Skip to content

isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2019 Question Paper

Question paperisiNdebele FALGrade 12201918 pages

Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2019, 18 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2019

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IGREYIDI 12 ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LESIBILI (P2) NOVEMBA 2019 IMITLOMELO: 70 ISIKHATHI: Ama-iri ama-2 Iphepheli linamakhasi ali-18. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 2 DBE/Novemba 2019 NSC YELELA 1. Umfundi kufanele afunde ikhaseli ngokukhulu ukuyelela ngaphambi kobana aphendule imibuzo. 2. Ungalingi ufunde iphepha lemibuzo loke. Qala ikhasi lokumunyethweko elisekhasini elilandelako bese utshwaya iinomboro zemibuzo ebuzweko ngeencwadi ozifundileko kilomnyaka. Ngemuva kwalapho, funda imibuzo le bese ukhetha leyo ofisa ukuyiphendula. 3. Iphepheli LINEENGABA EZINE: ISIGABA A: Inovela (35) ISIGABA B: Umdlalo (35) ISIGABA C: Iindaba ezifitjhani (35) ISIGABA D: Iinkondlo (35) 4. Khetha IINGABA EZIMBILI uphendule ngazo. ISIGABA A: INOVELA Phendula imibuzo yenovela oyifundileko. ISIGABA B: UMDLALO Phendula imibuzo yomdlalo owufundileko. ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI Phendula imibuzo ngeendatjana ZOMBILI. ISIGABA D: IINKONDLO Phendula imibuzo ngeenkondlo ZOMBILI. 5. Sebenzisa irhelo lokuhlola ukuqinisekisa bona yoke imibuzo uyiphendulile. 6. Landela imiyalo onikelwe yona ekuthomeni kwaleso naleso sigaba ngokuyelela okukhulu. 7. Tlola iinomboro zeempendulo njengombana zinjalo ephepheni lemibuzo. 8. Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA. 9. Isikhathi esiphakanyisweko sokuphendula isigaba ngasinye: ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-60 ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-60 ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-60 ISIGABA D: Pheze imizuzu ema-60 10. Tlola ngesandla esihle nesibonakalako. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 3 DBE/Novemba 2019 NSC IKHASI LETHEYIBULA LOKUMUNYETHWEKO: Abafundi bayeleliswa bona baphendule yoke imibuzo. ISIGABA A: INOVELA Phendula YOKE imibuzo. INOMBORO YOMBUZO IMITLOMELO INOMBORO YEKHASI 1.1 UBonakele 18 5 1.2 UBonakele 17 6 ISIGABA B: UMDLALO Phendula YOKE imibuzo. 2.1 Umngani 17 8 2.2 Umngani 18 10 ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI Phendula YOKE imibuzo. 3.1 'Ngangingatjho!' 18 12 3.2 'Ngeze ngawela phasi' 17 14 ISIGABA D: IINKONDLO Phendula YOKE imibuzo. 4. 'Uyangena umlobokazi' 18 16 5. 'Ngiyathokoza' 17 18 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 4 DBE/Novemba 2019 NSC IRHELO LOKUQINISEKISA Tlola itshwayo (√) erhelweni lokuqinisekisa elilandelako ukuhlola bona uphendule yoke imibuzo elindelekileko. ISIGABA IINOMBORO INANI LEMIBUZO ITSHWAYO ZEMIBUZO EZOKUPHENDULWA (√) ISIGABA A: UMBUZO 1.1 1.1.1– 1.1.11 2 UMBUZO 1.2 1.2.1– 1.2.10 ISIGABA B: UMBUZO 2.1 2.1.1–2.1.9 2 UMBUZO 2.2 2.2.1–2.2.11 ISIGABA C: UMBUZO 3.1 3.1.1– 3.1.11 2 UMBUZO 3.2 3.2.1– 3.2.10 ISIGABA D: UMBUZO 4 4.1– 4.11 2 UMBUZO 5 5.1– 5.11 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 5 DBE/Novemba 2019 NSC ISIGABA A: INOVELA Phendula YOKE imibuzo. UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana 1.1 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI A 'Ngubani loyo oza lapha ngasuthi ngumnakwethu nje? Akubuzwa nguye, uSigwadi! Kwenzenjani namhlanjesi ngivakatjhelwe nguye, emva kweminyaka emine yoke ngingasamboni, iminyaka emine yoke! Nanje litjhudu bona ngikwazi ukumbona aseza kude kangaka.' Afikelwe kuthokoza okukhulu uMahlangu kube ngasuthi kukhona umthwalo 5 osuswe phezu kwamahlombakhe. Eze abe afike umnakwabo. 'Mahlangu!' kuthokoza uSigwadi. 'Yewubandamele nganeno Sigwadi,' kuphendula uMahlangu ngethabo elikhulu. Lotjha mnakwethu,' kulotjhisa uSigwadi ngokukhulu ukuzithoba. 10 'Nanje ngisararekile bonyana kwenzenjani sakhunjulwa nguwe namhlanjesi, mnakwethu. Nisavuka kodwana?' 'E … sekwaba lisiko nje bonyana sivume bonyana sisavuka nanyana ukuvuka kungekho. Litjhinga nezalo libuye liphume nezalo mihla le,' kuphendula uSigwadi. 15 'Kunjalo mnakwethu, sesithokoza nje nangabe umphefumulo usese senyameni. Ukuvuka ngikho lokhu bona uze ufike la. Nangabe gade ungavuki ngabe awukho lapha ukhona nje. Akhe utjho-ke Sigwadi, usihlasele ngaziphi ekuseni kangaka? Bengingakaqali umuntu ovela kude kangaka njengawe. Kukuphi eMgungundlovu nasila? Nakungimi zange khengilibeke nokulibeka 20 lami inyawo khona.' 'Liqiniso lelo Mahlangu, ukudla isikhathi angekhe kusangisiza kwanjesi ngombana indaba engikhamba ngayo itjho khona ukubhubhisa umuzi nabentwana,' kutjho uSigwadi, atjho ahlala kuhle phezu kwesihlalo. 'Ungangithusi Sigwadi. Yewutjho bona yini le engaka engaze ibhubhise, 25 itjhabalalise umuzami nabentwana?' [Ikhasi 50–51] 1.1.1 Tlola ibizo lendawo lalapho uSigwadi ahlala khona. (1) 1.1.2 Veza bona uSigwadi noMahlangu besele banesikhathi esingangani bangasabonani. (1) 1.1.3 Ngephuzu ELILODWA rhunyeza isizathu esilethe uSigwadi kwaMahlangwapha. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 6 DBE/Novemba 2019 NSC 1.1.4 Veza umehluko osele ukhona ngengaphandle lomuzi kaMahlangu njengombana sele kuhlala uNaSilombo kunendlela obugade ungayo nakusahlala uNaMndebele. (2) 1.1.5 Tlola amagama ahlabako uNaSilombo awatjela uMahlangu nakamtjela bona uyakhamba uyokufuna umndenakhe. (1) 1.1.6 Hlathulula isizinda esivela etheksthini engehla. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.1.7 Phendula isitatimende esingenzasi NGOLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. Umlingisi oyikutani enovelini le nguKiller ngombana nguye egade anomraro wokuthola umuntu ozokuba yikutani yephasi. (1) 1.1.8 Ucabanga bona beyiyini ihloso yomtloli yokwenza bona uMahlangu athenge iphephandaba bese uNaMndebele alalele umrhatjho owawukhangisa ipi kaBonakele noDuke Hudson? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.1.9 Ingabe umukghwa kaMahlangu noSigwadi wokungavakatjhelani isikhathi eside kangaka babentwana bomuntu usivezelani ngehlangothini lobudlelwano abanabo? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.1.10 Ingabe UYAZWELANA nofana AWUZWELANI noMahlangu ngendlela ebesele aphiliswa ngayo nguNaSilombo? (2) 1.1.11 Tshwaya ngokuphumelela komtloli ukusethulela isifundo esimayelana nomlingisi oyikutani wenovela le. (2) 1.2 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI B 'Izambatho zami, imali namahabhula koke kutjhile, kodwana ngineqiniso lokobana amahabhula bawathethe ngombana nakhu akukho ngitjho nomfanekiswana wokobana khekwaba khona okufana nawo lapha kutjhe khonapha. Phana ngizokwenzanjani? Ngizakulala kuphi namhlanjesi? Imalami nayo bayithethe yoke nayingakatjhi.' Ezwe amathumbu alila, 5 ayazibika bonyana selalambile. UBonakele akhange athande ukucabanga khulu ngokobanyana uzagoma ini, alale kuphi. Wavele waziphosa phasi khona lapha gade ajame khona, ngesikhatjhana nje bafika ubuthongo. Walala. Ngelanga elilandelako uBonakele wavuka wahlala lapha gade alele khona. Akhange athande bona 10 akhambe agelagela nenarha yoke abawana nokudla, nemali yokuziphilisa. UBonakele wahlala lapho akhange ahlambe ngombana bekungekho angahlamba ngakho. Watlhuwisa khulu uBonakele namehlo atjhingela ngaphakathi. Indlala nayo yazipha amandla. Waqala lapha kunekoloyi agade alala kiyo lokha ingakatjhi yaphela yaba ngendlela esele ingayo le. 15 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 7 DBE/Novemba 2019 NSC 'Mhlana ngifika kile narha, ngathi ngizakufela khona lapha engikhonapha. Sekufike esikhathini sokobana kwenzeke intando kaZimu. Ngiso isikhathi sokobana athathe umoya wakhe lo kimi.' Athule aqale phasi. Azizwe iinyembezi zibandamela emehlweni. Afumane amandla nethemba lokuphila kancanikancani, azizwe selasithi; 'Entambama ngizayozibandula naboKiller 20 njengayizolo, e … kodwana angekhe ngabatjela ngalokhu okungiveleleko.' [Ikhasi 32] 1.2.1 Tlola izinto EZIMBILI ezalotjwa nguBonakele lokha nakutjha ikoloyi egade ahlala kiyo. (2) 1.2.2 Rhunyeza iqhinga elasetjenziswa nguBonakele ukuzakhela ipilo engcono ngemva kwesehlakalo ekukhulunywa ngaso etheksthini engehla le. (1) 1.2.3 UBonakele akathomi ukuvelelwa sisehlakalo sokulahlekelwa zizembatho nemali. Veza ezinye izehlakalo EZIMBILI lapho uBonakele aloba khona imali nezambatho. (2) 1.2.4 Veza okufanako hlangana nelanga elikhulunyiswa etheksthini engehla nelanga uBonakele afika ngalo ngeBenoni. (1) 1.2.5 Ucabanga bona khuyini okwenza bona uBonakele athole amandla amatjha ngemva kobana bekasele afisa bona uZimu athathe umoyakhe? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.2.6 Khetha ipendulo enembako kezilandelako. Isehlakalo ongasithatha njengesakha isitlhori enovelini le kulapho: A UBonakele azipha khona inarha. B UBonakele alwa khona noDuke Hudson. C UNaMndebele asebenza ngeJwanasbhege. D UMahlangu atjhiya umuzakhe ngehloso yokuyokufuna umkakhe nomntwanakhe. (2) 1.2.7 Hlathulula umnqopho womtloli wokwenza bona uNaMndebele athi azihlalele kamnandi begodu arhola nemali enengi kwaFoos, kodwana alokhu anganakuthula emphefumulwenakhe. (2) 1.2.8 Phendula isitatimende esingenzasi NGOLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. UNduku noSponono babantu abavulela uBonakele amasango wokuba yikutani yephasi. (1) 1.2.9 Ingabe UYAMSOLA nofana AWUMSOLI uBonakele ngokuqotha uNaSilombo kwabo. Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (1) 1.2.10 Ngamaphuzu AMATHATHU coca ngokuphumelela komtloli ukusethulele isingeniso somdlalo lo. (3) IMITLOMELO YESIGABA A: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 8 DBE/Novemba 2019 NSC ISIGABA B: UMDLALO Phendula YOKE imibuzo. UMBUZO 2: UMNGANI – ST Nkambule 2.1 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI C (UMlakana usuke kwabo wanqopha ebakhozini bakhe. Ngetjhudu ubafumene babobathathu endleleni enqophe emavikilini base bayajama baphana umlomo. Bajame ngaphasi komuthi ngombana ilanga liyatjhisa.) U-OSCAR: (Atshwenyekile.) Mlakana ninoBusi naqaleka njengabantu abatshwenyekileko nje kwenzanjani? UBusi ufike lapha 5 atshwenyekile, nawe ufika lapha ngasuthi utshwenyekile. UMLAKANA: (Adanile.) Oscar nanginje ngidaniswe ngumma ngombana ungikatelela ngokobana ngiyokusebenza, nanyana mina ngimtjela boyana ngifuna ukuragela phambili ngefundo. UBUSI: (Adanile.) Nami nginomraro lowo. Ubaba akanamraro bona 10 ngiyokufunda, kodwana umma akawusekeli nakancani umbono wokobana ngiragele phambili ngokuyokufunda. UKHABO: Baqinisile ababelethi benu. UMLAKANA: (Afuthumale.) Baqinisile ngaliphi Khabo? UKHABO: (Ngomoya ophasi.) Mlakana ummakho akanamali 15 yokukufundisa yamukela. Ubujamo bemakhaya abulingani yamukela. U-OSCAR: (Afuthumele.) Ukhuluma njani Khabo? UKHABO: (Ngokuzithoba.) Mina umma ngimtjelile bona angifuni ukuragela phambili ngefundo. Ngiyokusungula irhwebo 20 ngemali afuna ukungifundisa ngayo, ngalokho uMlakana nangalisa indabakhe yokufuna ukuyokufunda ngingamthatha sisebenzisane ekusunguleni irhwebo leli engizolisungula. UBUSI: (Anqophise kuKhabo.) Ngiyathoma ukuzwa umuntu omutjha esikhathini sanamhlanje athi akafuni ukufunda njengoKhabo. 25 (Ngokurareka.) Wala ifundo eqakatheke kangaka? UKHABO: (Anqophise kuBusi.) Busi ngiyakubawa ungangizwa kumbi. Mina angithi ifundo ayikaqakatheki, kodwana ngilinga ukuveza bonyana akusiyifundo yodwa ephilisa umuntu nangabe akanayo imali yokuragela phambili ngefundo. 30 Njengami nje into engiyifunako, kuzithomela irhwebo nanyana lilincazana lilungile. UMLAKANA: (Asadanile.) Ngamanye amazwi ulinga ukungitjela bona angeze ngafunda ngombana nginganamali? UKHABO: Angitjho njalo Mlakana, kodwana ngiyakukhuthaza bona 35 ungaziriyadisi ngento onganasiqiniseko sokobana izokuphumelela. UMLAKANA: Ngamanye amezwi uyangehlulela ngombana ekhaya siyatlhaga? UKHABO: Angikwehluleli Mlakana, kungakho ngithi sinawe 40 singasebenzisana ekusunguleni irhwebo leli engilifunako. [Ikhasi 23–24] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 9 DBE/Novemba 2019 NSC 2.1.1 Tlola isibongo salapho kubelethwa khona unina lakaMlakana? (1) 2.1.2 Veza isizathu esenza bona uMlakana aqaleke adanile nakafika ebanganini bakhe. (2) 2.1.3 Ngikuphi okwarara uBusi ngekulumo kaKhabo yokobana yena ngemali yokufunda uyokusungula irhwebo? (2) 2.1.4 Ngokurhunyezweko hlathulula umbono ovezwa nguKhabo kuMlakana wokobana akusiyifundo yodwa ephilisa umuntu nangabe akanayo imali. (2) 2.1.5 Madanisa okufanako okwenziwa bomma ABABILI okukhulunywa ngabo emdlalweni lo. (2) 2.1.6 Ucabanga bona uzokuba yini umphumela wesenzo sabommaba? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 2.1.7 Phendula ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako. Ukuya ngalokho okwenzeka hlangana noKhabo banoMlakana ngehlangothini lokuraga ngeemfundo zabo, kuyatjho bona baqinisile abadala nabathi. 'Umgade uhlanzela abanganampoto.' Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (2) 2.1.8 Ngokubona kwakho ungathi ikulumo kaKhabo yokobana uMlakana banoBusi bamukele lokho okutjhiwo babelethi babo bakhohlwe ngokuragela phambili ngesikolo imveza amumuntu onjani? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 2.1.9 Ingabe kuyinto EYAMUKELEKAKO nofana ENGAMUKELEKIKO bona uKhabo ahlekise ngoMlakana njengombana anganayo imali yokuzitlolisa eyunivesithi? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 10 DBE/Novemba 2019 NSC 2.2 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI D (U-Oscar uthe nakaphuma ngekumbeni yokufundela, wanqopha ngelawini lakhe. Ufike wakhwela phezu kombhede wabhambalala. Ubhambalala nje usadla amathambo wehloko. Indaba kaMlakana isamkghabhudlha.) U-OSCAR: (Akhuluma yedwa athabile.) Ngiyathaba ngombana namhlanje bekulilanga lamaswaphela lokuzitlolisa lapha 5 eyunivesithi. Abaphundwe sikhathi nje, sebazazitlolisa ebusika. (Ahleke kancani.) Ngiyazi nakunguMlakana lapha akhona akakayihlanganisi imali efunekako yokuzitlolisa. Ngathana bekayitholile ngabe sekezile ukuzozitlolisa eyunivesithapha. (Akareke.) Ngiyathaba ngalokhu 10 okwehlakele uMlakana, phela bekazongiphazamisa lapha kuBusi. Eengazini zami sengiyamnina uMlakana, angazi bona kungani. Kodwana lokhu engikucabangako gadesi kumele ngikugandelele ngingakubonakalisi kuBusi nakuye uMlakana. Kumele ngingakhohlwa bona sisonda soke. Ngalokho ngaso 15 soke isikhathi nasihlangeneko ngizokwenza kwangasuthi anginamraro ngaye, nanyana mina ngizabe ngazi tswe bona ihliziywami imhloya njengenyoka. Okhunye okungenza bona ngihloye uMlakana kukobana uBusi lo ngasuthi umzwisisa ukudlula mina. Nginokubona nalokha nangimsiza 20 ngeemfundo ezibudisi kuye, uhlala abalabala athi mina angimsizi njengoMlakana. Uhlala angitjela bona uMlakana unesineke, begodu uyambekezelela. UBusi lo akawuvali umlomo ngoMlakana. Woke lamezwi kaBusi angezelela inzondo enginayo ngoMlakana, ngize ngifise bona 25 angahlongakala uMlakana, khona ngizokusala ngokutjhaphuluka ngethando lami noBusi. Kwayena uBusi angeze asangenzela itjhada nakangahlongakala uMlakana. Ngathana bengingasabi ukungena esikhungweni, ngabe ngiyamgudluza uMlakana lo. (Uthe angakatjheji kwangena 30 uBusi.) UBUSI: (Akhuluma atjhidela athabile.) Heyi sthandwa uZimu unamandla. U-OSCAR: (Arareke.) Unamandla ngani? (Avuke ahlale ngamanzinzo phezu kombhede.) 35 UBUSI: Phela benginoMlakana. U-OSCAR: (Arareke.) BewunoMlakana kuphi? UBUSI: (Ahlale phezu kombhede.) Ngihlangene naye ngebulungelweni leencwadi. [Ikhasi 61] 2.2.1 Tlola isikhathi sesibili somnyaka abafundi ekufanele bazitlolise ngaso nabaphundwe ngilesi sokuthoma. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 11 DBE/Novemba 2019 NSC 2.2.2 Tlola indawo lapho uBusi ahlangana khona noMlakana. (1) 2.2.3 Ngokurhunyezweko hlathulula unobangela owenza bona uBusi azwisise uMlakana kuno-Oscar. (2) 2.2.4 Veza isizathu esizokwenza u-Oscar azenze ngasuthi akanamraro noMlakana nakahlangana naye. (1) 2.2.5 Veza unobangela owenza bona u-Oscar angakuthabeli ukuzwa bona uBusi uhlangene noMlakana la eyunivesithi. (2) 2.2.6 UBusi bano-Oscar umtloli ubaveze kubadlali abaneemilo ezingafaniko. Madanisa isimilo sika-Oscar nesikaBusi. (2) 2.2.7 Isenzo sakaKhabo sokungafuni ukuraga neemfundo zakhe abe anemali kusitjelani ngaye? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 2.2.8 Ucabanga bona uyini umnqopho kaSello noMbizo ngokusiza abentwana abafana noMlakana ngemali yokufunda? (2) 2.2.9 Phendula isitatimende esingenzasi NGOLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. U-Oscar mdlali onesirhawu begodu uthembekile akafani noMlakana owagcina sele abotjhiwe. (2) 2.2.10 Ingabe isenzo sakaSello sokobana angatjeli uMlakana bona imali amsiza ngayo ibuyaphi, kusisenzo esamukelekako nofana esingamukelekiko epilweni? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 2.2.11 Coca ngokuphumelela komtloli ukusiphethela umdlalo lo. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) IMITLOMELO YESIGABA B: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 12 DBE/Novemba 2019 NSC ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI Phendula YOKE imibuzo. UMBUZO 3: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye 3.1 'NGANGINGATJHO' – NJ Msiza Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI E 'NaKotheni iintumbanyana ozibamba noVukile zizonilethela ubudisi naningakatjheji, Zizokwenza bonyana kube netjhada. KukwaMbinakomo lapha anizuzilawula.' Wathi bona akhulise uVukile kusukela ebuncaneni bekufike nje. Wamthombisa ngamagagadlha amathathu weenkomo yena namhlanje 5 nakufanele ayokungena ebubulweni elithengisa iinkoloyi engisebenza kilo, uthi uyadlula uyokufunda ukuya phambili. Akuzukwenzeka lokho, thana okungcono uthi uyokwenda kubuye iinkomo zakhe. Namhlanje nendlukazi nasi nayo iyamgwabisa. UNaKotheni nomntwanakhe sele bakhihla isililo. Wakhuluma ukhulumile 10 uMbinakomo, akekho umuntu ongabe asatjho litho. UVukile nokho azange azigedle, besele athomile ukufaka iimbawo zokuyokufunda emazikweni aphakemeko. Nangathana unina bekasebenza bekazomsiza ukuya phambili bengeze arareka nakancani. Nasele babodwa kuzwakala uVukile asithi: 'Mma nakunje sithini ngombana ubaba uyazilandula?' Kubuza uVukile ebusweni 15 ukhombisa adanile. 'Alo uthi angithini mntwanami? Uyamazi uyihlo nokusiqotha angasiqotha ekhaya.' 'Kanti nina nabanjani bantu bakwaDlawulale? Kungaze kuhlale ifundo ngombana batjho ubaba wangithombisa? Usese khona umuntu othi uqedile nakafunde ibanga letjhumi nambili kwaphela. Nakhona imisebenzanyana 20 enjalo ayipheleli ndawo. Khona yimadlana bani engiyithola emisebenzini leyo? Namhlanje woke umuntu ufuna ukuzibona afundele ibizelo alithandako. Athi angaqeda athenge umlilo wekoloyi, indlu kanokutjho nokhunye. Alo! Mina ngingonjani ophambana nehlombe?' 'Ukuthloga sakho kubhiqa ngamanzi. Umntwanami uphenduke intandani. 25 Thana nami bengisebenza bekungeze kwaba nje.' [Ikhasi 17–18] 3.1.1 Tlola ibizo lendawo lapho kuhlala khona umndeni wakwaMbinakomo. (1) 3.1.2 Tlola igama leyunivesthi eyathumela uVukile incwadi bona iyamemukela. (1) 3.1.3 Veza iinzathu EZIMBILI ezenza bona uVukile afune ukuragela phambili ngeemfundo zakhe? (2) 3.1.4 Tlola ibizelo elalandelwa nguVukile. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 13 DBE/Novemba 2019 NSC 3.1.5 Ngamaphuzu AMABILI rhunyeza izinto uMbinakomo afisa bona ngathana uVukile uyazenza esikhundleni sokuya emazikweni aphakemeko wezefundo. (2) 3.1.6 Hlathulula umqondo ovezwa magama atjhiwo ngunina likaVukile athi: 'Ukutlhoga sakho kubhica ngamanzi.' (2) 3.1.7 Ucabanga bona isenzo sokobana woke umuntu abonakale angakahlali phasi ngoVukile sisifundisani sibabantu emphakathini? (2) 3.1.8 Phendula isitatimende esilandelako NGOLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako. UVukile umtloli umveze amlingisi olandela igama lakhe. (1) 3.1.9 Ucabanga bona ngisiphi isehlakalo esakha isitlhori endatjaneni le? (2) 3.1.10 Tshwaya ngokukhambelana okukhona hlangana nesihloko sendatjana le nommongondaba wayo. (2) 3.1.11 Coca uveze amazizwakho ngokuthaba okuzwakaliswa nguMbinakomo esiphethweni sendatjana le. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 14 DBE/Novemba 2019 NSC 3.2 'NGEZE NGAWELA PHASI' – SF Mthombeni Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI F 'Kubudisi ephasini nawungakatjheji begodu ungazi. Nawuthi uyaphenduka imisebenzi iyakhangiswa mihla namalanga. Woke umuntu urhudule amehlo. Kumnandi ukubizwa uhlezi kuthiwe uyokungenela ukuhlungwa mhlamunye kwesikhundla esiphezulu. Alo! Lokho uzakwenza kuphi? Abantu abanengi khulu bobaba endaweni le. Nakungithi bona asisenakho ukuzibonakalisa. 5 Nakunje kuyanyukela.' NguNaMnyakeni isisebenzi semNyangweni wezeFundo seGauteng. Soloko athoma ukuba ngutitjhere nje akaneliseki nakancani. Sewuyasebenza nje bona abentwana balale badlile. Okubudisi kukobana bagandeleleke kokugcina babomma. Abobaba bayiphethe indaba yabo yokobana indawo 10 kamma kungephunyaneni nokwelusa ikhaya nabentwana. Lokhu kuyabalimaza nabo balilela iinkhundla eziphezulu. Ukuzenzela ngikho okuzobalamulela. Kusabalabala uNaMnyakeni ngehliziyo. Khona lokho kungene utitjhere uMthimunye. 'Alo ngakokoda kwathi du! Umraro yini ukhumbule kuphi?' Wathula kwangathi 15 akekho uKosazana Mnyakeni. Imisebenzi imhlezi emahlombe. Akusikudlala ukuba liphini likahloko wesikolo begodu iBarhabile sikolo esikhulu. Imisebenzi yakhona minengi kangako. 'Awa! Mthimunye angikathuli Nomaziyana. Amehlwami anamathele emikhangisweni nasi yesiFunda seTlhagwini.' 'Izanazo Kosazana. Bathini batjho basiqatjha nini? Khesiphumule itjhada 20 elingaka lalapha esikolweni.' 'Ungasatjho Mthimunye nakungimi yena sengifana nomuntu ohlangene ihloko. Kazi ngiyatjha kilomlilo. Angisazi bona phambili kukuphi emuva kukuphi. Nangiqala imikhangiso le kufuneka abajameli abahlanu beeyingi ezahlukahlukeneko.” Bakhuluma nje umsebenzi awukajami. Bayasebenza. 25 UMthimunye ambuze bona unekanuko na? [Ikhasi 110–111] 3.2.1 Tlola umnyango nesifunda salapho kusebenza khona uNaMnyakeni. (2) 3.2.2 Veza isizathu esenza bona uNaMnyakeni angamuzwa umuntu okokodako emnyango. (1) 3.2.3 Ngephuzu ELILODWA rhunyeza ikolelo yabobaba mayelana neenkhundla ekufanele ziphathwe bomma. (1) 3.2.4 Ngisiphi isikhundla egade sikhangisiwe? (1) 3.2.5 Tlola OKUBILI okufanako phakathi kukaMthimunye noNaMnyakeni. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 15 DBE/Novemba 2019 NSC 3.2.6 Bewuyini umnqopho KaMthimunye ngokunyefula abomma bona angeze bakghona iinkhundla eziphezulu? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 3.2.7 Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako. Abantu besinanazelo esithi Nomaziyana ngebakwa: A Mthimunye B Mnyakeni C Malobola D Zoke ezingehla (2) 3.2.8 Ingabe isenzo sakaMthimunye sokwenza kwangathi akanayo itjisakalo ngomsebenzi okhangisiweko lo kanti naye usifakile isibawo somsebenzi sisitjelani ngobuntu bakhe? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 3.2.9 Ngokubona kwakho ucabanga bona uyini umnqopho womtloli wokwenza bona isikhundla lesi sitholwe nguNaMnyakeni? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 3.2.10 Coca ngokuphumelela komtloli ukusiphethela inovela le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) IMITLOMELO YESIGABA C: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 16 DBE/Novemba 2019 NSC ISIGABA D: IINKONDLO Phendula YOKE imibuzo. UMBUZO 4 Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. UYANGENA UMLOBOKAZI – MS Ntuli 1 Kwakwakwakwii ...! 2 Uyangen' umlobokazi, 3 Unyanyatha njengenwabu; 4 Ugeje ngezikanokutjho, 5 Nango weenkom' ezimasongesonge, 6 Zeempondw' ezimilele futhi. 7 Madoda phumani neenkhande, 8 Nizokuthambel' igugu lomuzi, 9 Ikwekwez' ekhanya salanga: 10 Ikwekwezi yomkhanyo wezungulekosi. 11 Hlaban' uMafunazoke, 12 Ikomo kababa yesiko, angene. 13 Mfaz' eenyawo ezimabatha, 14 Sukel' ukutunatuna njengonombhenyani, 15 Uhlangel' ukuphuma kwelanga: 16 Ulis' ukufuthwa yintuthu, 17 Inga ungumaqubutjhwana, 18 Ing' awunakhenomkhulu likhona. 19 Bamangel' abathi bayazazi: 20 Babasith' umend' awukho, 21 Bathi; akayikuwubona. 22 Nang' umlobokaz' angena! 23 Ungen' anyanyatha njengenwabu, 24 Ungen' agubuzele njengogubudu. 25 Kwakwakwakwii …! 26 Nomaphelephelana yelusa, 27 Ilimu lakh' elimakghwakghwa, 28 Libophe lingangeni nomlobokazi. 29 Makhelwana khalim' ihliziywakho, 30 Ulis' ukuhlolahlola ngombundwana. 31 Uyangen' umlobokazi; 32 Nosokana thanyela, 33 Ungalis' iinzibi zibuthene, 34 Emva komnyango nga, 35 Zihlekis' abayeni zinganamazinyo. 36 Uyangen' umma … 37 Nosokana ningabang' ubudala. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 17 DBE/Novemba 2019 NSC 4.1 Tlola bewuthalele umhlobo wevumelwano elitholakala emudeni wama-20 ukuya kewama-21. (2) 4.2 Veza iinlwana EZIMBILI imbongi ezifanisa nomlobokazi. (2) 4.3 Tlola ubukondlo obutholakala emudeni woku-1 wekondlo le. (1) 4.4 Rhunyeza ummongondaba omunyethwe yindima yesibili yekondlo engehla le. (1) 4.5 Hlathulula umqondo omunyethwe mumuda wama-23 kufika kowe-24. (1) 4.6 Ucabanga bona khuyini okwenza bona umakoti nonosokana bagcine sele babanga ubudala? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 4.7 Ingabe imbongi inqophe ukusitjelani ngesenzo sakamakhelwana sokuhlola ngomthangala angezi azokuthokozisa umakhelwanakhe nakatjhadisako? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 4.8 Phendula isitatimende esingenzasi NGOLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. Abanye abantu bagcina sele bebamfungela begodu bamloya umakoti lo bona angatjhadi. (2) 4.9 Ucabanga bona ngelinjani ilimu elimakghwakghwa? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 4.10 Coca ngokuphumelela kwembongi ukusebenzisa isithombengqondo esitholakala emudeni wama-23 ukufika kewama-24. (2) 4.11 Tshwaya ngokuphumelela kwembongi ukusebenzisa ilimi ngendlela enembako elitholakala emudeni wesi- 5 ukuveza tjhatjhalazi ummongondaba wekondlo le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) [18] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 18 DBE/Novemba 2019 NSC UMBUZO 5 Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. NGIYATHOKOZA – JM Mthimunye 1 Indl' ekulu ngayiqala kabili kathathu; 2 Ngakhumbul' okwadlulako nokusezako, 3 Ngajama thwi! etatawin' elitalala! 4 Ngapheny' imikhwani yesiphila, 5 Nganghamela kuhle zam' izambatho. 6 Salani kuhle mabodakaz' amhlophe, 7 Salani ngokutlhogomela niyelele abezako. 8 Ngikhumbule phetjheya kweLigwa, 9 Ekhabo lanosokanami: 10 Owangiph' ikakaramba yomyenami, 11 Ngaritjhw' emin' ethe saka! 12 Ukuthokoza kwami kwaphelela. 13 Bakwethu ningangikhukhutheli ninginanabele, 14 Kazi nami ngingewekhaya, Baba. 5.1 Tlola bona imbongi yakhumbula ini nayiqala indlu ekulu le. (1) 5.2 Veza ubukondlo obumunyethwe mumuda we-14 wekondlo engehla le. (1) 5.3 Veza isizathu esenza bona imbongi izikhakhazise ngonosokanakhe. (2) 5.4 Tlola umhlobo wevumelwano-phetha elitholakala emdeni wesi-2 ukuya kowesi-5. (1) 5.5 Rhunyeza into ehle imbongi eyikhumbulako ngendawo eya kiyo le. (1) 5.6 Hlathulula ummoya otholakala ekondlweni le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 5.7 Ucabanga bona uyini umnqopho wembongi wokusebenzisa ibuyelelangqondo elitholakala emdeni wesi-6 nowe-7. (2) 5.8 Hlathulula umnqopho wembongi wokusebenzisa iinlingisi ezitholakala emdeni wesi-3 wekondlo le. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 5.9 Ucabanga bona uyokuba yini umphumela omuhle wembongi wokubuyela lapho ikhumbule khona? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 5.10 Ngokubona kwakho ingabe imbongi beyikuthanda nofana beyingakuthandi ekhakwayo? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (2) 5.11 Tshwaya ngelihlo elibukhali ummongondaba wekondlo le. (2) [17] IMITLOMELO YESIGABA D: 35 INANI LOKE: 70 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele FAL

View all