Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IGREYIDI 12
ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)
NOVEMBA 2016
IMEMORANDAMU
IMITLOMELO: 80
Imemorandamu le inamakhasi ali-9.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2016 papers 





View all





isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2016 Memo
Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2016, 9 pages. Read online or download the free PDF.
Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2016 · isindebele. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2016
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 9
- File size
- 304.1 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 9
This exam
NSC November Exam 2016
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)24 marks
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)6 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 4Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions10 marks
- Question 5.1Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions14 marks
- Question 5.2Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions26 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 2 DBE/Novemba 2016
NSC – Imemorandamu
ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA
UMBUZO 1
Ukutshwaya ukufunda nokuzwisisa
• Njengombana itjhejo liqaliswe ekuzwisiseni, ukupeleda okungasikho neemphoso
zelimi akukameli kujeziswe ngaphandle kobana iimphoso lezo zitjhugulula
okutjhiwoko/ukuzwisisa (iimphoso kumele zitjengiswe/zivezwe).
• Nangabe abafundi basebenzise amagama abuya kwelinye ilimi ngaphandle kwalelo
elihlolwako, ungawatjheji amagama lawo, nangabe ipendulo ipha umqondo,
ungajezisi.
• Nanyana kunjalo, nangabe igama elivela kwelinye ilimi lisetjenzisiwe etheksthini
begodu lifuneka ependulweni, lokhu kuzokwamukelwa.
• Iimpendulo ezifuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka
IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe unobangela
nokusekelwa kwependulo kwaphela.
• Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana
IQINISO/UMBONO.
• Nangabe iimpendulo zifuna igama linye kodwana umfundi yena unikele umutjho
woke, tshwaya igama ekungilo nangabe lithalelwe/litjengisiwe.
• Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana kutlolwe amanengi,
tshwaya kwaphela wokuthoma amabili/amathathu.
• Vumela ukwahluka kwamalimi wesiphande.
• Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere
elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 3 DBE/Novemba 2016
NSC – Imemorandamu
1.1 1.1.1 Yihlangano i-Al Jazeera. (1)
1.1.2 Unobangela wesomiso kutjhisa kwephasi mazombe i-Global
warming. (1)
1.1.3 Ehlobo izulu alisani kesinye isikhathi kuba makhaza kube ngathi
kusebusika. (2)
1.1.4 - Bosomaplasi abatjalako/Balimi. (1)
- Bosomaplasi abafuyileko. (1)
1.1.5 Urhulumende ubhore phasi wavuselela namadanyana ebathela
kiwo amanzi ukwenzela bona ifuyo isele neentjalo zithelelelwe. (2)
1.1.6 Mamanzi. (1)
1.1.7 - Bangalahlekelwa mamanzi emzimbeni kubabangele ukugula. (1)
- Bangadoseka imisipha/Bangabanjwa makrempe. (1)
1.1.8 Urhulumende uqatjha iinlori eziziintankana zokuthwala amanzi
bona ziyokuthelela imiphakathi etlhayelelwa mamanzi. (2)
1.1.9 Isiphila. (1)
1.1.10 Kubangelwa kukobana iintjalo zabo zigcina zifile ngebanga
lokutlhoga amanzi bese batlhoge ukudla. (2)
1.1.11 Bangavikela imizimbabo ngokuthi basele amanzi ukuze
bangatlhayelelwa mamanzi emzibenabo/Bangavikela imizimbabo
ngokuthwala iingwani njalo nje nabaselangeni/Ngokufaka
amarhalasi wamehlo ukuze bavikele amehlwabo. (2)
1.1.12 A/Ifenitjhara, amakapa wokufulela namaphepha. (2)
1.1.13 - Siyamukeleka isenzo somphakathi sokutjhagala
nakunganamanzi ngombana urhulumende nabomasipala
abasayitlhogomeli kuhle imiphakathi bayithathela ehloko
nayitjhagalako.
- Asamukeleki isenzo somphakathi sokutjhagala
nakunganamanzi ngombana indaba yesomiso ingaphezu
kwamandla karhulumende nabomasipala ngebanga lokobana
izulu liyindlala, njeke amadamu nemilambo ayisenamanzi. (2)
1.1.14 Ngingafaka amamithara azokumedela abantu amanzi ekufanele
bawathole ngelanga/Ngingathi amanzi awavulelwe ngeenkhathi
ezithileko kwaphela. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 4 DBE/Novemba 2016
NSC – Imemorandamu
1.2 1.2.1 Kunabantu abavowudako. (1)
1.2.2 Yihlangano ye-IEC/Independent Electoral Comission. (1)
1.2.3 Unobangela kukobana ukuvowuda kuyifihlo, njeke ufanele
ungabonwa mumuntu bonyana ukhetha yiphi ihlangano. (2)
1.2.4 Kuqakatheke khulu ngombana lokhu kubapha ilungelo lokukhetha
ihlangano namalunga kamasipala ebawabona afanele ukubusa
enarhenabo. (2)
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 5 DBE/Novemba 2016
NSC – Imemorandamu
ISIGABA B: UKURHUNYEZA
UMBUZO 2
Ukurhunyeza okumayelana namagadango ongawathatha ukuze umzimbakho
uhlale uphilile.
Tjheja: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza abatshwayako
ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini.
UMDZUBHULO OSETHEKSTHINI IPHUZU ELIQAKATHEKILEKO
A 'Ungabhemi nawufuna ukuzibona uphile 1 Ungabhemi ukuze uphile kuhle.
kuhle emzimbeni. Ukubhema kumkhuba
oyingozi khulu epilweni yomuntu ngombana
kulimaza amaphaphu nehliziyo'.
B 'Kuqakatheke khulu ukudla ukudla 2 Yidla ukudla okunezakhamzimba.
okunezakhamzimba nawuzakuhlala uphilile’.
C 'Amalwele amanengi aditjha kamnandi 3 Yehlisa umzimba ukuze uhlale
emuntwini onomzimba omkhulu. uphilile.
Kufanele wehlise umzimba nawufuna ukuba
nomzimba ophile njengotjheleni. Iqiniso
elihlabako kukobana ikoloyi ekulu angeze
yathwalwa mavili amancani, nomzimba
unjalo-ke'.
D 'Khuthalela bona uzithabulule. Ziindaba 4 Zithabulule ngombana lokho
zalokha ugubudu asadla ubulongwe kuletha ipilo emzimbenakho.
ukobana abantu abathabulula umzimba
ngabanemizimba emikhulu nofana
ngabafuna ukuwehlisa'.
E 'Libalela umuntu nakakonileko. 5 Hlala ulibalela ubalekele
Nawungalibaleliko uhlala unomthwalo ukudiselwa mavunda.
ngombana umuntu lo ongakamlibaleliko
kufana nokuthi uhlala ngaphakathi kuwe'.
F 'Umnyaka nomnyaka umzimbakho uhlolise 6 Qobe mnyaka hlolisa umzimbakho
kibodorhodera nanyana ungaguli. Lokhu kibodorhodera.
kukusiza bona umzimbakho nawunobulwele
bulapheke busathoma'.
G 'Nangabe sewungenwe lithando begodu 7 Zivikele nawuya emsemeni
uyaya emsemeni, khuthalela bona uzivikele ubalekele amalwele athathelanako.
ukuze uhlale uphilile emzimbeni.
Kunamalwele athathelana ngokomseme
kanti intumbantonga yona iyabulala'.
Inani lamagama asetjenzisweko ama-34
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 6 DBE/Novemba 2016
NSC – Imemorandamu
UKUTSHWAYWA KWESIRHUNYEZO
Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalendlela:
• Ukwabiwa kwemitlomelo:
o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owo-1 kilelo nalelophuzu
eliqakathekileko)
o 3 imitlomelo yelimi
o Inani loke: 10
• Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako nakasebenzise
amagamakhe.
o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1
o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2
o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3
• Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako nakangakasebenzisi
amagamakhe.
o 6–7 imidzubhulo: akunamtlomelo welimi
o 1–5 imidzubhulo: nikela umtlomelo welimi owo-1
TJHEJA:
• Ukubala amagama:
o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko.
o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako akhenge atjengise inani
lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile
akusingilo.
o Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike emagameni ama-5
bese awusarageli phambili nesirhunyezweso.
IMITLOMELO YESIGABA B: 10
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 7 DBE/Novemba 2016
NSC – Imemorandamu
ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI
UMBUZO 3
ISIKHANGISO
Ukutshwaya isigaba C
• Ukupeleda:
o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana
kungakapeledwa kuhle, ngaphandle kobana iphoso itjhugulula okutjhiwo
ligama lelo.
o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungapeledi kuhle akujeziswe
nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako.
o Nangabe kuhlolwa ngokurhunyeza, ipendulo kumele ibe netshwayo
elifaneleko.
• Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe
ngemitjho ezeleko/njengokutjho komleyo.
• Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere
elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.
3.1. Yiba mumuthi othela ezimnandi zodwa! Khupha amehlo enyameni. Thumela
isibawo sakho eYunivesithi yePitori uzifunyanele isilodlhelo sepumelelo. (2)
3.2 Libolekwe elimini lesiNgisi/English. (1)
3.3 Ngundaweni/Sisandiso sendawo. (1)
3.4 Yiba njengomuthi othela ezimnandi zodwa. (1)
3.5 Ufanele ukhuphe amehlo enyameni nawutlikitla iimvumelwano ngombana
sebabanengi abantu abadlelezelweko. (2)
3.6 LIQINISO, sinebandlululo leemfundo ngombana ababamukeli abafundi
abangafundi iimBalo/LIQINISO, kunebandlululo leemfundo lezinga
lokuphumelela isifundo seemBalo ngombana bamukela kwaphela abafundi
abaphumelele iimBalo ngamaphesende ama-70 egreyidini le-12. (1)
3.7 Uphumelele ukusebenzisa amaqhinga wokukhangisa ngombana:
- Amagama adosa abantu atlolwe ngamagabhadlhela.
- Imibandela itlolwe ngamagama amancani.
- Isithombe salokho okukhangiswako siveziwe.
(Zimbili iimpendulo kezingehla). (2)
[10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 8 DBE/Novemba 2016
NSC – Imemorandamu
UMBUZO 4
IKHATHUNI
4.1 I-ofisi lakanomzana okhuluma noBhuda linefenitjhara. (1)
4.2 Nom. izinto ziyabiza. (1)
4.3 Imindeni - Ibizo (1)
Yethu - Isabizwana songumnini. (1)
4.4 Ukukhuphula. (1)
4.5 B/Mqondo wobunengi obudluleleko. (1)
4.6 Imirholo yeensebenzi izokukhutjhulwa mphathi wekhamphani inyanga ezako. (2)
4.7 UBadanile udosa emhlweni ngesifundo seSayensi.
(Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa). (2)
[10]
UMBUZO 5
5.1 5.1.1 UKhulumani umphathi weemali emNyangweni wezeeNdlela
nokuThutha. (2)
5.1.2 UMkoneni ufuyile uneenkonyana ezinengi. (1)
5.1.3 Kusentambama izulu lifuna ukuthela kubonakala kumhlophe twa
ngaphandle. (2)
5.1.4 UKhulumani wathabisa uMkoneni ngokufunda wabe wathola iziqu. (2)
5.1.5 Abodadwabo kaMkoneni beze nezipho zokuthokozisa uKhulimani. (1)
5.1.6 Utitjherehloko wesikolo seMadlangeni ubukhali.
(Nanyana ngimuphi umutjho ovezwe mfundi ikani nakasebenzise
igama elithi, 'ubukhali' uzakwamukeleka). (2)
5.1.7 A/kungendlini yokuphekela. (1)
5.1.8 Izulu lifuna ukuna. (1)
5.1.9 Unobuhlangothi ngombana bakhona abesana abazikghonako
iimBalo. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 9 DBE/Novemba 2016
NSC – Imemorandamu
5.2 5.2.1 Utitjhere usizana nabafundi ngerhubhululo leSayensi. (2)
5.2.2 Kuyabonakala bona uThemba uyamthanda uThandi. (2)
5.2.3 Abafundi bayamthanda utitjherabo ngombana nakabafundisako
bayamomotheka. (2)
[20]
IMITLOMELO YESIGABA C: 40
INANI LOKE: 80
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2016 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2016 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2016 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2022 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2021 Memo
More from Grade 12 isiNdebele FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023 24

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Question Paper

Question paper