Skip to content

isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

MemorandumisiNdebele FALGrade 1220249 pages

Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2024, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2024

Document textSearch extracted text and jump to a page.
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LOKUTHOMA (P1) MRHAYILI/MGWENGWENI 2024 UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA IMITLOMELO: 80 Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi ali-9. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 2 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA Ukutshwaya ukufunda nokuzwisisa • Njengombana itjhejo liqaliswe ekuzwisiseni, ukupeleda okungasikho neemphoso zelimi eempendulweni akukafaneli ukujeziswa ngaphandle kobana iimphoso lezo zitjhugulula nofana zilahlekisa umqondo. (Iimphoswezo kufanele zitjengiswe/zivezwe). • Nangabe umfundi usebenzise amagama abuya kamanye amalimi ngaphandle kwalelo elihlolwako, ungawatjheji amagama lawo, nangabe ipendulo ipha umqondo, ungajezisi. Nanyana kunjalo, nangabe igama elivela kelinye ilimi lisetjenziswe etheksthini begodu lifuneka ependulweni, lamukelekile. • Imibuzo evulekileko efuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka iye nofana awa, ngiyavuma nofana ngiyaphika, liqiniso nofana mbono, liqiniso nofana akusilo iqiniso, kulungile nofana akukalungi, mbono omuhle nofana akusimbono omuhle, sisenzo esihle nofana sisenzo esimbi azinikelwa umtlomelo kodwana kutlonyeliswa ukusekela kwaphela (IMITLOMELO YOKE NGEYOKUSEKELA). • Nangabe kulindeleke ipendulo yegama elilodwa kodwana umfundi unikele umutjho woke, mtlomelise nangabe igama eliyipendulo enembako ulithalele/uligwale ngepeni enombala ohlukileko (highlighted). • Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana kutlolwe amanengi, tshwaya kwaphela wokuthoma amabili/amathathu. • Vumela ukwehluka kwamalimi wesiphande. • Emibuzweni la kukhethwa khona ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI iledere elikhambisana nependulo ekungiyo NOFANA ipendulo etlolwe ngokuzeleko. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 3 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya UMBUZO 1: UKUFUNDA NOKUZWISISA 1.1 1.1.1 NguKendra Cherry. √ (1) 1.1.2 I-Grow Your Success. √ (1) 1.1.3 Usolwazi lo uthi ipumelelo kufumana okufunako nofana yituthuko oyenzako ezokufikisa ebhudangweni lakho. √√ (2) 1.1.4 - Babantu abaphumelela ngokobana baye eenkolweni bakwazi ukufundela imisebenzi ebonakalako. √ - Babantu abasebenzisa amakghono wabo ukwakha amabhizinisi. √ - Babantu abasebenzisa amatalente namakghono abhadelako.√ (Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2) 1.1.5 - Ukudzimelela ebhudangweni lakho. √ - Ukuba nomkhumbulo obukhali. √ - Ikghono lokujamelana nobudisi obuvelako epilweni. √ (Zimbili impendulo kezingehla.) (2) 1.1.6 Okuhlukileko phakathi kwamatalente wabo kukobana uSimphiwe Tshabalala unetalente lokudlala ibholo erarhwako kanti uMakhadzi unetalente lokuvuma. √√ (2) 1.1.7 Izinto ezingasalela emuva lokha umuntu nakaqalene nokuzikhandla khulu emsebenzinakhe wokuphumelela kungaba: - Kungabi nesikhathi nomndenakhe. √ - Ukutlhogomela umzimbakhe. - Ukuthuthukisa iimfundo zakhe. √ (Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2) 1.1.8 Isizathu esenza bona abantu ababosaziwako basebenze budisi kodwana ipumelelo yabo igcine iphelele emoyeni kukobana bagcina babhema iindakamizwa/baphila ipilo edlula imalabo. √ (1) 1.1.9 Unobangela wokobana abentwana abatlhagako baphumelele ukudlula labo ebabuya emindenini enjingileko kukobana laba abatlhagako bayabazi ubuhlungu bokutlhaga begodu abasafuni ukuhlala kibo. √ (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (1) 1.1.10 Umzimbakho nawungawutjhejiko ugcina unamalwele akubhalelisa ukuragela phambili nepumelelo yakho/Ukukhalipha kwengqondo kuyehla bese awusakghoni ukuba nemicabango eletha ipumelelo. √√ (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 4 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya 1.1.11 Unobangela ongenza bona nanyana unalo ihlelo olenzileko bonyana uzokufikelela njani epumelelweni kodwana ubhalelwe kuphumelela kungaba kungalilandeli ihlelwelo njengoba linjalo/Ukutlhogeka kwemali efanele iliragisele phambili ihlelwelo/Ukutlhoga isekelo lomndeni/Ukungabekezeli bese usebenzisa indlela erathako. √√ (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 1.1.12 Liqiniso uMengameli wangaphambilini uNelson Rolihlahla Mandela usibonelo esihle ephasini mazombe wakhombisa bona uyadzimelela entweni ayifunako ngombana wahlala iminyaka ema- 27 ejele alwela ikululeko yabantu abanzima bewagcina aphumelele. √√ (2) 1.1.13 - Ifundo etholakala eenkolweni ibasiza ngokwaneleko abantu abatjha ngombana abanengi bayafunda bebaphumelele bagcine bafikile emabhudangweni wabo. √√ - Ifundo etholakala eenkolweni ayibasizi ngokwaneleko abantu abatjha ngombana ayibanikeli amakghono angabasiza ukuphumelelisa amabhudangwabo. √√ (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) 1.1.14 Ngingabayelelisa ngokobana ngibakhuthaze bona basithande isikolo ngombana sivulelana amathuba amanengi epilweni/ Ngingabayelelisa ngokobana ngibakhuthaze bona bazithole bona ngimaphi amakghono abanawo nabangasebenzela kiwo ukuze baphile kuhle. √√ (2) 1.2 1.2.1 Abentwana bafundela ugogo nobamkhulu nanyana ababelethi babo iincwadi/Ugogo nobamkhulu/ababelethi bafundela abazukulu babo iincwadi/Ugogo nobamkhulu bafundisa abazukulu ukufunda. √ (1) 1.2.2 A/kwesofa. √ (1) 1.2.3 - Abentwanaba bazokuba nekghono lokufunda. √ (1) - Abentwanaba bazokuba nekghono lokukhuluma. √ (1) 1.2.4 Isenzo sabesi sisitjela bona bababantu abanesineke nabathanda ukubona abentwana baphumelela efundwenabo. √√ (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) (2) IMITLOMELO YESIGABA A: 30 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 5 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya ISIGABA B: UKURHUNYEZA UMBUZO 2 Ukurhunyeza okumayelana neendlela ababelethi abangasekela ngazo abentwababo nabafunda igreyidi letjhumi nambili. Tjheja: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza abatshwayako ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini. IMIDZUBHULO AMAPHUZU AQAKATHEKILEKO 1. 'Ababelethi kufanele bamuphe isikhathi 1. Ababelethi abanikele umfundi sokwenza imisebenzi yesikolo isikhathi sokutlola imisebenzakhe. ngantambama.' 2. 'Ababelethi ababathengele iyunifomu le, 2. Ababelethi abathengele abafundi ivuselela ukuzithemba kwabo iyunifomu ngombana yakha njengombana kumgijimo wokugcina ukuzithemba. esikolweni.' 3. 'Ababelethi abaqinisekise bona 3. Ababelethi abathengele bayabathengela abentwababo ama-data.' abentwababo ama- data. 4. 'Ababelethi abakhuphe imali babhadelele 4. Ibhajedi yokuya kuma-Camps abentwababo baye kuma-Camps.' ayihlale ikhona ngesikhwanyeni sababelethi. 5. 'Ababelethi kufanele balale bavule ilihlo 5. Ababelethi abalale benyoni linye basize abentwababo ukuvuka banande bavuka bayokuhlola khulukhulu ngeenkhathi zokutlola abentwababo nakutlolwa iinhlahlubo.' iinhlahlubo. 6. 'Nawumbelethi ufanele umgade 6. Tjheja bona umntwanakho akahlali umntwanakho bona akaditjhi khulu isikhathi esinengi kumaliledinini. eenkundleni zokuthintana.' 7. 'Umbelethi akasize umntwanakhe 7. Umbelethi akasize umntwanakhe ukwenza ihlelo leenkhathi zokufunda.' ngehlelo lokufunda. 8. 'Ngeenkhathi lezi umntwana 8. Umfundi odosa budisi nakunesifundo esimtlhagisako ababelethi eemfundweni akatholelwe utitjhere kufanele bamfunele utitjhere wangeqadi wangeqadi. amhlathululele lokho angakuzwisisiko' Inani lamagama (52) AMAPHUZU ALIKHOMBA KANGEHLA. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 6 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya IGRIDI YOKUTSHWAYA UKURHUNYEZA Ukutshwaya kwesirhunyezo kusekufakeni amaphuzu anembako nokutjhiywa kwamaphuzu anganembiko angafunwa mbuzo. Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalendlela: • Ukwabiwa kwemitlomelo: o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owo-1 kilelo nalelo phuzu elilungileko.) o 3 imitlomelo yelimi o Inani loke: 10 • Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako nakasebenzise amagamakhe. o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1 welimi. o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2 yelimi. o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3 yelimi. • Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha umfundi nakadzubhule imitjho njengoba injalo etheksthini: o 6–7 yemidzubhulo: akumamtlomelo welimi. o 4–5 yemidzubhulo: nikela umtlomelo owo-1 welimi. o 2–3 yemidzubhulo: nikela imitlomelo emi-2 yelimi. TJHEJA: • Ukubala amagama: o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko. o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako azange atjengise inani lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile akusingilo. o Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike emutjhweni wokugcina wenani elibekwe ngehla bese ungasakutjheja okhunye okusirhunyezo. IMITLOMELO YESIGABA B: 10 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 7 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI Ukutshwaya ISIGABA C • Ukupeleda: o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana kungakapeledwa kuhle, ngaphandle kobana iphoso eyenziweko itjhugulula okutjhiwo ligamelo/yihlathululo yegamelo. o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungapeledi kuhle akujeziswe nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako. o Nangabe kuhlolwa isirhunyezo, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko. • Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe ngemitjho ezeleko njengokutjho komleyo. • Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI, iledere elikhambisana nependulo engiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko. UMBUZO 3: ISIKHANGISO 3.1 Asidilivi kufanele uzithathele okuthengileko. √ (1) 3.2 A Atlolwe ngamagabhadlhela ukuze adose abathengi/abantu bawabone baseza kude. √ (1) B Atlolwe ngamagama amancani ukuze angabalekisi abathengi/bawabone sebangaphakathi/Amibandela. √ (1) C Atlolwe butjhigama ngombana kumagama wesiNgisi atlolwe hlangana nawesiNdebele. √ (1) 3.3 Isaphulelo usifumana nawuthenge umbhede owodwa/munye. √ (1) 3.4 Uyafuna ukulala besana ubuthongo bewube namabhudango amnandi. √ (1) 3.5 D/Ungafiki ngemva kwesikhathi ufumane izinto sele ziphelile. √√ (2) 3.6 - Akakaphumeleli ngombana inani lalokho okukhangiswako alikavezwa. - Imininingwana yokuthintana nabatlami besikhangiso ayikavezwa. √ - Uphumelele ngombana indawo lapho kutholakala khona umkhiqizo lo iveziwe. - Amagama adosako atlolwe ngamagabhadlhela. - Imibandela itlolwe ngamaledere amancani. - Isithombe somkhiqizo okhangiswako siveziwe. √ (2) (Amaphuzu AMABILI kangehla.) [10] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 8 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya UMBUZO 4: UKURHUMUTJHA IKHATHUNI 4.1 Bange-ofisini. √ 4.2 - Kuneencwadi. √ - Umuntu ombethe ithayi uphethe iphepha. √ - Kunesitulo netafula. √ - Ubaba lo umbethe ithayi ubonakala asikhulu. √ - Umma lo ombethe njengomuntu osebenza e-ofisini. √ (Yinye ipendulo kezingehla.) (1) 4.3 - Ubaba lo mphathi nofana sikhulu sakamma lo. √ (1) - Umma lo usisebenzi sakababa lo. √ (1) 4.4 D/A no C. √√ (2) 4.5 Ikulumo le ihlathulula bona ukuqatjhwa kwakamma lo kusafanele kuqalwe kabutjha bekuthathelwe namagadango afaneleko. √√ (2) 4.6 Umma lo ufuna ukukhutjhulelwa umrholo okumumongondaba wekhathuni le kodwana akawazi umsebenzi/akayazi into ayenzako emsebenzini/ akanalemuko lento ayisebenzako/uhlala ehla enyuka ilanga loke kungananto angayikhomba bona uyenzile/ulala adiniwe kodwana angakenzi litho/akenzi litho angakalandelelwa. √√ (2) [10] UMBUZO 5: IPHROZI 5.1 5.1.1 Kuyadlalwa la. √ (1) 5.1.2 Umbhede nawo uyazilwa ngombana ayikho ikomo yobuthongwana. √ (1) 5.1.3 Libizombala/Libizoqarha/Libizomvango. √ (1) 5.1.4 Abafundi bazila bangakafelwa. √√ (2) 5.1.5 Usalisa/tjhiya ubumnandi anamathele eencwadini. √ (1) 5.1.6 C/ngebizo√ nesenzo. √ (2) 5.1.7 A Boke abakubonako ukuqakatheka kwefundo siyabahlonipha. √ (1) B Kwamambala boke abazidelako ababuyi bangakaphathi litho/badududu. √ (1) 5.1.8 - Ibhudango. √ (1) - Ibhudango lakaFikaphi lokuba mtjhayeli wesiphaphamtjhini azange liphumelele ngonobangela wokungaphumeleli kuhle kwakhe esifundweni seemBalo. √ (Neminye imitjho ezwakalako izakwamukelwa.) (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 9 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokutshwaya 5.1.9 Ugogo wasitjela sisakhula bona sifunde ngamandla ngombana ikunzi isematholeni. √√ (Neminye imitjho ezwakalako izakwamukelwa.) (2) 5.2 5.2.1 Sisabizwana sokubala. √ (1) 5.2.2 Ithabo libakhona emnyanyenikazi wokuhlanganisa imindeni. √ (1) 5.2.3 Imvelo yihle begodu iyakarisa.√ (1) 5.2.4 Imvelo ithandwa ziinthandani. √ (1) 5.2.5 Umfundisi uthi, 'Mina ngifuna umakoti ohlonipha indodana yami.'√√ (2) [20] IMITLOMELO YESIGABA C: 40 INANI LOKE: 80 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele FAL

View all