpendulo zifuna igama linye kodwana umfundi yena unikele umutjho woke, tshwaya igama ekungilo nangabe lithalelwe/litjengisiwe. • Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana kutlolwe amanengi, tshwaya kwaphela wokuthoma amabili/amathathu. • Vumela ukwahluka kwamalimi wesiphande. • Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 3 DBE/Novemba 2016 NSC – Imemorandamu 1.1 1.1.1 Yihlangano i-Al Jazeera. (1) 1.1.2 Unobangela wesomiso kutjhisa kwephasi mazombe i-Global warming. (1) 1.1.3 Ehlobo izulu alisani kesinye isikhathi kuba makhaza kube ngathi kusebusika. (2) 1.1.4 - Bosomaplasi abatjalako/Balimi. (1) - Bosomaplasi abafuyileko. (1) 1.1.5 Urhulumende ubhore phasi wavuselela namadanyana ebathela kiwo amanzi ukwenzela bona ifuyo isele neentjalo zithelelelwe. (2) 1.1.6 Mamanzi. (1) 1.1.7 - Bangalahlekelwa mamanzi emzimbeni kubabangele ukugula. (1) - Bangadoseka imisipha/Bangabanjwa makrempe. (1) 1.1.8 Urhulumende uqatjha iinlori eziziintankana zokuthwala amanzi bona ziyokuthelela imiphakathi etlhayelelwa mamanzi. (2) 1.1.9 Isiphila. (1) 1.1.10 Kubangelwa kukobana iintjalo zabo zigcina zifile ngebanga lokutlhoga amanzi bese batlhoge ukudla. (2) 1.1.11 Bangavikela imizimbabo ngokuthi basele amanzi ukuze bangatlhayelelwa mamanzi emzibenabo/Bangavikela imizimbabo ngokuthwala iingwani njalo nje nabaselangeni/Ngokufaka amarhalasi wamehlo ukuze bavikele amehlwabo. (2) 1.1.12 A/Ifenitjhara, amakapa wokufulela namaphepha. (2) 1.1.13 - Siyamukeleka isenzo somphakathi sokutjhagala nakunganamanzi ngombana urhulumende nabomasipala abasayitlhogomeli kuhle imiphakathi bayithathela ehloko nayitjhagalako. - Asamukeleki isenzo somphakathi sokutjhagala nakunganamanzi ngombana indaba yesomiso ingaphezu kwamandla karhulumende nabomasipala ngebanga lokobana izulu liyindlala, njeke amadamu nemilambo ayisenamanzi. (2) 1.1.14 Ngingafaka amamithara azokumedela abantu amanzi ekufanele bawathole ngelanga/Ngingathi amanzi awavulelwe ngeenkhathi ezithileko kwaphela. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 4 DBE/Novemba 2016 NSC – Imemorandamu 1.2 1.2.1 Kunabantu abavowudako. (1) 1.2.2 Yihlangano ye-IEC/Independent Electoral Comission. (1) 1.2.3 Unobangela kukobana ukuvowuda kuyifihlo, njeke ufanele ungabonwa mumuntu bonyana ukhetha yiphi ihlangano. (2) 1.2.4 Kuqakatheke khulu ngombana lokhu kubapha ilungelo lokukhetha ihlangano namalunga kamasipala ebawabona afanele ukubusa enarhenabo. (2) IMITLOMELO YESIGABA A: 30 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 5 DBE/Novemba 2016 NSC – Imemorandamu ISIGABA B: UKURHUNYEZA UMBUZO 2 Ukurhunyeza okumayelana namagadango ongawathatha ukuze umzimbakho uhlale uphilile. Tjheja: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza abatshwayako ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini. UMDZUBHULO OSETHEKSTHINI IPHUZU ELIQAKATHEKILEKO A 'Ungabhemi nawufuna ukuzibona uphile 1 Ungabhemi ukuze uphile kuhle. kuhle emzimbeni. Ukubhema kumkhuba oyingozi khulu epilweni yomuntu ngombana kulimaza amaphaphu nehliziyo'. B 'Kuqakatheke khulu ukudla ukudla 2 Yidla ukudla okunezakhamzimba. okunezakhamzimba nawuzakuhlala uphilile’. C 'Amalwele amanengi aditjha kamnandi 3 Yehlisa umzimba ukuze uhlale emuntwini onomzimba omkhulu. uphilile. Kufanele wehlise umzimba nawufuna ukuba nomzimba ophile njengotjheleni. Iqiniso elihlabako kukobana ikoloyi ekulu angeze yathwalwa mavili amancani, nomzimba unjalo-ke'. D 'Khuthalela bona uzithabulule. Ziindaba 4 Zithabulule ngombana lokho zalokha ugubudu asadla ubulongwe kuletha ipilo emzimbenakho. ukobana abantu abathabulula umzimba ngabanemizimba emikhulu nofana ngabafuna ukuwehlisa'. E 'Libalela umuntu nakakonileko. 5 Hlala ulibalela ubalekele Nawungalibaleliko uhlala unomthwalo ukudiselwa mavunda. ngombana umuntu lo ongakamlibaleliko kufana nokuthi uhlala ngaphakathi kuwe'. F 'Umnyaka nomnyaka umzimbakho uhlolise 6 Qobe mnyaka hlolisa umzimbakho kibodorhodera nanyana ungaguli. Lokhu kibodorhodera. kukusiza bona umzimbakho nawunobulwele bulapheke busathoma'. G 'Nangabe sewungenwe lithando begodu 7 Zivikele nawuya emsemeni uyaya emsemeni, khuthalela bona uzivikele ubalekele amalwele athathelanako. ukuze uhlale uphilile emzimbeni. Kunamalwele athathelana ngokomseme kanti intumbantonga yona iyabulala'. Inani lamagama asetjenzisweko ama-34 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 6 DBE/Novemba 2016 NSC – Imemorandamu UKUTSHWAYWA KWESIRHUNYEZO Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalendlela: • Ukwabiwa kwemitlomelo: o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owo-1 kilelo nalelophuzu eliqakathekileko) o 3 imitlomelo yelimi o Inani loke: 10 • Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako nakasebenzise amagamakhe. o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1 o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2 o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3 • Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako nakangakasebenzisi amagamakhe. o 6–7 imidzubhulo: akunamtlomelo welimi o 1–5 imidzubhulo: nikela umtlomelo welimi owo-1 TJHEJA: • Ukubala amagama: o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko. o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako akhenge atjengise inani lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile akusingilo. o Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike emagameni ama-5 bese awusarageli phambili nesirhunyezweso. IMITLOMELO YESIGABA B: 10 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 7 DBE/Novemba 2016 NSC – Imemorandamu ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI UMBUZO 3 ISIKHANGISO Ukutshwaya isigaba C • Ukupeleda: o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana kungakapeledwa kuhle, ngaphandle kobana iphoso itjhugulula okutjhiwo ligama lelo. o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungapeledi kuhle akujeziswe nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako. o Nangabe kuhlolwa ngokurhunyeza, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko. • Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe ngemitjho ezeleko/njengokutjho komleyo. • Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko. 3.1. Yiba mumuthi othela ezimnandi zodwa! Khupha amehlo enyameni. Thumela isibawo sakho eYunivesithi yePitori uzifunyanele isilodlhelo sepumelelo. (2) 3.2 Libolekwe elimini lesiNgisi/English. (1) 3.3 Ngundaweni/Sisandiso sendawo. (1) 3.4 Yiba njengomuthi othela ezimnandi zodwa. (1) 3.5 Ufanele ukhuphe amehlo enyameni nawutlikitla iimvumelwano ngombana sebabanengi abantu abadlelezelweko. (2) 3.6 LIQINISO, sinebandlululo leemfundo ngombana ababamukeli abafundi abangafundi iimBalo/LIQINISO, kunebandlululo leemfundo lezinga lokuphumelela isifundo seemBalo ngombana bamukela kwaphela abafundi abaphumelele iimBalo ngamaphesende ama-70 egreyidini le-12. (1) 3.7 Uphumelele ukusebenzisa amaqhinga wokukhangisa ngombana: - Amagama adosa abantu atlolwe ngamagabhadlhela. - Imibandela itlolwe ngamagama amancani. - Isithombe salokho okukhangiswako siveziwe. (Zimbili iimpendulo kezingehla). (2) [10] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 8 DBE/Novemba 2016 NSC – Imemorandamu UMBUZO 4 IKHATHUNI 4.1 I-ofisi lakanomzana okhuluma noBhuda linefenitjhara. (1) 4.2 Nom. izinto ziyabiza. (1) 4.3 Imindeni - Ibizo (1) Yethu - Isabizwana songumnini. (1) 4.4 Ukukhuphula. (1) 4.5 B/Mqondo wobunengi obudluleleko. (1) 4.6 Imirholo yeensebenzi izokukhutjhulwa mphathi wekhamphani inyanga ezako. (2) 4.7 UBadanile udosa emhlweni ngesifundo seSayensi. (Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa). (2) [10] UMBUZO 5 5.1 5.1.1 UKhulumani umphathi weemali emNyangweni wezeeNdlela nokuThutha. (2) 5.1.2 UMkoneni ufuyile uneenkonyana ezinengi. (1) 5.1.3 Kusentambama izulu lifuna ukuthela kubonakala kumhlophe twa ngaphandle. (2) 5.1.4 UKhulumani wathabisa uMkoneni ngokufunda wabe wathola iziqu. (2) 5.1.5 Abodadwabo kaMkoneni beze nezipho zokuthokozisa uKhulimani. (1) 5.1.6 Utitjherehloko wesikolo seMadlangeni ubukhali. (Nanyana ngimuphi umutjho ovezwe mfundi ikani nakasebenzise igama elithi, 'ubukhali' uzakwamukeleka). (2) 5.1.7 A/kungendlini yokuphekela. (1) 5.1.8 Izulu lifuna ukuna. (1) 5.1.9 Unobuhlangothi ngombana bakhona abesana abazikghonako iimBalo. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 9 DBE/Novemba 2016 NSC – Imemorandamu 5.2 5.2.1 Utitjhere usizana nabafundi ngerhubhululo leSayensi. (2) 5.2.2 Kuyabonakala bona uThemba uyamthanda uThandi. (2) 5.2.3 Abafundi bayamthanda utitjherabo ngombana nakabafundisako bayamomotheka. (2) [20] IMITLOMELO YESIGABA C: 40 INANI LOKE: 80 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele FAL

View all