You're offline
Skip to content
Memorandum

IsiNdebele FAL P3 May June 2017 Memo_hlayiso.com_.pdf

Subject: Isindebele FalGrade 12201718 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) 2017 IMEMORANDAMU IMITLOMELO: 100 Imemorandamu le inamakhasi ali-18. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 2 DBE/2017 SCE – Imemorandamu ISIGABA A: AMATHEKSTHI WOKUZITLAMELA (AMA-ESEYI) UMBUZO 1 1.1 I-eseyi Ecocako (Narrative) 'Sengiyakholwa bona ukusiza omunye umuntu kuzisiza wena'. Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka kuye, akhe wasibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Kuqakathekile ukobana nanyana umfundi ayisusela ehloko i-eseyakhe kube yi-eseyi ekholwekako. Ngokuvamileko umtloli we-eseyi ecocako usebenzisa isikhathi esidlulileko. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi: • Isigaba esisingeniso kufanele simdose/silulubeze umfundi we-eseyi. • I-eseyi ecocako kufanele ikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela. • I-eseyi ecocako kufanele itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko. • Umuntu otshwaya i-eseyi le kufanele alangazelele ukuzwa okulandelako bekube sekugcineni. • Ukucoca okuyipumelelo kubonakalisa tjhatjhalazi imizwa efana neyokubona, yokuzwa, yokunambitha, yokuthintana nephunga. • I-eseyi enesiphetho esingakajayeleki yihle kunaleyo enesiphetho esisepepeneneni begodu esilindelekileko. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Umuntu engamsizako. - Isizo egade alitlhoga. - Engingamsiza ngakho. - Umehluko owalethwa lisizo lami kuye. - Isizo wena ogade ulithloga. - Angisize ngakho umuntu loyo. - Isifundo owasithola ngokusiza umuntu. Tjheja: Le eseyi ingaba ngehlathululako godu. [50] 1.2 I-eseyi Ehlathululako (Descriptive) Umnyaka engingeze ngawulibala epilwenami. Le yi-eseyi lapho umtloli afuze ahlathulule ubujamo obuthileko, umuntu othileko nofana indawo ethileko. Njengombana nesihloko sitjho, kufanele umtloli we-eseyi le asebenzise amagama ahlathululako khudlwana. Ngale kwalokho, umtloli usebenzisa khulu ilimi elisesikhathini sanje. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 3 DBE/2017 SCE – Imemorandamu Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi: • Otlolako kufanele ayelele ekutheni akhethe isihloko asazi kuhle. Isizathu kukobana kuba budisi ukuhlathulula into onganalwazi elipheleleko ngayo. • Otlolako kufanele akhethe ngokuyelela amagama nobujamo bokukhuluma. • Amagama asetjenziswa ngotlolako kufanele akhe isithombe esikhanya bha. • Otlolako angasebenzisa iinthombe-ngqondo zokubona, zokurhogela, zokuzwa, zobumnandi nezokuthinta ukuze zimsize ukwenza akuhlathululako kukhanye bha. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Kwakumnyaka muphi? - Isehlakalo esakuvelelako. - Indawo yesehlakalo. - Unobangela wesehlakalweso. - Ukuthinteka kwepilo yakho ngebanga lesehlakalweso. Tjheja: Le eseyi ingaba ngecocako godu. [50] 1.3 I-eseyi Ehlathululako (Descriptive) Ngaphunyurha ngentunja yenalidi. Le yi-eseyi lapho umtloli afuze ahlathulule ubujamo obuthileko, umuntu othileko nofana indawo ethileko. Njengombana nesihloko sitjho, kufanele umtloli we-eseyi le asebenzise amagama ahlathululako khudlwana. Ngale kwalokho, umtloli usebenzisa khulu ilimi elisesikhathini sanje. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi: • Otlolako kufanele ayelele ekutheni akhethe isihloko asazi kuhle. Isizathu kukobana kuba budisi ukuhlathulula into onganalwazi elipheleleko ngayo. • Otlolako kufanele akhethe ngokuyelela amagama nobujamo bokukhuluma. • Amagama asetjenziswa ngotlolako kufanele akhe isithombe esikhanya bha. • Otlolako angasebenzisa iinthombe-ngqondo zokubona, zokurhogela, zokuzwa, zobumnandi nezokuthinta ukuze zimsize ukwenza akuhlathululako kukhanye bha. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Indawo yesehlakalo. - Okwakwenzeka lapho. - Ubujamo obumbi owazithola ungaphakathi kwabo. - Indlela owaphunyurha ngayo. - Isifundo owasifunda ngesehlakalweso. Tjheja: Le eseyi ingaba ngecocako godu. [50] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 4 DBE/2017 SCE – Imemorandamu 1.4 I-eseyi evezako/Eveza Imizwa Yomtloli (Reflective) Umuntu onesimilo esihle engingathanda ukumfuza. Le yi-eseyi lapho otlolako aba nombono bese unikela imizwakhe. I-eseyi le itjhegeza ibuyele emva esehlakalweni esakhe senzeka. Otlolako-ke kulapho abeka khona imibonwakhe ngokwenzakalako, abeke tjhatjhalazi okuhle neemphoso bese uthatha iinqunto ngokuthi ubona kufanele kwenziweni ukutjhugulula ubujamo balokho esikhathini esizako. Umhlobo lo wendaba sivame ukuwubona emitlolweni ema-eseyi, la otlolako abeka umbonwakhe ngesihloko esithileko. Akutjho bonyana akutjhoko kuliqiniso kodwana ngilokho akucabangako ngabantu, ngesintu nofana ngepilo nje. Lokho akubekako kuhle kusekelwe ngamaqiniso ukuze kungamdondisi loyo ozokufunda i-eseyi leyo. I-eseyi enje ingaveza ukujiya kwengqondo yaloyo otlolako begodu abanengi bayithatha njengeqiniso lamambala. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi: • I-eseyi evezako iveza imizwa yomtloli. • Imizwa nokuthatheka kwehliziyo kudlala indima eqakatheke khulu e-eseyini le. • Ihlangothi elikhulu le-eseyi lingaba ngelihlathululako. Ukuhlathululokhu kufanele kukhanye begodu kuveze imizwa nalokho okusengqondweni yaloyo otlolako. • Imibono/Imicabango/Imizwa eveziweko kufanele yembule iqiniso nendima ethathwa ngotlolako. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Ngubani umuntu loyo? - Indlela aziphatha ngayo. - Indlela aphilisana ngayo nabanye abantu. - Indlela enza ngayo izinto. - Okufisako ngaye umuntu loyo. [50] 1.5 I-eseyi Emahlangothimabili/Emadanisako (Discursive) Ubuhle nobumbi bokuba wedwa ngakwenu. I-eseyi le ihlobene khulu ne-eseyi ephikisako. Okufanako kukuthi kiyo yomibili imihlobo le, otlolako ubeka imibonwakhe. Umehluko okhona kukuthi e-eseyini emahlangothimabili otlolako kulindeleke kobana atlole ngemibono yomibili. Silindele kobana asivezele ubuhle nobumbi bento atlola ngayo. Okumnandi ngomhlobo lo we-eseyi kukobana otlolako utjhiyela ofundako ekutheni azikhethele yena isiqunto sokobana ngiliphi ihlangothi abona lingcono kunelinye. Umtloli angafikelela esiphethweni esithileko ekugcineni kwe-eseyakhe kodwana imibono evumako nephikako kufanele yethulwe ngokulinganako e-eseyini. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 5 DBE/2017 SCE – Imemorandamu Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi: • Umtlolo kumele uzwakale begodu ungathathi ihlangothi. • Kumele kuvezwe iintatimende ezizwakala kuhle. • Kilomhlobo we-eseyi otlolako uveza ngobuhle nangobumbi bento ethileko anikelwe yona esihlokweni. • Unikela amaphuzu avumelana nesihloko nalawo aphikisana naso. [Otlolako kufanele aveze kokubili, ubuhle nobumbi bokuba wedwa ngakwenu]. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: Ubuhle - Uthola yoke into oyifunako. - Ilifa kuba ngelakho awulibangi nomuntu. - Utjhidelana khulu nababelethi bakho. - Uphathwa njengeqanda. Ubumbi - Udliwa sizungu. - Ubhalelwa kucoca ezinye iindaba nababelethi bakho. - Akubi nomuntu okulamlelako nawubetjhwako. - Ubhalelwa kuzijamela epilweni ngombana uphathwa njengeqanda. - Utlhoga udadwenu nofana umnakwenu ongakusiza nawuqalene neentjhijilo zokukhula. [50] 1.6 I-eseyi Ephikisako/Ehlangothilinye (Argumentative) Iinkolo amalanga la seziphenduka iindawo zokulwa. I-eseyi ephikisako ifuna otlolako athome ngokukhetha ihlangothi esihlokweni atlola ngaso. Otlolako angakhetha ukuvumelana nesihloko nofana aphikisane naso. Umbono womtloli kumele ukhanye kusukela ekuthomeni bekube sekugcineni kwe-eseyakhe. I-eseyi le yethula lokho okusengqondweni yomtloli. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi: • Otlolako kumele athome ngokuthi akhethe ihlangothi azokutlola ngalo. • Otlolako kumele anikele amaphuzu amanengi anabe ukusekela imibonwakhe. • Otlolako kumele ahlale emaphuzwini NOFANA aphikise isitatimende. • Lomhlobo we-eseyi uphethe imibono yomtloli kwaphela ngalokho kumele uphakamise imibono eqinileko. • Ilimi elinezwelomagama lingahle lithinte imizwa kodwana kumele libe nehlonipho. • Isiphetho kumele sibe sitatimende somtloli esinamandla, esikhanyako nesanelisako. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 6 DBE/2017 SCE – Imemorandamu Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: Abavumelana nesihloko. - Ukuphathwa nokubhenywa kweendakamizwa. - Ukulwa hlangana nabafundi. - Ukulwa hlangana nabafundi nabafundisi. - Ukudelelana kwabafundi. - Ukutlhogeka kwevikeleko. - Ukungasalawuleki kwabafundi. Abaphikisana nesihloko. - Ukutholakala kwevikeleko. - Ukuhloniphana kwabafundi nabafundisi. - Itjisakalo yokuphumelela kwabafundi. - Itjhejo labafundisi. [50] 1.7 1.7.1 Kilesisithombe umfundi angatlola nanyana ngiwuphi umhlobo we- eseyi. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-eseyi ovezwa ngotlolako bese utshwaya ngokulandela amaphuzu alindeleke ngaphasi kwalowo mhlobo we-eseyi ngokuqala kilo mhlahlandlela. Kilesisithombe kubonakala abantu abasephageni badla ipikinikhi. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Umndeni ohlezi ephageni. - Indlela yokubuyisana komndeni okukade wagcinana. - Ukuhlanganyela ukudla nokwazana ngcono. - Ukubetjhwa mumoya ningabi sekhaya. [50] 1.7.2 Kilesisithombe umfundi angatlola nanyana ngiwuphi umhlobo we- eseyi. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-eseyi ovezwa ngotlolako bese utshwaya ngokulandela amaphuzu alindeleke ngaphasi kwalowo mhlobo we-eseyi ngokuqala kilo mhlahlandlela. Kilesisithombe kubonakala iinlelesi zikhombe umtjhayeli ngeengidi zifuna ukuthatha ikoloyakhe. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Ukuthathelwa ikoloyi. - Ingozi engahle ikwehlakalele nawusilelesi. - Ukubotjhwa nawusilelesi. - Ukuphila ejele. [50] IMITLOMELO YESIGABA A: 50 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 7 DBE/2017 SCE – Imemorandamu ISIGABA B: AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA UMBUZO 2 2.1 INCWADI YABAKHULU/YOMTHETHO. Kilomhlobo wencwadi esiphandeni kungasetjenziswa igama lenyanga lesiNdebele nofana lesiNgisi elitlolwe ngokwesiNdebele isib. Matjhi, Febherbari, Janabari njll. Oyitlolako akukafaneli asebenzise ilimi lendleleni, okulilimi elingakavumeleki. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa incwadi yomthetho: • Iba neemphande ezimbili, zitlolwe ngendlela ehle eyamukelekako. Isiphande sokuthoma siba ngesaloyo otlolako, begodu sitlolwa ngesandleni sokudla phezulu. Isiphande sotlolelwako asibi nelanga ekutlolwe ngalo incwadi. • Itlolelwa umuntu othileko onesikhundla ebubulweni nanyana endaweni ethileko. Ngalokho-ke otlolako kufanele atlole isikhundla saloyo amtlolelako ngaphambi kokutlola isiphande sesibili. • Iba nesilotjhiso esingaphakamisi ibizo lomuntu kodwana esitlolwa ngalendlela: Nomzana/Kosikazi. • Otlolako kufanele atlole isihloko salokho atlola ngakho ngamagabhadlhela nanyana ngamagama amancani athalelweko. • Esingenisweni kufanele kutlolwe umnqopho/isizathu sokutlola leyo ncwadi. • Iba nomzimba lapha otlolako acoca khona indabakhe. • Iba nesilayeliso. • Esiphethweni iyaveza bona ibuya kubani. Tlola amagamakho nofana iinthomo zamagamakho nesibongo bese uyayitlikitla. [30] 2.2 I-ATHIKILI YEPHEPHANDABA. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa i-athikili yephephandaba: • Isihloko kufuze sidose ozosifunda begodu silulubeze. • Nikela isihloko esincani nesicacileko. • I-athikili kufuze itjengise kuhle begodu nemiqaliswayo ibe mihle ngemibala ekhanyako nedosako ekhambelana nayo. • Ayitlolwe ngamakholomu, ingeze yafana ne-eseyi. • Kufuze ikhulume noyifundako begodu ibe sesitayeleni saloyo oyitlolako. • Beka amaphuzu ngobufitjhani nangokunembako. • Isitayela sotlolako singasebenzisa iinthombe-ngqondo, sihlathulule nanyana sibe nezwelo. • Rhunyeza ngokunembako ngaphandle kokulahla iqiniso. • Amagama, iindawo, isikhathi, ubujamo nezinye iinsiza zingafakwa ku- athikili. • I-athikili kufuze ivuse ilulukezo njengomkhangiso ikhuthaze abayifundako bona baragele phambili nokuyifunda. • Iindima akukafuzi bona zibe zide. • Amaledere asetjenzisweko kufuze kube ngilawo azakwamukeleka. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 8 DBE/2017 SCE – Imemorandamu Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Ukonakala kwepahla. - Umtlhago umphakathi oqalana nawo ngebanga lokutjhiswa kwepahla. - Iindleko zokuvuselelwa kwemakhiwo eyonakeleko. - Ukuloba imali enengi kwakarhulumende. [30] 2.3 IKULUMO EHLELEKILEKO. Umfundi nangabe utlole ikulumo ehlelekileko, kumele akhumbule bonyana abantu abafani ngamasiko, ngeenkolelo, ngefundo, ngabakuthandako nokhunye. Kumele umfundi acabange ukobana bazawathanda amaphuzu azowakhuluma emnyanyeni loyo. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa ikulumo ehlelekileko: • Ihloso yekulumo. • Iinhlokwana ezilindeleke ngaphasi kwekulumo ehlelekileko: Isihloko > - Kuqakathekile ukobana sibe nokuthi ikulumo izokwenzelwaphi, ngubani, ngaliphi ilanga begodu sethule okumunyethwe yikulumo. Isilotjhiso> - Kumele ococako alotjhise abakhona ngokulandelana kwabo, abakhulu nabancani, abalamanise kuhle ngokweenkhundla zabo emehlweni womphakathi. Isingeniso > - Kumele sidose kodwana sibe sifitjhini senze kobana balalele. Ummongondaba > - Ikulumo ayitlolwe ngokucacileko, ibe nemitjho emifitjhani enemiqondo elula, beyisebenzise neembonelo ezijayelekileko. Ummongondaba awube magama akhiwe kuhle kugegedwe ukubuyelela amagama ngokudluleleko ngombana kulahlekisa ihlathululo yamambala. Isiphetho> - Siqakathekile begodu sirhunyezo salokho esele kukhulunyiwe, asifake iselela. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Ukumthokozisa ngokukhethwa kwakhe. - Ukumluleka bona aziphathe kuhle. - Ukumfisela itjhudu ekhambeni lakhe. [30] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 9 DBE/2017 SCE – Imemorandamu 2.4 IKULUMO-PENDULWANO. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa ikulumo-pendulwano: • Njengemitlolo yoke kufanele kube khona isingeniso. Esingenisweni kulapho kwethulwa khona indaba ekuzokucocwa ngayo nokobana izokucocwa bobani nendawo lapha izokucocelwa khona. • Akulotjhisanwa kungenwa endabeni zisuka zibekwa. • Amagama walabo abakhulumako atlolwa ngesandleni sesincele, abe mafitjhani nesibongo singasetjenziswa. Akutlolwa litho ngaphasi kwamagama walabo abakhulumako. • Kutlolwa ikholoni emuva kwamagama wabantu abakhulumako. • Amagama aveza imizwa nobujamo balabo abakhulumako akatlolwe afakwe ngaphakathi kweembayana ngemva kwekholoni etlolwe eduze negama lokhulumako nofana laloyo okhulumako. • Ukukhethwa kwamagama kumele kutjengise ukwehlukana kwezinga lalabo abakhulumako. Isib. ubaba nakakhuluma nendodana, umntwanesikolo nakakhuluma notitjhere. • Ukobana ikulumo-pendulwano ithoma ngesingeniso akutjho bona akube khona isigaba esisiphetho. Isiphetho sendaba siba sekulumeni yabo, kuzwakale bonyana seyiyaphetha. • Ingaphetha ngokobana bazwane nanyana bangezwani kuye ngokobana indaba egade icocwa ikhambe bunjani. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Ihlathululo yesehlakalo esibangele bona ikoloyi ibhodoke. - Unobangela wokobana nikhambe ngekoloyi. - Ukubawa ukulitjalelwa. - Amazizo wakababa. - Indlela enigcine niphetha ngayo umraro lo. [30] IMITLOMELO YESIGABA B: 30 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 10 DBE/2017 SCE – Imemorandamu ISIGABA C: AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA UMBUZO 3 3.1 IFLAYA Iflaya ngenye yeendlela zokukhangisa ngokunikela imininingwana ezeleko ngalokho okukhangiswako ukudosa abantu ngento ethileko ethengiswako ngomnqopho wokuthi bagcine sebayithengile nanyana bebakhohliswa. Ukunikela abantu ilwazi ngento namkha indawo ethileko. Abosomarhwebo bavamise ukusebenzisa imikhangiso emihlobohlobo ukubiza abathengi. Isikhali esikhulu sokukhangisa kubuyelelwa kwemibiko kanye nokusebenzisa amagama ayengako. Leflaya imayelana nerhwebo elizokuvulwa bona abahlali bazi ngalo bakghone nokulivakatjhela. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Indawo lapho irhwebo likhona. - Izinto ezitholakala erhwebenelo. - Iinkhathi zokuvula nokavala irhwebo. - Ilanga lomnyanya wokuvula irhwebo. - Abavumi abazabe bakhona emnyanyeni. - Imininingwana yokuthintana. [20] 3.2 IPOSKARADA Le ngenye indlela yokuthintana ngokutlola phasi ikulumo efitjhani. Ngokuvamileko iposkarada lithunyelwa mumuntu alithumela emuntwini amaziko. Iba nesiphande sinye saloyo othunyelwako, esitlolwa ngakwesokudla phezulu lapha kutlolwa khona isiphande sotlola incwadi yobungani. Ngemva kwesiphande, ngenzasana kutlolwa isilotjhiso esingaba libizo lalowo otlolelwako bese kuthoma indaba efitjhani edluliselwa kiloyo ethunyelwa kuye. Othumela iposkarada ulayelisa ngebizo lakhe elaziwako ngaphandle kwesibongo. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Ukuthaba okube khona emndenini. - Amagama wokumthokozisa. - Iiyeleliso zokobana ayiphathe kuhle indlu. - Amukele kuhle abantu abazokuza bazoyibona. [20] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 11 DBE/2017 SCE – Imemorandamu 3.3 IMILAYELO Imilayelo yikulumo etjela umuntu bonyana akenzeni, kuphi, nini, njani njalonjalo. Lekulumo itlolwa phasi. Ukuze ifeze umnqopho kufanele izwisiseke, ingarari, isebenzise ilimi elizwakalako begodu ingabi mide khulu ukuze lowo olayelwako azokwazi ukuyilandela. Umfundi angaveza okhunye kokulandelako: - Ukuhlela isikhathi sokufunda. - Ukuhlukana nezinye zezinto ogade ujwayele ukuzenza. - Ukunciphisa isikhathi sabangani. - Ukuhlukanisa iimfundo ozozifunda. - Ukungezelela isikhathi sokufunda. [20] IMITLOMELO YESIGAB C: 20 INANI LOKE: 100 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 12 DBE/2017 SCE – Imemorandamu ISIGABA A: IRUBHRIKHI YOKUTSHWAYA/YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 IMITLOMELO] TJHEJA • Sebenzisa irubhrikhi njalo nawutshwaya isigabesi. • Amamaksi kusukela e-0–50 ahlukaniswe ngamazinga weentlhadlhuli ama-5. • Okumunyethweko, iqhinga leIimi nesitayela, lelo nalelo kghono lesitlhadlhuli lihlukaniswe ngezinga eliphezulu neliphasi. • Isakhiwo asithintwa lizinga eliphezulu namkha eliphasi. IRUBHRIKHI YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 AMAMAKSI] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani OKUMUNYETHWEKO 27–30 22–23 15–17 9–11 3–5 NOKUHLELA -Ukuphendula -Iimpendulo ezihleleke -Ukuphendula -Ukuphendula -Ukuphendula okudluleleko. kuhle; ezikhambelana okwanelisako. okungakajami okuphume endleleni Izinga eliphezulu (Ukuphendula) -Imiqondo khulu begodu -Imiqondo ndawonye. khulu. Ukuhleleka kwemiqondo ehlakaniphileko, evusa ezimnandi, ekhambelanako -Imiqondo engakacaci. -Imiqondo erarako yokuhlela imiqondo netjengisa -Kunobufakazi nekholisako. -Ubufakazi obuncani nengakanqophi. Ukulemuka umnqopho, ukukhula. nokukhula -Kunokuhleleka bokuhleleka -Imiqondo engakahleleki abamukelilwazi -Ukuhleleka okubonakalako. okulingeneko nokukhambelana. nengakhambelaniko. nobujamo okudluleleko -Isingeniso, umzimba nokukhambelana nokukhambelana nesiphetho okuhleleke nesihloko, umzimba 30 AMAMAKSI nesingeniso, umzimba kuhle begodu nesiphetho. nesiphetho. okukhambelanako. 24–26 18–21 12–14 6–8 0–2 -Ukuphendula -Ukuphendula -Ukuphendula -Ukuphendula -Ukuphendula isihloko okudluleleko kodwana okuhlelwe kuhle. okwanelisako kodwana okungakhambelaniko akukalingwa kutlhayela amatshwayo -Imiqondo ekarisako kunokungacaci. okukhulu. nokulingwa. Izinga eliphasi wendaba ehle nekhambelanako. -Iimiqondo -Imiqondo ayikahlangani -Imiqondo ngokudluleleko. -Isingeniso, umzimba iyakhambelana begodu engakhambelaniko -Imiqondo ekhulileko nesiphetho ezihleleke ngokulingeneko. ihlangahlangene. nengakafaneli. nenokuhlakanipha. kuhle -Kunokuhleleka -Abukho ubufakazi -Imiqondo -Isingeniso, umzimba nezikhambelanako. nokukhambelana bokuhlela. engakanqophi. nesiphetho ezihlelwe okulingeneko ngendlela edluleleko. kwesingeniso, umzimba nesiphetho. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 13 DBE/2017 SCE – Imemorandamu IRUBHRIKHI YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 AMAMAKSI] (IRAGELA PHAMBILI) Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani ILIMI, ISITAYELA 14–15 10–11 6–7 2–3 0 NOKU-EDITHA -Iphimbo, irejista, -Iphimbo, irejista, -Iphimbo, irejista, -Iphimbo, irejista, -Ilimi elingazwakaliko Iphimbo, irejista, isitayela kanye isitayela kanye isitayela kanye isitayela kanye -Iphimbo, irejista, Izinga eliphezulu isitayela, ilwazimagama nelwazimagama nelwazimagama nelwazimagama nelwazimagama isitayela kanye okufanele umnqopho, elifanele ngokudluleleko elifanele khulu elifanele umnqopho, elingakafaneli nelwazimagama nobujamo umnqopho, umnqopho, abamukelilwazi umnqopho, elingakafaneli khulu Ukukhethwa abamukelilwazi abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi umnqopho, kwamagama. nobujamo. nobujamo. -Ukusetjenziswa nobujamo. abamukelilwazi Ukusetjenziswa kwelimi, -Ilimi lithokozisa khulu -Ilimi liyanemba begodu kwelimi okwethula -Ukusetjenziswa nobujamo. imithetjhwana, -Ihlelo nesipelinghi lisetjenziswe ihlathululo. kwelimi okusisekelo. -Ilwazimagama iimphumuzi, ihlelo, esinganamphoso ngokufaneleko. -Iphimbo elifaneleko. -Iphimbo elifaneleko. elitlhayela khulu lenza nesipelinghi ezibonakalako. -Ihlelo nesipelinghi -Amaqhinga wokubuza -Ilwazimagama kube budisi ukuzwisisa -Itlanywe kuhle khulu. asinamphoso khulu. enzelwe ukugqamisa elitlhayela khulu. itheksthi. 15 AMAMAKSI -Itlanywe kuhle. okumunyethweko. 12–13 8–9 4–5 0–1 -Ilimi elihle -Ilimi lihle. -Ukusetjenziswa -Ukusetjenziswa Izinga eliphasi ngokudluleleko begodu -Iphimbo elifaneleko. kwelimi okulingeneko okungakafaneli kwelimi. linethonya. -Kuneemphoso okunokuhluka. -Ukungabi nomahluko -Akunamphoso zehlelo ezimbalwa zehlelo -Iphimbo elifaneleko emitjhweni. nesipelinghi nesipelinghi. ngokulinganako -Ilwazimagama elincani ezibonakalako. -Ibunjwe kuhle. nokusetjenziswa ngokusisekelo. -Yakhiwe ngekghono okutlhayelako elikhulu. kwamaqhinga wokubuza. ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 -Ukusungulwa -Imininingwana -Imininingwana -Amaphuzu amanye -Amaphuzu afunekako Amatshwayo wetheksthi okuqakathekileko isungulwe ekhambelanako anembako akhona. ayatlhayela. Ukwakhiwa kwesigaba kwendaba. ngokukhambelanako. iveziwe. -Imitjho neengaba -Imitjho neengaba nokwakhiwa komutjho -Imininingwana -Imitjho, iingaba -Imitjho, iingaba kuneemphoso. kuneemphoso. edluleleko. kunikela umqondo. kwakhiwe kuhle. -Indaba isazwakala. -Indaba ayinamqondo. 5 AMAMAKSI -Imitjho kanye -Indaba isanikela neengaba kwakheke umqondo. ngendlela edluleleko. IRENJI YAMAMAKSI 40–50 30–39 20–29 10–19 0–9 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 14 DBE/2017 SCE – Imemorandamu ISIGABA B: AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA SEBENZISA IRUBHRIKHI NJALO NAWUTSHWAYA ISIGABESI IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA WELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [30 AMAMAKSI] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakaneli OKUMUNYETHWEKO, 16–18 13–15 9–12 6–8 0–5 UKUHLELA NESAKHIWO -Ukuphendula okudluleleko, -Ukuphendula okuhle -Ukuphendula okulingeneko -Ukuphendula -Ukuphendula kutjengisa okungaphezu kwalokho khulu okutjengisa ilwazi okutjengisa ilwazi ngokusisekelo begodu ukungabikhona kwelwazi Ukuphendula nemibono: okulindelweko. elihle lamatshwayo lamatshwayo wetheksthi. kutjengisa ilwazi lamatshwayo wetheksthi. Ukubuthelelwa kwemibono -Imiqondo ehlakaniphileko wetheksthi. -Akunakudzimelela lamatshwayo -Akunakukhambelana nekhulileko. -Inqophile, ayikaphumi nokukhambelana wetheksthi. kwemiqondo. ukuze kuhlelwe -Ilwazi elingeneleleko esihlokweni isekelwe kuhle okulingeneko -Kunokunqopha -Kunemininingwana Umnqopho, abamukelilwazi, lamatshwayo wetheksthi. ngendlela enobukghoni kokumunyethweko okukhona kodwana embalwa esekela isihloko. amatshwayo/imithetjhwana -Umtlolo unqophile. begodu kunemininingwana nemiqondo. okunengi kuphambene. -Akakasebenzisi imithetho kanye nobujamo -Kunokukhambelana esekela isihloko. -Eminye imininingwana -Imininingwana efunekako namkha kokumunyethweko -Isakhiwo esifaneleko esekela isihloko ikhona. embalwa esekela isakhiwo. 18 AMAMAKSI nomqondo. esinokukhambelanakooku -Isakhiwo esifaneleko isihloko ikhona. -Kuhlathululwe kuhle ncazana. ngokulingeneko, kodwana -Usebenzise imithetho begodu yoke imininingwana kunokungakhambelaniko. eqakathekileko isekela isihloko. ngendlela embi. -Isakhiwo esifaneleko -Kunobutjhapha nesinembako. obubonakalako. ILIMI, ISITAYELA KANYE 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 NOKU-EDITHA -Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, -Iphimbo, irejista, isitayela, Iphimbo, irejista, isitayela, ilwazimagama elifanele ilwazimagama kufanele ilwazimagama kufanele isitayela, ilwazimagama ilwazimagama kufanele umnqopho, abamukelilwazi khulu umnqopho, umnqopho, abamukelilwazi kufanele kancani akukhambelani umnqopho/umphumela/ kanye nobujamo. abamukelilwazi kanye kanye nobujamo. umnqopho, nomnqopho, abamukelilwazi -Kuyanemba ngokwehlelo nobujamo. -Zikhona iimphoso zehlelo. abamukelilwazi kanye abamukelilwazi kanye kanye nobujamo begodu kwakhiwe kuhle. -Ihlelo linemba -Ilwazimagama elifaneleko. nobujamo. nobujamo. -Akunamphoso. ngokwekghono elithileko -Iimphoso azilimazi -Ihlelo elingakafaneli -Kuzele iimphoso begodu Ukusetjenziswa kwelimi begodu lakhiwe kuhle. ihlathululo. elinemphoso akuzwisisakali. kanye nemithetjhwana -Ilwazimagama elihle ezimbalwa. -Ilwazimagama khulu. -Ilwazimagama alikawufaneli umnqopho. Ukukhethwa kwamagama. -Akunamphoso. elitlhayelako. -Ihlathululo ayizwakali Ukusetjenziswa kwamatshwayo -Ihlathululo ivimbekile. Kwamambala. kanye nesipelinghi 12 AMAMAKSI IRENJI YAMAMAKSI 24–30 18–23 14–17 6–13 0–5 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 15 DBE/2017 SCE – Imemorandamu ISIGABA C: AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA SEBENZISA IRUBHRIKHI NJALO NAWUTSHWAYA ISIGABESI IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA WELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [20 AMAMAKSI] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakaneli OKUMUNYETHWEKO, 9–12 7–8 5–6 3–4 0–2 UKUHLELA NESAKHIWO -Ukuphendula -Ukuphendula okuhle khulu -Ukuphendula -Ukuphendula -Ukuphendula kutjengisa okudluleleko, okungaphezu okutjengisa ilwazi elihle okulingeneko okutjengisa ngokusisekelo begodu ukungabikhona kwelwazi Ukuphendula kanye kwalokho okulindelweko. lamatshwayo wetheksthi. ilwazi lamatshwayo kutjengisa ilwazi lamatshwayo wetheksthi. -Imiqondo ehlakaniphileko -Inqophile, ayikaphumi wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi. -Akunakukhambelana nomqondo: nekhulileko. esihlokweni isekelwe kuhle -Akunakudzimelela -Kunokunqopha okukhona kwemiqondo. Ukuhlelwa kwemiqondo; -Ilwazi elingeneleleko ngendlela enobukghoni nokukhambelana kodwana okunengi -Kunemininingwana amatshwayo/imithetjhwana lamatshwayo wetheksthi. begodu kunemininingwana okulingeneko kuphambene. embalwa esekela isihloko. kanye nobujamo -Umtlolo unqophile. esekela isihloko. kokumunyethweko -Imininingwana embalwa -Akakasebenzisi imithetho -Kunokukhambelana -Isakhiwo esifaneleko nemiqondo. esekela isihloko ikhona. efunekako namkha 12 AMAMAKSI kokumunyethweko esinokukhambelana -Eminye imininingwana -Usebenzise imithetho isakhiwo. nomqondo. okuncazana. esekela isihloko ikhona. eqakathekileko ngendlela -Kuhlathululwe kuhle -Isakhiwo esifanele embi. begodu yoke ngokulingeneko, kodwana -Kunobutjhapha imininingwana isekela kunokungakhambelaniko. obubonakalako. isihloko. -Isakhiwo esifaneleko nesinembako. ILIMI, ISITAYELA NOKU- 7–8 5–6 4 3 0–2 EDITHA -Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, isitayela, ilwazimagama elifanele ilwazimagama kufanele ilwazimagama kufanele ilwazimagama ilwazimagama Iphimbo, irejista, isitayela, umnqopho, abamukelilwazi khulu umnqopho, umnqopho, abamukelilwazi kufanele kancani akukhambelani kanye nobujamo. abamukelilwazi kanye kanye nobujamo. umnqopho, abamukelilwazi nomnqopho, ilwazimagama elifanele -Kuyanemba ngokwehlelo nobujamo. -Zikhona iimphoso kanye nobujamo. abamukelilwazi kanye umnqopho, begodu kwakhiwe kuhle. -Ihlelo linemba zehlelo. -Ihlelo elingakafaneli nobujamo. nokumunyethweko; -Akunamphoso. ngokwekghono elithileko -Ilwazimagama elifaneleko. elinemphoso ezimbalwa. -Kuzele iimphoso begodu Ukusetjenziswa kwelimi begodu lakhiwe kuhle. -Iimphoso azilimazi -Ilwazimagama akuzwisisakali. nemithetjhwana; -Ilwazimagama elihle ihlathululo. elitlhayelako. -Ilwazimagama Ukukhethwa kwamagama; khulu. -Ihlathululo ivimbekile. alikawufaneli umnqopho. Ukusetjenziswa -Akunamphoso. -Ihlathululo ayizwakali kwamatshwayo nesipelinghi kwamambala. 8 AMAMAKSI IRENJI YAMAMAKSI 16–20 13–15 9–12 6–8 0–5 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 16 DBE/2017 SCE – Imemorandamu Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 17 DBE/2017 SCE – Imemorandamu Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3 18 DBE/2017 SCE – Imemorandamu Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Verified matching documents

The question paper, memo or addendum that belongs with this document.

Published documents with matching subject and grade metadata.

Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

More from Grade 12 Isindebele Fal

Explore more published documents in this catalogue.

View all
Grade 12 · Isindebele Fal · 2017 · NSC June Exam · Memorandum · Paper 3 · isindebele | Hlayiso | Hlayiso