SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)
MRHAYILI/MGWENGWENI 2024
UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA
IMITLOMELO: 80
Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi ali-9.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2024 papers 





View all





isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo
Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2024, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isindebele Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2024 · isindebele. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2024
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 9
- File size
- 278.3 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 9
This exam
NSC June Exam 2024
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Document textSearch extracted text and jump to a page.
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 2 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya
ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA
Ukutshwaya ukufunda nokuzwisisa
• Njengombana itjhejo liqaliswe ekuzwisiseni, ukupeleda okungasikho neemphoso
zelimi eempendulweni akukafaneli ukujeziswa ngaphandle kobana iimphoso lezo
zitjhugulula nofana zilahlekisa umqondo. (Iimphoswezo kufanele
zitjengiswe/zivezwe).
• Nangabe umfundi usebenzise amagama abuya kamanye amalimi ngaphandle
kwalelo elihlolwako, ungawatjheji amagama lawo, nangabe ipendulo ipha
umqondo, ungajezisi. Nanyana kunjalo, nangabe igama elivela kelinye ilimi
lisetjenziswe etheksthini begodu lifuneka ependulweni, lamukelekile.
• Imibuzo evulekileko efuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo
yaka iye nofana awa, ngiyavuma nofana ngiyaphika, liqiniso nofana mbono,
liqiniso nofana akusilo iqiniso, kulungile nofana akukalungi, mbono omuhle
nofana akusimbono omuhle, sisenzo esihle nofana sisenzo esimbi azinikelwa
umtlomelo kodwana kutlonyeliswa ukusekela kwaphela (IMITLOMELO YOKE
NGEYOKUSEKELA).
• Nangabe kulindeleke ipendulo yegama elilodwa kodwana umfundi unikele umutjho
woke, mtlomelise nangabe igama eliyipendulo enembako ulithalele/uligwale
ngepeni enombala ohlukileko (highlighted).
• Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana kutlolwe amanengi,
tshwaya kwaphela wokuthoma amabili/amathathu.
• Vumela ukwehluka kwamalimi wesiphande.
• Emibuzweni la kukhethwa khona ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI iledere
elikhambisana nependulo ekungiyo NOFANA ipendulo etlolwe ngokuzeleko.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 3 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya
UMBUZO 1: UKUFUNDA NOKUZWISISA
1.1 1.1.1 NguKendra Cherry. √ (1)
1.1.2 I-Grow Your Success. √ (1)
1.1.3 Usolwazi lo uthi ipumelelo kufumana okufunako nofana yituthuko
oyenzako ezokufikisa ebhudangweni lakho. √√ (2)
1.1.4 - Babantu abaphumelela ngokobana baye eenkolweni bakwazi
ukufundela imisebenzi ebonakalako. √
- Babantu abasebenzisa amakghono wabo ukwakha
amabhizinisi. √
- Babantu abasebenzisa amatalente namakghono abhadelako.√
(Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
1.1.5 - Ukudzimelela ebhudangweni lakho. √
- Ukuba nomkhumbulo obukhali. √
- Ikghono lokujamelana nobudisi obuvelako epilweni. √
(Zimbili impendulo kezingehla.) (2)
1.1.6 Okuhlukileko phakathi kwamatalente wabo kukobana uSimphiwe
Tshabalala unetalente lokudlala ibholo erarhwako kanti uMakhadzi
unetalente lokuvuma. √√ (2)
1.1.7 Izinto ezingasalela emuva lokha umuntu nakaqalene
nokuzikhandla khulu emsebenzinakhe wokuphumelela kungaba:
- Kungabi nesikhathi nomndenakhe. √
- Ukutlhogomela umzimbakhe.
- Ukuthuthukisa iimfundo zakhe. √
(Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
1.1.8 Isizathu esenza bona abantu ababosaziwako basebenze budisi
kodwana ipumelelo yabo igcine iphelele emoyeni kukobana
bagcina babhema iindakamizwa/baphila ipilo edlula imalabo. √ (1)
1.1.9 Unobangela wokobana abentwana abatlhagako baphumelele
ukudlula labo ebabuya emindenini enjingileko kukobana laba
abatlhagako bayabazi ubuhlungu bokutlhaga begodu abasafuni
ukuhlala kibo. √
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (1)
1.1.10 Umzimbakho nawungawutjhejiko ugcina unamalwele akubhalelisa
ukuragela phambili nepumelelo yakho/Ukukhalipha kwengqondo
kuyehla bese awusakghoni ukuba nemicabango eletha
ipumelelo. √√
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 4 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya
1.1.11 Unobangela ongenza bona nanyana unalo ihlelo olenzileko
bonyana uzokufikelela njani epumelelweni kodwana ubhalelwe
kuphumelela kungaba kungalilandeli ihlelwelo njengoba
linjalo/Ukutlhogeka kwemali efanele iliragisele phambili
ihlelwelo/Ukutlhoga isekelo lomndeni/Ukungabekezeli bese
usebenzisa indlela erathako. √√
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
1.1.12 Liqiniso uMengameli wangaphambilini uNelson Rolihlahla Mandela
usibonelo esihle ephasini mazombe wakhombisa bona
uyadzimelela entweni ayifunako ngombana wahlala iminyaka ema-
27 ejele alwela ikululeko yabantu abanzima bewagcina
aphumelele. √√ (2)
1.1.13 - Ifundo etholakala eenkolweni ibasiza ngokwaneleko abantu
abatjha ngombana abanengi bayafunda bebaphumelele
bagcine bafikile emabhudangweni wabo. √√
- Ifundo etholakala eenkolweni ayibasizi ngokwaneleko abantu
abatjha ngombana ayibanikeli amakghono angabasiza
ukuphumelelisa amabhudangwabo. √√
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
1.1.14 Ngingabayelelisa ngokobana ngibakhuthaze bona basithande
isikolo ngombana sivulelana amathuba amanengi epilweni/
Ngingabayelelisa ngokobana ngibakhuthaze bona bazithole bona
ngimaphi amakghono abanawo nabangasebenzela kiwo ukuze
baphile kuhle. √√ (2)
1.2 1.2.1 Abentwana bafundela ugogo nobamkhulu nanyana ababelethi
babo iincwadi/Ugogo nobamkhulu/ababelethi bafundela abazukulu
babo iincwadi/Ugogo nobamkhulu bafundisa abazukulu ukufunda.
√ (1)
1.2.2 A/kwesofa. √ (1)
1.2.3 - Abentwanaba bazokuba nekghono lokufunda. √ (1)
- Abentwanaba bazokuba nekghono lokukhuluma. √ (1)
1.2.4 Isenzo sabesi sisitjela bona bababantu abanesineke nabathanda
ukubona abentwana baphumelela efundwenabo. √√
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2)
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 5 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya
ISIGABA B: UKURHUNYEZA
UMBUZO 2
Ukurhunyeza okumayelana neendlela ababelethi abangasekela ngazo abentwababo
nabafunda igreyidi letjhumi nambili.
Tjheja: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza abatshwayako
ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini.
IMIDZUBHULO AMAPHUZU AQAKATHEKILEKO
1. 'Ababelethi kufanele bamuphe isikhathi 1. Ababelethi abanikele umfundi
sokwenza imisebenzi yesikolo isikhathi sokutlola imisebenzakhe.
ngantambama.'
2. 'Ababelethi ababathengele iyunifomu le, 2. Ababelethi abathengele abafundi
ivuselela ukuzithemba kwabo iyunifomu ngombana yakha
njengombana kumgijimo wokugcina ukuzithemba.
esikolweni.'
3. 'Ababelethi abaqinisekise bona 3. Ababelethi abathengele
bayabathengela abentwababo ama-data.' abentwababo ama- data.
4. 'Ababelethi abakhuphe imali babhadelele 4. Ibhajedi yokuya kuma-Camps
abentwababo baye kuma-Camps.' ayihlale ikhona ngesikhwanyeni
sababelethi.
5. 'Ababelethi kufanele balale bavule ilihlo 5. Ababelethi abalale benyoni
linye basize abentwababo ukuvuka banande bavuka bayokuhlola
khulukhulu ngeenkhathi zokutlola abentwababo nakutlolwa
iinhlahlubo.' iinhlahlubo.
6. 'Nawumbelethi ufanele umgade 6. Tjheja bona umntwanakho akahlali
umntwanakho bona akaditjhi khulu isikhathi esinengi kumaliledinini.
eenkundleni zokuthintana.'
7. 'Umbelethi akasize umntwanakhe 7. Umbelethi akasize umntwanakhe
ukwenza ihlelo leenkhathi zokufunda.' ngehlelo lokufunda.
8. 'Ngeenkhathi lezi umntwana 8. Umfundi odosa budisi
nakunesifundo esimtlhagisako ababelethi eemfundweni akatholelwe utitjhere
kufanele bamfunele utitjhere wangeqadi wangeqadi.
amhlathululele lokho angakuzwisisiko'
Inani lamagama (52)
AMAPHUZU ALIKHOMBA KANGEHLA.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 6 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya
IGRIDI YOKUTSHWAYA UKURHUNYEZA
Ukutshwaya kwesirhunyezo kusekufakeni amaphuzu anembako nokutjhiywa
kwamaphuzu anganembiko angafunwa mbuzo.
Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalendlela:
• Ukwabiwa kwemitlomelo:
o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owo-1 kilelo nalelo phuzu
elilungileko.)
o 3 imitlomelo yelimi
o Inani loke: 10
• Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako nakasebenzise
amagamakhe.
o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1 welimi.
o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2 yelimi.
o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3 yelimi.
• Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha umfundi nakadzubhule imitjho
njengoba injalo etheksthini:
o 6–7 yemidzubhulo: akumamtlomelo welimi.
o 4–5 yemidzubhulo: nikela umtlomelo owo-1 welimi.
o 2–3 yemidzubhulo: nikela imitlomelo emi-2 yelimi.
TJHEJA:
• Ukubala amagama:
o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko.
o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako azange atjengise inani
lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile
akusingilo.
o Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike emutjhweni
wokugcina wenani elibekwe ngehla bese ungasakutjheja okhunye
okusirhunyezo.
IMITLOMELO YESIGABA B: 10
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 7 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya
ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI
Ukutshwaya ISIGABA C
• Ukupeleda:
o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana
kungakapeledwa kuhle, ngaphandle kobana iphoso eyenziweko itjhugulula
okutjhiwo ligamelo/yihlathululo yegamelo.
o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungapeledi kuhle akujeziswe
nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako.
o Nangabe kuhlolwa isirhunyezo, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko.
• Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe
ngemitjho ezeleko njengokutjho komleyo.
• Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI, iledere
elikhambisana nependulo engiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.
UMBUZO 3: ISIKHANGISO
3.1 Asidilivi kufanele uzithathele okuthengileko. √ (1)
3.2 A Atlolwe ngamagabhadlhela ukuze adose abathengi/abantu bawabone
baseza kude. √ (1)
B Atlolwe ngamagama amancani ukuze angabalekisi abathengi/bawabone
sebangaphakathi/Amibandela. √ (1)
C Atlolwe butjhigama ngombana kumagama wesiNgisi atlolwe hlangana
nawesiNdebele. √ (1)
3.3 Isaphulelo usifumana nawuthenge umbhede owodwa/munye. √ (1)
3.4 Uyafuna ukulala besana ubuthongo bewube namabhudango amnandi. √ (1)
3.5 D/Ungafiki ngemva kwesikhathi ufumane izinto sele ziphelile. √√ (2)
3.6 - Akakaphumeleli ngombana inani lalokho okukhangiswako alikavezwa.
- Imininingwana yokuthintana nabatlami besikhangiso ayikavezwa. √
- Uphumelele ngombana indawo lapho kutholakala khona umkhiqizo lo
iveziwe.
- Amagama adosako atlolwe ngamagabhadlhela.
- Imibandela itlolwe ngamaledere amancani.
- Isithombe somkhiqizo okhangiswako siveziwe. √ (2)
(Amaphuzu AMABILI kangehla.) [10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 8 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya
UMBUZO 4: UKURHUMUTJHA IKHATHUNI
4.1 Bange-ofisini. √
4.2 - Kuneencwadi. √
- Umuntu ombethe ithayi uphethe iphepha. √
- Kunesitulo netafula. √
- Ubaba lo umbethe ithayi ubonakala asikhulu. √
- Umma lo ombethe njengomuntu osebenza e-ofisini. √
(Yinye ipendulo kezingehla.) (1)
4.3 - Ubaba lo mphathi nofana sikhulu sakamma lo. √ (1)
- Umma lo usisebenzi sakababa lo. √ (1)
4.4 D/A no C. √√ (2)
4.5 Ikulumo le ihlathulula bona ukuqatjhwa kwakamma lo kusafanele kuqalwe
kabutjha bekuthathelwe namagadango afaneleko. √√ (2)
4.6 Umma lo ufuna ukukhutjhulelwa umrholo okumumongondaba wekhathuni le
kodwana akawazi umsebenzi/akayazi into ayenzako emsebenzini/
akanalemuko lento ayisebenzako/uhlala ehla enyuka ilanga loke kungananto
angayikhomba bona uyenzile/ulala adiniwe kodwana angakenzi litho/akenzi
litho angakalandelelwa. √√ (2)
[10]
UMBUZO 5: IPHROZI
5.1 5.1.1 Kuyadlalwa la. √ (1)
5.1.2 Umbhede nawo uyazilwa ngombana ayikho ikomo
yobuthongwana. √ (1)
5.1.3 Libizombala/Libizoqarha/Libizomvango. √ (1)
5.1.4 Abafundi bazila bangakafelwa. √√ (2)
5.1.5 Usalisa/tjhiya ubumnandi anamathele eencwadini. √ (1)
5.1.6 C/ngebizo√ nesenzo. √ (2)
5.1.7 A Boke abakubonako ukuqakatheka kwefundo siyabahlonipha. √ (1)
B Kwamambala boke abazidelako ababuyi bangakaphathi
litho/badududu. √ (1)
5.1.8 - Ibhudango. √ (1)
- Ibhudango lakaFikaphi lokuba mtjhayeli wesiphaphamtjhini
azange liphumelele ngonobangela wokungaphumeleli kuhle
kwakhe esifundweni seemBalo. √
(Neminye imitjho ezwakalako izakwamukelwa.) (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 9 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya
5.1.9 Ugogo wasitjela sisakhula bona sifunde ngamandla ngombana
ikunzi isematholeni. √√
(Neminye imitjho ezwakalako izakwamukelwa.) (2)
5.2 5.2.1 Sisabizwana sokubala. √ (1)
5.2.2 Ithabo libakhona emnyanyenikazi wokuhlanganisa imindeni. √ (1)
5.2.3 Imvelo yihle begodu iyakarisa.√ (1)
5.2.4 Imvelo ithandwa ziinthandani. √ (1)
5.2.5 Umfundisi uthi, 'Mina ngifuna umakoti ohlonipha indodana yami.'√√ (2)
[20]
IMITLOMELO YESIGABA C: 40
INANI LOKE: 80
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2016 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2015 Memo

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2024 Question Paper
More from Grade 12 isiNdebele FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023 24

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Memo

Question paper