Skip to content

isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2023 Memo

MemorandumisiNdebele FALGrade 12202311 pages

Grade 12 isiNdebele FAL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2023, 11 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2023

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IGREYIDI 12 ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) NOVEMBA 2023 UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA IMITLOMELO: 100 Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi ali-11. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 2 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA A: AMATHEKSTHI WOKUZITLAMELA (AMA-ESEYI) UMBUZO 1 TJHEJA:  Kiwo woke amatheksthi yelela inani lamagama aphakanyisweko. I-eseyi ephathelene nesithombe ayinikelwe isihloko esiyifaneleko.  Indlela otlolako arhumutjhe ngayo isihloko ifanele yamukelwe nanyana ihluka kunaleyo elindelwe ngotshwayako ikani nayikhambisana nesihloko. 1.1 Mhlana ngizifumana ngisemrarweni. I-eseyi Ecocako. Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka kuye, akhe asibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso kuyenzeka kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:  Ohlolwako kulindeleke bona acoce ngelanga mhlana azifumana asemrarweni ngalo.  Ohlolwako kulindeleke bona atlole indaba ibe sesikhathini esidlulileko beyikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.  Kufanele ohlolwako asebenzise amagama ahlathulula koke okwamenza azifumane asemrarweni. [50] 1.3 Nginomndeni okhethekileko. I-eseyi Ecocako./Ehlathululako. Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka kuye, akhe asibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso kuyenzeka kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:  Ohlolwako kulindeleke bona acoce bekahlathulule okwenza bona umndenakhe ube ngokhethekileko.  Ohlolwako kulindeleke bona atlole indaba ibe sesikhathini esidlulileko beyikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.  Kufanele ohlolwako asebenzise amagama ahlathulula khudlwana ngalokho okumenza bona athi unomndeni okhethekileko. [50] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 3 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 1.3 Iintjhijilo zokuba mumuntu omutjha. I-eseyi Ehlathulako. Le yi-eseyi lapho umtloli ahlathulula khona ngobujamo obuthileko akhe ahlangabezana nabo. Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:  Ohlolwako akaveze iintjhijilo umuntu omutjha aqalana nazo epilweni.  Ohlolwako kulindeleke bona atlole indaba ibe sesikhathini esidlulileko beyikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.  Kufanele ohlolwako asebenzise amagama ahlathululako khudlwana ngeentjhijilo neenqabo umuntu omutjha ahlangabezana nazo. [50] 1.4 Ithando lamambala alisekho amalanga la. Le yi-eseyi lapho otlolako aveza khona indlela azizwa ngayo ngesihloko anikelwe sona. I-eseyi Evezako/Eveza Imizwa Yomtloli. Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:  Ohlolwako akaveze iinzathu ezimenza athi ithando lamambala alisekho amalanga la.  Ohlolwako kulindeleke bona atlole indaba aveze imizwa yakhe nokuthatheka kwehliziyo.  Ihlangothi elikhulu le-eseyi ngeliveza imizwa nofana ukwenaba khudlwana ngalokho okusengqondweni ngesihlokwesi. [50] 1.5 Ubuhle nobumbi bokuba yinjinga. I-eseyi Emahlangothimabili/Emadanisako. Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:  Ohlolwako kulindeleke bona aveze tjhatjhalazi amaphuzu akhombisa ubuhle nobumbi bokuba yinjinga.  Okuqakathekileko nge-eseyi le kukobana ohlolwako kulindeleke bona azwakale begodu anikele amaphuzu ngokulinganako ngamahlangothi womabili ekububuhle nobumbi. [50] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 4 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 1.6 URhulumende akasivale isibonelelo esiyimali ema-R350 esinikelwa abantu abangasebenziko. Vumelana nofana uphikisane nesitatimendesi. I-eseyi Ephikisako/Ehlangothilinye Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:  Ohlolwako kulindeleke bona athome ngokobana akhethe ihlangothi azokutlola ngalo, aveze iinzathu ekufanele zenze uRhulumende asivale nofana angasivali isibonelelo esiyimali ema-R350 esinikelwa abantu abangasebenziko.  Kuqakathekile bona ohlolwako anikele amaphuzu asekela imibonwakhe nakavumelana nofana aphikisana nesitatimendesi kufikela ekupheleni kwendabakhe. [50] Ukutshwaya/Ukurhumutjha iinthombe. Ohlolwako kumele:  Anikele i-eseyakhe isihloko esiyifaneleko.  Ahlathulule i-eseyakhe ngananyana ngiyiphi indlela kodwana ikhambelane nesithombe.  Akhethe nanyana ngiwuphi umhlobo we-eseyi okhambelana nesithombe.  Ahlanganise ukuhlathululwa kwendaba nesithombe.  Atlole ngesikhathi esifaneleko. 1.7  Ohlolwako angakhetha nanyana ngimuphi umhlobo we-eseyi afuna ukutlola ngawo. Kungaba yi-eseyi ecocako, ehlathululako, eveza imizwa, emahlangothimabili nofana ehlangothilinye.  Kuqakathekile bona ohlolwako aqinisekise bonyana indabakhe nesithombe ziyakhambelana.  Ohlolwako angacoca ngemibono ebhamba nofana aveze imibono efihlakeleko ngesithombe asikhethileko. Kilesisithombe kubonakala amakhandlela amabili avuthako nelampa elingakhanyisiko. [50] 1.8  Ohlolwako angakhetha nanyana ngimuphi umhlobo we-eseyi afuna ukutlola ngawo. Kungaba yi-eseyi ecocako, ehlathululako, eveza imizwa, emahlangothimabili nofana ehlangothilinye.  Kuqakathekile bona ohlolwako aqinisekise bonyana indabakhe nesithombe ziyakhambelana.  Ohlolwako angacoca ngemibono ebhamba nofana aveze imibono efihlakeleko ngesithombe asikhethileko. Kilesisithombe kubonakala abantu abatjha bambethe iimphuraphura zeziqu. [50] IMITLOMELO YESIGABA A: 50 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 5 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA B: AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA UMBUZO 2 2.1 INCWADI YOBUNGANI Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa incwadi yobungani:  Iba nesiphande sinye, sitlolwe ngesandleni sokudla. Isiphande sotlolako siba nelanga elitlolwe ngesiNdebele isib: Janabari/Tjhirhweni ingasi ngesiNgisi. Tjheja: Isiphande, isilotjhiso nesiphetho azingabalwa nakubalwa inani lamagama.  Itlolelwa umuntu owazekako, kungaba mnganakho, umnakwenu, umzawakho; njll.  Isilotjhiso asiphakamise ibizo lomuntu omtlolelako. Isib; Jabulile, Mma, Baba; njll.  Esingenisweni akuvele umnqopho wokutlola incwadi leyo ngobufitjhani. Isingeniso singaba mumutjho munye kufika kemithathu ubunengi. Akucocwa iindaba ezinengi.  Ohlolwako akahlathulule khudlwana emzimbeni amaphuzu akhambisana nomnqopho awuveze esingenisweni.  Iba nesilayeliso. Isib. Ubalotjhise boke ekhaya/Ngilotjhisela kibo boke abangaziko ngapho; njll.  Iba nesiphetho. Isib. Ngimi umnganakho/Ngimi umntwanakho/Ngimi umzawakho/Ngimi, bese kuthi ngaphasi kwesiphetho utlole igama lakho. Lokhu kwenzelwa ukobana loyo otlolelweko azi kuhle bonyana utlolelwe ngubani. Isibongo akufuneki ukobana usitlole ngombana niyazana ninomuntu omtlolelako. [30] 2.2 I-IMEYILI EHLELEKILEKO Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa i-imeyili.  Inesiphande se-imeyili yaloyo othumela umlayezo.  Inesiphande se-imeyili yaloyo enqotjhiswe kuye/kibo.  Inesiphande se-imeyili yomunye/yabanye ekufanele bafumane umlayezo lowo.  Inesihloko esirhunyeza ummongo we-imeyili leyo.  Inesilotjhiso esiligama nofana ithayitlela yaloyo i-imeyili enqotjhiswe kuye.  Inesingeniso esiveza umnqopho we-imeyili leyo.  Inomzimba omumethe umlayezo nemininingwana epheleleko.  Inomutjho olayelisako.  Inegama kanye nethayitlela yaloyo othumele i-imeyili ekugcineni.  Inomtlikitlo waloyo othumele imeyili.  Kufanele kusetjenziswe ilimi elifanele abamukelilwazi. [30] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 6 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 2.3 UMLANDO KAMUFI Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa umlando kamufi:  Uba nesihloko esinamagama kamufi apheleleko.  Amagamakhe apheleleko.  Ilanga abelethwa ngalo.  Igama lendawo abelethelwa kiyo. Tjheja: Akungatlolwa igama lesibhedlela.  Ubelethwa bobani.  Imithombo yefundo asele adlule kiyo.  Akuzuzako eemfundweni zakhe.  Iindawo asebenze kizo.  Iinkhundla azifumanako.  Ilanga akhambe ngalo ephasini. Tjheja: Akungatlolwa unobangela wokuhlongakala kwakamufi kodwana kungavezwa khunye kwalokhu: webiwe ngunokufa lokha nakakhambe ngengozi, uhlongakele ngemva kokugula isikhathi esifitjhani nofana eside nakagulileko.  Umndenakhe awutjhiyileko ephasini njengomyenakhe nofana ukosikazi, abentwana, ababelethi, iinzukulu zakhe nabanye ahlobana nabo ngokweengazi. Tjheja: Akungatlolwa amabizo weenini ezitjhiyweko.  Isiphetho akube mumutjho omfitjhani wokumlayelisa nofana iinanazelo zakhe. [30] 2.4 IKULUMO-PENDULWANO Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa ikulumo pendulwano:  Njengemitlolo yoke kufanele kube khona isingeniso. Esingenisweni kulapho kwethulwa khona indaba ekuzokucocwa ngayo nokobana izokucocwa bobani nendawo lapha izokucocelwa khona.  Akulotjhisanwa kungenwa endabeni zisuka zibekwa.  Amagama walabo abakhulumako atlolwa ngesandleni sesincele, abe mafitjhani nesibongo singasetjenziswa. Akutlolwa litho ngaphasi kwamagama walabo abakhulumako.  Kutlolwa ikholoni emuva kwamagama wabantu abakhulumako.  Amagama aveza imizwa nobujamo balabo abakhulumako akatlolwe afakwe ngaphakathi kweembayana ngemva kwekholoni etlolwe eduze negama lokhulumako nofana laloyo okhulunyiswako.  Ukukhethwa kwamagama kumele kutjengise ukwehlukana kwezinga lalabo abakhulumako. Isib. ubaba nakakhuluma nendodana, umntwana wesikolo nakakhuluma notitjhere.  Ukobana ikulumo pendulwano ithoma ngesingeniso akutjho bona akube khona isigaba esisiphetho. Isiphetho sendaba siba sekulumeni yabo, kuzwakale bonyana seyiyaphetha.  Ingaphetha ngokobana bazwane nanyana bangezwani kuye ngokobana indaba egade icocwa ikhambe njani. [30] IMITLOMELO YESIGABA B: 30 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 7 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA C: AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA UMBUZO 3 3.1 IFLAYA Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa iflaya. Iflaya kufanele ibe:  Namaqhinga wokudosa nokwenzisa (AIDA ahlathulula okulandelako: A- attention, I-interest, D- desire, A-act) angenzasi. o Ukuhluthula itjhejo (Attention) lofundako. o Ukugcina itjisakalo (Interest) kiloyo ofundako. o Ukukhanukeja (Desire) ngemininingwana evezwe eflayeni. o Ukudosa umthengi bona enze/athenge (Act) okuthileko.  Nemininingwana yokukhangiswa eflayeni, isib. Njengomkhiqizo othileko, ikhamphani ethileko, iminyanya ethileko, isitolo, njll.  Nesiqubulo sekhamphani nofana somnyanya eflayeni.  Nesihloko salokho okukhangiswako ngamaledere amakhulu/amagabhadlhela.  Nelimi elimumethe umqondo wokudosa/wokuyenga/wokurogela/ wokudlelezela/wokwenzisa/imiqondo welimi eliliqiniso nofana elimbono, njll.  Nesitayela nephimbo elifanele abamukelilwazi beflaya. [20] 3.2 UMALANGENI/IDAYARI Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa umalangeni/idayari:  Kumele oyitlolako atlole ilanga phezulu.  Kumele itlolwe ngelimi lomuntu okhulumako.  Kumele itlolwe ibe sesikhathini sanje.  Kuyenzeka itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko nesikhathini esizako.  Kumele kutlolwe iingaba ezifitjhani.  Kusetjenziswa ilimi elitjhaphulukileko. [20] 3.3 IMILAYELO Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa imilayelo.  Ukulayela umuntu ukobana enze into ethileko ngendlela ethileko.  Imilayelo ayibe mifitjhani inembe ingarari olayelwako.  Kumele ilandelwe njengombana injalo. [20] IMITLOMELO YESIGAB C: 20 INANI LOKE: 100 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 8 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA A: IRUBHRIKHI YOKUTSHWAYA/YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 IMITLOMELO] TJHEJA:  Sebenzisa irubhrikhi njalo nawutshwaya i-eseyi.  Amamaksi asukela eli-0–50 ahlukaniswe ngamazinga weentlhadlhuli ezi-5.  Okumunyethweko, iqhinga lokusetjenziswa kwelimi nesitayela, lelo nalelo kghono lesitlhadlhuli lihlukaniswe ngezinga eliphezulu neliphasi.  Isakhiwo asithintwa lizinga eliphezulu namkha eliphasi. IRUBHRIKHI YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 IMITLOMELO] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani OKUMUNYETHWEKO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 Izinga eliphezulu NOKUHLELA -Ukuphendula okudluleleko. -Ukuphendula okuhle khulu. -Ukuphendula okwanelisako. -Ukuphendula okungakajami -Ukuphendula okuphume -Imiqondo ehlakaniphileko, -Kunobufakazi nokukhula -Imiqondo ekhambelanako ndawonye. endleleni khulu. (Ukuphendula) netjengisa ukukhula. kwendaba okubonakalako. nekholisako. -Imiqondo engakanqophi. -Imiqondo enganatlha Ukuhleleka kwemiqondo -Ukuhleleka okudluleleko -Ukuhleleka okuhle khulu -Kunokuhleleka -Ubufakazi obuncani nengazwakaliko. yokuhlela nokukhambelana nokukhambelana nokukhambelana okulingeneko bokuhleleka -Imiqondo Ukulemuka komnqopho, ebuyabuyelelweko. kwesingeniso, kwesingeniso, umzimba kwesingeniso, umzimba nokukhambelana abamukelilwazi nobujamo -Imiqondo engakahleleki umzimba nesiphetho. nesiphetho. nesiphetho. kwesingeniso, umzimba nengakhambelaniko. nesiphetho. 30 IMITLOMELO 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Ukuphendula okudluleleko -Ukuphendula okuhle. -Ukuphendula okwanelisako -Ukuphendula -Ukuphendula isihloko kodwana kutlhayela -Imiqondo ekarisako kodwana okunganatlha. okungakhambelaniko akukalingwa nokulingwa. amatshwayo wendaba nekhambelanako. -Imiqondo izwakala/ nokusezingeni -Imiqondo Izinga eliphasi ehle. -Kunokuhleleka ikhambelana ngokulingeneko. eliphasi. engakhambelaniko -Imiqondo ekhulileko nokukhambelana okuhle -Kunokuhleleka -Imiqondo ayikahlangani nengakafaneli. nenokuhlakanipha. kwesingeniso, nokukhambelana begodu ayikanqophi. -Imiqondo enganatlha -Kunokuhleleka umzimba nesiphetho. kwesingeniso, -Kunokuhleleka nengazwakaliko. nokukhambelana umzimba nesiphetho. okungakhambelani okuhle kwesingeniso, nesingeniso, umzimba nesiphetho. umzimba nesiphetho. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 9 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 IMITLOMELO] (iyaraga) Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 ILIMI, ISITAYELA -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista nesitayela NOKU-EDITHA. nelwazimagama elifaneleko nelwazimagama elifanele nelwazimagama elifanele nelwazimagama elingakafaneli ezingakafaneli khulu, umnqopho Izinga eliphezulu nelihle ngokudluleleko, umnqopho, abamukelilwazi umnqopho, abamukelilwazi umnqopho, abamukelilwazi abamukelilwazi nobujamo. Iphimbo, irejista, isitayela elinemba umnqopho, nobujamo. nobujamo ngokulingeneko. nobujamo. -Ilwazimagama elitlhayela khulu nelwazimagama elifanele abamukelilwazi nobujamo. -Ilimi liyanemba -Ukusetjenziswa kwelimi -Ukusetjenziswa kwelimi lenza kube budisi ukuzwisisa umnqopho, -Ukusetjenziswa kwelimi belisetjenziswe kuhle. okwethula ihlathululo. okusezingeni eliphasi. itheksthi. abamukelilwazi kusezingeni elihle -Ihlelo nesipelinghi -Ihlelo nesipelinghi -Ihlelo nesipelinghi kuneemphoso -Ilimi elingazwakaliko. nobujamo. ngokudluleleko. akunamphoso khulu, kuneemphoso ezinengi ezinengi khulukhulu. -Ihlelo nesipelinghi Ukukhethwa -Ihlelo nesipelinghi zimbalwa. -Kutlanywe ngokusezingeni -Kutlanywe ngokusezingeni kuneemphoso ezinengi kwamagama, esinganamphoso khulu. -Kutlanywe kuhle khulu. elilingeneko. eliphasi khulukhulu. ngokudluleleko. ukusetjenziswa kwelimi, -Kutlanywe kuhle -Kutlanywe ngokusezingeni imithetjhwana, ngokudluleleko. eliphasi ngokudluleleko. iimphumuzi, ihlelo 13 10 7 4 nesipelinghi. - Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela nelwazimagama nelwazimagama elifanele nelwazimagama elifanele nelwazimagama 15 IMITLOMELO Izinga eliphasi elifaneleko nelihle umnqopho, abamukelilwazi umnqopho, abamukelilwazi elincani nelisezingeni eliphasi elinemba umnqopho, nobujamo. nobujamo ngokulingeneko. elingakafaneli umnqopho, abamukelilwazi nobujamo. Ilimi liyanemba -Ukusetjenziswa kwelimi abamukelilwazi nobujamo. -Ukusetjenziswa kwelimi belisetjenziswe okungathuli ihlathululo. -Ukusetjenziswa kwelimi kusezingeni elihle khulu. ngokufaneleko. -Ihlelo nesipelinghi okungakafaneli. -Ihlelo nesipelinghi -Ihlelo nesipelinghi kuneemphoso ezinengi -Ihlelo nesipelinghi kuneemphoso esinganamphoso kuneemphoso ezinengana. khulu. ezinengi khulu khulu. ezinengi. -Kutlanywe kuhle. -Kutlanywe ngokusezingeni -Kutlanywe ngokusezingeni -Kutlanywe ngokudluleleko. eliphasi. eliphasi ngokudluleleko ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 - Kuvezwe amatshwayo -Amatshwayo -Amatshwayo -Amatshwayo neminye -Amatshwayo nemininingwana Amatshwayo wetheksthi. nemininingwana nemininingwana nemininingwana kuvezwe imininingwana yesakhiwo efunekako kuyatlhayela Ukwakhiwa kweengaba eqakathekileko ngesakhiwo evezweko kukhambelana ngokulingeneko. sendaba kuvezwe -Ukwakhiwa kwemitjho neengaba nemitjho nokuquntulwa sendaba. kuhle. -Kunokukhambelana ngokusisekelo. kuneemphoso ezinengi khulu. kwamagama ngendlela -Kunokukhambelana okuhle -Kunokukhambelana okuhle okulingeneko kwendaba . -Ukwakhiwa kwemitjho -Indaba ayinamqondo. engasiyo. ngokudluleleko kwendaba. kwendaba. -Imitjho neengaba kwakheke neengaba kuneemphoso. -Imitjho neengaba -Imitjho neengaba ngokulingeneko -Indaba isazwakala kancani. kwakheke ngendlela ehle kwakheke ngendlela ehle. -Indaba isanikela umqondo. 5 IMITLOMELO ngokudluleleko. ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO: Km- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) L- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 10 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA B: AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA WELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [30 IMITLOMELO] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakaneli OKUMUNYETHWEKO, UKUHLELA 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 NESAKHIWO -Ukuphendula okungaphezu -Ukuphendula okuhle -Ukuphendula okulingeneko -Ukuphendula ngokusisekelo -Ukuphendula kutjengisa kwalokho okulindelweko. nokutjengisa ilwazi elihle okutjengisa ilwazi kutjengisa ilwazi ukungabi khona kwelwazi -Ukuphendula nemibono. -Imiqondo ehlakaniphileko lamatshwayo wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi. -Ukubuthelelwa nokuhleleka nekhulileko. -Umtlolo unqophile, -Akunakudzimelela -Kunokunqopha -Akunakukhambelana kwemibono. -Ilwazi elingeneleleko awukaphumi esihlokweni nokukhambelana okulingeneko Okukhona kodwana kwemiqondo. - Umnqopho, abamukelilwazi, lamatshwayo wetheksthi. begodu usekelwe kuhle kokumunyethweko nemiqondo. okunengi kuphambene -Imininingwana esekela amatshwayo/imithetjhwana kanye -Umtlolo unqophile. ngendlela enobukghoni. -Eminye imininingwana nesihloko. isihloko imbalwa khulukhulu. nobujamo. -Kunokukhambelana -Kunemininingwana esekela esekela isihloko iveziwe. -Imininingwana esekela -Akakasebenzisi amatshwayo kokumunyethweko nomqondo. isihloko. -Isakhiwo sifanele isihloko imbalwa.. nemithetho yesakhiwo. 18 IMITLOMELO -Isakhiwo sihleleke kuhle -Isakhiwo esifaneleko ngokulingeneko kodwana -Kunobutjhapha obukhona ngokudluleleko yoke kodwana kunokungakhambelani. obubonakala emithethweni imininingwana esekela isihloko esinokungakhambelaniko nematshwayeni wesakhiwo. iveziwe. okuncazana. -Isakhiwo esifaneleko nesinembako. ILIMI, ISITAYELA NOKU-EDITHA 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista nesitayela kufanele nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama nelwazimagama umnqopho/umphumela, kuhle khulu umnqopho, kuhle umnqopho, ngokulingeneko umnqopho, kuwufanele akukhambelani abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo. kancani umnqopho, nomnqopho, abamukelilwazi -Ukusetjenziswa kwelimi -Ihlelo lisetjenziswe -Ihlelo lisetjenziswe -Kuneemphoso zehlelo abamukelilwazi nobujamo. nobujamo. nemithetjhwana yokutlolwa kwelimi. ngokunembako begodu ngokunembako belihleleke kodwana azilimazi ihlathululo. -Kuneemphoso zehlelo -Kuneemphoso zehlelo -Ukukhethwa kwamagama anemba belihleleke kuhle khulu. kuhle. ezenza bona ihlathululo ezinengi khulukhulu ezenza umnqopho. -Kuneemphoso ezincani khulu. -Akunamphoso ezinengi. ingazwakali. bona ihlathululo ingazwakali -Ukusetjenziswa kwamatshwayo nakancani. wokutlola nesipelinghi. 12 IMITLOMELO ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO: Km-/sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) L-: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 11 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA C: AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA WELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [20 IMITLOMELO] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakaneli OKUMUNYETHWEKO, UKUHLELA 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 NESAKHIWO -Ukuphendula okungaphezu -Ukuphendula okuhle -Ukuphendula okulingeneko -Ukuphendula ngokusisekelo -Ukuphendula kutjengisa kwalokho okulindelweko. nokutjengisa ilwazi elihle okutjengisa ilwazi kutjengisa ilwazi ukungabi khona kwelwazi -Ukuphendula nemibono. -Imiqondo ehlakaniphileko lamatshwayo wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi. -Ukubuthelelwa nokuhleleka nekhulileko. -Umtlolo unqophile, -Akunakudzimelela -Kunokunqopha -Akunakukhambelana kwemibono. -Ilwazi elingeneleleko awukaphumi esihlokweni nokukhambelana okukhona kodwana okunengi kwemiqondo. - Umnqopho, abamukelilwazi, lamatshwayo wetheksthi. usekelwe okulingeneko kuphambene nesihloko. -Imininingwana esekela amatshwayo/imithetjhwana kanye -Umtlolo unqophile. kuhle ngendlela enobukghoni. kokumunyethweko -Imininingwana esekela isihloko imbalwa khulukhulu. nobujamo -Kunokukhambelana -Kunemininingwana esekela nemiqondo. isihloko imbalwa. -Akakasebenzisi amatshwayo kokumunyethweko nomqondo. isihloko. -Eminye imininingwana -Kunobutjhapha obukhona nemithetho yesakhiwo. 12 IMITLOMELO -Isakhiwo sihleleke kuhle -Isakhiwo esifaneleko esekela isihloko iveziwe. obubonakala emithethweni ngokudluleleko yoke kodwana -Isakhiwo sifanele nematshwayeni wesakhiwo. imininingwana esekela isihloko esinokungakhambelaniko ngokulingeneko kodwana iveziwe. okuncazana. kunokungakhambelani. -Isakhiwo esifaneleko nesinembako. ILIMI, ISITAYELA NOKU-EDITHA 7-8 5–6 4 3 0–2 -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista nesitayela kufanele nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama nelwazimagama umnqopho/umphumela, kuhle khulu umnqopho, kuhle umnqopho, ngokulingeneko umnqopho, kuwufanele akukhambelani nomnqopho, abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo. kancani umnqopho, abamukelilwazi nobujamo. -Ukusetjenziswa kwelimi -Ihlelo lisetjenziswe -Ihlelo lisetjenziswe -Kuneemphoso zehlelo abamukelilwazi nobujamo. -Kuneemphoso zehlelo nemithetjhwana yokutlolwa kwelimi. ngokunembako belihleleke ngokunembako belihleleke kodwana azilimazi ihlathululo. - Kuneemphoso zehlelo ezinengi khulukhulu ezenza -Ukukhethwa kwamagama anemba kuhle khulu. kuhle. ezenza bona ihlathululo bona ihlathululo ingazwakali umnqopho. -Kuneemphoso ezincani khulu. -Akunamphoso ezinengi. ingazwakali. nakancani. -Ukusetjenziswa kwamatshwayo wokutlola nesipelinghi. 8 IMITLOMELO ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO: Km-/sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) L-: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele FAL

View all