Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IGREYIDI 12
ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
NOVEMBA 2017
IMITLOMELO: 70
ISIKHATHI: Ama-iri ama-2
Iphepheli linamakhasi ali-18.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2017 papers 





View all





isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2017 Question Paper
Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2017, 18 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2017 · isindebele. Question paper, 18 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Question paper
- Year
- 2017
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 18
- File size
- 430.8 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 18
This exam
NSC November Exam 2017
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paper
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)17 marks
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)18 marks
- Question 2.1Ubukghwari / Literature (Set Works)19 marks
- Question 2.2Ubukghwari / Literature (Set Works)18 marks
- Question 3Ubukghwari / Literature (Set Works)18 marks
- Question 4Ubukghwari / Literature (Set Works)19 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 2 DBE/Novemba 2017
NSC
YELELA
1. Umfundi kufanele afunde ikhaseli ngokukhulu ukuyelela ngaphambi kobana
aphendule imibuzo.
2. Ungalingi ufunde iphepha lemibuzo loke. Qala ikhasi lokumunyethweko
elisekhasini elilandelako bese utshwaya iinomboro zemibuzo ebuzweko
ngeencwadi ozifundileko kilomnyaka. Ngemuva kwalapho, funda imibuzo
le bese ukhetha leyo ofisa ukuyiphendula.
3. Iphepheli LINEENGABA EZINE:
ISIGABA A: Inovela (35)
ISIGABA B: Umdlalo (35)
ISIGABA C: Iindaba ezifitjhani (35)
ISIGABA D: Iinkondlo (35)
4. Khetha IINGABA EZIMBILI uphendule ngazo.
ISIGABA A: INOVELA
Phendula imibuzo yenovela oyifundileko.
ISIGABA B: UMDLALO
Phendula imibuzo yomdlalo owufundileko.
ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI
Phendula imibuzo ngeendatjana ZOMBILI.
ISIGABA D: IINKONDLO
Phendula imibuzo ngeenkondlo ZOMBILI.
5. Sebenzisa irhelo lokuhlola ukuqinisekisa bona yoke imibuzo uyiphendulile.
6. Landela imiyalo onikelwe yona ekuthomeni kwaleso naleso sigaba
ngokuyelela okukhulu.
7. Tlola iinomboro zeempendulo njengombana zinjalo ephepheni lemibuzo.
8. Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.
9. Isikhathi esiphakanyisweko sokuphendula isigaba ngasinye:
ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-60
ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-60
ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-60
ISIGABA D: Pheze imizuzu ema-60
10. Tlola ngesandla esihle nesibonakalako.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 3 DBE/Novemba 2017
NSC
IKHASI LETHEYIBULA LOKUMUNYETHWEKO:
Abafundi bayeleliswa bona baphendule yoke imibuzo.
ISIGABA A: INOVELA
Phendula YOKE imibuzo.
INOMBORO YOMBUZO IMITLOMELO INOMBORO YEKHASI
1.1 UBonakele 18 5
1.2 UBonakele 17 6
ISIGABA B: UMDLALO
Phendula YOKE imibuzo.
2.1 Umngani 17 8
2.2 Umngani 18 10
ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI
Phendula YOKE imibuzo.
3. 'Bengenzani' 18 12
4. 'Ngangingatjho' 17 13
ISIGABA D: IINKONDLO
Phendula YOKE imibuzo.
5. 'Ngitlhuwile' 17 15
6. 'Umkghadi' 18 17
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 4 DBE/Novemba 2017
NSC
IRHELO LOKUQINISEKISA
Tlola itshwayo (√) erhelweni lokuqinisekisa elilandelako ukuhlola bona uphendule yoke
imibuzo elindelekileko.
ISIGABA IINOMBORO INANI LEMIBUZO ITSHWAYO
ZEMIBUZO EZOKUPHENDULWA (√)
ISIGABA A
Phendula 1.1–1.2 2
YOKE imibuzo.
ISIGABA B
Phendula 2.1–2.2 2
YOKE imibuzo.
ISIGABA C
Phendula 3–4 2
YOKE imibuzo.
ISIGABA D
Phendula 5–6 2
YOKE imibuzo.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 5 DBE/Novemba 2017
NSC
ISIGABA A: INOVELA
Phendula YOKE imibuzo.
UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana
1.1 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI A
'Madekhethu izembatho zami zoke zisele kileya koloyi egade ngiyikhwele
nangiza lapha. Nendlala seyithoma ukungisahlela. Ngomele namanzi.
Umzimbami woke udiniwe, kunjalo nje ngithoma nokuzwa amakhaza.
Yindaba engizoyithini yoke le? Kodwana lokhu ngikubona kuncono khulu
kunepilo le egade ngiyiphila kwethu. Kuliqiniso akekho umuntu ozangisiza 5
la kodwana okuthokozisako kukobanyana umphefumulo wami uphumulile.'
UBonakele walala khona lapho, ngelanga elilandelako wavuka ngamasa
avuswa makhaza. Wagelagela loke ihlathi angazi bonyana uya kuphi. Lapha
ehlathini kunzima akakwazi ukubona ngitjho nelanga khona azakwazi
bonyana sikhathi bani. 10
UBonakele bekagelagela loke ihlathi afunana neenthelo zemmangweni.
Ebusuku godu alale khona lapho ehlathini. Kwaze kwaphela amalanga
amathathu alala lapho ehlathini. 'Ngimi lo osele aphenduke intandani
namhlanjesi abazali bami kube basaphila bobabili?' Watjho njalo zehla
zalandelana iinyembezi kodwana wazisula ngombana akekho umuntu 15
angamlilela nasele kunjengombana kunje.
'Namhlanjesi ngizwa umzimbami lo ungangivumeli kuhle bona ngiyokulala
kilelihlathi ngombana izolo ngibone inyoka phezu komuthi.' Athule acale
ngehlathini lapha avame ukulala khona. 'Ipheze yangigongoda inyoka leya.
Nje-ke kuncono ngiyokulala kude nehlathi namhlanjesi.' Wasuka khonokho 20
wangena etjanini obude obumdlulako watjhinga kwenye intatjana ekade
ayibona ivele kancazana kude nehlathi.
[Ikhasi 11–12]
1.1.1 Tlola bona ngewakwabani umfazi wesibili kaMahlangu. (1)
1.1.2 UBonakele njengombana simthola asehlathini nje walala amalanga
amangaki khona? (1)
1.1.3 Hlathulula indlela uBonakele ahlangana ngayo nomtjhayeli
wekoloyi le egade akhwele kiyo. (2)
1.1.4 Rhunyeza unobangela owenza bona uBonakele agcine sele atjhiye
izembatho zakhe ngekoloyini le agade ayikhwele. (2)
1.1.5 Kukwabani lapha uBonakele agcina ahlala khona nakasuka
ehlathini? (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 6 DBE/Novemba 2017
NSC
1.1.6 Ingabe ukusaba kukaBonakele ukuyokulala ehlathini kumsize njani
umtloli ekuthuthukiseni inovela le bona iragele phambili?
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.1.7 Ucabanga bona ukurarana komlingisikutani nabesana ebamsahlela
esiteyitjhini, kwayiletha njani ipumelelo epilwenakhe. Ipendulwakho
ayibe liphuzu ELILODWA (2)
1.1.8 VUMELANA nofana PHIKISANA nesitatimende esingenzasi bese
usekela isiqunto osithathako.
UBonakele mlingisi obuthakathaka, odedesako nongakwazi
ukujamelana neentjhijilo ahlangabezana nazo endleleni ngikho
abaleka kwabo nje. (2)
1.1.9 Tshwaya ngelihlo elibukhali ummoya wenovela le. (2)
1.1.10 Nabegade usebujameni bakaMahlangu, ngisiphi isiqunto ogade
ungasithatha lokha uBonakele nakakubikela bona utlhoriswa
nguNaSilombo? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.2 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI B
UBonakele wazibonela bonyana ayilingani naye ipi le ngombana
abajamelana noNduku noSponono khabe sebabanengi khulu. Abajamelana
naye gade kungekho ngitjho noyedwa tere. Wabona bonyana nakangaragela
phambili nokulwa nabantu abanengi kangaka uzakugcina angasenawo
amehlo. Wabona bonyana okungcono abaleke. Uthe nakathi ufuna 5
ukubaleka, babesele bambonile. Boke beza kuye ngamandla, omunye
wamdosa ngomlenze.
UBonakele waduleka phasi, badubula ihleko abantu abalwa naye
nababukeleko. UBonakele wavuka lapho waziphendula ihlanya, kwaphela
ukusaba kuye. Wezwa amandla selambuyela godu. Akakho umuntu kibo 10
boke laba egade besilwa naye owathanda ukuqalana nehlanya. Boke
bajamela kude naye babukela uNduku noSponono nomunye umsana basilwa
noBonakele. UBonakele wazenzela nje kilaba abathathu. Zange
kusamthatha isikhathi eside bona abahlule. Kwathoma ngoNduku wajamela
kude noBonakele. Ubuso bakhe sebubovu iingazi. USponono wazibonela 15
naye bona ayilingani naye.
Zange asabandamela kuBonakele. Nomsana wesithathu wavele wazibonela
bonyana gade kungasimdoko ophekelwe yena lo. Wazisola bonyana gade
asalwelani noBonakele ngombana naku nabanikazi bendaba sebajamele
kude. Baqine ngomlomo njengabafazi nje! UBonakele wabalisa zange afune 20
ukugijimisana nabo. Wajama wabaqala nje. Bakhamba nje abakawuvali
umlomo. Bayamthuka bambiza ngayo yoke ihlamba ekhona ephasinapha.
UNduku wazwakala sele arhuwelela khulu, ngombana gade sele akude naye,
asithi: 'Ulibambe lingatjhingi Bonakele!'
[Ikhasi 31–32]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 7 DBE/Novemba 2017
NSC
1.2.1 Hlathulula indlela UBonakele amukelwa ngayo nakafika
eDaveyton. (2)
1.2.2 UBonakele wabonwa ngiwo woke umuntu nakafika eDaveyton
bona akasuye umhlali wakhona. Veza izinto EZIMBILI ezibufakazi
balokho. (2)
1.2.3 Ngephuzu ELILODWA, rhunyeza indlela uBonakele asungula
ngayo ibhizinisi lokuthengisa ama-abhula. (2)
1.2.4 Veza isehlakalo lapha umtloli aveza khona uBonakele ngebizo
lakhe ngaphandle kwalapha alwa khona naboNduku. (2)
1.2.5 Ucabanga bona uzokuba yini umphumela wokuhlula
kwakaBonakele epini yakhe hlangana naye naboNduku
emphakathini wangeDaveyton? Ipendulwakho ayibe maphuzu
AMABILI. (2)
1.2.6 LIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bona uBonakele umumuntu
onesiphiwo sokuboniswa lokha nakunento engakalungi
ezomvelela. Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (2)
1.2.7 Khetha ipendulo enembako kezilandelako.
Indaba yokobana uBonakele uyokulwa ipi yeendubulo noDuke
Hudson, ababelethi bakaBonakele bayifumana eenrhatjhini
ezilandelako.
A Emrhatjhweni nakumabonakude.
B Emrhatjhweni nakumagazini.
C Emrhathweni nephephandabeni.
D Emrhatjhweni, kumagazini, nephephandabeni. (2)
1.2.8 Coca ngerarano elaba hlangana nomlingisikutani nendawo
ngesikhathi ahlala kwaMbuyiseli. (2)
1.2.9 Tshwaya ngelihlo elibukhali ngeqhinga lomtloli lokunikela
uBonakele ubujamo bomzimba lo ekuthiwa unawo ngesikhathi
asele ahlangene noKiller. (2)
IMITLOMELO YESIGABA A: 35
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 8 DBE/Novemba 2017
NSC
ISIGABA B: UMDLALO
Phendula YOKE imibuzo.
UMBUZO 2: UMNGANI – ST Nkambule
2.1 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI C
(Namhlanjesi lilanga lokuphuma kwemiphumela yabafundi bebanga letjhumi.
Abafundi abanengi bavukela ngeentolo eziseduze nalapha bahlala khona,
ukuyokuthenga iphephandaba eliphethe imiphumela yabafundi bebanga
letjhumi. Ngapha ngeMaza abafundi bavukele esitolo kwaTjhigila
ukuyokuthenga iphephandaba. UMlakana isokana lakwaSithole lijame 5
noKhabo, uBusi no-Oscar ebegade afunda nabo igreyidi le-12, bangaphasi
komuthi womrula baphethe iphephandaba, baqala amabizo wabo.)
UMLAKANA: (Eqele phezulu kanye athabile, nakasuka lapho azwakale
asithi.) Zimami ngiyakuthokoza ngiphasile. Bengingatjho bona
ngizokuphasa kuhle kangaka! 10
UBUSI: (Eqele phezulu athabile.) Zimami nami ngiphasile! (Abumbe
izandla zakhe ngokwetshwayo lokuthandaza) Ngiyathokoza
Zimu.
U-OSCAR: (Athabile.) Zimu ngiyakuthokoza nami ngiphasile.
UKHABO: (Athabile.) Nami ngiphasile ngiyathokoza Zimu. 15
U-OSCAR: Bakwethu kufanele sithabeni kwamanikelela, ngombana soke
siphase kuhle ngamalengiso.
UMLAKANA: (Asekele u-Oscar.) Uqinisile lapho Oscar, phela bekuzokuba
buhlungu khulu, ngathana omunye wethu akhange
aphumelele. 20
U-OSCAR: Bekuzokuba buhlungu khulu Mlakana. Qala njengombana
silapha nje, besifunda soke ngokuhlanganyela nemisebenzi
yesikolo besiyenza soke ngokuhlanganyela. Ngalokho kuhle
ngombana siphasile.
UMLAKANA: Ukusizana kwethu ngemisebenzi yesikolo ngaso soke 25
isikhathi kusisize khulu, qala namhlanje soke sithabile,
ngombana siphasile soke.
UBUSI: (Angenelele.) Lokhu kulitshwayo elihle elitjengisako bona
ubungani bethu lobu akusibungani bokukhohlisana.
U-OSCAR: Nababelethi bethu bazokuthaba ngombana bazokubona 30
bonyana besizimisele …
UKHABO: Begodu bazokubona bonyana besingezi lokhu abantu
abanengi abadlumbana bona siyakwenza.
[Ikhasi 13–14]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 9 DBE/Novemba 2017
NSC
2.1.1 Tlola igama lesitolo lapha aboMlakana bathenge khona
iphephandaba. (1)
2.1.2 Ngokurhunyezweko hlathulula bona beyingobunjani ubungani
bakaMlakana, uBusi, u-Oscar noKhabo ukuya ngesiqetjhana
esingehla. Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
2.1.3 Tlola umehluko phakathi koMlakana nabangani bakhe uqalise
ebujameni bemakhabo ekuphumeleliseni amabhudangwabo. (2)
2.1.4 Ikulumo kaKhabo ethi, 'Sikhuluma nje uMlakana akanamali,
kwanina aninamali, kghani ninayo imali eningakghona
ukubhadelela ngayo uMlakana bona aragele phambili ngokufunda,'
imveza amdlali onjani? Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2)
2.1.5 Ucabanga bona siyini isisusa serarano kilomdlalo? (2)
2.1.6 Ucabanga bona uyini umnqopho womtloli wokwenza bona
uMlakana angaphumeleli ukufumana umnikelo wemali yokutlolisa
eyunivesithi? (2)
2.1.7 Phendula iintantimende ezilandelako ngoLIQINISO nofana
AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu
ELILODWA isitatimende ngasinye.
(a) Unina lakaBusi umhlobo wabantu abasese semuva ngepilo. (1)
(b) U-Oscar akasuye umngani wamambala wakaMlakana. (1)
2.1.8 Tshwaya ngelihlo elibukhali ipilo mazombe yomdlali onguSello.
Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
2.1.9 Ingabe UYAZWELANA nofana AWUZWELANI nomdlali
onguMlakana khulukhulu nawuqalisisa isiphetho somdlalo lo?
Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 10 DBE/Novemba 2017
NSC
2.2 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI D
(UMlakana uditjhe noninakhe ngerhayisini barhamula incalumo.)
UNAMASUKU: (Arhamula kabili.) Mlakana ndodana benabonana
nomalumakho?
UMLAKANA: (Angakathabi.) Awa mma akhange sibonane. Kubayini
umma angibuza? 5
UNAMASUKU: (Arhamule kanye.) Ngikhulumile naye ngomrhala, uthe
umsebenzi mnengi khulu kibapha. Uthe ngikutjele bona
ungeza uzokusebenza nabo.
UMLAKANA: (Abeke phasi incalumo.) Mma mina angeze ngatjhugulula
umkhumbulwami. Isiqunto sokobana ngifuna ukuyokufunda, 10
ngisithathile ngiqedile.
UNAMASUKU: Lisa ukuhlola Mlakana. (Abeke phasi incalumo.)
UMLAKANA: Angihloli mma. Ifundo iqakathekile, begodu ivula amathuba
wokuphila ipilo engcono nephazimako.
UNAMASUKU: (Afuthumala.) Yihlama lento ongitjela yona. Umalumakho 15
nangu akhange afunde kodwana uyasebenza, begodu
uyaphila.
UMLAKANA: Vele umsebenzi awenzako ngowabantu abangakhange
bafunde.
UNAMASUKU: (Asilingeke.) Uthuka umalumakho wena. 20
UMLAKANA: Angimthuki mma. Kanengi abantu abasebenza ukubhica
idaka ngilaba abangakhange bafunde.
UNAMASUKU: (Akhuluma akhomba.) Isokana lakwaMahlangu elihlala
ngenzasi lapha, uzangitjela bona nalo akhange lafunda
ngombana lisebenza nomalumakho? 25
UMLAKANA: Angitjho njalo mma.
UNAMASUKU: Mlakana angifuni ukubangelana nawe itjhada. Ukhambe
uyokubonana nomalumakho. (Aphakamise incalumo.)
UMLAKANA: (Agandelele.) Mma mina angeze ngavuka ngisebenze
ikontraga. Umsebenzi engiwufunako ufuna ukufundelwa, 30
ngalokho nami kumele ngiyokufunda, begodu
nangifundileko ngiba semathubeni amahle wokufumana
umsebenzi omuhle nobhadela ngcono. Nangifumana imali
engcono, ubujamo bepilo yalapha ekhaya bungatjhuguluka,
nathi siphile ipilo engcono nephazimako. 35
[Ikhasi 30–31]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 11 DBE/Novemba 2017
NSC
2.2.1 Hlathulula bona uNaMasuku ufuna enzeni uMlakana njengoba
aphase ibanga letjhumi nje. (1)
2.2.2 Ngokurhunyezweko tlola izinto ezathabisa uKhabo ebezikhombisa
bona irhwebo lakhe lizokuphumelela. Ipendulwakho ayibe
maphuzu AMABILI. (2)
2.2.3 Ngiziphi izinto EZIMBILI ezikhombisa tjhatjhalazi bona nanyana
umalumakhe lakaMlakana asebenza kodwana ayikho ituthuko
epilwenakhe? (2)
2.2.4 Khetha ipendulo enembako kezilandelako.
Ummongondaba womdlalo lo ungawurhunyeza ngomutjho othi:
A Umngani wamambala.
B Umngani ngumasizabulale.
C Ubuhle bokuba nomngani.
D Ipilo ayiragi kuhle nawunganaye umngani. (1)
2.2.5 Ucabanga bona uvezwe amdlali onjani uMbizo emdlalweni lo?
Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2)
2.2.6 Ucabanga bona kubayini uSello angazange atjele uMlakana bona
imali amboleka yona ngeyakaMbizo? Ipendulo ayibe liphuzu
ELILODWA. (2)
2.2.7 Ingabe isenzo sakaNaMathibela sokuqotha uBusi ngombana
asidisi, SIYAMUKELEKA nofana ASAMUKELEKI? Sekela isiqunto
osithathako ngephuzu ELILODWA. (2)
2.2.8 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO
IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.
UMlakana umthanda kwamambala uBusi. (2)
2.2.9 Ngokubona kwakho ucabanga bona ngisiphi isifundo esisethulelwa
mtloli emdlalweni lo? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
2.2.10 Imali iyamtjhugulula umuntu.
Tshwaya ngelihlo elibukhali isitatimende esingehlesi uqale ipilo
kaKhabo ngemva kobana abe nerhwebo. Ipendulwakho ayibe
liphuzu ELILODWA. (2)
IMITLOMELO YESIGABA B: 35
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 12 DBE/Novemba 2017
NSC
ISIGABA C : IINDABA EZIFITJHANI
Phendula YOKE imibuzo.
UMBUZO 3: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye
'BENGENZANI' – J Msiza
Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI E
UThubana wona ngokuba nomntwana ngaphandle. Ipilo yekhaya lakhe beyiba yinturhu
yangamalanga. UThubana ngubani yena ngombana naye unekani yesirhwarhwa.
'Ngingathi uZimu angitjhudubaze kangaka mina ngilise umntwanami afelele
emmangweni? Nakanye! Angeze ngabulawa butjhatjha.' NguThubana asitjho
ngokufuthumela. Aphendule uNaMdlharhari, 'Angidondi-ke mina ukuthwala 5
amaratjhana wami ngibuyele kwethu. Ungakhohlwa bonyana abakangiqothi phela
mina ngeza ngeenkomo kwaThubana. Umntwana lowo yena singahlangana
ngizomgadanga ngimfundisele abanengi.'
Kwathi kungabelethwa umntwana obangwako lo, ugogwakhe wekhabomkhulu
wamthiya ibizo lakaSiphesihle. Ugogo kwamthabisa khulu ukubelethwa komsanyana lo 10
ngombana uthole umsana azomelusela iimbuzi zakhe. Usuyabazi-ke abantu abadala
akakho umntwana abafuna ukumloba. Ngakwelinye ihlangothi uThubana ubethabele
umsanyana lo ngombana aneemphalaphala ezisithandathu zabantazana asithi
umsana yena uzokuvusa umuzi. Ubephele asithela ayokubetha ingadla umuzwe asithi,
'Wakhula umuzi kaThubana! Nami ngizakhe ngidle umratha otshidzelwe 15
ngomrhorhotjhi otjhisa bhe ophekwe ngumalukazana.'
Umndeni kaThubana ukhulumisane noNaMdlharhari bona avumele uSiphesihle
azokuhlala ekhabo, kwaThubana. Avume uNaMdlharhari nokho ngokubalabala.
USiphesihle akaseselisana ngombana uza ekhabo nje, ungena igreyidi le-9.
Nakuyihloko akanayo. Kukhalinywa ngapha nangapha. Afika nje, sele athole 20
nabangani.
UNaMdlharhari usithakgha tle, unezandla kodwana akanalo ithuba lokubeka
umntwana enyongeni. Nasele atjhwile udobha nanyana yini ayitholako phambi kwakhe
ajikijele umntwana kungatshwenyi …
[Ikhasi 8–9]
3.1 Wawakhe kuphi umuzi wakwaThubana? (1)
3.2 Ngephuzu ELILODWA rhunyeza ngobuhle bomuzi wakwaThubana. (1)
3.3 Hlathulula ngephuzu ELILODWA lokho okwakubangela bona kwaThubana
kuhlale kuliwa. (2)
3.4 Tlola ZIMBILI iinzathu ebezenza bona uThubana amthande begodu amfune
ngekani uSiphesihle bona azokuhlala kwakhe. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 13 DBE/Novemba 2017
NSC
3.5 Akhe umadanise isimilo sakaThubana noNaMdlharhari esenza bona
babonakale baziinkunzi ezimbili ezihlala esibayeni sinye. (2)
3.6 LIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bona izenzo zakaSiphesihle
azikhambisani nebizo lakhe. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
3.7 UThubana amabhudango ayenawo wokuba nendodana azange afezeke
nanyana sele athethe uSiphesihle wamletha kwakhe. Sekela ngephuzu
ELILODWA. (2)
3.8 Ingabe isenzo sakaThubana sokuba nomntwana kwaGogodwana sisitjelani
ngesimilo sakhe? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
3.9 Tshwaya ngelihlo elibukhali isitlhori senovela le. (2)
3.10 Coca ngesifundo osithole endatjaneni le. Ipendulwakho ayibe liphuzu
ELILODWA. (2)
[18]
UMBUZO 4: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye
'NGANGINGATJHO' – J Msiza
Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI F
'Wakhe waba sebujameni lapho wenza ilitho ngaphandle kokuba nesineke nokulinda?
Nasele kunje vane kusenyukela ngeqiniso. Omunye nomunye umuntu okhona ephasini
uyaba kilobu bujamo.' NguVukile uqeda ukuvuka. Umuntu uphumula angalala. Kwala
bona acazuluke. Ithome imicabango iphambane engqondwenakhe atshwenyekile.
Ngokuya ngababelethi bakaVukile ibanga letjhumi nambili kuphelela kwesikolo. 5
Indlukazi yakwabo sithabathaba eTjhejanapha.
Ilanga lithi liphuma libe litjhisa kwamanikelela. Uyise ubakhulise kuhle bebangatlhogi
litho. Bebafunyana lokhu nalokhuya. Alo! Ungakhuluma zalapho uyako. Ungakhulumi
zalapho ubuya khona? Namhlanjesi kubudisi, yoke into ifike ekupheleni. Abangani
bakaVukile afunda nabo esikolweni nabo boke abantwana abasebangeni letjhumi 10
nambili azange bazigedla baphanagela.
Bafaka iimbawo zokuyokuraga ngefundo ephakemeko ngomnyaka olandelako. Nange
ungahlala uphuthe imikhono ufunyana sele zizele zoke iinkolo kungasekho lapha
ungafuhlezela ufake khona ihloko 'NaKotheni iintumbanyana ozibamba noVukile
zizonilethela ubudisi naningakatjheji. Zizokwenza bonyana kube netjhada. 15
KukwaMbinakomo lapha anizuzilawula.'
Wathi bonyana akhulise uVukile kusukela ebuncanini kufikela nje, wamthombisa
ngamagegedlha amathathu weenkomo yena namhlanje nakafanele ayokungena
ebubulweni elithengisa iinkoloyi engisebenza kilo, uthi uyadlula uyokufunda ukuya
phambili. 20
Akuzukwenzeka lokho, thana okungcono uthi uyokwenda kubuye iinkomo zakhe.
Namhlanje nendlukazi nasi nayo iyamgwabisa. UNaKotheni banomntwanakhe sele
bakhihla isililo. Wakhuluma ukhulumile uMbinakomo, akekho ongabe asatjho iltho.
[Ikhasi 18–19]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 14 DBE/Novemba 2017
NSC
4.1 Tlola izinto EZIMBILI ezifakazela bona umndeni wakwaMbinakomo
bekubabantu abangadobhi phasi. (2)
4.2 Rhunyeza ngamaphuzu AMABILI lokho okubufakazi bokobana uVukile
bekahlakaniphile esikolweni. (2)
4.3 Ukuya ngoMbinakomo bekafuna kwenzekeni ngoVukile nakaqeda ibanga
letjhumi nambili? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1)
4.4 Amagama alandelako amveza amlingisi onjani umuntu owakhulumako?
Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI umlingisi ngamunye.
4.4.1 'NaKotheni iintumbanyana ozibamba noVukile zizonilethela ubudisi
naningakatjheji. Zizokwenza bonyana kube netjhada.
KukwaMbinakomo lapha anizuzilawula.' (2)
4.4.2 'Namhlanje woke umuntu ufuna ukuzibona afundele ibizelo
alithandako. Athi angaqeda athenge umlilo wekoloyi, indlu kanokutjho
nokhunye. Alo! Mina ngingonjani ophambana nehlombe?' (2)
4.5 Ucabanga bona ngikuphi okwenza uNoVukile agcine akhulume amagama
athi 'Ngangingatjho bona kuzakuba nje'? Ipendulwakho ayibe maphuzu
AMABILI. (2)
4.6 Indatjana le inommoya ovangileko.
Sekela isitatimendesi ngephuzu ELILODWA ihlangothi ngalinye lommoya,
uqalise ezehlakalweni ezivezwe mtloli kilendatjana. (2)
4.7 Ingabe isenzo sakaMbinakomo sokwala ukubhadelela uVukile esikolweni,
SIYAMUKELEKA nofana ASAMUKELEKI? Sekela isiqunto osithathako
ngephuzu ELILODWA. (2)
4.8 Tshwaya ngelihlo elibukhali ipatho kaMbinakomo ebantwini bengubo
khulukhulu nawuqalise endabeni yamalungelo. (2)
[17]
IMITLOMELO YESIGABA C: 35
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 15 DBE/Novemba 2017
NSC
ISIGABA D: IINKONDLO
Phendula YOKE imibuzo.
UMBUZO 5
Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
NGITLHUWILE – JN Malobola
1 Ngijamile ngithule ngithe du,
2 Ngijame nje ngiyaqalaqala;
3 Ngiqalaqala ummango,
4 Imimmango engakhe ngayikhamba.
5 Namhlanje ngitlhuwile,
6 Amahlathi nemimmango kuyile,
7 Kuye akusabonakali nomfuyi,
8 Sengijame ngibambeke njengomloyi.
9 Emmangweni kwakulila imitshere,
10 Kwakulila iketezi nokhubayi,
11 Kwakumimihla yethando elalivutha komlilo,
12 Libopha abantu ikatha.
13 Imirwibili itjhagala emahlathini,
14 Ibetha imilozi njengeentjheli,
15 Zisoma imidzidhla,
16 Ummango ungaboni ukoma.
17 Ngitlhuwile, ngihlulukele umnombela,
18 Iye, umtshadlho nomvilo,
19 Ngihlezi ngaphasi komtholo.
20 Gadesi uphi ummango?
21 Uphi wekhethu umlanjana,
22 Ngisele amakhaza njengerhwaba?
23 Ngipholise ihloko eqaqamba njengezulu,
24 Iqaqamba inganaduma.
25 Ngithi uphi wakwethu umlambo,
26 Ngisuse ukutjhisa nenyora?
27 Ngisele aphole njengesithundu sethwasa,
28 Kiwo ophakela imizi nemizana.
29 Ngitlhuwile, ngitlhuwele umraga,
30 Lapha bekudla zabokhokho,
31 Inarha isese liphasi,
32 Iphasi lokuphila.
33 Isigume kwakusese mphako,
34 Womkhambi akhambela ukubuya.
35 Imbicani nomsobo zisese sitjhebo sokulingana,
36 Ihloko isakhula nomzimba.
37 Iye, iinthebe zihlwa ziphuphuma,
38 Iye, imitlhodlho ihlwa imanzi,
39 Iye, unotlabalala arhanyulwa angaselwa.
40 Iye, ngitlhuwile, layizolo likude!
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 16 DBE/Novemba 2017
NSC
5.1 Tlola imihlobo EMIBILI yeenthelo zemmangweni ezitholakala ekondlweni le. (2)
5.2 Buyelela utlole imida engenzasi bese uthalela ivumelwano elitholakala kiyo
utjho nokobana mhlobo bani wevumelwano.
'Ngithi uphi wakwethu umthombo
Ngisuse ukutjhisa nenyora?' (2)
5.3 Rhunyeza ummongondaba omunyethwe yindima yokugcina yekondlo le. (2)
5.4 Hlathulula ngewakho amagama unobangela wokutlhuwa kangaka kwembongi
le. (1)
5.5 Ucabanga bona imbongi inqopheni ngamagama athi 'ihloko isakhula
nomzimba'. (2)
5.6 Ingabe imida elandelako imumethe muphi umqondo njengombana
isetjenziswe ekondlweni engehla le.
5.6.1 'Sengijame ngibambeke njengomloyi.' (2)
5.6.2 'Kwakumimihla yethando elivutha komlilo' (2)
5.7 Coca ngommoya otholakala ekondlweni engehla le. Ipendulo ayibe liphuzu
ELOLODWA. (2)
5.8 Nawutshwaya ngelihlo elibukhali ucabanga bona kungakghonakala bonyana
imbongi ibuyele epilweni ebalabala ngayo le na? Ipendulwakho ayibe liphuzu
ELILODWA. (2)
[17]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 17 DBE/Novemba 2017
NSC
UMBUZO 6
Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
UMKGHADI – PS Skosana
1 Yingubo kwaMabhoko,
2 Kibobamkhulu unomzana
3 Uya ngayo.
4 Kumthandazo wakhona,
5 Umrhorha nguthembekile.
6 Yingubo yakoNomtjherhelo,
7 Ngalokho indoda yikomo,
8 Ngayo indoda sibaya,
9 Yatlhoga ikomo,
10 Itlhoga umkghadi.
11 Abezimu balala ngawo,
12 Bawutlhoga baveza amabhudango,
13 Bawutlhoga bawufuna ngobulwele,
14 Bavula amehlo bacimezile,
15 Indoda ilile senghwani.
16 Isivunguvungu siphelelwe yikoro,
17 Ithethwe mkghadi;
18 Ilothe liphelelwe litjhudu,
19 Lithethwe mkghadi;
20 Kusele itsikizi umabhaqa ngoboya.
21 Nakuyikoro ngeyakosokomo,
22 Awudojwa ziinyoni njengembewu;
23 Imbewu elele ebaleni.
24 Ngizwela onganawo,
25 Utlhoga ikhande lomzimba.
26 Kuhle ukuba nguwe mkghadi,
27 Awembesi ngancanye,
28 Wembesa kwesibhakabhaka,
29 Ombeswa nguwe,
30 Ucwila inga ungemanzini.
31 Umkghadi ngugubudu emanzini,
32 Ugeja ngamafutha;
33 Usale unothe inga mhlwehlwe,
34 Usale uphazima inga lirhwaba,
35 Usale utjhelela inga yitshidzo.
6.1 Tlola KUBILI okusekondlweni okuveza bona umkghadi lo uyingubo yakuphi? (2)
6.2 Veza izinto EZIMBILI eziqakathekileko ezenziwa ngomkghadi. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2 18 DBE/Novemba 2017
NSC
6.3 Dzubhula umuda otjengisa bona abezimu bakutlhogisa ipilo ehle
nawunganawo umkghadi. (2)
6.4 Mhlobo bani wesithombe-ngqondo esisetjenziswe yimbongi emudeni we-14? (2)
6.5 Ucabanga bona uyini umnqopho wembongi ngokusebenzisa umuda we-7
ekondlweni engehla le? (2)
6.6 Ingabe ukusetjenziswa kwesifaniso emudeni we-15 kukuthinta njani
ekuzwisiseni indima le yekondlo? (2)
6.7 Ngokubona kwakho, ingabe umkghadi lo USAQAKATHEKILE nofana
AWUKAQAKATHEKI esikhathini sanamhlanjesi? Ipendulo ayibe liphuzu
ELILODWA. (2)
6.8 Coca ngommongondaba wekondlo engehla le. (2)
6.9 Tshwaya ngelihlo elibukhali ukuphumelela kwembongi ekukhetheni amagama
ukuveza bona umkghadi uqakatheke khulu emadlozini. Ipendulwakho ayibe
liphuzu ELILODWA. (2)
[18]
IMITLOMELO YESIGABA D: 35
INANI LOKE: 70
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P1 NSC November 2017 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P3 NSC November 2017 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2017 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2017 QP

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2022 Question Paper
More from Grade 12 isiNdebele FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023 24

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

Memorandum