Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IGREYIDI 12
ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)
NOVEMBA 2023
IMITLOMELO: 80
ISIKHATHI: Ama-iri ama-2
Iphepheli linamakhasi ali-15.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2023 papers 





View all





isiNdebele FAL Grade 12 P1 NSC November 2023 Question Paper
Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2023, 15 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2023 · isindebele. Question paper, 15 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Question paper
- Year
- 2023
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 15
- File size
- 797.6 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 15
This exam
NSC November Exam 2023
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)19 marks
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)35 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 4Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions18 marks
- Question 5.1Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions13 marks
- Question 5.2Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions6 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 2 DBE/Novemba 2023
NSC
YELELA
1. Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU: ISIGABA A, B kanye NESIGABA-C.
ISIGABA A: Ukufunda nokuzwisisa (30)
ISIGABA B: Ukurhunyeza (10)
ISIGABA C: Izakhi nemithetjhwana yokusetjenziswa kwelimi (40)
2. Phendula YOKE imibuzo.
3. Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.
4. Thalela ngemva kokuphendula imibuzo YESIGABA NGASINYE.
5. Nombora iimpendulo zakho njengobana zinonjorwe ephepheni lemibuzo.
6. Tjhiya umuda OWODWA ngemva kwaleyo naleyo pendulo.
7. Yelela kobona upeleda amagama ngendlela efaneleko bewutlole nemitjho
ezwakalako.
8. Isikhathi esiphakanyisweko sokutlola ISIGABA NGASINYE:
ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-50
ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-20
ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-50
9. Tlola kuhle ngesandla esibonakalako.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 3 DBE/Novemba 2023
NSC
ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA
UMBUZO 1
Phendula UMBUZO 1.1 kanye NOMBUZO 1.2.
1.1 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI A
IMIRARO ELETHWA KUCINYWA KWEGEZI
1 ISewula Afrika iqalene nomraro ehlangothini lokuphakelwa kwegezi
kangangokuthi lokhu sekukatelela ikhamphani yakwa-Eskom bona
icimele woke umuntu igezi. Ngaphambilini bekuneenzathu
ezihlukahlukeneko ezenza bona i-Eskom icimele abantu igezi.
Abantu bebacinyelwa igezi ngebanga lokobana inyanga nayiphelako 5
bebangayibhadeli bese abanye bebayifumana ngokuzihlanganisela
iintambo zibafakele igezi emizinabo. Laba babe bathiywa negama
kwathiwa 'Ziinyokanyoka'. Bekunedlanzana labantu ebelihlalela
evalweni njengekukhu eyaboleka inalidi yekhozi elalithenga igezi
ngemali encani kodwana lifumane amayunithi wegezi amanengi. 10
Boke abantwaba bebacinyelwa igezi, bebahlawuliswe nemali
esabekako.
2 Urage njalo umukghwa lo bekwabonakala bona ikhamphani yakwa-
Eskom ephakela igezi iyaloba. Umraro wakoSoDiye osele udosisa
amaSewula Afrika emhlweni ngewokucinywa kwegezi okubizwa 15
nge-load-shedding. I-load-shedding yindlela yokulawula ukwabelana
ngokudlhegana kwabathengi begezi yakwa-Eskom ukuze bayithole
ngokulingana ngokuthi abanye bacinyelwe ukuze nabanye
bayithole. Lokhu kwenzeka nangabe ukuphakelwa kwegezi
sekudlula leyo ekhona ngalesosikhathi. AmaSewula Afrika 20
amanengi asola bona abantu sebabanengi khulu enarheni le.
Abanye bathi amaphandle eze ngokungasisemthethweni akabuyele
eenarheni zawo, mhlambe umraro lo ungancipha.
3 Igezi icinywa ukuya ngeendawo, abomasipala neemfunda
ngokuhlukahlukana kwazo. Kunehlelo leengaba elilandelwako ukuya 25
ngobungako begezi nobujamo beentetjhi eziphehla igezi.
Nakunomraro eKusile Power Station isigaba se-load-shedding siba
phezulu sithikameze imizi ephakelwa sitetjhesi. Kuyenzeka bona
mhlokho igezi icinywe kathathu ngelanga bekube nesikhathi lapha
ikhamba ama-iri amane woke. URhulumende ungenelele 30
ngamandla bewakhetha nabaphathi abatjha be-Eskom kodwana
kwafana nokuthela amanzi emhlana wedada. UMengameli uCyril
Ramaphosa uthethe isiqunto sokobana ngaphakathi kwe-ofisi
lobuMengameli kube nongqongqotjhe ozokwengamela igezi.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 4 DBE/Novemba 2023
NSC
4 Okubuhlungu khulu ngomraro lo kukobana kuba nomonakalo 35
obabazekako. Amabubulo amakhulu alahlekelwa khulu ehlangothini
lokukhiqiza. Kunamabubulo weenkukhu afelwe linani elingabalekiko
leenkukhu ngombana iinkukhwezi zidla ubusuku nemini.
Angisakhulumi ngeenthabathaba zeentolo. Balila ezimathosi
abanikazi beentolo ezithengisa ukudla okuhlala eenqandisini 40
njengebisi neenthelo.
5 Iintolo ezithengisa ukudla okuphekelwe safuthi ama-restaurants,
agcina enze amaqhinga wokobana angagcini avalile kodwana
aphungule iimsebenzi. Isiquntwesi saba nomthelela omumbi
eensebenzi zakhona. Emakhaya nakhona iintjhebo zigcina zilahliwe 45
phezu kobana amaSewula Afrika amanengi asabhodwe mtlhago.
Iinsetjenziswa ezinjengeenqandisi namagizara ziyalimala igezi
nayingumafavuke nje. Ezinye zilimalela safuthi lokho kwenze bona
umtlhago wabantu uragele phambili.
6 Soloko kwathoma indaba yokucinywa kwegezi, ubulelesi bande 50
khulu enarheni le. Kuyagqekezwa emizini ngitjho nanyana ivikeleko
lomuzi lowo lisezingeni eliphezulu. Kazi ama-alamu akalili
nakungena iinlelesi. Kuvele nomukghwa obuyisela inarha emva
wokwetjiwa kwamakheyibula wegezi. Umphakathi awulifumani
ngokwaneleko isizo emiNyangweni ehlukahlukeneko 55
kaRhulumende. EmNyangweni wezangeKhaya kusetjenziswa
imitjhiningqondo bese nakunganagezi isizo do. Akukghoneki bona
kukhutjhwe abomazisi, iintifikedi zamabeletho ngitjho nezabantu
abahlongakeleko. Umkhakha wezefundo nawo awusali ngaphandle
igezi nayicinyiweko. Nakutlolwa iinhlahlubo kubabudisi khulu 60
eenkolweni.
7 Isikhathi semandulo lapha kwakukhanyiswa ngekesi ngathi
siyabuya. Yoke into elisizo nakukhambe igezi iyadura.
Amakhandlela namalampa anande avuselelwa ngegezi
asetjenziswa nakukhambe igezi sele abiza khulu. Irhasi nayo ibiza 65
kangako ngombana nakunganagezi kuphekwa ngayo. Ama-
generator layo nawo sekubudisi ukuwathenga. Ithenjana nokho
likhona bona umraro wokucinywa kwegezi ungaba yindaba yayizolo.
8 UNgqongqotjhe wezeeMali u-Enoch Godongwana uhlele bona
eenyangeni ezingaba li-12 ukuya kezili-18 umraro lo kufanele kwabe 70
sewuphelile. Bakwa-Reuters okuyihlangano efumene umbiko lo
ibuzile bona ukuphungula ukucinywa kwegezokhu uzokukghona
ngokobana anikele i-Eskom imali eyikhetjhi ukobana bathenge idizili
na? Uphendule wathi: 'Angicabangi bona i-Eskom inomraro wedizili
kodwana inomraro wokuphatha.' UNgqonqotjhe lo uthembise 75
nokobana uMengameli wenarha uzoyilungisa indaba ye-Eskom.
Izakhamuzi nazo sezibeke ithemba lazo kuMengameli bona
umnyaka lo uzakuletha amatjhuguluko, awuqede nya umraro
wokucinywa kwegezi.
[Ithethwe ku-inthanethi yatjhugululelwa eLimini lesiNdebele]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 5 DBE/Novemba 2023
NSC
1.1.1 Tlola iinzathu EZIMBILI zangaphambili ebezibangela bona i-Eskom
icimele abantu igezi ukuya ngesigaba soku-1 setheksthi engehla
le. (2)
1.1.2 Hlathulula lokho obekwenziwa babantu abagcine babizwa
ngeeNyokanyoka ukuya ngesigaba soku-1. (2)
1.1.3 Veza izinto EZIMBILI ezenzeka lokha nakucinywe igezi ukuya
ngesigaba sesi-6. (2)
1.1.4 Hlathulula bona yini i-load-shedding ukuya ngesigaba sesi-2. (2)
1.1.5 Rhunyeza izinto ezenziwa nguRhulumende ukulinga ukurarulula
indaba yokucinywa kwegezi. Ipendulwakho ayibe maphuzu
AMABILI. (2)
1.1.6 Hlathulula umthelela oba khona enarheni yeSewula Afrika
nakucinywe igezi. Ipendulwakho iqalise kilokhu okulandelako:
(a) Eenthabathabeni zeentolo (1)
(b) Umnotho (1)
1.1.7 Ucabanga bona ngiliphi iqhinga elenziwa ziintolo namanye
amabubulo ukuze ukusebenza kuragele phambili nalokha igezi
ingekho? Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2)
1.1.8 Ucabanga bona umNyango wezeFundo uthikamezeka njani igezi
nayicinyiweko? Ipendulwakho uyiqalise khulukhulu ezintweni
ezilandelako:
(a) Iimfundo ngetlasini (1)
(b) Ukutlolwa kweenhlahlubo (1)
1.1.9 Umtloli wetheksthi engehla le uhlathulula ukuthini nakathi;
'Iinsetjenziswa ezinjengeenqandisi namagizara ziyalimala igezi
nayingumafavuke'. (2)
1.1.10 Ukungafumani iintifikedi komphakathi nakucinywe igezi kuba
namuphi umthelelela emndenini? Ipendulwakho uyiqalise kilokhu
okulandelako:
(a) Nakubelethwe umntwana (1)
(b) Nakuhlongakele umuntu (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 6 DBE/Novemba 2023
NSC
1.1.11 Ngokubona kwakho ucabanga bona ngikuphi okwenziwa babantu
abalandelako okwenza bona umraro wokucinywa kwegezi ungabi
nesisombululo.
(a) Iinsebenzi zakwa-Eskom (1)
(b) Iinsebenzi zakaRhulumende (1)
1.1.12 Ingabe UYAZWELANA nofana AWUZWELANI namaSewula Afrika
ngomraro abaqalene nawo wokucinyelwa igezi? Ipendulwakho
ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.2 Qalisisa isithombe esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI B
[Sithethwe ku-www.images.com]
1.2.1 Ngephuzu ELILODWA tlola bona kwenzakalani esithombeni
esingehla. (1)
1.2.2 Qedelela umutjho ngokukhetha ipendulo enembako kezilandelako:
Umuntu wokugcina ngesandleni sokudla esithombeni esingehla …
A ungudorhodera.
B ungutitjhere.
C ulipholisa.
D ulisotja. (1)
1.2.3 Ucabanga bona kubayini umuntu osekugcineni esandleni sokudla
abe khona hlangana nabantu laba? Ipendulwakho ayibe liphuzu
ELILODWA. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 7 DBE/Novemba 2023
NSC
1.2.4 Hlathulula itshwayo elikhombisa bona okusesithombeni kwenzeke
ngesikhathi se-Covid-19. (1)
1.2.5 Tshwaya ngelihlo elibukhali bona lokhu okubonakala kusenzeka
esithombeni, kwenzeka nangabe kwenzeke siphi isehlakalo
emphakathini. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2)
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 8 DBE/Novemba 2023
NSC
ISIGABA B: UKURHUNYEZA
UMBUZO 2
Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uyayirhunyeza ngamaphuzu ali-7
amayelana nokuqakatheka kwelwandle.
IMIYALO:
1. Amagama angadluli kwama-60.
2. Nombora imitjhwakho kusukela kewoku-1 bekufike kewe-7.
3. Umutjho ngamunye owutlolako awube nomqondo OWODWA opheleleko.
4. Tlola ngelimi elitsengileko ngombana uzokwabelwa imitlomelo emi-3.
5. Sebenzisa amagamakho ngendlela ongakghona ngayo ungabuyeleli utlole
okusesirhunyezweni.
6. Tlola inani lamagama owasebenzisileko ekupheleni kwesirhunyezo sakho.
ITHEKSTHI C
UKUQAKATHEKA KWELWANDLE
Iphasi mazombe libhodwe lilwandle ngamaphesende ama-70. Ilwandle liqakatheke
ngeendlela ezinengi ezihlukeneko ebantwini. Ilwandle linamanzi amakhaza
nafuthumeleko. Imikhomo neemfesi ezikulu ezibizwa bona boshaka nezinye
iimbandana zihlala elwandle kwaphela. Ukuphumela kwazo ngaphandle, kuphela
kwepilwazo.
Kuneendawo neenhlengele ezikatelela bona usebenzise ilwandle ukuyamela kizo.
Iinthuthi ezinye azikwazi ukufika lapho. Zokuthutha zisebenzisa ilwandle ukukhambisa
ipahla, imikhiqizo neemvakatjhi ukuya eenarheni ezihlukahlukeneko. Lokhu kuqinisa
ubudlelwano eenarheni ezikude neziseduze. Imisebenzi iyindlala eenarheni ezinengi.
Ukatsu uhlala alele eziko emakhayeni amanengi.
Ilwandle linamathuba amanengi wemisebenzi esiza ukukhuphula izinga lomnotho.
Lokhu kusiza imindeni nemiphakathi eminengi ukobana ikghone ukuthola okuya
ngethunjini abentwana babethe sentwala. Abathiyi beemfesi baphunyeleliswa lilwandle
ekuthuthukiseni umsebenzabo ngombana iimfesi ezinengi zitholakala ngelwandle.
Elwandle kunemikhumbi neenkepe ezihle ezifana namahotela ngaphakathi.
Abantu bakghona ukuzigedla bebenze neendumezulu zeminyanya ngaphakathi efana
nemitjhado, ukugidinga ilanga lamabeletho njalonjalo. Lokhu kutjhiya isikhumbuzo
esingapheliko emaphilweni wabo. Abantu baneenkolelo ezihlukeneko mayelana
nokusebenzisa ilwandle. Kunalabo abasebenzisa amanzi welwandle ukwelapha izifo,
ukubhabhadisa, ukususa isinyama nokulahla imilotha yabasitjhiyileko ephasini. Abanye
abantu bathwasela ngelwandle.
Lokhu bakwenza ngerhuluphelo lokobana abezimu babo bangemanzini. Kuthiwa
iinyanga ezithwasele ngemanzini ziba namandla ngokudluleleko. Izinga lemidlalo
namaphaliswano wangemanzini aya ngokwanda. Amaphaliswano wokuthaya
ngeenkepe, i-surfing namanye enzelwa elwandle. Abanye bagcina sebabosaziwako
ngebanga lemidlalo le. Woke malanga, abantu baya elwandle ngeenzathu
ezihlukeneko.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 9 DBE/Novemba 2023
NSC
Abantu abafuna ukupholisa ihloko, igandeleleko nalabo abafuna ukubetjhwa mumoya
nokususa isizungu bavakatjhela elwandle. Nababuyako bazizwe bavuselelekile
emmoyeni nemzimbeni. Abantu bafanele balihloniphe ilwandle begodu baligcine
lihlwengekile ngonobangela wokuqakatheka kwalo.
[Ithethwe ku-inthanethi yatjhugululelwa eLimini lesiNdebele]
IMITLOMELO YESIGABA B: 10
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 10 DBE/Novemba 2023
NSC
ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI
UMBUZO 3: UKURHUMUTJHA ISIKHANGISO
Qalisisa isikhangiso esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI D
UFUNA UKUBA MUMUNTU OMUTJHA OSEZINGENI ELIPHEZULU?
LISA UKUPHILA IPILO YALOKHA UGUBUDU ASADLA UBULONGWE.
Zizele ngokwakho hle ePhilalula Jewellery uzozitholela iwatjhi kanokutjho nasi!
Imibandela
- Ithengiselwa abathenga nofunjathwako wakhona.
- Nawuthenga ngekhetjhi uthola isaphulelo sama-50%.
[Sithethwe ku-www.images.com]
3.1 Tlola igama lomkhiqizo okhangiswe ngehla lo. (1)
3.2 Tlola umbandela ongenza bona abantu bangasafuni ukuthenga umkhiqizo lo. (1)
3.3 Dzubhula amagama asetjenziswe esikhangisweni esingehla angakudosa
bona ugcine sele uthenga umkhiqizo lo. (1)
3.4 Ngokurhunyezweko hlathulula bona umtjhayeli oya endaweni angayaziko
iwatjhi le ingamsiza njani? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1)
3.5 Ucabanga bona kungebanga lani igama elithi, 'Jewellery' litlolwe butjhigama
esikhangiswenesi. Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 11 DBE/Novemba 2023
NSC
3.6 Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako:
Ikulumo ethi, 'Lokha ugubudu asadla ubulongwe' isihlathululela isikhathi …
A sanje.
B sakade.
C salokha ungasebenziko.
D salokha udla izambane leponde. (1)
3.7 Hlathulula isizathu esingenza bona umNyango wezamaPhilo ukhuthaze
abantu bona bathenge iwatjhi le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
3.8 Tshwaya ngokuphumelela nofana ukungakaphumeleli komtlami
wesikhangiswesi ukuveza amaqhinga wokukhangisa. Ipendulwakho ayibe (2)
maphuzu AMABILI. [10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 12 DBE/Novemba 2023
NSC
UMBUZO 4: UKURHUMUTJHA IKHATHUNI
Qalisisa ikhathuni engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI E
[Sithethwe ku-www.images.com]
4.1 Tlola isizathu esenza bona abantu abasekhathunini engehla le bahlale boke. (1)
4.2 Dzubhula isabizwana sokukhomba esitholakala ekhathunini engehla le. (1)
4.3 Hlathulula bona amaronjwana asetjenziswe ngaphasi kwekulumo yomuntu
wokuthoma nowesibili asitjelani. (1)
4.4 Buyelela utlole umutjho ongenzasi utjengise ukuvuma.
Angazi bona namhlanje badubhuleleni. (1)
4.5 Nawutjhejisisa ubuso babantwaba ucabanga bona basebujameni obunjani?
Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2)
4.6 Khetha ipendulo enembako kezilandelako:
Amagama athi, 'Sipho sikima uyokwembatha hle!', amumethe umqondo
welimi …
A lokwenzisa.
B lokubandlulula.
C lokunyaza.
D lokuncenga. (2)
4.7 Tshwaya ngobuhle obulethwa kukudla ndawonye nimndeni. Ipendulwakho
ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
[10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 13 DBE/Novemba 2023
NSC
UMBUZO 5: IPHROZI
5.1 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI F
UMasilela wakhe umzakhe endaweni eneminyaka emibili kwaphela ivuliwe.
Indawo le yindawo ehle netjengisako bona ihlabathi yakhona inonile begodu
inamadlelo aneleko. Kungebangelo abentwana abanengi bakilendawo
bafundile nanyana ababelethi babo bangavukeli emisebenzini nje. Basizwa
yimali etholakala ngokuthengisa ifuyo nangokuthengisa iintjalo. UMhlekwa 5
waziwa khulu ngokuthengisa imigade nemirorho emihle khulu.
Nawuphosa amehlo entabeni ubona iinkomo, imbuzi nezimvu zisabalele
kwangathi butjani. Lokhu kuyatjho bona iqhegu lakwaMasilela liyaphila.
Nabentwabalo azange balidanisa ngombana napa nabo basebenza kuhle
epilweni. Nanyana ipilo imnandi kangaka kwaMasilela, uSoMhlekwa 10
iyamdanisa indaba yokobana akekho noyedwa umntwanakhe ofundileko.
UMhlekwa ungusomabhizinisi ophumeleleko bese kuthi umnakwabo
onguBalise yena uziphilela ngokuthengisa iinkomo nezimvu. Ikghonweli
walifundiswa nguyise asesemncani.
5.1.1 Tjhugulula isenzo esisetjenziswe emutjhweni ongenzasi sibe
sesikhathini esizako.
UMasilela wakhe umzakhe endaweni ehle. (1)
5.1.2 Buyelela utlole umutjho ongenzasi bese ukhulisa igama
elithalelweko kiwo.
Ihlabathi yakhona inonile. (1)
5.1.3 Tlola umhlobo webizo elithalelweko bewuveze nokobana lisuselwe
kisiphi isenzo.
UMhlekwa waziwa khulu ngokuthengisa imigade nemirorho emihle
khulu. (2)
5.1.4 Tlola bona umutjho ongenzasi umumethe mhlobo bani wesifengqo.
Iinkomo, imbuzi nezimvu zisabalele kwangathi butjani. (1)
5.1.5 Dzubhula undaweni/isandiso sendawo esitholakala emutjhweni
ongenzasi.
(1)
Nawuphosa amehlo entabeni.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 14 DBE/Novemba 2023
NSC
5.1.6 Khetha ipendulo enembako kezilandelako:
Igama elithi, 'umntwanami' lakhiwe ngeenkhekhe zekulumo
ezilandelako:
A Ibizo+isenzo.
B Ibizo+ubumnini.
C Isabizwana+undaweni.
D Isenzo+ubumnini. (2)
5.1.7 Tlola igama linye esikhundleni sebinzana lamagama athalelweko.
Nawuphosa amehlo entabeni ubona iinkomo, imbuzi nezimvu. (1)
5.1.8 Sebenzisa isihlanganisi esifaneleko ukuhlanganisa imitjho
elandelako:
Lokhu kuyatjho bona iqhegu lakwaMasilela liyaphila. Abentwabalo
azange balidanisa. (2)
5.1.9 Buyelela utlole umutjho ongenzasi bese ujamiselele igama
elithaleweko ngeliphikisana nalo.
Lokhu kuyatjho bona liqhegu ngombana abentwana sebakhulile. (1)
5.1.10 Hlathulula isitjho esithi, 'ukuphosa amehlo'. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 15 DBE/Novemba 2023
NSC
5.2 Qalisisa isithombe esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI G
Iindakamizwa ziyingozi khulu. Abentwana abazibhemako abaphumeleli
epilweni.
[Sithethwe ku-www.images.com]
5.2.1 Tlola igama lokubolekwa emutjhweni ongenzasi bewutjho
nokobana libolekwe kiliphi ilimi.
Amabhodlelo la nawo ayasetjenziswa. (2)
5.2.2 Jamiselela igama elithalelweko ngelimqondofana nalo.
Imitjhoga nayo seyibhenywa. (1)
5.2.3 Buyelela utlole umutjho ongenzasi kodwana uthome ngegama
elithalelweko.
Abentwana babhema iindakamizwa. (1)
5.2.4 Tjhugulula umutjho ongenzasi ube yikulumo engakanqophi/embiko.
Ubamkhulu uthi: 'Mina angifuni iinzukulu zami zidle iindakamizwa.' (2)
[20]
IMITLOMELO YESIGABA C: 40
INANI LOKE: 80
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P3 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P1 NSC November 2022 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P1 NSC November 2021 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P1 NSC November 2019 Question Paper
More from Grade 12 isiNdebele FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023 24

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

Memorandum