Skip to content

isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2018 Memo

MemorandumisiZulu HLGrade 1220189 pages

Grade 12 isiZulu HL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2018, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2018

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA LE-12 ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL) IPHEPHA LOKUQALA (P1) NOVEMBA 2018 UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA AMAMAKI : 70 Le memorandamu inamakhasi ayi-9. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 2 DBE/2018 NSC – Umhlahlandela wokumaka ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA INDLELA YOKUMAKA: 1. Ngenxa yokuthi sigxila emqondweni wempendulo; ukungabhaleki kahle kwamagama namaphutha olimi sikushaya indiva/asikunaki ngaphandle uma kuthinta umqondo wempendulo yonke. Amaphutha kumele omakayo awatshengise ngezimpawu ezisetshenziswayo uma kunamaphutha. 2. Uma umfundi esebenzise amagama angekho olimini ahlolwa ngalo, lawo magama ngeke anakwe uma ngabe impendulo ayibhalile inomqondo ophelele. Uma kunegama elithathelwe kolunye ulimi embhalweni onikeziwe noma kudingeka ukuthi impendulo inike lona lokho kuyovumeleka. 3. Imibuzo edinga izimpendulo ezinjengo YEBO/CHA ANGIVUMI/NGIYAVUMA azinikwa amamaki kodwa indlela umfundi asekela ngayo ethola amamaki. 4. Imibuzo edinga izimpendulo ezinjengo IQINISO/AKUSILO IQINISO UMBONO/IQINISO azinikwa amamaki kodwa indlela umfundi asekela ngayo ethola amamaki. 5. Uma impendulo iyigama elilodwa kodwa umfundi abhale umusho wonke; umfundi uthola amamaki uma edwebele impendulo noma eyikhombise ngandlela thize. 6. Uma impendulo idinga amaphuzu amabili/amathathu kodwa umfundi wabhala angaphezulu kwalokho kumakwa amaphuzu amabili/amathathu okuqala okunye kungabe kusanakwa. 7. Umfundi uyanikwa amamaki uma esebenzise ulimi lwesigodi empendulweni yakhe. 8. Emibuzweni lapho umfundi ekhetha impendulo kwazinikiwe; uyawathola amamaki uma ebhale impendulo ewuhlamvu noma ephelele kanje: A. UThoko/A (okuwuhlamvu oluphelele) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 3 DBE/Novemba 2018 NSC – Umhlahlandela wokumaka UMBUZO 1: UKUFUNDELA UKUQONDISISA 1.1 UMBHALO A (OFUNDWAYO) 1.1.1 Umkhuba wokubukela phansi/ukucwasa abasebenzi basezindlini, abasemapulazini, abathutha udoti nabenza eminye imisebenzi efuze leyo.√√ (2) 1.1.2 • Ukuntuleka kwamathuba omsebenzi. √ • Izinga eliphansi lemfundo.√ • Abasebenzi abangawazi amalungelo abo.√ (Okubili kwalokhu) (2) 1.1.3 • Bavika izigebengu uma behamba kusempondozankomo.√ • Baya emsebenzini ngisho begula. √ • Bahleshulelwa/Bathathelwa umholo uma befika emuva kwesikhathi noma uma bephuthile emsebenzini. √ • Bashiya izingane zabo bengabonanga ukuthi zilale kanjani.√ • Abanaso isikhathi sokungena nesokuphuma. (Okune kwalokhu) (4) 1.1.4 C/Ukuba senkingeni (1) 1.1.5 Umbhali uhlose ukusifundisa ngokubaluleka kwabasebenzi basezindlini nabanye abasebenzi abenza imisebenzi edelelekile√ indlela abahlukumezeka/abaphatheka ngayo ezindaweni abasebenza kuzo kanye nokubukelwa phansi kwabo√ nokuthi ikhona imithetho ebavikelayo abangayisebenzisa kodwa abangazi lutho ngayo.√ (3) 1.1.6 Lezi zingane zisuke zibonile indlela abazali bazo abahlukumezeka ngayo emsebenzini ngakho-ke zifisa ukushintsha isimo sempilo esingesihle ezikhule ngaphansi kwaso emakhaya√√/ zifisa ukubonga abazali bazo ngobunzima abebebhekene nabo ngesikhathi bezikhulisa. √√ (Nezinye izimpendulo ezinembayo) (2) 1.1.7 Zingagcina sezinenkinga yokuhlonipha abanye abantu nje ikakhulukazi abadala nabazisizayo uma sezikhulile ngenxa yokuthi lo mkhuba zizijwayeze wona zisakhula. /Zingashintshashintsha abantu abazisizayo emizini yazo uma sezingabaqashi ngokwazo ngoba azikujwayelanga zisakhula ukuhlonipha abantu abasizayo.√√ (Nezinye izimpendulo ezinembayo) (2) 1.1.8 UMnyango wezabaSebenzi ungenza imikhankaso yokufundisa abasebenzi ngamalungelo abo nangezinyathelo okumele bazithathe uma kwenzeka behlukunyezwa emisebenzini yabo.√√ /Abaqashi mabafundiswe indlela efanele yokuphatha abasebenzi (2) babo. √√ (Nezinye izimpendulo ezinembayo) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 4 DBE/Novemba 2018 NSC – Umhlahlandela wokumaka 1.1.9 Umbhali ufundisa ukuthi abantu mabahloniphane/babe nobuntu/bayadingana futhi bahloniphe nomthethosikelelo omayelana namalungelo abasebenzi noma ngabe amazinga empilo yabo awalingani.√√ (2) 1.2 UMBHALO B (OBUKWAYO) 1.2.1 • Umsebenzi wokusiza endlini./umsebenzi wasemakhishini ukusiza/uku-ayina √ • Umsebenzi wokuthutha / ukuthutha udoti emgwaqeni.√ (2) 1.2.2 Okufanayo okuqukethwe isithombe sesi-2 kanye nesesi-3 ukuthi abasebenzi bangabantu besilisa/ basebenza ngababili /oyedwa kuzo zombili izithombe ugqoke isigqoko.√√ Esithombeni sesi-2 kuvezwe abantu abaqoqa udoti noma imfucuza kanti esithombeni sesi-3 kunabantu abasebenza ukunakekela ingadi./ Kuzo zombili izithombe benza imisebenzi engekho ngaphakathi endlini abanye abantu abayibukela phansi. /Benza imisebenzi yokugcina izindawo zihlanzekile.√√ (2) 1.2.3 Esithombeni soku-1 kunomsebenzi wasezindlini ongahlangabezana nobungozi obubalulwe esigabeni sesi-3 bokubanjwa izigebengu ngenxa yokuhamba ekuseni kakhulu√√kanti esithombeni sesi-4 kunobungozi obubalulwe esigabeni sesi-8 kunabasebenzi basemgwaqeni abangalinyazwa yizimoto ngoba ezinye zidlula ngesikhulu isivinini abashayeli bengalibhekanga nebhodi elixwayisa ngokwehlisa isivinini/nebhodi elixwayisa ngokwakhiwa komgwaqo.√√ (4) 1.2.4 Lo msebenzi ubalulekile ngoba uma kungathiwa udoti awuthuthiwe kungangcola umoya nendawo ngenxa yephunga nokulahlwa kodoti endaweni engafanele kugcine sekudaleke nezifo ezahlukene ngenxa yamagciwane./√√ Ubalulekile ngoba ugcina izindawo esihlala kuzo zihlanzekile, nezilwane ezidla emigqonyeni kadoti zingakwazi ukuchitha zingcolise imigwaqo.√√ (Nezinye izimpendulo ezinembayo) (2) [30] AMAMAKI ESIQEPHU A: 30 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 5 DBE/Novemba 2018 NSC – Umhlahlandela wokumaka ISIQEPHU B: UKUFINGQA UMBUZO 2: UKUFINGQA ISIQESHANA NGAMAGAMA AKHO UMBHALO C Amaphuzu acashuniwe Amaphuzu owabeke ngamagama akho 1 'Ukufunda izincwadi kubalulekile 1 Ukufunda izincwadi kusiza ngoba kuholela empumelelweni ekuphumeleleni emikhakheni enhle esikoleni, ekhaya, eyahlukene yempilo. emsebenzini nasempilweni'. 2 '… kusiza ukuthuthukisa ulimi 2 Qala ngokufunda izincwadi ngolimi lwakho nokwandisa lwasekhaya/lwebele ukuze ulwazimagama ukuze ukwazi ukwazi nokufunda ngezinye ukuqonda kangcono nezinye izilimi'. izilimi. 3 'Emtatsheni wolwazi ukufunda 3 Ezindaweni zokugcinwa buthule kusiza abafundi ukuthi kwezincwadi abafundi bathola baqonde kangcono umhlaba ithuba lokungaphazanyiswa yilutho obazungezile' uma befunda, ngaleyo ndlela bakwazi ukuqonda umhlaba abahlala kuwo. 4 ‘…kunikeza amasu okufunda 4 Amasu ahlukene okufunda alekelela angalandelwa ngabafundi abafundi abanezingqinamba abanezinselelo ekufundeni ...' ekufundeni ukuze bagcine sebezithemba. 5 '… kungenza ukuba uthole izinto, 5 Ukufunda kuyasiza ukuthola amasu ulwazi kanye nezindlela ezintsha amasha okubhekana zokuxazulula izinkinga zabanye nokuxazulula/ukusombulula abantu'. izinkinga. 6 'Izincwadi zinika ulwazi olubhalwe 6 Izincwadi zinika ulwazi olubhalwe phansi ngokwenza amalungiselelo phansi ngokwenza izinhlelo emicimbi eyahlukene, ezahlukene zezinto ezahlukene ...'/Ngaphandle kokuzithuthukisa ezisemqoka/ezibalulekile ukufunda kukwenza ukwazi empilweni./… Ngaphandle ukuqonda uhlele ngaphambi kokuzithuthukisa ukufunda kokuthatha izinqumo eziphusile kukwenza ukwazi ukuqonda uhlele ngalokho afuna ukukwenza. ngaphambi kokuthatha izinqumo ezisemqoka/ezinengqondo/ezibal ulekile/ezinohlonze ngalokho afuna ukukwenza. 7 'Ukufunda izincwadi kukunika 7 Ukufunda izincwadi kukwandisela ulwazi oluphusile.'. ulwazi kanye namathuba amaningi emisebenzi anhlobonhlobo. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 6 DBE/Novemba 2018 NSC – Umhlahlandela wokumaka UKUFINGQA NGESIGABA Ukufunda izincwadi kusiza ekuphumeleleni emikhakheni eyahlukene yempilo. Qala ngokufunda izincwadi ngolimi lwasekhaya ukuze ukwazi nokufunda ngezinye izilimi. Ezindaweni zokugcinwa kwezincwadi abafundi bathola ithuba lokubangaphazanyiswa yilutho uma befunda ngaleyo ndlela bakwazi ukuqonda umhlaba abahlala kuwo. Amasu ahlukene okufunda alekelela abafundi abanezingqinamba ekufundeni ukuze bagcine sebezithemba. Ukufunda kuyasiza ukuthola amasu amasha okubhekana nokuxazulula noma nokusombulula izinkinga. Izincwadi zinika ulwazi olubhalwe phansi ngokwenza izinhlelo ezahlukene zezinto ezahlukene ezisemqoka empilweni. / Ngaphandle kokuzithuthukisa ukufunda kukwenza ukwazi ukuqonda uhlele ngaphambi kokuthatha izinqumo ezisemqoka/ezinengqondo/ezibalulekile/ezinohlonze ngalokho afuna ukukwenza. Ukufunda izincwadi kukwandisela ulwazi kanye namathuba amaningi emisebenzi anhlobonhlobo ngenxa yolwazi olujulile ngempilo jikelele. Amagama [79] AMAMAKI ESIQEPHU B: 10 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 7 DBE/Novemba 2018 NSC – Umhlahlandela wokumaka ANNEXURE A Indlela yokumaka ukufingqa Ukumaka lo mbuzo wokufingqa kweyeme ekusebenziseni amaphuzu anembayo nahambisana nomyalelo. • Ukwabiwa kwamamaki: o Amamaki ayisi-7 awamaphuzu ayisi-7 (imaki elilodwa lihambisana nephuzu elilodwa). o Amamaki ama-3 awolimi. o Amamaki esewonke: 10. • Ukucozululwa kwamamaki olimi uma ohlolwayo engacaphunanga njengoba kunjalo. o 1–3 amaphuzu anembayo: nikeza imaki eli-1 olimini. o 4–5 amaphuzu anembayo: nikeza amamaki ama-2 olimini. o 6–7 amaphuzu anembayo: nikeza amamaki ama-3 olimini. • Ukucozululwa kwamamaki olimi uma ohlolwayo ecaphune njengoba kunjalo: o 6–7 acashuniwe, awekho amamaki olimi. o 1–5 acashuniwe, nikeza imaki elilodwa lolimi. • Ukubalwa kwamagama: o Abamakayo kumele baqinisekise inani lamagama asetshenzisiwe. o Alikho imaki okumele liphucwe ohlolwayo ngokuhluleka ukuveza inani lamagama awasebenzisile noma ukuveza inani okungesilo lamagama awasebenzisile. o Uma ohlolwayo eqile enanini lamagama amiselwe (80), kumele kufundwe amagama ama-5 kuphela angaphezulu kwamiselwe bese engabe esabhekwa amagama alandelayo ohlolwayo eqe ngawo. QAPHELA: • Izinkomba zamaphuzu acashuniwe (C) bese kuthi ahunyushiwe (H). • Ohlolwayo angahumusha ngawakhe amagama okungenzeka angafani nalawa atholakala esiqeshini, uma nje umqondo ufana nalowo ocashuniwe. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 8 DBE/Novemba 2018 NSC – Umhlahlandela wokumaka ISIQEPHU C: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI INDLELA YOKUMAKA: • Isipelingi : o Impendulo eyigama elilodwa ayinikezwe iphuzu noma ngabe isipelingi sinamaphutha, ngaphandle uma lelo phutha liguqula umqondo wempendulo. o Uma impendulo idinga umusho ophelele, umfundi akanikwa imaki uma impendulo yakhe inamaphutha ezakhiweni zolimi okubuzwe ngalo. o Lapho kubuzwe khona isifinyezo, impendulo mayibe nezimpawu zokuloba ezifanele. Isib: Umnumzane – Mnu. • Izakhiwo zemisho mazibhalwe ngokufanele kulandelwa uhlelo nezakhiwo zolimi futhi zibhalwe zibe imisho ephelele/ngokomyalelo onikeziwe. • Emibuzweni lapho umfundi ekhetha impendulo kwazinikiwe; uyawathola amamaki uma ebhale impendulo ewuhlamvu noma ephelele kanje: C/Imizuzwana engama-60 (okuwuhlamvu oluphelele) UMBUZO 3 3.1 Kukhangiswa uhlelo lokonga imali i-Walletwise lwe-Standard Bank.√ (1) 3.2 Engama-R500/Engamarandi angama-500.√ (1) 3.3 Lolu phawu luqinisekisa ukuthi lokhu okukhangiswayo kusemthethweni/ kuyakholeka ukuthi kwethulwa i-Standard Bank hhayi noma yiliphi ibhange.√√ (2) 3.4 B/zibeke ethubeni lokuwina. (1) 3.5 Kulekelele ukuba uqonde ukuthi ingulube iyisilwane esikhuluphele esidla noma yini, kanjalo uma ungasebenzisa lolu hlelo lokonga imali ungagcina usunemali eningi ngakho-ke ungasithatha isinqumo sokonga ngalolu hlelo ukuze ugcine usucebile. Ingulube izala amachwane amaningi nalolu hlelo lokonga imali lungakwenzela inzalo eningi ngakho-ke ungasithatha isinqumo sokonga ngalolu hlelo ukuze ugcine unemali/inzuzo eningi√√√ (3) 3.6 Isiqubulo esithi, 'SIYA PHAMBILI' sisho ukuthi osukuqalile uyaqhubeka nakho awubuyeli emuva.√ Ngakho-ke leli bhangi ligqugquzela abantu ukuba babe nezinhloso zokuthuthuka kubhekwe phambili ngokwezinhlelo zokonga imali.√ (2) [10] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 9 DBE/Novemba 2018 NSC – Umhlahlandela wokumaka UMBUZO 4: UKUQONDISISA EZINYE IZINGXENYE ZEMITHOMBO YEZINDABA 4.1 • Kunenkulumo mpendulwano phakathi kowesifazane owesilisa. √ • Uhlobo lwesibiyelo olunomcibisholo umdwebi alusebenzisile.√ • Umlomo kamkhulu uvulekile/owesilisa uvule umlomo.√ (Okubili kwalokhu) (2) 4.2 Umdwebi uhlekisa ngabantu besilisa asebekhulile ukuthi bagcina sebengasakwazi ukuhlukanisa kahle izinto. Okungezeka ukuthi uphambanisa imicrowave kanye nomabonakude ngoba kucishe kwakhiwe ngokufana. Useze uyabuza ngoba ebona izinhlelo zingashintshi.√√ (2) 4.3 • Ukhamise kakhulu umlomo okukhombisa ukuthi iyammangaza le nto ayibonayo.√ • Ukuphakama kwamayoywana ezinwele.√ • Ukusondeza kakhulu ubuso kumicrowave ecabanga ukuthi umabonakude.√ (Okubili kwalokhu) (2) 4.4 Amazwi kalo wesifazane asethulela ubudlelwano obuhle ngoba uma ekhuluma naye umbiza ngomkhulu okukhomba ukuteketisa/ inhlonipho sebenabazukulu kanye nothando oluphakathi kwabo nakuba sebebadala. √√ (2) 4.5 Umdwebi utshengisa ukuthi abantu abadala asebehlezi emakhaya abaqikeleli ukuvocavoca imizimba yabo, bayahlala nje bengenzi izinto ezinyakazisa umzimba/ badla nokudla okumnandi. Ngaleyo ndlela bayakhuluphala.√√ (Nezinye izimpendulo ezinembayo) (2) [10] UMBUZO 5: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI 5.1 sa-√ (1) 5.2 Abantu abaningi kuleli bayahlupheka/bahlwempu ngenxa yokuntuleka kwamathuba emisebenzi. √ (bayaswela/bayasokola/bayantula/bampofu/banobubha/banendlala) (neminye imisho enembayo) (1) 5.3 Imfuyo√ (1) 5.4 Isihambi asikweyi/saneliswa yilokhu esikuphiwayo/esikunikwayo noma ngabe kuncane kangakanani. √ (1) 5.5 Ngidlule amadoda ehlahlela inhloko ekuseni kwaSibiya. / UMaBhengu uhlobe ngenhloko ekhanda.√√ (Okukodwa kwalokhu) (2) 5.6 Babembuzisisa√ Amakhosi ayembuzisisa umuntu ngaphambi kokuba bamsikele indawo.√ (neminye imisho ephusile iyokwamukeleka) (2) 5.7 Ukhuni√- Kubantu abamnyama uma uthinta indaba yomhlaba usuke usutheze olunenkume.√ (2) [10] AMAMAKI ESIQEPHU C: 30 AMAMAKI ESEWONKE: 70 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiZulu HL

View all