Downloaded from hlayiso.com
Ndebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 1 DBE/Novemba 20
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
GRAAD 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IGREYIDI 12
ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)
NOVEMBA 2019
UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA
IMITLOMELO: 80
Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi ali-9.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2019 papers 





View all





isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2019 Memo
Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2019, 9 pages. Read online or download the free PDF.
Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2019 · isindebele. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2019
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 9
- File size
- 345.3 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 9
This exam
NSC November Exam 2019
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)26 marks
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)36 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 5.1Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions14 marks
- Question 5.2Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions6 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 2 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA
UMBUZO 1
Ukutshwaywa kwesifundo sokuzwisisa
• Ngebanga lokobana umnqopho omkhulu ukuzwisisa, amagama angakapeledwa
kuhle neemphoso zelimi eempendulweni azingajeziswa ngaphandle kobana
mhlamunye iimphoso ezenziweko zitjhugulula nofana zilahlekisa umqondo/
ukuzwisiseka kwependulo. (Iimphoswezo kufanele zitjengiswe/zivezwe).
• Nangabe umfundi usebenzise amagama avela kamanye amalimi angasi ngewelimi
ahlolwa ngalo, ungawatjheji/eqisele amehlo amagama lawo, nangabe amagama
lawo anemba ipendulo, ungajezisi. Kodwana nangabe etheksthini kusetjenziswe
igama elivela kwelinye ilimi begodu lifanele libe yipendulo, lamukelekile.
• Imibuzo evulekileko efuna iimpendulo ezifuna u-iye nofana awa, ngiyavuma
nofana ngiyaphika, liqiniso nofana mbono, liqiniso nofana akusilo iqiniso,
kulungile nofana akukalungi, mbono omuhle nofana akusimbono omuhle,
sisenzo esihle nofana sisenzo esimbi azinikelwa umtlomelo kodwana
kutlonyeliswa ukusekela kwaphela (IMITLOMELO YOKE NGEYOKUSEKELA).
• Nangabe kulindeleke ipendulo yegama elilodwa kodwana umfundi unikele umutjho
woke, mtlomelise nangabe igama eliyipendulo enembako ulithalele/uligwale
ngepeni enombala ohlukileko (highlighted).
• Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana umfundi unikele
amanengi, kwaphela tshwaya wokuthoma amabili/amathathu.
• Yamukela ukuhlukana kwelimi lesiphande (isiNzunza nesiNala).
• Emibuzweni la kukhethwa khona ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI iledere
elikhambisana nependulo ekungiyo NOFANA ipendulo etlolwe ngokuzeleko.
1.1 1.1.1 - Bekulalelwa umrhatjho.
- Kuditjhwa ndawonye kuselwe inamaneyidi.
- Bekubukelwa ibholo erarhwako.
- Bekubukelwa amabhayiskopo.
- Bekuyiwa kuMusic Festival ngakanye.
(Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
1.1.2 YiMedical Research Council. (1)
1.1.3 Umphakathi nawenza umnyanya uyaqinisekisa bona kuba notjwala
obunengi bebuphiwe nabantu abatjha. (2)
1.1.4 Umuntu ogulako nakasela utjwala ubulwele obumphetheko abulapheki
ngombana utjwala bubulala amandla wemitjhoga. (1)
1.1.5 Ekadeni bekuditjhwa kuselwe inamaneyidi kodwana namhlanje
kuselwa utjwala. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 3 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
1.1.6 - Abafundi basela ngebanga lokugandeleleka ngokomkhumbulo.
- Abafundi bafuna ukwamukeleka eenqhemeni zabo.
- Abafundi basela ngombana bangafuni kuthiwe basemuva ngepilo.
(Zimbili iimpendulo kezingehla.) (2)
1.1.7 Ilanga labantu abatjha/YiYouth day/June 16. (1)
1.1.8 (a) Abasesebafundi bangagcina bangasayi esikolweni./Bangafika
esikolweni basadakiwe balwe nabotitjhere/nabafundi.
Bayokufika ngemva kwesikhathi esikolweni./Kungenzeka
bangaphumelela esikolweni ngebanga lokutlhoga isikhathi
esaneleko sokufunda. (1)
(b) Abasebenzako bazokufika ngemva kwesikhathi emsebenzini./
Angeze bawenza kuhle umsebenzabo ngebanga lokobana
basadiniwe abakalali ngokwaneleko. (1)
1.1.9 Kungombana abafundi bayaligidinga ilangeli balise ukufunda iincwadi
zabo bagcine bangakaziphumeleli iimfundo ezitlolwa ngemva
kwepelaveke yeSpring Day. (2)
1.1.10 C/Akanaso esinye isitho esibekelwe ngeqadi bona lokha nakalimeleko
kuzokusetjenziswa sona njengekoloyi. (1)
1.1.11 Liqiniso ngombana boke abantu abalimalela endleleni kufanele
babonelelwe kanye nemindeni ehlongakalelweko. (2)
1.1.12 Ikusasa lenarha liphethwe lilutjha, lona nalingaphili kuhle angeze inarha
yaba nekusasa elihle. (2)
1.1.13 - Bagcina babhema iindakamizwa ikusasa labo litjhabalale.
- Bagcina bakatiwe bebalimalele safuthi emmoyeni.
- Bayabulawa/Bayakhukhuthiswa bagcine bathunjiwe.
(Ipendulo enembako izokwamukelwa.) (2)
1.1.14 - Ngingakhuphula intengo yotjwala.
- Ngingabeka umthetho wokobana iindawo ezithengisa utjwala zivalwe
nge-iri letjhumi.
- Ngingabeka umthetho wokobana zingavulwa ngoSondarha.
- Ngingakhuthaza uNgqongqotjhe wezemiDlalo bona angezelele
iindawo zokudlala emiphakathini.
(Ipendulo enembako izokwamukelwa.) (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 4 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
1.2 1.2.1 Madlhavu. (1)
1.2.2 - Etlinigi.
- Esibhedlela.
- Kwadorhodera.
(Yinye ipendulo kezingehla.) (1)
1.2.3 - Babonakala bamomotheka.
- Bayahleka.
(Yinye ipendulo kezingehla.) (1)
1.2.4 - Umuntu lo ojamileko nakunalapha asikeke khona angathelwa
ziingazi zomuntu amsizako lo angangenwe bulwele obuthelelanako.
(Yinye ipendulo kezingehla.)
(1)
1.2.5 - Kuqakathekile ukuze wazi ubujamo bomzimbakho bona usaphile
kuhle.
-Kuqakathekilo ngombana ukghona ukufumana ubulwele obungaba
khona emzimbenakho kusese nesikhathi, bukwazi ukulatjhwa
msinyana.
(Ipendulo enembako izokwamukelwa.) (2)
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 5 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA B: UKURHUNYEZA
UMBUZO 2
Ukurhunyeza okumayelana neendlela abantu bengubo abangazivikela ngazo ekubeni
bongazimbi bokugagadlhelwa.
TJHEJA: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza
abatshwayako ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini.
Umdzubhulo osetheksthini Iphuzu elilungileko
A 'Ungathomi ukhwele isithuthi sabantu 1 Ungakhweli isithuthi sabantu
ongabaziko ngombana bangenza ongabaziko.
nanyana yini embi kuwe.'
B 'Ungakhambi usidla izinto oziphiwa 2 Ungadli ukudla neenselo
babantu, nanyana kungaba siselo.' oziphiwa babantu.
C 'Nangabe nikhamba endleleni 3 Khambani ngeenqhenyana
engakhambi abantu abanengi, khambani endaweni engakhambi abantu
ngeenqhenyana ukuze niphephe.' abanengi.
D 'Kilabo abasala emakhaya emini, 4 Lodlhela iminyango uvale
qinisekisani bona iminyango ilodlhelwe namafesidere nawusele wedwa
namafesidere avaliwe.' ekhaya.
E 'Nanyana ungathaba kangangani 5 Vala umlomo, ulise ukutjela
ungabatjeli abantu bona emini uhlala abantu bona uhlala wedwa.
wedwa abanikazi nabasemsebenzini.'
F 'Lisa ukutlola ngepilwakho bona ukuphi 6 Ungatloli ngepilwakho
ngombana ngiyo indlela iingebengu emazikweni wezokuthintana.
ezigcina zikulandele ngayo.'
G 'Lisa ukukhamba ebusuku uye eendaweni 7 Ungayi eendaweni zokuditjha
zokuditjha.' ebusuku.
[38 amagama]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 6 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
IGRIDI YOKUTSHWAYA ISIRHUNYEZO.
Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalendlela:
• Ukwabiwa kwemitlomelo:
o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owo-1 kilelo nalelo phuzu
elilungileko).
o 3 imitlomelo yelimi.
o Inani loke: 10.
• Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi.
o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1 welimi.
o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2 yelimi.
o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3 yelimi.
(Tshwaya indima engehla ngokutjengisa umutjho oliphuzu ngetshwayo).
• Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha umfundi nakadzubhule imitjho
njengoba injalo etheksthini:
o 6–7 yemidzubhulo: unganikeli umtlomelo welimi.
o 1–5 yemidzubhulo: nikela umtlomelo owo-1 welimi.
• Ukubalwa kwamagama:
o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko.
o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako akhenge atjengise inani
lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile
akusingilo. Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike
emagameni ama-5 bese awusarageli phambili nesirhunyezweso.
o Iinrhunyezo ezifitjhani kodwana zinawo woke amaphuzu alungileko akukameli
zijeziswe.
IMITLOMELO YESIGABA B: 10
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 7 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI
UMBUZO 3
Ukutshwaywa kwesigaba C
• Ukupeleda:
o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana kungakapeledwa
kuhle, ngaphandle kobana iphoso eyenziweko itjhugulula okutjhiwo
ligamelo/yihlathululo yegamelo.
o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungapeledi kuhle akujeziswe
nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako.
o Nangabe kuhlolwa isirhunyezo, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko
(ungci).
• Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe ngemitjho
ezeleko njengokutjho komlayo.
• Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI iledere
elikhambisana nependulo engiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.
3.1 -Ufuna ukuphila isikhathi eside?
-Udinwe kukudla okunganapilo?
-Rhabela eZanabo fruit & veg uzozitholela imirorho ngentengo ephasi tle!
(Yinye ipendulo kezingehla.) (2)
3.2 Libolekwe elimini lesiNgisi/Afrikansi. (1)
3.3 Ngentengo ephasi tle! (1)
3.4 B. Lokurogela/ukudosa. (1)
3.5 - Liqiniso ngombana kunabantu abalayelwa bodorhodera bona badle
imirorho ngonobangela wokobana bayagula.
- Akusilo iqiniso ngombana umrorho udliwa mumuntu woke ozizwa
awukhanukile nofana awuthanda. (2)
3.6 Rhaba uzozitholela imirorhokazi ngentengo ephasi tle. (1)
3.7 Isikhangiswesi siveza ubuhlangothi ngombana kuthiwa kuthengiselwa
abaphethe incwadi evela kwadorhodera kwaphela, okutjho bona abantu
abanganayo incwadi leyo abathengiselwa. (2)
[10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 8 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
UMBUZO 4
4.1 - Abakamqali nakakhulumako.
- Batlhorhana nabomaliledinini/nabofunjathwako babo.
(Yinye ipendulo kezingehla.) (1)
4.2 Isabizwana sokukhomba. (1)
4.3 Umuntu akakuphi nemali kodwana ngunobentwabakho. (1)
4.4 Umuntu ukupha nemali. (1)
4.5 B/Usilingeke khulu ngesenzo sabo sokungamlaleli. (2)
4.6 Abantu abeze kumeluleki womndeni benza into eyingozi/engabafaka ebudisini. (2)
4.7 Abentwana bakwaSibanyoni bayamdelela uyise sekukwamgade uhlonywa
ngezinti solo kwahlongakala unina.
(Nanyana ngiwuphi umutjho ovezwe mfundi onesaga esisesikhathunini
uzokwamukelwa.) (2)
[10]
UMBUZO 5
5.1 5.1.1 (a) Isofa-IsiNgisi/English. (1)
(b) Ifemu-IsiNgisi/English. (1)
5.1.2 Ababelethi babo babatjhiyela ifuyo. (1)
5.1.3 Nabaneminyanya bazokukghona ukutjhebitjhebisa abantu. (1)
5.1.4 Ziyalandelwa iimfiswezi ngombana abafuni ukutjhapha. (2)
5.1.5 C/Bahle khulu. (2)
5.1.6 Simumethe umqondo wokobana mumuntu wengubo othiyelelwe
ngesiga/isehlakalo esithileko. (Wabelethwa nakuwele intanga
yaMadlhari.) (2)
5.1.7 UNomakhuwa uthe bangazithengisi zakhe iinkomo ngombana
yena uzozelusa. (2)
5.1.8 Amumethe umqondo wokuthokozisa/wokukwakwazela/wokubuka
begodu asetjenziswa lokha umuntu nakaphumelele kuhle khulu
entweni ethileko. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1 9 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
5.2 5.2.1 UDorh. Masombuka noMfu. uThubana bathwele budisi
ngokulungisa isimilo sabatjha ababhema iindakamizwa. (2)
5.2.2 URhulumende uloba amapilisikazi ngebanga labantu abathengisa
iindakamizwa. (1)
5.2.3 Amasokana wentanga yaMathula athethe ngobunengi umnyaka
ophelileko. (1)
5.2.4 Iindakamizwa zibhenywa babantu abasesebatjha bagcine sele
bamakhoboka wazo. (2)
[20]
IMITLOMELO YESIGABA C: 40
INANI LOKE: 80
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2019 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2019 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2022 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2021 Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2018 Memo
More from Grade 12 isiNdebele FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023 24

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Question Paper

Question paper