Skip to content

isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2017 Question Paper

Question paperisiNdebele FALGrade 12201718 pages

Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2017, 18 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2017

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IGREYIDI 12 ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LESIBILI (P2) NOVEMBA 2017 IMITLOMELO: 70 ISIKHATHI: Ama-iri ama-2 Iphepheli linamakhasi ali-18. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 2 DBE/Novemba 2017 NSC YELELA 1. Umfundi kufanele afunde ikhaseli ngokukhulu ukuyelela ngaphambi kobana aphendule imibuzo. 2. Ungalingi ufunde iphepha lemibuzo loke. Qala ikhasi lokumunyethweko elisekhasini elilandelako bese utshwaya iinomboro zemibuzo ebuzweko ngeencwadi ozifundileko kilomnyaka. Ngemuva kwalapho, funda imibuzo le bese ukhetha leyo ofisa ukuyiphendula. 3. Iphepheli LINEENGABA EZINE: ISIGABA A: Inovela (35) ISIGABA B: Umdlalo (35) ISIGABA C: Iindaba ezifitjhani (35) ISIGABA D: Iinkondlo (35) 4. Khetha IINGABA EZIMBILI uphendule ngazo. ISIGABA A: INOVELA Phendula imibuzo yenovela oyifundileko. ISIGABA B: UMDLALO Phendula imibuzo yomdlalo owufundileko. ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI Phendula imibuzo ngeendatjana ZOMBILI. ISIGABA D: IINKONDLO Phendula imibuzo ngeenkondlo ZOMBILI. 5. Sebenzisa irhelo lokuhlola ukuqinisekisa bona yoke imibuzo uyiphendulile. 6. Landela imiyalo onikelwe yona ekuthomeni kwaleso naleso sigaba ngokuyelela okukhulu. 7. Tlola iinomboro zeempendulo njengombana zinjalo ephepheni lemibuzo. 8. Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA. 9. Isikhathi esiphakanyisweko sokuphendula isigaba ngasinye: ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-60 ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-60 ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-60 ISIGABA D: Pheze imizuzu ema-60 10. Tlola ngesandla esihle nesibonakalako. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 3 DBE/Novemba 2017 NSC IKHASI LETHEYIBULA LOKUMUNYETHWEKO: Abafundi bayeleliswa bona baphendule yoke imibuzo. ISIGABA A: INOVELA Phendula YOKE imibuzo. INOMBORO YOMBUZO IMITLOMELO INOMBORO YEKHASI 1.1 UBonakele 18 5 1.2 UBonakele 17 6 ISIGABA B: UMDLALO Phendula YOKE imibuzo. 2.1 Umngani 17 8 2.2 Umngani 18 10 ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI Phendula YOKE imibuzo. 3. 'Bengenzani' 18 12 4. 'Ngangingatjho' 17 13 ISIGABA D: IINKONDLO Phendula YOKE imibuzo. 5. 'Ngitlhuwile' 17 15 6. 'Umkghadi' 18 17 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 4 DBE/Novemba 2017 NSC IRHELO LOKUQINISEKISA Tlola itshwayo (√) erhelweni lokuqinisekisa elilandelako ukuhlola bona uphendule yoke imibuzo elindelekileko. ISIGABA IINOMBORO INANI LEMIBUZO ITSHWAYO ZEMIBUZO EZOKUPHENDULWA (√) ISIGABA A Phendula 1.1–1.2 2 YOKE imibuzo. ISIGABA B Phendula 2.1–2.2 2 YOKE imibuzo. ISIGABA C Phendula 3–4 2 YOKE imibuzo. ISIGABA D Phendula 5–6 2 YOKE imibuzo. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 5 DBE/Novemba 2017 NSC ISIGABA A: INOVELA Phendula YOKE imibuzo. UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana 1.1 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI A 'Madekhethu izembatho zami zoke zisele kileya koloyi egade ngiyikhwele nangiza lapha. Nendlala seyithoma ukungisahlela. Ngomele namanzi. Umzimbami woke udiniwe, kunjalo nje ngithoma nokuzwa amakhaza. Yindaba engizoyithini yoke le? Kodwana lokhu ngikubona kuncono khulu kunepilo le egade ngiyiphila kwethu. Kuliqiniso akekho umuntu ozangisiza 5 la kodwana okuthokozisako kukobanyana umphefumulo wami uphumulile.' UBonakele walala khona lapho, ngelanga elilandelako wavuka ngamasa avuswa makhaza. Wagelagela loke ihlathi angazi bonyana uya kuphi. Lapha ehlathini kunzima akakwazi ukubona ngitjho nelanga khona azakwazi bonyana sikhathi bani. 10 UBonakele bekagelagela loke ihlathi afunana neenthelo zemmangweni. Ebusuku godu alale khona lapho ehlathini. Kwaze kwaphela amalanga amathathu alala lapho ehlathini. 'Ngimi lo osele aphenduke intandani namhlanjesi abazali bami kube basaphila bobabili?' Watjho njalo zehla zalandelana iinyembezi kodwana wazisula ngombana akekho umuntu 15 angamlilela nasele kunjengombana kunje. 'Namhlanjesi ngizwa umzimbami lo ungangivumeli kuhle bona ngiyokulala kilelihlathi ngombana izolo ngibone inyoka phezu komuthi.' Athule acale ngehlathini lapha avame ukulala khona. 'Ipheze yangigongoda inyoka leya. Nje-ke kuncono ngiyokulala kude nehlathi namhlanjesi.' Wasuka khonokho 20 wangena etjanini obude obumdlulako watjhinga kwenye intatjana ekade ayibona ivele kancazana kude nehlathi. [Ikhasi 11–12] 1.1.1 Tlola bona ngewakwabani umfazi wesibili kaMahlangu. (1) 1.1.2 UBonakele njengombana simthola asehlathini nje walala amalanga amangaki khona? (1) 1.1.3 Hlathulula indlela uBonakele ahlangana ngayo nomtjhayeli wekoloyi le egade akhwele kiyo. (2) 1.1.4 Rhunyeza unobangela owenza bona uBonakele agcine sele atjhiye izembatho zakhe ngekoloyini le agade ayikhwele. (2) 1.1.5 Kukwabani lapha uBonakele agcina ahlala khona nakasuka ehlathini? (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 6 DBE/Novemba 2017 NSC 1.1.6 Ingabe ukusaba kukaBonakele ukuyokulala ehlathini kumsize njani umtloli ekuthuthukiseni inovela le bona iragele phambili? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.1.7 Ucabanga bona ukurarana komlingisikutani nabesana ebamsahlela esiteyitjhini, kwayiletha njani ipumelelo epilwenakhe. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA (2) 1.1.8 VUMELANA nofana PHIKISANA nesitatimende esingenzasi bese usekela isiqunto osithathako. UBonakele mlingisi obuthakathaka, odedesako nongakwazi ukujamelana neentjhijilo ahlangabezana nazo endleleni ngikho abaleka kwabo nje. (2) 1.1.9 Tshwaya ngelihlo elibukhali ummoya wenovela le. (2) 1.1.10 Nabegade usebujameni bakaMahlangu, ngisiphi isiqunto ogade ungasithatha lokha uBonakele nakakubikela bona utlhoriswa nguNaSilombo? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.2 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI B UBonakele wazibonela bonyana ayilingani naye ipi le ngombana abajamelana noNduku noSponono khabe sebabanengi khulu. Abajamelana naye gade kungekho ngitjho noyedwa tere. Wabona bonyana nakangaragela phambili nokulwa nabantu abanengi kangaka uzakugcina angasenawo amehlo. Wabona bonyana okungcono abaleke. Uthe nakathi ufuna 5 ukubaleka, babesele bambonile. Boke beza kuye ngamandla, omunye wamdosa ngomlenze. UBonakele waduleka phasi, badubula ihleko abantu abalwa naye nababukeleko. UBonakele wavuka lapho waziphendula ihlanya, kwaphela ukusaba kuye. Wezwa amandla selambuyela godu. Akakho umuntu kibo 10 boke laba egade besilwa naye owathanda ukuqalana nehlanya. Boke bajamela kude naye babukela uNduku noSponono nomunye umsana basilwa noBonakele. UBonakele wazenzela nje kilaba abathathu. Zange kusamthatha isikhathi eside bona abahlule. Kwathoma ngoNduku wajamela kude noBonakele. Ubuso bakhe sebubovu iingazi. USponono wazibonela 15 naye bona ayilingani naye. Zange asabandamela kuBonakele. Nomsana wesithathu wavele wazibonela bonyana gade kungasimdoko ophekelwe yena lo. Wazisola bonyana gade asalwelani noBonakele ngombana naku nabanikazi bendaba sebajamele kude. Baqine ngomlomo njengabafazi nje! UBonakele wabalisa zange afune 20 ukugijimisana nabo. Wajama wabaqala nje. Bakhamba nje abakawuvali umlomo. Bayamthuka bambiza ngayo yoke ihlamba ekhona ephasinapha. UNduku wazwakala sele arhuwelela khulu, ngombana gade sele akude naye, asithi: 'Ulibambe lingatjhingi Bonakele!' [Ikhasi 31–32] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 7 DBE/Novemba 2017 NSC 1.2.1 Hlathulula indlela UBonakele amukelwa ngayo nakafika eDaveyton. (2) 1.2.2 UBonakele wabonwa ngiwo woke umuntu nakafika eDaveyton bona akasuye umhlali wakhona. Veza izinto EZIMBILI ezibufakazi balokho. (2) 1.2.3 Ngephuzu ELILODWA, rhunyeza indlela uBonakele asungula ngayo ibhizinisi lokuthengisa ama-abhula. (2) 1.2.4 Veza isehlakalo lapha umtloli aveza khona uBonakele ngebizo lakhe ngaphandle kwalapha alwa khona naboNduku. (2) 1.2.5 Ucabanga bona uzokuba yini umphumela wokuhlula kwakaBonakele epini yakhe hlangana naye naboNduku emphakathini wangeDaveyton? Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 1.2.6 LIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bona uBonakele umumuntu onesiphiwo sokuboniswa lokha nakunento engakalungi ezomvelela. Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (2) 1.2.7 Khetha ipendulo enembako kezilandelako. Indaba yokobana uBonakele uyokulwa ipi yeendubulo noDuke Hudson, ababelethi bakaBonakele bayifumana eenrhatjhini ezilandelako. A Emrhatjhweni nakumabonakude. B Emrhatjhweni nakumagazini. C Emrhathweni nephephandabeni. D Emrhatjhweni, kumagazini, nephephandabeni. (2) 1.2.8 Coca ngerarano elaba hlangana nomlingisikutani nendawo ngesikhathi ahlala kwaMbuyiseli. (2) 1.2.9 Tshwaya ngelihlo elibukhali ngeqhinga lomtloli lokunikela uBonakele ubujamo bomzimba lo ekuthiwa unawo ngesikhathi asele ahlangene noKiller. (2) IMITLOMELO YESIGABA A: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 8 DBE/Novemba 2017 NSC ISIGABA B: UMDLALO Phendula YOKE imibuzo. UMBUZO 2: UMNGANI – ST Nkambule 2.1 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI C (Namhlanjesi lilanga lokuphuma kwemiphumela yabafundi bebanga letjhumi. Abafundi abanengi bavukela ngeentolo eziseduze nalapha bahlala khona, ukuyokuthenga iphephandaba eliphethe imiphumela yabafundi bebanga letjhumi. Ngapha ngeMaza abafundi bavukele esitolo kwaTjhigila ukuyokuthenga iphephandaba. UMlakana isokana lakwaSithole lijame 5 noKhabo, uBusi no-Oscar ebegade afunda nabo igreyidi le-12, bangaphasi komuthi womrula baphethe iphephandaba, baqala amabizo wabo.) UMLAKANA: (Eqele phezulu kanye athabile, nakasuka lapho azwakale asithi.) Zimami ngiyakuthokoza ngiphasile. Bengingatjho bona ngizokuphasa kuhle kangaka! 10 UBUSI: (Eqele phezulu athabile.) Zimami nami ngiphasile! (Abumbe izandla zakhe ngokwetshwayo lokuthandaza) Ngiyathokoza Zimu. U-OSCAR: (Athabile.) Zimu ngiyakuthokoza nami ngiphasile. UKHABO: (Athabile.) Nami ngiphasile ngiyathokoza Zimu. 15 U-OSCAR: Bakwethu kufanele sithabeni kwamanikelela, ngombana soke siphase kuhle ngamalengiso. UMLAKANA: (Asekele u-Oscar.) Uqinisile lapho Oscar, phela bekuzokuba buhlungu khulu, ngathana omunye wethu akhange aphumelele. 20 U-OSCAR: Bekuzokuba buhlungu khulu Mlakana. Qala njengombana silapha nje, besifunda soke ngokuhlanganyela nemisebenzi yesikolo besiyenza soke ngokuhlanganyela. Ngalokho kuhle ngombana siphasile. UMLAKANA: Ukusizana kwethu ngemisebenzi yesikolo ngaso soke 25 isikhathi kusisize khulu, qala namhlanje soke sithabile, ngombana siphasile soke. UBUSI: (Angenelele.) Lokhu kulitshwayo elihle elitjengisako bona ubungani bethu lobu akusibungani bokukhohlisana. U-OSCAR: Nababelethi bethu bazokuthaba ngombana bazokubona 30 bonyana besizimisele … UKHABO: Begodu bazokubona bonyana besingezi lokhu abantu abanengi abadlumbana bona siyakwenza. [Ikhasi 13–14] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 9 DBE/Novemba 2017 NSC 2.1.1 Tlola igama lesitolo lapha aboMlakana bathenge khona iphephandaba. (1) 2.1.2 Ngokurhunyezweko hlathulula bona beyingobunjani ubungani bakaMlakana, uBusi, u-Oscar noKhabo ukuya ngesiqetjhana esingehla. Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 2.1.3 Tlola umehluko phakathi koMlakana nabangani bakhe uqalise ebujameni bemakhabo ekuphumeleliseni amabhudangwabo. (2) 2.1.4 Ikulumo kaKhabo ethi, 'Sikhuluma nje uMlakana akanamali, kwanina aninamali, kghani ninayo imali eningakghona ukubhadelela ngayo uMlakana bona aragele phambili ngokufunda,' imveza amdlali onjani? Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 2.1.5 Ucabanga bona siyini isisusa serarano kilomdlalo? (2) 2.1.6 Ucabanga bona uyini umnqopho womtloli wokwenza bona uMlakana angaphumeleli ukufumana umnikelo wemali yokutlolisa eyunivesithi? (2) 2.1.7 Phendula iintantimende ezilandelako ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA isitatimende ngasinye. (a) Unina lakaBusi umhlobo wabantu abasese semuva ngepilo. (1) (b) U-Oscar akasuye umngani wamambala wakaMlakana. (1) 2.1.8 Tshwaya ngelihlo elibukhali ipilo mazombe yomdlali onguSello. Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 2.1.9 Ingabe UYAZWELANA nofana AWUZWELANI nomdlali onguMlakana khulukhulu nawuqalisisa isiphetho somdlalo lo? Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 10 DBE/Novemba 2017 NSC 2.2 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI D (UMlakana uditjhe noninakhe ngerhayisini barhamula incalumo.) UNAMASUKU: (Arhamula kabili.) Mlakana ndodana benabonana nomalumakho? UMLAKANA: (Angakathabi.) Awa mma akhange sibonane. Kubayini umma angibuza? 5 UNAMASUKU: (Arhamule kanye.) Ngikhulumile naye ngomrhala, uthe umsebenzi mnengi khulu kibapha. Uthe ngikutjele bona ungeza uzokusebenza nabo. UMLAKANA: (Abeke phasi incalumo.) Mma mina angeze ngatjhugulula umkhumbulwami. Isiqunto sokobana ngifuna ukuyokufunda, 10 ngisithathile ngiqedile. UNAMASUKU: Lisa ukuhlola Mlakana. (Abeke phasi incalumo.) UMLAKANA: Angihloli mma. Ifundo iqakathekile, begodu ivula amathuba wokuphila ipilo engcono nephazimako. UNAMASUKU: (Afuthumala.) Yihlama lento ongitjela yona. Umalumakho 15 nangu akhange afunde kodwana uyasebenza, begodu uyaphila. UMLAKANA: Vele umsebenzi awenzako ngowabantu abangakhange bafunde. UNAMASUKU: (Asilingeke.) Uthuka umalumakho wena. 20 UMLAKANA: Angimthuki mma. Kanengi abantu abasebenza ukubhica idaka ngilaba abangakhange bafunde. UNAMASUKU: (Akhuluma akhomba.) Isokana lakwaMahlangu elihlala ngenzasi lapha, uzangitjela bona nalo akhange lafunda ngombana lisebenza nomalumakho? 25 UMLAKANA: Angitjho njalo mma. UNAMASUKU: Mlakana angifuni ukubangelana nawe itjhada. Ukhambe uyokubonana nomalumakho. (Aphakamise incalumo.) UMLAKANA: (Agandelele.) Mma mina angeze ngavuka ngisebenze ikontraga. Umsebenzi engiwufunako ufuna ukufundelwa, 30 ngalokho nami kumele ngiyokufunda, begodu nangifundileko ngiba semathubeni amahle wokufumana umsebenzi omuhle nobhadela ngcono. Nangifumana imali engcono, ubujamo bepilo yalapha ekhaya bungatjhuguluka, nathi siphile ipilo engcono nephazimako. 35 [Ikhasi 30–31] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 11 DBE/Novemba 2017 NSC 2.2.1 Hlathulula bona uNaMasuku ufuna enzeni uMlakana njengoba aphase ibanga letjhumi nje. (1) 2.2.2 Ngokurhunyezweko tlola izinto ezathabisa uKhabo ebezikhombisa bona irhwebo lakhe lizokuphumelela. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 2.2.3 Ngiziphi izinto EZIMBILI ezikhombisa tjhatjhalazi bona nanyana umalumakhe lakaMlakana asebenza kodwana ayikho ituthuko epilwenakhe? (2) 2.2.4 Khetha ipendulo enembako kezilandelako. Ummongondaba womdlalo lo ungawurhunyeza ngomutjho othi: A Umngani wamambala. B Umngani ngumasizabulale. C Ubuhle bokuba nomngani. D Ipilo ayiragi kuhle nawunganaye umngani. (1) 2.2.5 Ucabanga bona uvezwe amdlali onjani uMbizo emdlalweni lo? Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 2.2.6 Ucabanga bona kubayini uSello angazange atjele uMlakana bona imali amboleka yona ngeyakaMbizo? Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 2.2.7 Ingabe isenzo sakaNaMathibela sokuqotha uBusi ngombana asidisi, SIYAMUKELEKA nofana ASAMUKELEKI? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (2) 2.2.8 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. UMlakana umthanda kwamambala uBusi. (2) 2.2.9 Ngokubona kwakho ucabanga bona ngisiphi isifundo esisethulelwa mtloli emdlalweni lo? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 2.2.10 Imali iyamtjhugulula umuntu. Tshwaya ngelihlo elibukhali isitatimende esingehlesi uqale ipilo kaKhabo ngemva kobana abe nerhwebo. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) IMITLOMELO YESIGABA B: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 12 DBE/Novemba 2017 NSC ISIGABA C : IINDABA EZIFITJHANI Phendula YOKE imibuzo. UMBUZO 3: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye 'BENGENZANI' – J Msiza Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI E UThubana wona ngokuba nomntwana ngaphandle. Ipilo yekhaya lakhe beyiba yinturhu yangamalanga. UThubana ngubani yena ngombana naye unekani yesirhwarhwa. 'Ngingathi uZimu angitjhudubaze kangaka mina ngilise umntwanami afelele emmangweni? Nakanye! Angeze ngabulawa butjhatjha.' NguThubana asitjho ngokufuthumela. Aphendule uNaMdlharhari, 'Angidondi-ke mina ukuthwala 5 amaratjhana wami ngibuyele kwethu. Ungakhohlwa bonyana abakangiqothi phela mina ngeza ngeenkomo kwaThubana. Umntwana lowo yena singahlangana ngizomgadanga ngimfundisele abanengi.' Kwathi kungabelethwa umntwana obangwako lo, ugogwakhe wekhabomkhulu wamthiya ibizo lakaSiphesihle. Ugogo kwamthabisa khulu ukubelethwa komsanyana lo 10 ngombana uthole umsana azomelusela iimbuzi zakhe. Usuyabazi-ke abantu abadala akakho umntwana abafuna ukumloba. Ngakwelinye ihlangothi uThubana ubethabele umsanyana lo ngombana aneemphalaphala ezisithandathu zabantazana asithi umsana yena uzokuvusa umuzi. Ubephele asithela ayokubetha ingadla umuzwe asithi, 'Wakhula umuzi kaThubana! Nami ngizakhe ngidle umratha otshidzelwe 15 ngomrhorhotjhi otjhisa bhe ophekwe ngumalukazana.' Umndeni kaThubana ukhulumisane noNaMdlharhari bona avumele uSiphesihle azokuhlala ekhabo, kwaThubana. Avume uNaMdlharhari nokho ngokubalabala. USiphesihle akaseselisana ngombana uza ekhabo nje, ungena igreyidi le-9. Nakuyihloko akanayo. Kukhalinywa ngapha nangapha. Afika nje, sele athole 20 nabangani. UNaMdlharhari usithakgha tle, unezandla kodwana akanalo ithuba lokubeka umntwana enyongeni. Nasele atjhwile udobha nanyana yini ayitholako phambi kwakhe ajikijele umntwana kungatshwenyi … [Ikhasi 8–9] 3.1 Wawakhe kuphi umuzi wakwaThubana? (1) 3.2 Ngephuzu ELILODWA rhunyeza ngobuhle bomuzi wakwaThubana. (1) 3.3 Hlathulula ngephuzu ELILODWA lokho okwakubangela bona kwaThubana kuhlale kuliwa. (2) 3.4 Tlola ZIMBILI iinzathu ebezenza bona uThubana amthande begodu amfune ngekani uSiphesihle bona azokuhlala kwakhe. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 13 DBE/Novemba 2017 NSC 3.5 Akhe umadanise isimilo sakaThubana noNaMdlharhari esenza bona babonakale baziinkunzi ezimbili ezihlala esibayeni sinye. (2) 3.6 LIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bona izenzo zakaSiphesihle azikhambisani nebizo lakhe. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 3.7 UThubana amabhudango ayenawo wokuba nendodana azange afezeke nanyana sele athethe uSiphesihle wamletha kwakhe. Sekela ngephuzu ELILODWA. (2) 3.8 Ingabe isenzo sakaThubana sokuba nomntwana kwaGogodwana sisitjelani ngesimilo sakhe? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 3.9 Tshwaya ngelihlo elibukhali isitlhori senovela le. (2) 3.10 Coca ngesifundo osithole endatjaneni le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) [18] UMBUZO 4: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye 'NGANGINGATJHO' – J Msiza Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI F 'Wakhe waba sebujameni lapho wenza ilitho ngaphandle kokuba nesineke nokulinda? Nasele kunje vane kusenyukela ngeqiniso. Omunye nomunye umuntu okhona ephasini uyaba kilobu bujamo.' NguVukile uqeda ukuvuka. Umuntu uphumula angalala. Kwala bona acazuluke. Ithome imicabango iphambane engqondwenakhe atshwenyekile. Ngokuya ngababelethi bakaVukile ibanga letjhumi nambili kuphelela kwesikolo. 5 Indlukazi yakwabo sithabathaba eTjhejanapha. Ilanga lithi liphuma libe litjhisa kwamanikelela. Uyise ubakhulise kuhle bebangatlhogi litho. Bebafunyana lokhu nalokhuya. Alo! Ungakhuluma zalapho uyako. Ungakhulumi zalapho ubuya khona? Namhlanjesi kubudisi, yoke into ifike ekupheleni. Abangani bakaVukile afunda nabo esikolweni nabo boke abantwana abasebangeni letjhumi 10 nambili azange bazigedla baphanagela. Bafaka iimbawo zokuyokuraga ngefundo ephakemeko ngomnyaka olandelako. Nange ungahlala uphuthe imikhono ufunyana sele zizele zoke iinkolo kungasekho lapha ungafuhlezela ufake khona ihloko 'NaKotheni iintumbanyana ozibamba noVukile zizonilethela ubudisi naningakatjheji. Zizokwenza bonyana kube netjhada. 15 KukwaMbinakomo lapha anizuzilawula.' Wathi bonyana akhulise uVukile kusukela ebuncanini kufikela nje, wamthombisa ngamagegedlha amathathu weenkomo yena namhlanje nakafanele ayokungena ebubulweni elithengisa iinkoloyi engisebenza kilo, uthi uyadlula uyokufunda ukuya phambili. 20 Akuzukwenzeka lokho, thana okungcono uthi uyokwenda kubuye iinkomo zakhe. Namhlanje nendlukazi nasi nayo iyamgwabisa. UNaKotheni banomntwanakhe sele bakhihla isililo. Wakhuluma ukhulumile uMbinakomo, akekho ongabe asatjho iltho. [Ikhasi 18–19] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 14 DBE/Novemba 2017 NSC 4.1 Tlola izinto EZIMBILI ezifakazela bona umndeni wakwaMbinakomo bekubabantu abangadobhi phasi. (2) 4.2 Rhunyeza ngamaphuzu AMABILI lokho okubufakazi bokobana uVukile bekahlakaniphile esikolweni. (2) 4.3 Ukuya ngoMbinakomo bekafuna kwenzekeni ngoVukile nakaqeda ibanga letjhumi nambili? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 4.4 Amagama alandelako amveza amlingisi onjani umuntu owakhulumako? Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI umlingisi ngamunye. 4.4.1 'NaKotheni iintumbanyana ozibamba noVukile zizonilethela ubudisi naningakatjheji. Zizokwenza bonyana kube netjhada. KukwaMbinakomo lapha anizuzilawula.' (2) 4.4.2 'Namhlanje woke umuntu ufuna ukuzibona afundele ibizelo alithandako. Athi angaqeda athenge umlilo wekoloyi, indlu kanokutjho nokhunye. Alo! Mina ngingonjani ophambana nehlombe?' (2) 4.5 Ucabanga bona ngikuphi okwenza uNoVukile agcine akhulume amagama athi 'Ngangingatjho bona kuzakuba nje'? Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 4.6 Indatjana le inommoya ovangileko. Sekela isitatimendesi ngephuzu ELILODWA ihlangothi ngalinye lommoya, uqalise ezehlakalweni ezivezwe mtloli kilendatjana. (2) 4.7 Ingabe isenzo sakaMbinakomo sokwala ukubhadelela uVukile esikolweni, SIYAMUKELEKA nofana ASAMUKELEKI? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (2) 4.8 Tshwaya ngelihlo elibukhali ipatho kaMbinakomo ebantwini bengubo khulukhulu nawuqalise endabeni yamalungelo. (2) [17] IMITLOMELO YESIGABA C: 35 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 15 DBE/Novemba 2017 NSC ISIGABA D: IINKONDLO Phendula YOKE imibuzo. UMBUZO 5 Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. NGITLHUWILE – JN Malobola 1 Ngijamile ngithule ngithe du, 2 Ngijame nje ngiyaqalaqala; 3 Ngiqalaqala ummango, 4 Imimmango engakhe ngayikhamba. 5 Namhlanje ngitlhuwile, 6 Amahlathi nemimmango kuyile, 7 Kuye akusabonakali nomfuyi, 8 Sengijame ngibambeke njengomloyi. 9 Emmangweni kwakulila imitshere, 10 Kwakulila iketezi nokhubayi, 11 Kwakumimihla yethando elalivutha komlilo, 12 Libopha abantu ikatha. 13 Imirwibili itjhagala emahlathini, 14 Ibetha imilozi njengeentjheli, 15 Zisoma imidzidhla, 16 Ummango ungaboni ukoma. 17 Ngitlhuwile, ngihlulukele umnombela, 18 Iye, umtshadlho nomvilo, 19 Ngihlezi ngaphasi komtholo. 20 Gadesi uphi ummango? 21 Uphi wekhethu umlanjana, 22 Ngisele amakhaza njengerhwaba? 23 Ngipholise ihloko eqaqamba njengezulu, 24 Iqaqamba inganaduma. 25 Ngithi uphi wakwethu umlambo, 26 Ngisuse ukutjhisa nenyora? 27 Ngisele aphole njengesithundu sethwasa, 28 Kiwo ophakela imizi nemizana. 29 Ngitlhuwile, ngitlhuwele umraga, 30 Lapha bekudla zabokhokho, 31 Inarha isese liphasi, 32 Iphasi lokuphila. 33 Isigume kwakusese mphako, 34 Womkhambi akhambela ukubuya. 35 Imbicani nomsobo zisese sitjhebo sokulingana, 36 Ihloko isakhula nomzimba. 37 Iye, iinthebe zihlwa ziphuphuma, 38 Iye, imitlhodlho ihlwa imanzi, 39 Iye, unotlabalala arhanyulwa angaselwa. 40 Iye, ngitlhuwile, layizolo likude! Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 16 DBE/Novemba 2017 NSC 5.1 Tlola imihlobo EMIBILI yeenthelo zemmangweni ezitholakala ekondlweni le. (2) 5.2 Buyelela utlole imida engenzasi bese uthalela ivumelwano elitholakala kiyo utjho nokobana mhlobo bani wevumelwano. 'Ngithi uphi wakwethu umthombo Ngisuse ukutjhisa nenyora?' (2) 5.3 Rhunyeza ummongondaba omunyethwe yindima yokugcina yekondlo le. (2) 5.4 Hlathulula ngewakho amagama unobangela wokutlhuwa kangaka kwembongi le. (1) 5.5 Ucabanga bona imbongi inqopheni ngamagama athi 'ihloko isakhula nomzimba'. (2) 5.6 Ingabe imida elandelako imumethe muphi umqondo njengombana isetjenziswe ekondlweni engehla le. 5.6.1 'Sengijame ngibambeke njengomloyi.' (2) 5.6.2 'Kwakumimihla yethando elivutha komlilo' (2) 5.7 Coca ngommoya otholakala ekondlweni engehla le. Ipendulo ayibe liphuzu ELOLODWA. (2) 5.8 Nawutshwaya ngelihlo elibukhali ucabanga bona kungakghonakala bonyana imbongi ibuyele epilweni ebalabala ngayo le na? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) [17] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 17 DBE/Novemba 2017 NSC UMBUZO 6 Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. UMKGHADI – PS Skosana 1 Yingubo kwaMabhoko, 2 Kibobamkhulu unomzana 3 Uya ngayo. 4 Kumthandazo wakhona, 5 Umrhorha nguthembekile. 6 Yingubo yakoNomtjherhelo, 7 Ngalokho indoda yikomo, 8 Ngayo indoda sibaya, 9 Yatlhoga ikomo, 10 Itlhoga umkghadi. 11 Abezimu balala ngawo, 12 Bawutlhoga baveza amabhudango, 13 Bawutlhoga bawufuna ngobulwele, 14 Bavula amehlo bacimezile, 15 Indoda ilile senghwani. 16 Isivunguvungu siphelelwe yikoro, 17 Ithethwe mkghadi; 18 Ilothe liphelelwe litjhudu, 19 Lithethwe mkghadi; 20 Kusele itsikizi umabhaqa ngoboya. 21 Nakuyikoro ngeyakosokomo, 22 Awudojwa ziinyoni njengembewu; 23 Imbewu elele ebaleni. 24 Ngizwela onganawo, 25 Utlhoga ikhande lomzimba. 26 Kuhle ukuba nguwe mkghadi, 27 Awembesi ngancanye, 28 Wembesa kwesibhakabhaka, 29 Ombeswa nguwe, 30 Ucwila inga ungemanzini. 31 Umkghadi ngugubudu emanzini, 32 Ugeja ngamafutha; 33 Usale unothe inga mhlwehlwe, 34 Usale uphazima inga lirhwaba, 35 Usale utjhelela inga yitshidzo. 6.1 Tlola KUBILI okusekondlweni okuveza bona umkghadi lo uyingubo yakuphi? (2) 6.2 Veza izinto EZIMBILI eziqakathekileko ezenziwa ngomkghadi. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 18 DBE/Novemba 2017 NSC 6.3 Dzubhula umuda otjengisa bona abezimu bakutlhogisa ipilo ehle nawunganawo umkghadi. (2) 6.4 Mhlobo bani wesithombe-ngqondo esisetjenziswe yimbongi emudeni we-14? (2) 6.5 Ucabanga bona uyini umnqopho wembongi ngokusebenzisa umuda we-7 ekondlweni engehla le? (2) 6.6 Ingabe ukusetjenziswa kwesifaniso emudeni we-15 kukuthinta njani ekuzwisiseni indima le yekondlo? (2) 6.7 Ngokubona kwakho, ingabe umkghadi lo USAQAKATHEKILE nofana AWUKAQAKATHEKI esikhathini sanamhlanjesi? Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 6.8 Coca ngommongondaba wekondlo engehla le. (2) 6.9 Tshwaya ngelihlo elibukhali ukuphumelela kwembongi ekukhetheni amagama ukuveza bona umkghadi uqakatheke khulu emadlozini. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) [18] IMITLOMELO YESIGABA D: 35 INANI LOKE: 70 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele FAL

View all