Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IGREYIDI 12
ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LESITHATHU (P3)
NOVEMBA 2023
UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA
IMITLOMELO: 100
Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi ali-11.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2023 papers 





View all





isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2023 Memo
Grade 12 isiNdebele FAL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2023, 11 pages. Read online or download the free PDF.
Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2023 · isindebele. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2023
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 11
- File size
- 544.7 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 11
This exam
NSC November Exam 2023
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.2Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.3Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.4Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.5Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.6Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting50 marks
Show all 15 questions
- Question 1.7Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.8Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 2.1Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting30 marks
- Question 2.2Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting30 marks
- Question 2.3Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting30 marks
- Question 2.4Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting30 marks
- Question 3.1Ubukghwari / Literature (Set Works)20 marks
- Question 3.2Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting20 marks
- Question 3.3Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting20 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 2 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA A: AMATHEKSTHI WOKUZITLAMELA (AMA-ESEYI)
UMBUZO 1
TJHEJA:
Kiwo woke amatheksthi yelela inani lamagama aphakanyisweko. I-eseyi
ephathelene nesithombe ayinikelwe isihloko esiyifaneleko.
Indlela otlolako arhumutjhe ngayo isihloko ifanele yamukelwe nanyana ihluka
kunaleyo elindelwe ngotshwayako ikani nayikhambisana nesihloko.
1.1 Mhlana ngizifumana ngisemrarweni.
I-eseyi Ecocako.
Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka
kuye, akhe asibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso kuyenzeka
kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko.
Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:
Ohlolwako kulindeleke bona acoce ngelanga mhlana azifumana
asemrarweni ngalo.
Ohlolwako kulindeleke bona atlole indaba ibe sesikhathini esidlulileko
beyikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.
Kufanele ohlolwako asebenzise amagama ahlathulula koke okwamenza
azifumane asemrarweni. [50]
1.3 Nginomndeni okhethekileko.
I-eseyi Ecocako./Ehlathululako.
Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka
kuye, akhe asibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso kuyenzeka
kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko.
Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:
Ohlolwako kulindeleke bona acoce bekahlathulule okwenza bona
umndenakhe ube ngokhethekileko.
Ohlolwako kulindeleke bona atlole indaba ibe sesikhathini esidlulileko
beyikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.
Kufanele ohlolwako asebenzise amagama ahlathulula khudlwana
ngalokho okumenza bona athi unomndeni okhethekileko. [50]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 3 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
1.3 Iintjhijilo zokuba mumuntu omutjha.
I-eseyi Ehlathulako.
Le yi-eseyi lapho umtloli ahlathulula khona ngobujamo obuthileko akhe
ahlangabezana nabo.
Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:
Ohlolwako akaveze iintjhijilo umuntu omutjha aqalana nazo epilweni.
Ohlolwako kulindeleke bona atlole indaba ibe sesikhathini esidlulileko
beyikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.
Kufanele ohlolwako asebenzise amagama ahlathululako khudlwana
ngeentjhijilo neenqabo umuntu omutjha ahlangabezana nazo. [50]
1.4 Ithando lamambala alisekho amalanga la.
Le yi-eseyi lapho otlolako aveza khona indlela azizwa ngayo ngesihloko
anikelwe sona.
I-eseyi Evezako/Eveza Imizwa Yomtloli.
Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:
Ohlolwako akaveze iinzathu ezimenza athi ithando lamambala alisekho
amalanga la.
Ohlolwako kulindeleke bona atlole indaba aveze imizwa yakhe
nokuthatheka kwehliziyo.
Ihlangothi elikhulu le-eseyi ngeliveza imizwa nofana ukwenaba
khudlwana ngalokho okusengqondweni ngesihlokwesi. [50]
1.5 Ubuhle nobumbi bokuba yinjinga.
I-eseyi Emahlangothimabili/Emadanisako.
Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:
Ohlolwako kulindeleke bona aveze tjhatjhalazi amaphuzu akhombisa
ubuhle nobumbi bokuba yinjinga.
Okuqakathekileko nge-eseyi le kukobana ohlolwako kulindeleke bona
azwakale begodu anikele amaphuzu ngokulinganako ngamahlangothi
womabili ekububuhle nobumbi. [50]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 4 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
1.6 URhulumende akasivale isibonelelo esiyimali ema-R350 esinikelwa
abantu abangasebenziko. Vumelana nofana uphikisane nesitatimendesi.
I-eseyi Ephikisako/Ehlangothilinye
Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:
Ohlolwako kulindeleke bona athome ngokobana akhethe ihlangothi
azokutlola ngalo, aveze iinzathu ekufanele zenze uRhulumende asivale
nofana angasivali isibonelelo esiyimali ema-R350 esinikelwa abantu
abangasebenziko.
Kuqakathekile bona ohlolwako anikele amaphuzu asekela imibonwakhe
nakavumelana nofana aphikisana nesitatimendesi kufikela ekupheleni
kwendabakhe. [50]
Ukutshwaya/Ukurhumutjha iinthombe.
Ohlolwako kumele:
Anikele i-eseyakhe isihloko esiyifaneleko.
Ahlathulule i-eseyakhe ngananyana ngiyiphi indlela kodwana
ikhambelane nesithombe.
Akhethe nanyana ngiwuphi umhlobo we-eseyi okhambelana
nesithombe.
Ahlanganise ukuhlathululwa kwendaba nesithombe.
Atlole ngesikhathi esifaneleko.
1.7 Ohlolwako angakhetha nanyana ngimuphi umhlobo we-eseyi afuna
ukutlola ngawo. Kungaba yi-eseyi ecocako, ehlathululako, eveza imizwa,
emahlangothimabili nofana ehlangothilinye.
Kuqakathekile bona ohlolwako aqinisekise bonyana indabakhe
nesithombe ziyakhambelana.
Ohlolwako angacoca ngemibono ebhamba nofana aveze imibono
efihlakeleko ngesithombe asikhethileko.
Kilesisithombe kubonakala amakhandlela amabili avuthako nelampa
elingakhanyisiko. [50]
1.8 Ohlolwako angakhetha nanyana ngimuphi umhlobo we-eseyi afuna
ukutlola ngawo. Kungaba yi-eseyi ecocako, ehlathululako, eveza imizwa,
emahlangothimabili nofana ehlangothilinye.
Kuqakathekile bona ohlolwako aqinisekise bonyana indabakhe
nesithombe ziyakhambelana.
Ohlolwako angacoca ngemibono ebhamba nofana aveze imibono
efihlakeleko ngesithombe asikhethileko.
Kilesisithombe kubonakala abantu abatjha bambethe iimphuraphura
zeziqu. [50]
IMITLOMELO YESIGABA A: 50
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 5 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA B: AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA
UMBUZO 2
2.1 INCWADI YOBUNGANI
Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa incwadi yobungani:
Iba nesiphande sinye, sitlolwe ngesandleni sokudla. Isiphande sotlolako
siba nelanga elitlolwe ngesiNdebele isib: Janabari/Tjhirhweni ingasi
ngesiNgisi. Tjheja: Isiphande, isilotjhiso nesiphetho azingabalwa
nakubalwa inani lamagama.
Itlolelwa umuntu owazekako, kungaba mnganakho, umnakwenu,
umzawakho; njll.
Isilotjhiso asiphakamise ibizo lomuntu omtlolelako. Isib; Jabulile, Mma,
Baba; njll.
Esingenisweni akuvele umnqopho wokutlola incwadi leyo ngobufitjhani.
Isingeniso singaba mumutjho munye kufika kemithathu ubunengi.
Akucocwa iindaba ezinengi.
Ohlolwako akahlathulule khudlwana emzimbeni amaphuzu akhambisana
nomnqopho awuveze esingenisweni.
Iba nesilayeliso. Isib. Ubalotjhise boke ekhaya/Ngilotjhisela kibo boke
abangaziko ngapho; njll.
Iba nesiphetho. Isib. Ngimi umnganakho/Ngimi umntwanakho/Ngimi
umzawakho/Ngimi, bese kuthi ngaphasi kwesiphetho utlole igama lakho.
Lokhu kwenzelwa ukobana loyo otlolelweko azi kuhle bonyana utlolelwe
ngubani. Isibongo akufuneki ukobana usitlole ngombana niyazana
ninomuntu omtlolelako. [30]
2.2 I-IMEYILI EHLELEKILEKO
Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa i-imeyili.
Inesiphande se-imeyili yaloyo othumela umlayezo.
Inesiphande se-imeyili yaloyo enqotjhiswe kuye/kibo.
Inesiphande se-imeyili yomunye/yabanye ekufanele bafumane umlayezo
lowo.
Inesihloko esirhunyeza ummongo we-imeyili leyo.
Inesilotjhiso esiligama nofana ithayitlela yaloyo i-imeyili enqotjhiswe kuye.
Inesingeniso esiveza umnqopho we-imeyili leyo.
Inomzimba omumethe umlayezo nemininingwana epheleleko.
Inomutjho olayelisako.
Inegama kanye nethayitlela yaloyo othumele i-imeyili ekugcineni.
Inomtlikitlo waloyo othumele imeyili.
Kufanele kusetjenziswe ilimi elifanele abamukelilwazi. [30]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 6 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
2.3 UMLANDO KAMUFI
Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa umlando kamufi:
Uba nesihloko esinamagama kamufi apheleleko.
Amagamakhe apheleleko.
Ilanga abelethwa ngalo.
Igama lendawo abelethelwa kiyo. Tjheja: Akungatlolwa igama
lesibhedlela.
Ubelethwa bobani.
Imithombo yefundo asele adlule kiyo.
Akuzuzako eemfundweni zakhe.
Iindawo asebenze kizo.
Iinkhundla azifumanako.
Ilanga akhambe ngalo ephasini.
Tjheja: Akungatlolwa unobangela wokuhlongakala kwakamufi kodwana
kungavezwa khunye kwalokhu: webiwe ngunokufa lokha nakakhambe
ngengozi, uhlongakele ngemva kokugula isikhathi esifitjhani nofana eside
nakagulileko.
Umndenakhe awutjhiyileko ephasini njengomyenakhe nofana ukosikazi,
abentwana, ababelethi, iinzukulu zakhe nabanye ahlobana nabo
ngokweengazi.
Tjheja: Akungatlolwa amabizo weenini ezitjhiyweko.
Isiphetho akube mumutjho omfitjhani wokumlayelisa nofana iinanazelo
zakhe. [30]
2.4 IKULUMO-PENDULWANO
Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa ikulumo pendulwano:
Njengemitlolo yoke kufanele kube khona isingeniso. Esingenisweni
kulapho kwethulwa khona indaba ekuzokucocwa ngayo nokobana
izokucocwa bobani nendawo lapha izokucocelwa khona.
Akulotjhisanwa kungenwa endabeni zisuka zibekwa.
Amagama walabo abakhulumako atlolwa ngesandleni sesincele, abe
mafitjhani nesibongo singasetjenziswa. Akutlolwa litho ngaphasi
kwamagama walabo abakhulumako.
Kutlolwa ikholoni emuva kwamagama wabantu abakhulumako.
Amagama aveza imizwa nobujamo balabo abakhulumako akatlolwe
afakwe ngaphakathi kweembayana ngemva kwekholoni etlolwe eduze
negama lokhulumako nofana laloyo okhulunyiswako.
Ukukhethwa kwamagama kumele kutjengise ukwehlukana kwezinga
lalabo abakhulumako. Isib. ubaba nakakhuluma nendodana,
umntwana wesikolo nakakhuluma notitjhere.
Ukobana ikulumo pendulwano ithoma ngesingeniso akutjho bona akube
khona isigaba esisiphetho. Isiphetho sendaba siba sekulumeni yabo,
kuzwakale bonyana seyiyaphetha.
Ingaphetha ngokobana bazwane nanyana bangezwani kuye ngokobana
indaba egade icocwa ikhambe njani. [30]
IMITLOMELO YESIGABA B: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 7 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA C: AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA
UMBUZO 3
3.1 IFLAYA
Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa iflaya.
Iflaya kufanele ibe:
Namaqhinga wokudosa nokwenzisa (AIDA ahlathulula okulandelako:
A- attention, I-interest, D- desire, A-act) angenzasi.
o Ukuhluthula itjhejo (Attention) lofundako.
o Ukugcina itjisakalo (Interest) kiloyo ofundako.
o Ukukhanukeja (Desire) ngemininingwana evezwe eflayeni.
o Ukudosa umthengi bona enze/athenge (Act) okuthileko.
Nemininingwana yokukhangiswa eflayeni, isib. Njengomkhiqizo othileko,
ikhamphani ethileko, iminyanya ethileko, isitolo, njll.
Nesiqubulo sekhamphani nofana somnyanya eflayeni.
Nesihloko salokho okukhangiswako ngamaledere
amakhulu/amagabhadlhela.
Nelimi elimumethe umqondo wokudosa/wokuyenga/wokurogela/
wokudlelezela/wokwenzisa/imiqondo welimi eliliqiniso nofana elimbono,
njll.
Nesitayela nephimbo elifanele abamukelilwazi beflaya. [20]
3.2 UMALANGENI/IDAYARI
Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa umalangeni/idayari:
Kumele oyitlolako atlole ilanga phezulu.
Kumele itlolwe ngelimi lomuntu okhulumako.
Kumele itlolwe ibe sesikhathini sanje.
Kuyenzeka itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko nesikhathini esizako.
Kumele kutlolwe iingaba ezifitjhani.
Kusetjenziswa ilimi elitjhaphulukileko. [20]
3.3 IMILAYELO
Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa imilayelo.
Ukulayela umuntu ukobana enze into ethileko ngendlela ethileko.
Imilayelo ayibe mifitjhani inembe ingarari olayelwako.
Kumele ilandelwe njengombana injalo. [20]
IMITLOMELO YESIGAB C: 20
INANI LOKE: 100
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 8 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA A: IRUBHRIKHI YOKUTSHWAYA/YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 IMITLOMELO]
TJHEJA:
Sebenzisa irubhrikhi njalo nawutshwaya i-eseyi.
Amamaksi asukela eli-0–50 ahlukaniswe ngamazinga weentlhadlhuli ezi-5.
Okumunyethweko, iqhinga lokusetjenziswa kwelimi nesitayela, lelo nalelo kghono lesitlhadlhuli lihlukaniswe ngezinga eliphezulu neliphasi.
Isakhiwo asithintwa lizinga eliphezulu namkha eliphasi.
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 IMITLOMELO]
Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani
OKUMUNYETHWEKO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
Izinga eliphezulu
NOKUHLELA -Ukuphendula okudluleleko. -Ukuphendula okuhle khulu. -Ukuphendula okwanelisako. -Ukuphendula okungakajami -Ukuphendula okuphume
-Imiqondo ehlakaniphileko, -Kunobufakazi nokukhula -Imiqondo ekhambelanako ndawonye. endleleni khulu.
(Ukuphendula) netjengisa ukukhula. kwendaba okubonakalako. nekholisako. -Imiqondo engakanqophi. -Imiqondo enganatlha
Ukuhleleka kwemiqondo -Ukuhleleka okudluleleko -Ukuhleleka okuhle khulu -Kunokuhleleka -Ubufakazi obuncani nengazwakaliko.
yokuhlela nokukhambelana nokukhambelana nokukhambelana okulingeneko bokuhleleka -Imiqondo
Ukulemuka komnqopho, ebuyabuyelelweko.
kwesingeniso, kwesingeniso, umzimba kwesingeniso, umzimba nokukhambelana
abamukelilwazi nobujamo -Imiqondo engakahleleki
umzimba nesiphetho. nesiphetho. nesiphetho. kwesingeniso, umzimba nengakhambelaniko.
nesiphetho.
30 IMITLOMELO
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
-Ukuphendula okudluleleko -Ukuphendula okuhle. -Ukuphendula okwanelisako -Ukuphendula -Ukuphendula isihloko
kodwana kutlhayela -Imiqondo ekarisako kodwana okunganatlha. okungakhambelaniko akukalingwa nokulingwa.
amatshwayo wendaba nekhambelanako. -Imiqondo izwakala/ nokusezingeni -Imiqondo
Izinga eliphasi
ehle. -Kunokuhleleka ikhambelana ngokulingeneko. eliphasi. engakhambelaniko
-Imiqondo ekhulileko nokukhambelana okuhle -Kunokuhleleka -Imiqondo ayikahlangani nengakafaneli.
nenokuhlakanipha. kwesingeniso, nokukhambelana begodu ayikanqophi. -Imiqondo enganatlha
-Kunokuhleleka umzimba nesiphetho. kwesingeniso, -Kunokuhleleka nengazwakaliko.
nokukhambelana umzimba nesiphetho. okungakhambelani
okuhle kwesingeniso, nesingeniso,
umzimba nesiphetho. umzimba
nesiphetho.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 9 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 IMITLOMELO] (iyaraga)
Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani
14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
ILIMI, ISITAYELA -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista nesitayela
NOKU-EDITHA. nelwazimagama elifaneleko nelwazimagama elifanele nelwazimagama elifanele nelwazimagama elingakafaneli ezingakafaneli khulu, umnqopho
Izinga eliphezulu
nelihle ngokudluleleko, umnqopho, abamukelilwazi umnqopho, abamukelilwazi umnqopho, abamukelilwazi abamukelilwazi nobujamo.
Iphimbo, irejista, isitayela elinemba umnqopho, nobujamo. nobujamo ngokulingeneko. nobujamo. -Ilwazimagama elitlhayela khulu
nelwazimagama elifanele abamukelilwazi nobujamo. -Ilimi liyanemba -Ukusetjenziswa kwelimi -Ukusetjenziswa kwelimi lenza kube budisi ukuzwisisa
umnqopho, -Ukusetjenziswa kwelimi belisetjenziswe kuhle. okwethula ihlathululo. okusezingeni eliphasi. itheksthi.
abamukelilwazi kusezingeni elihle -Ihlelo nesipelinghi -Ihlelo nesipelinghi -Ihlelo nesipelinghi kuneemphoso -Ilimi elingazwakaliko.
nobujamo. ngokudluleleko. akunamphoso khulu, kuneemphoso ezinengi ezinengi khulukhulu. -Ihlelo nesipelinghi
Ukukhethwa -Ihlelo nesipelinghi zimbalwa. -Kutlanywe ngokusezingeni -Kutlanywe ngokusezingeni kuneemphoso ezinengi
kwamagama, esinganamphoso khulu. -Kutlanywe kuhle khulu. elilingeneko. eliphasi khulukhulu. ngokudluleleko.
ukusetjenziswa kwelimi, -Kutlanywe kuhle -Kutlanywe ngokusezingeni
imithetjhwana, ngokudluleleko. eliphasi ngokudluleleko.
iimphumuzi, ihlelo 13 10 7 4
nesipelinghi.
- Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela
nelwazimagama nelwazimagama elifanele nelwazimagama elifanele nelwazimagama
15 IMITLOMELO
Izinga eliphasi
elifaneleko nelihle umnqopho, abamukelilwazi umnqopho, abamukelilwazi elincani nelisezingeni eliphasi
elinemba umnqopho, nobujamo. nobujamo ngokulingeneko. elingakafaneli umnqopho,
abamukelilwazi nobujamo. Ilimi liyanemba -Ukusetjenziswa kwelimi abamukelilwazi nobujamo.
-Ukusetjenziswa kwelimi belisetjenziswe okungathuli ihlathululo. -Ukusetjenziswa kwelimi
kusezingeni elihle khulu. ngokufaneleko. -Ihlelo nesipelinghi okungakafaneli.
-Ihlelo nesipelinghi -Ihlelo nesipelinghi kuneemphoso ezinengi -Ihlelo nesipelinghi kuneemphoso
esinganamphoso kuneemphoso ezinengana. khulu. ezinengi khulu khulu.
ezinengi. -Kutlanywe kuhle. -Kutlanywe ngokusezingeni -Kutlanywe ngokusezingeni
-Kutlanywe ngokudluleleko. eliphasi. eliphasi ngokudluleleko
ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1
- Kuvezwe amatshwayo -Amatshwayo -Amatshwayo -Amatshwayo neminye -Amatshwayo nemininingwana
Amatshwayo wetheksthi. nemininingwana nemininingwana nemininingwana kuvezwe imininingwana yesakhiwo efunekako kuyatlhayela
Ukwakhiwa kweengaba eqakathekileko ngesakhiwo evezweko kukhambelana ngokulingeneko. sendaba kuvezwe -Ukwakhiwa kwemitjho neengaba
nemitjho nokuquntulwa sendaba. kuhle. -Kunokukhambelana ngokusisekelo. kuneemphoso ezinengi khulu.
kwamagama ngendlela -Kunokukhambelana okuhle -Kunokukhambelana okuhle okulingeneko kwendaba . -Ukwakhiwa kwemitjho -Indaba ayinamqondo.
engasiyo. ngokudluleleko kwendaba. kwendaba. -Imitjho neengaba kwakheke neengaba kuneemphoso.
-Imitjho neengaba -Imitjho neengaba ngokulingeneko -Indaba isazwakala kancani.
kwakheke ngendlela ehle kwakheke ngendlela ehle. -Indaba isanikela umqondo.
5 IMITLOMELO ngokudluleleko.
ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO:
Km- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) L- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 10 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA B: AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA WELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [30 IMITLOMELO]
Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakaneli
OKUMUNYETHWEKO, UKUHLELA 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4
NESAKHIWO -Ukuphendula okungaphezu -Ukuphendula okuhle -Ukuphendula okulingeneko -Ukuphendula ngokusisekelo -Ukuphendula kutjengisa
kwalokho okulindelweko. nokutjengisa ilwazi elihle okutjengisa ilwazi kutjengisa ilwazi ukungabi khona kwelwazi
-Ukuphendula nemibono. -Imiqondo ehlakaniphileko lamatshwayo wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi.
-Ukubuthelelwa nokuhleleka nekhulileko. -Umtlolo unqophile, -Akunakudzimelela -Kunokunqopha -Akunakukhambelana
kwemibono. -Ilwazi elingeneleleko awukaphumi esihlokweni nokukhambelana okulingeneko Okukhona kodwana kwemiqondo.
- Umnqopho, abamukelilwazi, lamatshwayo wetheksthi. begodu usekelwe kuhle kokumunyethweko nemiqondo. okunengi kuphambene -Imininingwana esekela
amatshwayo/imithetjhwana kanye -Umtlolo unqophile. ngendlela enobukghoni. -Eminye imininingwana nesihloko. isihloko imbalwa khulukhulu.
nobujamo. -Kunokukhambelana -Kunemininingwana esekela esekela isihloko iveziwe. -Imininingwana esekela -Akakasebenzisi amatshwayo
kokumunyethweko nomqondo. isihloko. -Isakhiwo sifanele isihloko imbalwa.. nemithetho yesakhiwo.
18 IMITLOMELO -Isakhiwo sihleleke kuhle -Isakhiwo esifaneleko ngokulingeneko kodwana -Kunobutjhapha obukhona
ngokudluleleko yoke kodwana kunokungakhambelani. obubonakala emithethweni
imininingwana esekela isihloko esinokungakhambelaniko nematshwayeni wesakhiwo.
iveziwe. okuncazana.
-Isakhiwo esifaneleko
nesinembako.
ILIMI, ISITAYELA NOKU-EDITHA 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
-Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela
-Iphimbo, irejista nesitayela kufanele nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama nelwazimagama
umnqopho/umphumela, kuhle khulu umnqopho, kuhle umnqopho, ngokulingeneko umnqopho, kuwufanele akukhambelani
abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo. kancani umnqopho, nomnqopho, abamukelilwazi
-Ukusetjenziswa kwelimi -Ihlelo lisetjenziswe -Ihlelo lisetjenziswe -Kuneemphoso zehlelo abamukelilwazi nobujamo. nobujamo.
nemithetjhwana yokutlolwa kwelimi. ngokunembako begodu ngokunembako belihleleke kodwana azilimazi ihlathululo. -Kuneemphoso zehlelo -Kuneemphoso zehlelo
-Ukukhethwa kwamagama anemba belihleleke kuhle khulu. kuhle. ezenza bona ihlathululo ezinengi khulukhulu ezenza
umnqopho. -Kuneemphoso ezincani khulu. -Akunamphoso ezinengi. ingazwakali. bona ihlathululo ingazwakali
-Ukusetjenziswa kwamatshwayo nakancani.
wokutlola nesipelinghi.
12 IMITLOMELO
ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO:
Km-/sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
L-: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 11 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA C: AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA WELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [20 IMITLOMELO]
Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakaneli
OKUMUNYETHWEKO, UKUHLELA 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
NESAKHIWO -Ukuphendula okungaphezu -Ukuphendula okuhle -Ukuphendula okulingeneko -Ukuphendula ngokusisekelo -Ukuphendula kutjengisa
kwalokho okulindelweko. nokutjengisa ilwazi elihle okutjengisa ilwazi kutjengisa ilwazi ukungabi khona kwelwazi
-Ukuphendula nemibono. -Imiqondo ehlakaniphileko lamatshwayo wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi.
-Ukubuthelelwa nokuhleleka nekhulileko. -Umtlolo unqophile, -Akunakudzimelela -Kunokunqopha -Akunakukhambelana
kwemibono. -Ilwazi elingeneleleko awukaphumi esihlokweni nokukhambelana okukhona kodwana okunengi kwemiqondo.
- Umnqopho, abamukelilwazi, lamatshwayo wetheksthi. usekelwe okulingeneko kuphambene nesihloko. -Imininingwana esekela
amatshwayo/imithetjhwana kanye -Umtlolo unqophile. kuhle ngendlela enobukghoni. kokumunyethweko -Imininingwana esekela isihloko imbalwa khulukhulu.
nobujamo -Kunokukhambelana -Kunemininingwana esekela nemiqondo. isihloko imbalwa. -Akakasebenzisi amatshwayo
kokumunyethweko nomqondo. isihloko. -Eminye imininingwana -Kunobutjhapha obukhona nemithetho yesakhiwo.
12 IMITLOMELO -Isakhiwo sihleleke kuhle -Isakhiwo esifaneleko esekela isihloko iveziwe. obubonakala emithethweni
ngokudluleleko yoke kodwana -Isakhiwo sifanele nematshwayeni wesakhiwo.
imininingwana esekela isihloko esinokungakhambelaniko ngokulingeneko kodwana
iveziwe. okuncazana. kunokungakhambelani.
-Isakhiwo esifaneleko
nesinembako.
ILIMI, ISITAYELA NOKU-EDITHA 7-8 5–6 4 3 0–2
-Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela
-Iphimbo, irejista nesitayela kufanele nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama nelwazimagama
umnqopho/umphumela, kuhle khulu umnqopho, kuhle umnqopho, ngokulingeneko umnqopho, kuwufanele akukhambelani nomnqopho,
abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo. kancani umnqopho, abamukelilwazi nobujamo.
-Ukusetjenziswa kwelimi -Ihlelo lisetjenziswe -Ihlelo lisetjenziswe -Kuneemphoso zehlelo abamukelilwazi nobujamo. -Kuneemphoso zehlelo
nemithetjhwana yokutlolwa kwelimi. ngokunembako belihleleke ngokunembako belihleleke kodwana azilimazi ihlathululo. - Kuneemphoso zehlelo ezinengi khulukhulu ezenza
-Ukukhethwa kwamagama anemba kuhle khulu. kuhle. ezenza bona ihlathululo bona ihlathululo ingazwakali
umnqopho. -Kuneemphoso ezincani khulu. -Akunamphoso ezinengi. ingazwakali. nakancani.
-Ukusetjenziswa kwamatshwayo
wokutlola nesipelinghi.
8 IMITLOMELO
ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO:
Km-/sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
L-: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2023 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2022 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2021 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2019 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2018 Memo
More from Grade 12 isiNdebele FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023 24

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Question Paper

Question paper