Skip to content

isiNdebele FAL Grade 12 P1 NSC November 2023 Question Paper

Question paperisiNdebele FALGrade 12202315 pages

Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2023, 15 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2023

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IGREYIDI 12 ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LOKUTHOMA (P1) NOVEMBA 2023 IMITLOMELO: 80 ISIKHATHI: Ama-iri ama-2 Iphepheli linamakhasi ali-15. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 2 DBE/Novemba 2023 NSC YELELA 1. Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU: ISIGABA A, B kanye NESIGABA-C. ISIGABA A: Ukufunda nokuzwisisa (30) ISIGABA B: Ukurhunyeza (10) ISIGABA C: Izakhi nemithetjhwana yokusetjenziswa kwelimi (40) 2. Phendula YOKE imibuzo. 3. Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA. 4. Thalela ngemva kokuphendula imibuzo YESIGABA NGASINYE. 5. Nombora iimpendulo zakho njengobana zinonjorwe ephepheni lemibuzo. 6. Tjhiya umuda OWODWA ngemva kwaleyo naleyo pendulo. 7. Yelela kobona upeleda amagama ngendlela efaneleko bewutlole nemitjho ezwakalako. 8. Isikhathi esiphakanyisweko sokutlola ISIGABA NGASINYE: ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-50 ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-20 ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-50 9. Tlola kuhle ngesandla esibonakalako. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 3 DBE/Novemba 2023 NSC ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA UMBUZO 1 Phendula UMBUZO 1.1 kanye NOMBUZO 1.2. 1.1 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI A IMIRARO ELETHWA KUCINYWA KWEGEZI 1 ISewula Afrika iqalene nomraro ehlangothini lokuphakelwa kwegezi kangangokuthi lokhu sekukatelela ikhamphani yakwa-Eskom bona icimele woke umuntu igezi. Ngaphambilini bekuneenzathu ezihlukahlukeneko ezenza bona i-Eskom icimele abantu igezi. Abantu bebacinyelwa igezi ngebanga lokobana inyanga nayiphelako 5 bebangayibhadeli bese abanye bebayifumana ngokuzihlanganisela iintambo zibafakele igezi emizinabo. Laba babe bathiywa negama kwathiwa 'Ziinyokanyoka'. Bekunedlanzana labantu ebelihlalela evalweni njengekukhu eyaboleka inalidi yekhozi elalithenga igezi ngemali encani kodwana lifumane amayunithi wegezi amanengi. 10 Boke abantwaba bebacinyelwa igezi, bebahlawuliswe nemali esabekako. 2 Urage njalo umukghwa lo bekwabonakala bona ikhamphani yakwa- Eskom ephakela igezi iyaloba. Umraro wakoSoDiye osele udosisa amaSewula Afrika emhlweni ngewokucinywa kwegezi okubizwa 15 nge-load-shedding. I-load-shedding yindlela yokulawula ukwabelana ngokudlhegana kwabathengi begezi yakwa-Eskom ukuze bayithole ngokulingana ngokuthi abanye bacinyelwe ukuze nabanye bayithole. Lokhu kwenzeka nangabe ukuphakelwa kwegezi sekudlula leyo ekhona ngalesosikhathi. AmaSewula Afrika 20 amanengi asola bona abantu sebabanengi khulu enarheni le. Abanye bathi amaphandle eze ngokungasisemthethweni akabuyele eenarheni zawo, mhlambe umraro lo ungancipha. 3 Igezi icinywa ukuya ngeendawo, abomasipala neemfunda ngokuhlukahlukana kwazo. Kunehlelo leengaba elilandelwako ukuya 25 ngobungako begezi nobujamo beentetjhi eziphehla igezi. Nakunomraro eKusile Power Station isigaba se-load-shedding siba phezulu sithikameze imizi ephakelwa sitetjhesi. Kuyenzeka bona mhlokho igezi icinywe kathathu ngelanga bekube nesikhathi lapha ikhamba ama-iri amane woke. URhulumende ungenelele 30 ngamandla bewakhetha nabaphathi abatjha be-Eskom kodwana kwafana nokuthela amanzi emhlana wedada. UMengameli uCyril Ramaphosa uthethe isiqunto sokobana ngaphakathi kwe-ofisi lobuMengameli kube nongqongqotjhe ozokwengamela igezi. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 4 DBE/Novemba 2023 NSC 4 Okubuhlungu khulu ngomraro lo kukobana kuba nomonakalo 35 obabazekako. Amabubulo amakhulu alahlekelwa khulu ehlangothini lokukhiqiza. Kunamabubulo weenkukhu afelwe linani elingabalekiko leenkukhu ngombana iinkukhwezi zidla ubusuku nemini. Angisakhulumi ngeenthabathaba zeentolo. Balila ezimathosi abanikazi beentolo ezithengisa ukudla okuhlala eenqandisini 40 njengebisi neenthelo. 5 Iintolo ezithengisa ukudla okuphekelwe safuthi ama-restaurants, agcina enze amaqhinga wokobana angagcini avalile kodwana aphungule iimsebenzi. Isiquntwesi saba nomthelela omumbi eensebenzi zakhona. Emakhaya nakhona iintjhebo zigcina zilahliwe 45 phezu kobana amaSewula Afrika amanengi asabhodwe mtlhago. Iinsetjenziswa ezinjengeenqandisi namagizara ziyalimala igezi nayingumafavuke nje. Ezinye zilimalela safuthi lokho kwenze bona umtlhago wabantu uragele phambili. 6 Soloko kwathoma indaba yokucinywa kwegezi, ubulelesi bande 50 khulu enarheni le. Kuyagqekezwa emizini ngitjho nanyana ivikeleko lomuzi lowo lisezingeni eliphezulu. Kazi ama-alamu akalili nakungena iinlelesi. Kuvele nomukghwa obuyisela inarha emva wokwetjiwa kwamakheyibula wegezi. Umphakathi awulifumani ngokwaneleko isizo emiNyangweni ehlukahlukeneko 55 kaRhulumende. EmNyangweni wezangeKhaya kusetjenziswa imitjhiningqondo bese nakunganagezi isizo do. Akukghoneki bona kukhutjhwe abomazisi, iintifikedi zamabeletho ngitjho nezabantu abahlongakeleko. Umkhakha wezefundo nawo awusali ngaphandle igezi nayicinyiweko. Nakutlolwa iinhlahlubo kubabudisi khulu 60 eenkolweni. 7 Isikhathi semandulo lapha kwakukhanyiswa ngekesi ngathi siyabuya. Yoke into elisizo nakukhambe igezi iyadura. Amakhandlela namalampa anande avuselelwa ngegezi asetjenziswa nakukhambe igezi sele abiza khulu. Irhasi nayo ibiza 65 kangako ngombana nakunganagezi kuphekwa ngayo. Ama- generator layo nawo sekubudisi ukuwathenga. Ithenjana nokho likhona bona umraro wokucinywa kwegezi ungaba yindaba yayizolo. 8 UNgqongqotjhe wezeeMali u-Enoch Godongwana uhlele bona eenyangeni ezingaba li-12 ukuya kezili-18 umraro lo kufanele kwabe 70 sewuphelile. Bakwa-Reuters okuyihlangano efumene umbiko lo ibuzile bona ukuphungula ukucinywa kwegezokhu uzokukghona ngokobana anikele i-Eskom imali eyikhetjhi ukobana bathenge idizili na? Uphendule wathi: 'Angicabangi bona i-Eskom inomraro wedizili kodwana inomraro wokuphatha.' UNgqonqotjhe lo uthembise 75 nokobana uMengameli wenarha uzoyilungisa indaba ye-Eskom. Izakhamuzi nazo sezibeke ithemba lazo kuMengameli bona umnyaka lo uzakuletha amatjhuguluko, awuqede nya umraro wokucinywa kwegezi. [Ithethwe ku-inthanethi yatjhugululelwa eLimini lesiNdebele] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 5 DBE/Novemba 2023 NSC 1.1.1 Tlola iinzathu EZIMBILI zangaphambili ebezibangela bona i-Eskom icimele abantu igezi ukuya ngesigaba soku-1 setheksthi engehla le. (2) 1.1.2 Hlathulula lokho obekwenziwa babantu abagcine babizwa ngeeNyokanyoka ukuya ngesigaba soku-1. (2) 1.1.3 Veza izinto EZIMBILI ezenzeka lokha nakucinywe igezi ukuya ngesigaba sesi-6. (2) 1.1.4 Hlathulula bona yini i-load-shedding ukuya ngesigaba sesi-2. (2) 1.1.5 Rhunyeza izinto ezenziwa nguRhulumende ukulinga ukurarulula indaba yokucinywa kwegezi. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 1.1.6 Hlathulula umthelela oba khona enarheni yeSewula Afrika nakucinywe igezi. Ipendulwakho iqalise kilokhu okulandelako: (a) Eenthabathabeni zeentolo (1) (b) Umnotho (1) 1.1.7 Ucabanga bona ngiliphi iqhinga elenziwa ziintolo namanye amabubulo ukuze ukusebenza kuragele phambili nalokha igezi ingekho? Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 1.1.8 Ucabanga bona umNyango wezeFundo uthikamezeka njani igezi nayicinyiweko? Ipendulwakho uyiqalise khulukhulu ezintweni ezilandelako: (a) Iimfundo ngetlasini (1) (b) Ukutlolwa kweenhlahlubo (1) 1.1.9 Umtloli wetheksthi engehla le uhlathulula ukuthini nakathi; 'Iinsetjenziswa ezinjengeenqandisi namagizara ziyalimala igezi nayingumafavuke'. (2) 1.1.10 Ukungafumani iintifikedi komphakathi nakucinywe igezi kuba namuphi umthelelela emndenini? Ipendulwakho uyiqalise kilokhu okulandelako: (a) Nakubelethwe umntwana (1) (b) Nakuhlongakele umuntu (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 6 DBE/Novemba 2023 NSC 1.1.11 Ngokubona kwakho ucabanga bona ngikuphi okwenziwa babantu abalandelako okwenza bona umraro wokucinywa kwegezi ungabi nesisombululo. (a) Iinsebenzi zakwa-Eskom (1) (b) Iinsebenzi zakaRhulumende (1) 1.1.12 Ingabe UYAZWELANA nofana AWUZWELANI namaSewula Afrika ngomraro abaqalene nawo wokucinyelwa igezi? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.2 Qalisisa isithombe esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI B [Sithethwe ku-www.images.com] 1.2.1 Ngephuzu ELILODWA tlola bona kwenzakalani esithombeni esingehla. (1) 1.2.2 Qedelela umutjho ngokukhetha ipendulo enembako kezilandelako: Umuntu wokugcina ngesandleni sokudla esithombeni esingehla … A ungudorhodera. B ungutitjhere. C ulipholisa. D ulisotja. (1) 1.2.3 Ucabanga bona kubayini umuntu osekugcineni esandleni sokudla abe khona hlangana nabantu laba? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 7 DBE/Novemba 2023 NSC 1.2.4 Hlathulula itshwayo elikhombisa bona okusesithombeni kwenzeke ngesikhathi se-Covid-19. (1) 1.2.5 Tshwaya ngelihlo elibukhali bona lokhu okubonakala kusenzeka esithombeni, kwenzeka nangabe kwenzeke siphi isehlakalo emphakathini. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) IMITLOMELO YESIGABA A: 30 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 8 DBE/Novemba 2023 NSC ISIGABA B: UKURHUNYEZA UMBUZO 2 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uyayirhunyeza ngamaphuzu ali-7 amayelana nokuqakatheka kwelwandle. IMIYALO: 1. Amagama angadluli kwama-60. 2. Nombora imitjhwakho kusukela kewoku-1 bekufike kewe-7. 3. Umutjho ngamunye owutlolako awube nomqondo OWODWA opheleleko. 4. Tlola ngelimi elitsengileko ngombana uzokwabelwa imitlomelo emi-3. 5. Sebenzisa amagamakho ngendlela ongakghona ngayo ungabuyeleli utlole okusesirhunyezweni. 6. Tlola inani lamagama owasebenzisileko ekupheleni kwesirhunyezo sakho. ITHEKSTHI C UKUQAKATHEKA KWELWANDLE Iphasi mazombe libhodwe lilwandle ngamaphesende ama-70. Ilwandle liqakatheke ngeendlela ezinengi ezihlukeneko ebantwini. Ilwandle linamanzi amakhaza nafuthumeleko. Imikhomo neemfesi ezikulu ezibizwa bona boshaka nezinye iimbandana zihlala elwandle kwaphela. Ukuphumela kwazo ngaphandle, kuphela kwepilwazo. Kuneendawo neenhlengele ezikatelela bona usebenzise ilwandle ukuyamela kizo. Iinthuthi ezinye azikwazi ukufika lapho. Zokuthutha zisebenzisa ilwandle ukukhambisa ipahla, imikhiqizo neemvakatjhi ukuya eenarheni ezihlukahlukeneko. Lokhu kuqinisa ubudlelwano eenarheni ezikude neziseduze. Imisebenzi iyindlala eenarheni ezinengi. Ukatsu uhlala alele eziko emakhayeni amanengi. Ilwandle linamathuba amanengi wemisebenzi esiza ukukhuphula izinga lomnotho. Lokhu kusiza imindeni nemiphakathi eminengi ukobana ikghone ukuthola okuya ngethunjini abentwana babethe sentwala. Abathiyi beemfesi baphunyeleliswa lilwandle ekuthuthukiseni umsebenzabo ngombana iimfesi ezinengi zitholakala ngelwandle. Elwandle kunemikhumbi neenkepe ezihle ezifana namahotela ngaphakathi. Abantu bakghona ukuzigedla bebenze neendumezulu zeminyanya ngaphakathi efana nemitjhado, ukugidinga ilanga lamabeletho njalonjalo. Lokhu kutjhiya isikhumbuzo esingapheliko emaphilweni wabo. Abantu baneenkolelo ezihlukeneko mayelana nokusebenzisa ilwandle. Kunalabo abasebenzisa amanzi welwandle ukwelapha izifo, ukubhabhadisa, ukususa isinyama nokulahla imilotha yabasitjhiyileko ephasini. Abanye abantu bathwasela ngelwandle. Lokhu bakwenza ngerhuluphelo lokobana abezimu babo bangemanzini. Kuthiwa iinyanga ezithwasele ngemanzini ziba namandla ngokudluleleko. Izinga lemidlalo namaphaliswano wangemanzini aya ngokwanda. Amaphaliswano wokuthaya ngeenkepe, i-surfing namanye enzelwa elwandle. Abanye bagcina sebabosaziwako ngebanga lemidlalo le. Woke malanga, abantu baya elwandle ngeenzathu ezihlukeneko. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 9 DBE/Novemba 2023 NSC Abantu abafuna ukupholisa ihloko, igandeleleko nalabo abafuna ukubetjhwa mumoya nokususa isizungu bavakatjhela elwandle. Nababuyako bazizwe bavuselelekile emmoyeni nemzimbeni. Abantu bafanele balihloniphe ilwandle begodu baligcine lihlwengekile ngonobangela wokuqakatheka kwalo. [Ithethwe ku-inthanethi yatjhugululelwa eLimini lesiNdebele] IMITLOMELO YESIGABA B: 10 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 10 DBE/Novemba 2023 NSC ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI UMBUZO 3: UKURHUMUTJHA ISIKHANGISO Qalisisa isikhangiso esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI D UFUNA UKUBA MUMUNTU OMUTJHA OSEZINGENI ELIPHEZULU? LISA UKUPHILA IPILO YALOKHA UGUBUDU ASADLA UBULONGWE. Zizele ngokwakho hle ePhilalula Jewellery uzozitholela iwatjhi kanokutjho nasi! Imibandela - Ithengiselwa abathenga nofunjathwako wakhona. - Nawuthenga ngekhetjhi uthola isaphulelo sama-50%. [Sithethwe ku-www.images.com] 3.1 Tlola igama lomkhiqizo okhangiswe ngehla lo. (1) 3.2 Tlola umbandela ongenza bona abantu bangasafuni ukuthenga umkhiqizo lo. (1) 3.3 Dzubhula amagama asetjenziswe esikhangisweni esingehla angakudosa bona ugcine sele uthenga umkhiqizo lo. (1) 3.4 Ngokurhunyezweko hlathulula bona umtjhayeli oya endaweni angayaziko iwatjhi le ingamsiza njani? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 3.5 Ucabanga bona kungebanga lani igama elithi, 'Jewellery' litlolwe butjhigama esikhangiswenesi. Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 11 DBE/Novemba 2023 NSC 3.6 Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako: Ikulumo ethi, 'Lokha ugubudu asadla ubulongwe' isihlathululela isikhathi … A sanje. B sakade. C salokha ungasebenziko. D salokha udla izambane leponde. (1) 3.7 Hlathulula isizathu esingenza bona umNyango wezamaPhilo ukhuthaze abantu bona bathenge iwatjhi le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 3.8 Tshwaya ngokuphumelela nofana ukungakaphumeleli komtlami wesikhangiswesi ukuveza amaqhinga wokukhangisa. Ipendulwakho ayibe (2) maphuzu AMABILI. [10] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 12 DBE/Novemba 2023 NSC UMBUZO 4: UKURHUMUTJHA IKHATHUNI Qalisisa ikhathuni engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI E [Sithethwe ku-www.images.com] 4.1 Tlola isizathu esenza bona abantu abasekhathunini engehla le bahlale boke. (1) 4.2 Dzubhula isabizwana sokukhomba esitholakala ekhathunini engehla le. (1) 4.3 Hlathulula bona amaronjwana asetjenziswe ngaphasi kwekulumo yomuntu wokuthoma nowesibili asitjelani. (1) 4.4 Buyelela utlole umutjho ongenzasi utjengise ukuvuma. Angazi bona namhlanje badubhuleleni. (1) 4.5 Nawutjhejisisa ubuso babantwaba ucabanga bona basebujameni obunjani? Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2) 4.6 Khetha ipendulo enembako kezilandelako: Amagama athi, 'Sipho sikima uyokwembatha hle!', amumethe umqondo welimi … A lokwenzisa. B lokubandlulula. C lokunyaza. D lokuncenga. (2) 4.7 Tshwaya ngobuhle obulethwa kukudla ndawonye nimndeni. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) [10] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 13 DBE/Novemba 2023 NSC UMBUZO 5: IPHROZI 5.1 Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI F UMasilela wakhe umzakhe endaweni eneminyaka emibili kwaphela ivuliwe. Indawo le yindawo ehle netjengisako bona ihlabathi yakhona inonile begodu inamadlelo aneleko. Kungebangelo abentwana abanengi bakilendawo bafundile nanyana ababelethi babo bangavukeli emisebenzini nje. Basizwa yimali etholakala ngokuthengisa ifuyo nangokuthengisa iintjalo. UMhlekwa 5 waziwa khulu ngokuthengisa imigade nemirorho emihle khulu. Nawuphosa amehlo entabeni ubona iinkomo, imbuzi nezimvu zisabalele kwangathi butjani. Lokhu kuyatjho bona iqhegu lakwaMasilela liyaphila. Nabentwabalo azange balidanisa ngombana napa nabo basebenza kuhle epilweni. Nanyana ipilo imnandi kangaka kwaMasilela, uSoMhlekwa 10 iyamdanisa indaba yokobana akekho noyedwa umntwanakhe ofundileko. UMhlekwa ungusomabhizinisi ophumeleleko bese kuthi umnakwabo onguBalise yena uziphilela ngokuthengisa iinkomo nezimvu. Ikghonweli walifundiswa nguyise asesemncani. 5.1.1 Tjhugulula isenzo esisetjenziswe emutjhweni ongenzasi sibe sesikhathini esizako. UMasilela wakhe umzakhe endaweni ehle. (1) 5.1.2 Buyelela utlole umutjho ongenzasi bese ukhulisa igama elithalelweko kiwo. Ihlabathi yakhona inonile. (1) 5.1.3 Tlola umhlobo webizo elithalelweko bewuveze nokobana lisuselwe kisiphi isenzo. UMhlekwa waziwa khulu ngokuthengisa imigade nemirorho emihle khulu. (2) 5.1.4 Tlola bona umutjho ongenzasi umumethe mhlobo bani wesifengqo. Iinkomo, imbuzi nezimvu zisabalele kwangathi butjani. (1) 5.1.5 Dzubhula undaweni/isandiso sendawo esitholakala emutjhweni ongenzasi. (1) Nawuphosa amehlo entabeni. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 14 DBE/Novemba 2023 NSC 5.1.6 Khetha ipendulo enembako kezilandelako: Igama elithi, 'umntwanami' lakhiwe ngeenkhekhe zekulumo ezilandelako: A Ibizo+isenzo. B Ibizo+ubumnini. C Isabizwana+undaweni. D Isenzo+ubumnini. (2) 5.1.7 Tlola igama linye esikhundleni sebinzana lamagama athalelweko. Nawuphosa amehlo entabeni ubona iinkomo, imbuzi nezimvu. (1) 5.1.8 Sebenzisa isihlanganisi esifaneleko ukuhlanganisa imitjho elandelako: Lokhu kuyatjho bona iqhegu lakwaMasilela liyaphila. Abentwabalo azange balidanisa. (2) 5.1.9 Buyelela utlole umutjho ongenzasi bese ujamiselele igama elithaleweko ngeliphikisana nalo. Lokhu kuyatjho bona liqhegu ngombana abentwana sebakhulile. (1) 5.1.10 Hlathulula isitjho esithi, 'ukuphosa amehlo'. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 15 DBE/Novemba 2023 NSC 5.2 Qalisisa isithombe esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI G Iindakamizwa ziyingozi khulu. Abentwana abazibhemako abaphumeleli epilweni. [Sithethwe ku-www.images.com] 5.2.1 Tlola igama lokubolekwa emutjhweni ongenzasi bewutjho nokobana libolekwe kiliphi ilimi. Amabhodlelo la nawo ayasetjenziswa. (2) 5.2.2 Jamiselela igama elithalelweko ngelimqondofana nalo. Imitjhoga nayo seyibhenywa. (1) 5.2.3 Buyelela utlole umutjho ongenzasi kodwana uthome ngegama elithalelweko. Abentwana babhema iindakamizwa. (1) 5.2.4 Tjhugulula umutjho ongenzasi ube yikulumo engakanqophi/embiko. Ubamkhulu uthi: 'Mina angifuni iinzukulu zami zidle iindakamizwa.' (2) [20] IMITLOMELO YESIGABA C: 40 INANI LOKE: 80 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele FAL

View all