Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA LE-12
ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
NOVEMBA 2018
AMAMAKI: 80
ISIKHATHI: Amahora ama-2½
Leli phepha linamakhasi angama-34.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Skip to contentAll 2018 papers 





View all
%20June%202025%20Possible%20Answers--fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9/v1-2e81dcce6aebb4d1e1c1/card.webp)




isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2018 Question Paper
Grade 12 isiZulu HL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2018, 34 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isizulu Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2018 · isizulu. Question paper, 34 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiZulu HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isizulu
- Document type
- Question paper
- Year
- 2018
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 34
- File size
- 641.5 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 34
This exam
NSC November Exam 2018
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 2Ubuciko / Literature (Set Works)10 marks
- Question 3Ulimi: izakhiwo nemithetho / Language Structures and Conventions10 marks
- Question 4Ulimi: izakhiwo nemithetho / Language Structures and Conventions10 marks
- Question 5Ulimi: izakhiwo nemithetho / Language Structures and Conventions10 marks
- Question 7Ubuciko / Literature (Set Works)25 marks
- Question 9Ubuciko / Literature (Set Works)25 marks
Show all 12 questions
- Question 11Ubuciko / Literature (Set Works)25 marks
- Question 13Ubuciko / Literature (Set Works)25 marks
- Question 15Ubuciko / Literature (Set Works)50 marks
- Question 17Ubuciko / Literature (Set Works)25 marks
- Question 19Ubuciko / Literature (Set Works)25 marks
- Question 21Ubuciko / Literature (Set Works)25 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/Novemba 2018
NSC
IMIYALELO KANYE NOLWAZI KWABAHLOLWAYO
1. Fundisisa kahle imiyalelo ngaphambi kokuba uqale ukuphendula imibuzo.
2. Ungafundi imibuzo yonke yephepha. Qala ubheke uhla lokuqukethwe
olukhonjisiwe bese ukhetha imibhalo oyifundile kulo nyaka. Emuva kwalokho,
funda imibuzo yaleyo mibhalo bese ukhetha imibuzo ozoyiphendula.
3. Leli phepha LINEZIQEPHU EZINTATHU:
ISIQEPHU A: Izinkondlo (30)
ISIQEPHU B: Inoveli/Ubuciko bomlomo (25)
ISIQEPHU C: Umdlalo (25)
4. Phendula imibuzo EMIHLANU isiyonke: ISIQEPHU A: Imibuzo EMITHATHU,
ISIQEPHU B: Umbuzo OWODWA, ISIQEPHU C: Umbuzo OWODWA
njengoba kukhonjisiwe ngezansi.
ISIQEPHU A: IZINKONDLO
IZINKONDLO EZIMISELWE – Phendula noma ngabe yimiphi imibuzo
EMIBILI.
INKONDLO ENGAMISELWE – UPHOQELEKILE ukuphendula lo mbuzo.
ISIQEPHU B: INOVELI
Phendula umbuzo OWODWA.
ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA.
5. INDLELA YOKUPHENDULA IMIBUZO YESIQEPHU B (INOVELI/UBUCIKO
BOMLOMO) KANYE NEYESIQEPHU C (UMDLALO).
• Phendula KUPHELA imibuzo yenoveli/yobuciko bomlomo kanye
neyomdlalo owufundile.
• Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA
OMFUSHANE. Uma ukhetha ukuphendula umbuzo omude ESIQESHINI
B, kufanele uphendule umbuzo omfushane ESIQESHINI C. Uma ukhetha
ukuphendula umbuzo omfushane ESIQESHINI B, kufanele uphendule
umbuzo omude ESIQESHINI C. Sebenzisa uhla oluyinkomba
lokuphendulwa kwemibuzo ukuze lukwelekelele ekukhetheni imibuzo.
6. UBUDE OBULINDELEKILE BEZIMPENDULO.
• Umbuzo omude ezinkondlweni mawuphendulwe ngamagama ayi-190
kuya kwangama-240.
• Imibuzo emide enovelini/yobuciko bomlomo kanye nasemdlalweni
mayiphendulwe ngamagama angama-340 kuya kwangama-390.
• Ubude bezimpendulo zemibuzo emifushane buyolekelelwa amamaki
anikeziwe okuyiwona ayolawula ohlolwayo ukuthi kumele aphendule
kangakanani. Abafundi mabaqaphele ukuthi abathemelezi, kodwa
baphendula okubuziwe.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/Novemba 2018
NSC
7. Landela ngokucophelela imiyalelo oyinikeziwe ekuqaleni kwaleso naleso
siqephu.
8. Qaphela ukuthi izinombolo ozisebenzise ezimpendulweni zakho
ziyahambisana nalezo ezisetshenziswe abahlolayo emibuzweni.
9. Qalisa ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA.
10. Ukusetshenziswa kwesikhathi kungahlelwa ngale ndlela:
ISIQEPHU A: Imizuzu engama-40
ISIQEPHU B: Imizuzu engama-55
ISIQEPHU C: Imizuzu engama-55
11. Bhala ngobunono nangesandla esibonakalayo.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/Novemba 2018
NSC
OKUQUKETHWE
Leli khasi liyolekelela abahlolwayo ukuba bakhethe imibuzo abazoyiphendula
ngaphandle kokufunda imibuzo yephepha lonke.
ISIQEPHU A: IZINKONDLO
Izinkondlo ezimiselwe: Phendula noma ngabe yimiphi imibuzo EMIBILI.
INOMBOLO YOMBUZO UMBUZO AMAMAKI INOMBOLO
YEKHASI
1. 'Ugqozi' Umbuzo omude 10 6
2. 'KwaNdongaziyaduma' Umbuzo omfushane 10 8
3. 'Ngizw' Uthando' Umbuzo omfushane 10 10
4. 'Nkosi Sikelel' i-Afrika' Umbuzo omfushane 10 11
KANYE
Nenkondlo engamiselwe: Uphoqelekile ukuphendula lo mbuzo.
5. 'Ngiyazithoba' Umbuzo omfushane 10 13
QAPHELA: Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA OMFUSHANE. Uma
ukhetha ukuphendula umbuzo omude ESIQESHINI B, kufanele uphendule umbuzo
omfushane ESIQESHINI C. Phendula umbuzo OWODWA ESIQESHINI B kanye
ESIQESHINI C.
ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO
INOVELI: Phendula umbuzo OWODWA kule noveli emiselwe.
6. Bengithi Lizokuna Umbuzo omude 25 14
7. Bengithi Lizokuna Umbuzo omfushane 25 14
8. Usumenyezelwe-ke Umcebo Umbuzo omude 25 16
9. Usumenyezelwe-ke Umcebo Umbuzo omfushane 25 16
10. Kunjalo-ke Umbuzo omude 25 18
11. Kunjalo-ke Umbuzo omfushane 25 18
12. Impi Yabomdabu Isethunjini Umbuzo omude 25 20
13. Impi Yabomdabu Isethunjini Umbuzo omfushane 25 20
NOMA
UBUCIKO BOMLOMO: Phendula umbuzo OWODWA kolobu buciko bomlomo obumiselwe.
14. Uju Lwezizukulwane Umbuzo omude 25 22
15. Uju Lwezizukulwane Umbuzo omfushane 25 23
ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA kule midlalo emiselwe.
16. Kudela Owaziyo Umbuzo omude 25 27
17. Kudela Owaziyo Umbuzo omfushane 25 27
18. Awuwelwa UMngeni Umbuzo omude 25 29
19. Awuwelwa UMngeni Umbuzo omfushane 25 29
20. Ubhuku Lwamanqe Umbuzo omude 25 32
21. Ubhuku Lwamanqe Umbuzo omfushane 25 32
QAPHELA: Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA OMFUSHANE
ESIQESHINI B kanye NASESIQESHINI C. Akuvumelekile ukuphendula imibuzo
EMIBILI emide noma EMIBILI emfushane.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/Novemba 2018
NSC
Uhla oluyinkomba yokuphendulwa kwemibuzo.
Emuva kokuphendula imibuzo yaleli phepha sebenzisa lolu hla oluyinkomba
yokuphendulwa kwemibuzo ukuze ube nesiqiniseko sokuthi uyikhethe ngokufanele
imibuzo okulindeleke uyiphendule.
ISIQEPHU INOMBOLO INANI THIKA
YEMIBUZO LEMIBUZO
EPHENDULIWE
A: IZINKONDLO
(Ezimiselwe) 1–4 2
A: INKONDLO
(Engamiselwe) 5 1
B: INOVELI
(Umbuzo omude NOMA 6–13 1
omfushane)
B: UBUCIKO BOMLOMO
(Umbuzo omude NOMA 14–15 1
omfushane)
C: UMDLALO
(Umbuzo omude NOMA 16–21 1
omfushane)
QAPHELA: ESIQESHINI B no C, qinisekisa ukuthi uphendule umbuzo OWODWA
OMUDE kanye nombuzo OWODWA OMFUSHANE. Awuvumelekile
ukuphendula imibuzo EMIBILI emide noma imibuzo EMIBILI
emifushane.
ESIQESHINI B, khetha phakathi kwenoveli nobuciko bomlomo,
uphendule UMBUZO OWODWA, ungaphenduli ngazo zombili lezi
zinhlobo zemibhalo.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/Novemba 2018
NSC
ISIQEPHU A: IZINKONDLO
IZINKONDLO EZIMISELWE
Phendula noma yimiphi imibuzo EMIBILI kulena emine ebuziwe elandelayo.
UMBUZO 1: UMBUZO OMUDE
Fundisisa le nkondlo bese uphendula umbuzo olandelayo.
UGQOZI – BW Vilakazi
1 Emasangweni akwaDukuza,
2 Emzin' omkhulu kaNdaba,
3 Ngem' othangweni ngakhuleka,
4 Ngakhuleka laze layoshona.
5 Kwaqhamuka insila yenkosi,
6 Yangiyal' ukuba ngilinde.
7 Kwangen' emakhalen' am' iphunga,
8 Kwakhany' engqondweni yam' efiphele.
9 Kwafika kim' uMkabayi emuhle,
10 Wangithatha phansi wangiphonsa phezulu.
11 Ngabon' umlind' masango evula,
12 Ngangena ngishwaben' ulimi,
13 Ngahlala ngaphakathi kwakho Dukuza.
14 Angikwazang' ukubonga
15 njengobabamkhulu,
16 Ukudabuka nezinhlungu angikuzwanga.
17 Ngenaba ngazicabanga ngiyinkosi;
18 Ngalala, ngaphupha ngeny' imini
19 Ngingaphandle kwamasango kaDukuza.
20 Ngamfun' uMkabayi ngangambona;
21 Ngawabuk' amasango ngawabona,
22 Ngawabon' evaliwe noDukuz' esefile.
23 Lwagcwal' umlom' ulimi lwami;
24 Ngathi ngiyakhuluma ngayisimungulu;
25 Kanti sengintshontsh' amandl' ezimbongi.
26 Namhla kangikwaz' ukuthula noma
27 Lapho ngilele ngikwesikaBhadakazi,
28 Ngivuswa nguMkabayi ethi kimi:
29 'Vuka wena kaMancinza!
30 Kawuzalelwanga ukulal' ubuthongo,
31 Vuk' ubong' indaba yemikhonto!
32 Nank' umthwal' engakwethwesa wona.'
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/Novemba 2018
NSC
Xoxa ngekhono le mbongi ekusebenziseni imifanekisomqondo ukugqamisa umoya
wale nkondlo ethi, 'Ugqozi'.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama ayi-190 kuya
kwangama-240.
Impendulo yakho mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Makuchazwe ukuthi iyini imifanekisomqondo.
• Makuchazwe ukuthi uyini umoya wenkondlo.
• Makuphendulwe kuxoxwe ngekhono lembongi ekusebenziseni izinhlobo
zemifanekisomqondo ukugqamisa umoya wenkondlo.
• Makuvezwe uvo lwakho esiphethweni sempendulo.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi hhayi ngokwamaphuzu.) [10]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/Novemba 2018
NSC
UMBUZO 2: UMBUZO OMFUSHANE
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.
KWANDONGAZIYADUMA – EJ Mhlanga
1 Zijiyile ezixoxwa namuhla,
2 Zinohlonze lezi engizizwayo,
3 Zizwakala samthomb' ugobhoza,
4 Yimuphi lowo mthomb' engiwuzwayo,
5 Othombulul' izingqotho ezinginqalile,
6 Uthombulul' amaketang' angiqalangile?
7 Mthombo wakwaNdongaziyaduma gobhoza.
8 Sewazisul' izinyembezi,
9 Ebezizikhunge ethala lesizwe,
10 Yeka lezo zinsizwa zamaqhawe,
11 Ezasal' emaqeleni kwaNgcedomhlophe,
12 Zingabonaze zaphunyuzwa,
13 Nalezo zicoc' ezomela phansi,
14 Zingabonaze zaganwa,
15 Zizam' ukubuyis' isizotha,
16 Sezigodlo zikaZulu,
17 Zinxanel' udumo nezibongo.
18 Ubuthe leyo mikhonto,
19 Wayiphons' ethala yagqwala,
20 Izintombi nezinsizwa zosapho,
21 Wazibuthela kwesakh' isigodlo,
22 Yonk' imiqondo wayihlohl' ikhwezi.
23 Waba yinkundl' egiyel' amaqhawe,
24 Ezidla ubhedu lwakwaNgqondonkulu,
25 Kunamuhla ziqholosh' isiqholoshakade,
26 Zikhulum' ulim' oludeph' ulwandle.
27 Namuhla siphezu kwamabhilidi,
28 Izinqanaw' ezikhoth' amayezi phezulu,
29 Sinanel' ilanga nobuhle balo,
30 Sinanel' inkanyezi nobuhle bazo,
31 Konke sikubuka ngeso lokukhanya,
32 Sibong' ukusichathazela kwelakho,
33 Usicakulel' usikisiki olufak' ugqozi,
34 Usihlomis' idlingozi lokulubalubel'
35 Ukuqoph' intaba yakwaNgcebonkulu,
36 Laph' usizo lomuntu lukhona.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/Novemba 2018
NSC
37 Noma sisalind' ukuvuleka,
38 Kwalezo zicabha zesigodlo,
39 Lapho zonk' izandla ziyogcwala,
40 Zigcwalis' izinqolobane zesizwe,
41 Lwaze lwamnandi ubisi,
42 Lwezinkomazi zakho,
43 Ezimabelemad' okwensengwakazi,
44 Yezibaya zasendulo,
45 Okungath' ungatshinga naleyo mikhonto,
46 Esagcwel' igazi nehlule,
47 Ilanga liqhakaz' ukuqhakaza,
48 Sithakasel' ukuba munye,
49 Esigodlweni kwaNdongaziyaduma.
2.1 Yisho ukuthi ngesinjani isigqi esitholakala ebinzeni loku-1 bese usekela
impendulo yakho. (2)
2.2 Chaza kafushane okushiwo yimbongi emgqeni we-10 kuye kowe-17. (2)
2.3 Chaza ukuthi amagama abhalwe ngokugqamile emgqeni wama-24 alekelele
kanjani ukugqamisa umoya waleli binza. (2)
2.4 Yini inhloso yembongi ekusebenziseni ukuxhumana okusekuqaleni emgqeni
wama-29 nowama-30? (2)
2.5 Phawula ngokushiwo imbongi emgqeni wama-41kuye kowama-44
ukugqamisa indikimba yale nkondlo. (2)
[10]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/Novemba 2018
NSC
UMBUZO 3: UMBUZO OMFUSHANE
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.
NGIZW' UTHANDO – JM Masikane
1 Ngizw' uthand' olujulileyo,
2 Lungisa kwezidephil' iziziba,
3 Lungisibekela ngenkung' ethe khuhle,
4 Ngimfom' izithukuthuk' ezipholileyo.
5 Ngizw' uthand' oluzonzobele,
6 Lungidoba lungiqhwebaqhweba,
7 Ngizibe nje ngingazibe lutho,
8 Ngithule nje ngingathule cwaka.
9 Ngizw' uthando oluntofontofo,
10 Lungintofoza lunginwayanwaya,
11 Ngizwe ngiswakama wonk' umzimba,
12 Ngijuluk' ungiyojuluka.
13 Ngizw' uthando lungiphenduphendula,
14 Ngibe ngiyathe ngiyalala ngingalali,
15 Ngibe ngiyathe ngiyazumeka ngingazumeki,
16 Ngiqwash' ungiyoqwasha.
17 Ngizw' uthando solokhu lungibelesele,
18 Lungiphendul' isiduphunga sansondo,
19 Lungiphaphathekisa lungiphuphuthekisa,
20 Ngizul' izinkalo nezinkangala.
21 Ngizw' uthando lungithi nsi fumbe,
22 Ngomthwal' engingenakuwuthwala;
23 Ngisho ngisebenza ungisind' ungisithibeze,
24 Imicabango yam' izul' unozulane.
25 Ngizw' uthand' olungumzwangedwa,
26 Lunginakile ludlala ngami,
27 Lungiphehl' enhliziyweni,
28 Ngingawuthi mbibi ngisho nowami nje.
29 Ngizw' uthand' olusanganisayo
30 Lungiphonsa la lungiphonse le,
31 Lungihlome phezulu lungihlome phansi,
32 Lungimise ngekhanda ngizululeke.
3.1 Gagula uhlobo lwesifengqo esitholakala emgqeni wesi-2 bese unika incazelo
yaso ngokwenkondlo. (2)
3.2 Nikeza okufanayo ngokomqondo oqukethwe yibinza-lesi-4 nebinza lesi-8. (2)
3.3 Chaza ukuthi ukusetshenziswa kwefanangwaqa elisemgqeni wama-23
kulekelele kanjani ekubumbeni leli binza. (2)
3.4 Yini ehloswe ukugqanyiswa yimbongi ngokukhethwa kwamagama asemgqeni
wama-25? (2)
3.5 Phawula ngekhono lembongi ekusebenziseni isenzukuthi ebinzeni lesi-2. (2)
[10]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/Novemba 2018
NSC
UMBUZO 4: UMBUZO OMFUSHANE
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.
'NKOSI SIKELEL' I-AFRIKA' – CT Msimang
1 Bathwele bayasisitheka;
2 Ijoka nalo yingcindezi;
3 Ezimbukwini bayabisha;
4 Udondolo lwabo yithemba,
5 Ukholo lwabo luwubhoko,
6 'Nkosi sikelel' i-Afrika!'
7 Inkulu inkolo nethemba,
8 Kukhulu nokukhamelela,
9 Amakhand' agobodisile
10 Okwezimv' ezibala linye,
11 Ezingemelane nelanga,
12 Ilanga elibuka konke!
13 Imilomo iyizigidi,
14 Iphimbo labo lona linye,
15 Izwi labo lingumqukuthu,
16 Abezinhlanga nezilimi
17 Bathandaza ngamoya munye:
18 'Nkosi sikelel' i-Afrika!'
19 Isaho enhlonhlweni yezwe,
20 Senanelwa eziqongweni;
21 Senanelwa ezigodini;
22 Simumethwe nayimifula;
23 Sifukulwa nayimimoya;
24 Sifukulelwa kuy' indlebe.
25 Baphuhle phezu kwendumalo,
26 Nanxa ubusuku bubude;
27 Balindel' indonsa nekhwezi.
28 Nanxa ubusika bubude;
29 Balindel' uMfumfu noLwezi:
30 'Nkosi sikelel' i-Afrika!'
31 Bayahlangana behlakazwa;
32 Bayehlukana behlangene;
33 Bayakluluzana bemunye;
34 Bayahlaselana bemunye;
35 Bamemeza ongabonwayo
36 Ongabenza babe yimbumba.
37 Zoba yisis' izinyembezi,
38 Zohwamukela emafini,
39 Zoshoqongana zibe yifu,
40 Ifu liyophenduk' umvimbi,
41 Kumile ithemba elisha,
42 Izwakale imithandazo:
43 'Nkosi sikelel' i-Afrika!'
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/Novemba 2018
NSC
4.1 Gagula uhlobo lokuxhumana olutholakala ebinzeni lokuqala bese ubhala
phansi imigqa enalokho kuxhumana. (2)
4.2 Nikeza okufanayo okuqukethwe umqondo otholakala emgqeni we-14 nowe –
15 bese usho ubudlelwane bawo. (2)
4.3 Chaza ukuthi ukusetshenziswa kwezimpawu zokuloba emigqeni eminingi yale
nkondlo kunamphumela muni esigqini sayo. (2)
4.4 Ngabe ukusetshenziswa kwempindwa kunamsebenzi muni kule nkondlo?
Sekela impendulo yakho. (2)
4.5 Hlaziya okushiwo imbongi ebinzeni lokugcina? (2)
[10]
KANYE
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/Novemba 2018
NSC
INKONDLO ENGAMISELWE (Uphoqelekile ukuphendula lo mbuzo)
UMBUZO 5: UMBUZO OMFUSHANE
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.
NGIYAZITHOBA – WM V Ngiba
1 Noma ngibukelwa phansi
2 Yizizwe nezizwana,
3 Nginyathelwa ukhakhayi
4 Ngifis' okwentuthwane;
5 Ngiyazithoba.
6 Noma ngihlal' efukwini,
7 Kuhle kukaThekwane,
8 Ngijuluke ezimuncu
9 Ngizikhandla nsuku zonke;
10 Ngiyazithoba.
11 Noma ngijuluk' iswayi
12 Lize liyosithela,
13 Isabel' indibilishi,
14 Nay' eza ngokuphonswa;
15 Ngiyazithoba.
16 Noma ngihogel' uthuli,
17 Kuyo yonk' imigwaqo,
18 Ngidafuza njengofudu,
19 Konke akusho lutho;
20 Ngiyazithoba.
21 Noma ngiguqa kaningi
22 Lingakashon' ilanga
23 Kungadingeki, ngikhonze
24 Nengan' ebhibhidlayo;
25 Ngiyazithoba.
26 Noma ngephucw' izwe lonke,
27 Umhlaba wawokhokho,
28 Ngilahlwe ezintabeni,
29 La kungamili lutho;
30 Ngiyazithoba. [Icashunwe: Imisebe Yelanga, Wm V Ngiba]
5.1 Tomula isifengqo esinokuqhathanisa esitholakala ebinzeni lokuqala bese
unikeza uhlobo lwaso. (2)
5.2 Chaza kafushane ithoni esetshenziswe imbongi ebinzeni lesi-4. (2)
5.3 Chaza ukuthi isimo sokukhuluma esiqukethwe umugqa wesi-8 silekelele
kanjani ekuqondeni leli binza. (2)
5.4 Iyini inhloso yembongi ekusebenziseni impindwa kule nkondlo? (2)
5.5 Phawula ngempumelelo yembongi ekusebenziseni izimpawu zokuloba
ezitholakala ebinzeni lesi-6. (2)
[10]
AMAMAKI ESIQEPHU A: 30
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/Novemba 2018
NSC
ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO
Khetha uhlobo OLULODWA lombhalo phakathi KWENOVELI NOBUCIKO BOMLOMO,
uphendule ngokulandela imiyalelo engezansi.
INOVELI
Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile.
UMBUZO 6: UMBUZO OMUDE
BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya
Xoxa ngempumelelo yombhali ekubumbeni isakhiwo senoveli ethi: Bengithi Lizokuna.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukwethula nokuchaza isakhiwo sendaba.
• Ukuphendula umbuzo ngokucaphuna nokwesekela ngokwendaba.
• Ukuveza uvo lwakho ngesakhiwo sendaba.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi hhayi ngokwamaphuzu.) [25]
UMBUZO 7: UMBUZO OMFUSHANE
BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA A
'Hawu Xolani, ushiye izingane zodwa nje?' ebuza ethukile.
'Yebo, but khululeka, they are safe. Bese ngehlulekile ukuzibamba. Enhliziyweni yami
ngizitshela ukuthi uma ngikubone imizuzwana embalwa nje kuyobe kwanele.'
'Ngiyabonga bandla.'
'Ungabongi mina, bonga uMam'unengalo noMgenge laba obahambayo,' 5
eqhumisa uhleko, ebuka uMahlengi omuhle ngokwedlulele-ke namuhla, sekuthi
akasukume amwole ezwe imfudumalo yesifuba sakhe.
Kubonakale ukuthi uMahlengi uyamangala nje ukuthi uXolani ukhuluma ngani.
'Obani labo Mam'unengalo noMgenge okhuluma ngabo?' ebuza ngokumangala.
'Yizinyanga zoduma zalapha eThekwini. They specialise in love portions,' kusho 10
uXolani ehleka. Kuthi akafe yinsini uMahlengi.
'Hawu, waze wangethuka. Ngoba ngenzeni nje bakithi ngize ngethukwe kangaka?'
'Uyazibuzisa, kanti ngilapha nje ngenziwa yini?'
'Wenziwa yini?' emamatheka emuthi laphalazi ngamehlo.
'Kuthiwa phela umuntu ohamba lezi zinyanga uba nomuthi onamandla owenza 15
abadlisiwe baphithane amakhanda, uma bengabazanyane bashiye kwazinganyana
lezo abazigadile,' esho ehleka eyibukisisa le ntokazi esimsanganisile.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/Novemba 2018
NSC
Bahlale-ke baxoxe kube mnandi kube njeya. Ngesikade abuke iwashi uXolani, ahlahle
amehlo.
'Ngeke, sekufanele ngihambe. Phela ngiwumzanyana namuhla,' esho esukuma 20
eqalaza ikepisi lakhe abelikhumule ngenkathi engena lapha efulethini.
'Zingakanani zona lezi zingane ozigadile?'
'Omdala uneminyaka eyishumi bese elanywa oneyisikhombisa.'
'Kanti ngabantu abadala? Bese ngethukile. Badala labo bantu, sizobe sesihamba nabo
ama-bash kungekudala.' 25
'Hha, izingane zami ngeke zikwenze lokho,' esho enikina ikhanda ebipha.
'Uma zifuze uyise ngokuhamba ebusuku?'
'Uyise uphoqwa yisimo,' ethi ukuhwaqa.
'Uphoqwa yisimo?' embuza emamamtheka. Athi ukuthula kancane uXolani.
Amgqolozele emehlweni uMahlengi. Ezwe lumjuqa futhi uvalo. 30
'Ngiphoqwa yisimo Mahlengi. I think I have fallen in love with you. In a very big way,'
esho embamba ngesandla.
'Hawu Xolani!' ebabaza ekhophoza.
Amgqolozele emehlweni uXolani.
'Ngiyazi ukuthi ubungalindele ukuzwa lokhu kuvela kimina. Ikakhulukazi ngoba 35
sihlanganiswe ngumsebenzi nawe. Iqiniso ngukuthi nje kwenzeka okuthile kimina mhla
ngiqala ukukubona. Ngicela ukucabange lokhu engikushilo, sizobuye sixoxe
sibonisane ngokuthi sizokwenzenjani,' esho evula isicabha.
'Mh, Xolani bakithi,' ebalisa uMahlengi, elandela uXolani ngamehlo.
'Are you not going to hug me goodbye?' esho evula izingalo uXolani. 40
7.1 Yimuphi umoya otholakala ekuqaleni kwalesi siqeshane? Sekela impendulo
yakho ubhekise kumlingiswa onguXolani. (2)
7.2 Yini umsebenzi womlandi kulesi siqeshana? Nikeza isizathu sempendulo
yakho. (2)
7.3 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU udweshu lwangaphakathi olwaba
kumlingiswa onguXolani emuva kokuhlangana kwakhe okokuqala
noMahlengi. (3)
7.4 Nikeza okufanayo mayelana nezenzo zomlingiswa onguNdumiso kanye
nomlingiswa onguNontobeko. Nikeza izizathu zempendulo yakho. (3)
7.5 Iyini inhloso yombhali yokwethula indikimba yothando kule noveli? Bhekisa
impendulo yakho kumlingiswa onguNdumiso noNkululeko. (3)
7.6 Qhathanisa indlela umlingiswa onguMandla noMhlengi ababuka ngayo izinto
mayelana nothando okwagcina kwenze ubungani babo buphele. (3)
7.7 Ngabe amazwi akhulunywa nguXolani abhalwe ngokugqamile anabudlelwane
buni ngokwesimo senhlalo? (2)
7.8 Ucabanga ukuthi wawungaba njani umphumela wothando empilweni
kaNdumiso ukuba akayibambanga inkunzi kwaNgidi? (2)
7.9 Uyavumelana yini nokuthi izenzo zomlingiswa onguXolani zimveza
njengomuntu onguthathekile? Sekela impendulo yakho. (2)
7.10 Phawula ngempumelelo yombhali yokwethula isiphetho sale noveli. (3)
[25]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/Novemba 2018
NSC
UMBUZO 8: UMBUZO OMUDE
USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi
Xoxa ngempumelelo yombhali ekubumbeni isakhiwo senoveli ethi: Usumenyezelwe-
Ke Umcebo. Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340
kuya kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukwethula nokuchaza isakhiwo sendaba.
• Ukuphendula umbuzo ngokucaphuna nokwesekela ngokwendaba.
• Ukuveza uvo lwakho ngesakhiwo sendaba.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi hhayi ngokwamaphuzu.) [25]
UMBUZO 9: UMBUZO OMFUSHANE
USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA B
'Thula-ke,' ethatha umshiza nemvubu. 'Sizoke sibone ukuthi uwuntombi
zimkitaz' udebe yini, noma uwumvubu imenway' isinqe. Izincwasimende woSathane.
Emhlabeni ayikho into eziyikhonze njengemali. Angazi ukuthi zithi angenzenjani ngalo
Miliyemu ezimfunayo. Noma zifuna ngize ngibulale umuntu, ngiboshwe, bese
zimthatha kahle sengisejele. Abantu ebengibabhekile, oSkiti neNkanyamba yasoNdini, 5
yibona ababengakangikhathazi. Ngimelwe yizitha engingabonaze ngizicabange.
Ethukuthele ecinene akabange esayibona nentatheli nomthwebuli abangasheshanga
ukuphindela emsebenzini ngokucacelwa ukuthi umsebenzi wawusemkhulu ngapha
kwaDicey. Esachaza uMirriam ukuthi kwakungani engasazimisele ukuxoxa namuntu
omunye wesilisa ngale kwesoka, watheleka okaMvundlana kwancane indawo. 10
Wawuhlakaza ngokuphazima kweso umhlangano. Umthwebuli wephephandaba
wabeba ngesithombe abasemsakazweni bephuma nyova bephakamise imishini.
Ntambama wafika uDicey nephephandaba lesiNgisi lasekuseni.
Lalinezithombe ezimbili zoMirriam noGenyeza, ngaphansi kwesihloko esithi
'Ezicongweni nasemaxhaphozini obucebi'. Kwakusobala ukuthi ezicongweni 15
kwakungesikhathi uMirriam amukela isheke. Emaxhaphozini kwakuyilapho esezama
ukutatamisa uGenyeza eseduze kohobo ababecinga ukudla emgqonyeni wezibi.
UGenyeza wakhonjiswa izithombe, waba nothuthuva ethi akakhonjiswe intatheli
emthwebulile azoyititinya. Wamhleka usulu uDicey.
Kwahlwa uNtshangase eziqethukele embhedeni kwaCampbell. Umzimba 20
wawufutha, kuqaqamba inyama nomphefumulo. Esebalisile ngenhliziyo, efunga
egomela, esonga, waphola. Esabhocobele, ukhona owangqongqoza emnyango.
Wacasuka ecabanga ukuthi kwase kuwuHlulintombi futhi esezombikela ngolunye
utaku. 'Ubani lowo?'
Izwi lowayewiliza laphendula lathi, 'Yimina uKhekhe mfowethu.' 25
Wasukuma uGenyeza wavula. Yangena le ntondolo yensizwa izibongela ithi,
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/Novemba 2018
NSC
'Wangena ntombi ziyakunambitha ingabe zakuzwani! Wangena mfo kaMvelase,
khekhe elabhakwa eBathenjini kanti umama akazi ukuthi ulibhakela uJabu
noJabulile.' Lolu fahlayiya lwensizwa olwalugodle isiginci lwaluhambisana noswahla
lwendoda yebhunu eyayinqwaze ngeduku ekhanda, ifake iziqhaza, ezinyaweni ishaya 30
ngezimbadada ezinamabhande amhlophe. Insizwa lena eyisifundiswakazi
yayiwuJohan Wessels owayeyimeneja efemini endawondawo eThekwini. Wayegqoka
kanje nje ngoba ezifihla kwabanye abelungu ababemthatha ngokuthi wayebehlisa
ngokusina nezinsizwa eyimeneja nokusho.
'Khekhe, ungilethele uFezela omkhulu,' Kusho uGenyeza embuka ngokumthakasela. 35
'Fezela omkhulu ongenasihlungu nasihluku. Fezela ongenasibiba nabuthi!'
Uwena ongaziyo nsizwa. Uphi umqombothi sidlale ingoma siphuza?'
Wayesho nje uJohan wayezifikela emqombothini, eshushumbiselwa ukhamba
lobemisebenzi yeThongo obugayelwa ehlathini laseThusini ngoba abaqashi
bengazivumeli izisebenzi ukuba zibuphisele emagcekeni azo. 40
9.1 Yimuphi umoya otholakala ekuqaleni kwalesi siqeshane? Sekela impendulo
yakho ubhekise kumlingiswa onguGenyeza. (2)
9.2 Yini umsebenzi womlandi kulesi siqeshana? Nikeza isizathu sempendulo
yakho. (2)
9.3 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU udweshu lwangaphakathi olwaba
kuMaNdelu emuva komhlangano womndeni wokuwina ijackpot kukaNomvula. (3)
9.4 Nikeza okufanayo mayelana nezenzo zomlingiswa onguMaHadebe kanye
nomlingiswa onguChule. Nikeza izizathu zempendulo yakho. (3)
9.5 Iyini inhloso yombhali yokwethula indikimba yomcebo? Bhekisa impendulo
yakho kumlingiswa onguMaHadebe noChule. (3)
9.6 Qhathanisa indlela uMaSkhakhane noMaHadebe ababuka ngayo izinto
mayelana nobuntu. (3)
9.7 Ngabe la mazwi abhalwe ngokugqamile kulesi siqeshana anabudlelwane buni
nesimo senhlalo? (2)
9.8 Ucabanga ukuthi yayingaba njani impilo kaGenyeza ukuba akazange
aphumelele emculweni wakhe? (2)
9.9 Uyavumelana yini nokuthi izenzo zomlingiswa onguMeyili zimveza
njengomlingiswa oyindilinga kule noveli? Sekela impendulo yakho. (2)
9.10 Phawula ngempumelelo yombhali yokwethula isiphetho sale noveli. (3)
[25]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/Novemba 2018
NSC
UMBUZO 10: UMBUZO OMUDE
KUNJALO-KE – ME Wanda
Xoxa ngempumelelo yombhali ekubumbeni isakhiwo senoveli ethi: Kunjalo-ke.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukwethula nokuchaza isakhiwo sendaba.
• Ukuphendula umbuzo ngokucaphuna nokwesekela ngokwendaba.
• Ukuveza uvo lwakho ngesakhiwo sendaba.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi hhayi ngokwamaphuzu.) [25]
UMBUZO 11: UMBUZO OMFUSHANE
KUNJALO-KE – MJ Wanda
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA C
'Ayidle izibekele Nozulu!' Sekushweleza uSithole.
'Idle izibekele ini, inja? Aphinde ashweleze futhi uSithole.
'Isenzo sakho simbi kabi wena! Ungcole kabi! Awuhlukene nokuthi ugange
nengane yakho! Angikaze mina ngiyibone into enjena!'
'Nozulu ngiyashweleza ezinyanyeni zonke zakwaKheswa. Ngizimisele ukukhipha 5
konke enginakho ngishweleze ngakho kwabalele.'
Kuthi cosololo kumnumzane uKheswa. Wabheka ngakumkakhe, wathatha wathi:
'MaNdovela, udinga ukuhlawuliswa lo muntu. Udinga inhlawulo. Akuyona
eyami le ngane adlale ngayo, ngekababa.'
'Yiqiniso yise kaDumazile. Kufanele umntwana ahlawulwe nje.' Umnumzane 10
uKheswa wabheka ngakuyena uSithole, wathatha wathi:
'Ngizofuna izinkulungwane ezinti zamalandi.' Esho emisa iminwe emithathu.
USithole adonse isikhwanyana sakhe ekhukhwini elisenqulwini, akhiphe amaphuphu
ezikhova wodwa, athi:
'Ngicela into yokubeka.' 15
'Thatha ithileyi MaNdovela.' Nempela asukume alithathe, alibeke phansi phambi
kukaSithole. Aqale-ke ukuyibhacaza imali uSithole. Kwathi ingaphelela isibalo leso,
uKheswa wayithatha ngethileyi wayibeka emsamo, wabuya wahlala phansi.
'MaNdovela, angazi noma iyabongwa yini into enjena?' esho ebheke phansi
ebambelele ngezandla ebunzini. UMaNdovela wathatha wathi: 20
'Siyabonga-ke bandla' esho ebheke kuSithole.
Wabonakala uSithole esencibilika, kwazise phela amaphaphu ayesephezulu.
UDumazile waxoxa nonina.
'Uphi uLerato ma?'
'Awu uLilatho uselele. Sewuyombona ekuseni.' Kwale kuDumazile, afune 25
ukuyombona ngaso leso sikhathi umntwana wakhe. Wathatha usana lwakhe
walugonisa uyise walo, baphuma benonina sebeya endlini lapho kulele khona uLerato.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/Novemba 2018
NSC
'Hawu, usekhule kangaka umntanami bantu!'
'We mame …! Uklekhule kangaka umntanakho, angithi ubungasabuyi
ukuzombona ekhula!' Ahleke uDumazile uma ezwa unina ekhuluma kanjena. 30
Wanyakazisa indodakazi yakhe, yaphaphama.
'Muntuza, uyambona uma?' Acikice amehlo uLerato bese elala futhi. Kubonakale
nje ukuthi umntwana uphazanyiswe esesebuthongweni bakhe obumnandi kabi.
Bamyeka, bammbathisa ingubo. Baphuma behamba bezixoxela nje.
'Kodwa mama, ubaba ubengeke esalinda kuze kuse bese kuyima ekhokhisa 35
uSithole le mali?'
'Wukuthi uyihlo ubedinwe kabi! Umqondo wakhe uye uphambane uma kukhona
okumcasulile. Ngimkhuze esethi uthatha umkhonto ukuyobhokoda uSithole.'
'Hhayi bo ma! Kanti besekunjalo?'
'Nyaniso! Awumazi wena uyihlo ukuthi unjani uma esethukuthele! 40
Isenzo sakho kodwa mtanami sibe sibi kabi!
'Indoda endala kangaka pho?'
UDumazile waqala esinye isihloko sendaba.
11.1 Yimuphi umoya otholakala ekuqaleni kwalesi siqeshane? Sekela impendulo
yakho ubhekise kumlingiswa onguKheswa. (2)
11.2 Yini umsebenzi womlandi kulesi siqeshana? Nikeza isizathu sempendulo
yakho. (2)
11.3 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU udweshu lwangaphakathi lukaDumazile
ngenkathi uDumazile esafunda eMbumbulu. (3)
11.4 Nikeza okufanayo mayelana nezenzo zomlingiswa onguMisi Hlophe kanye
nomlingiswa onguMaNzimande. Nikeza izizathu zempendulo yakho. (3)
11.5 Iyini inhloso yombhali yokwethula indikimba yesimilo esixegayo? Bhekisa
impendulo yakho kumlingiswa onguMoloi noSithole. (3)
11.6 Qhathanisa indlela umlingiswa onguMaNdovela noDumazile ababuka ngayo
izinto mayelana nezinkolelo zokusetshenziswa kwemithi. (3)
11.7 Ngabe amazwi kaKheswa abhalwe ngokugqamile anabudlelwane buni
nesimo senhlalo? (2)
11.8 Ucabanga ukuthi wawungaba njani umphumela wothando empilweni
kaDumazile ukube akazange azange athandane noSithole? (2)
11.9 Uyavumelana yini nokuthi izenzo zomlingiswa onguMaShandu zimveza
njengomlingiswa oyindilinga? Sekela impendulo yakho. (2)
11.10 Phawula ngempumelelo yombhali yokwethula isiphetho sale noveli. (3)
[25]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/Novemba 2018
NSC
UMBUZO 12: UMBUZO OMUDE
IMPI YABOMDABU ISETHUNJINI – JC Buthelezi
Xoxa ngempumelelo yombhali ekubumbeni isakhiwo senoveli ethi: Impi Yabomdabu
Isethunjini. Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340
kuya kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukwethula nokuchaza isakhiwo sendaba.
• Ukuphendula umbuzo ngokucaphuna nokwesekela ngokwendaba.
• Ukuveza uvo lwakho ngesakhiwo sendaba.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi hhayi ngokwamaphuzu.) [25]
UMBUZO 13: UMBUZO OMFUSHANE
IMPI YABOMDABU ISETHUNJINI – JC Buthelezi
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA D
'Kahle Thatha, mina bengi …'
'Kahle Thatha bani. Angiyena mina uThatha, nginguThathezakhe.'
'Ngiyaxolisa wethu. Bengiqonde ukuthi Thathezakhe.'
'Kungenzeka futhi ukuthi kwabona omakhelwane bakho babe phezulu kakhulu,
ngakho sonke isigodi kube yisigodi sabantu abaqandayo. Uma kunjalo, kungakuhle 5
uphume ndoda ufune omakhelwane kubantu abaphansi, yize besekudeni
ngokwakhelana. Uma ungakwenzi lokho Mbomvu, lobu bukhulu bakho
buzozichofoza izingane zakho.'
'Yini indaba kungathi umhlahlo usudla mina, kanti mina ngibona owakwami
njengomuntu obhekisa izinto eceleni. Kungabe ngempela le mbedumehlwana emzini 10
wami idalwa yimi?
'Ushaye khona impela Mnumzane Ngubane. Uma wenza nje, usushaya
emhlolweni. Yiqiniso kuphela eliyosikhulula kuzinkimbinkimbi zezinkiyankiya.
Ngiyathanda ukuba ngibuyele futhi kulesiya sicaphuno sikaPhawula. UPhawula uthi
'Uthando aluzikhukhumezi, aluzigabisi.' Kungabe unjani ngalapho Mbomvu? 15
Kunjani kuwe ukuzikhukhumeza? Kungabe sekwehla?'
'Wo Dinangwe, ngiyethemba ufuna iqiniso. Uma kunjalo, kungathi thina
nowakwami sibuthaka ngakuleyo ndawo.'
'Musa ukufaka owakwakho njengamanje ngoba ngiselapha wena kuphela.
Ngizothi ngidlulela kuye, ngizobe sengikwelaphile wena. Indaba yakho 20
yokuzikhukhumeza ngingeke ngavuma ukuthi yafika kwaNgubane nowakwakho. Mina
ngikwazi kahle wena, thina safika eManzimtoti Training College wena uyiqoqo.
Wawusibiza ngemisila, izinto ezithanda umdaka, uthi yithi laba esasiletha izimbungulu
emadomi.' Wagwajaza uNgubane ekhumbula kahle ukuthi ngesabo isikhathi abasha
bebenyukwa ngempela. 25
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 21 DBE/Novemba 2018
NSC
'Uthi nje usabakhumbula abangani bakho bethi kithi zizofeyila zonke lezi zinto
ezithi zizokwenza ufomu 4, besithusa sifika. Wena wawuliprefekthi elaliziqhenya,
lingakhulumisi muntu. Mina ngangithi wena ungowaseGoli, noma koLamontville
noChesterville noma ungowaseMphithi. Ngamangala ngizwa ukuthi kanti
ungowaseMpaphala, siwumoyamunye. Noma sisoNgoye, wawusazithwele Mbomvu, 30
ikakhulu ngenkathi uthandana naloluya swazi lwentombi yaseGoli. Ngiyakhumbula
ngelinye ilanga sidla inyama laphaya ngasechibini lokubhukuda. Wena nentombi
yakho yaseGoli nenqaba ukwehla niye ezansi lapho kwakosiwa khona inyama.
Wena wabiza omunye wangakini wathi makakulethele inyama khona laphaya phezulu.
Wenqaba omunye wangakithi. Wenqaba ukwehla ukuyocosha inyama Ngubane, 35
ngoba uthi nina anidli nabantu abanjengathi abangenamakhozi nabangameji. Wena
nentombi yakho nanimeja phela. Ngiyazi ukuthi lowo ngumlando osewadlula. Lowo
mlando zimpande zokwenza kwethu Ngubane.Uma ufuna ukulungisa umndeni wakho,
kuzodingeka ukuba wehle mfowethu, wehle kule nkabi yokuzithwala oyigibele.'
13.1 Yimuphi umoya otholakala ekuqaleni kwalesi siqeshane? Sekela impendulo
yakho ubhekise kumlingiswa onguNgubane. (2)
13.2 Umbhali ubasebenzise kanjani abalingiswa kulesi siqeshana ukuveza imizwa
yabo? Nikeza isizathu sempendulo yakho. (2)
13.3 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU udweshu lwangaphakathi ngenkathi
uNgubane esebuyele kwakhe eMlazi. (3)
13.4 Nikeza okufanayo mayelana nezenzo zomlingiswa onguThathezakhe
Mdlalose kanye nomethiloni Mkhize. Nikeza izizathu zempendulo yakho. (3)
13.5 Iyini inhloso yombhali yokwethula indikimba yobuntu? Xoxa ubhekise
kumlingiswa onguNgubane noPoppie. (3)
13.6 Qhathanisa indlela umlingiswa onguBen Martin noNgubane ababuka ngayo
izinto mayelana nempilo ephilwa ngabantu basemalokishini abantulayo. (3)
13.7 Ngabe amazwi abhalwe ngokugqamile ashiwo uDokotela Mdlalose
anabudlelwane buni nesimo senhlalo yakwaNgubane? (2)
13.8 Ucabanga ukuthi wawungaba njani umphumela wothando empilweni
kaMelody ukuba akazange aqhubeke nokufunda? (2)
13.9 Uyavumelana yini nokuthi izenzo zomlingiswa onguCele zimveza
njengomlingiswa owuthandayo umndeni wakhe? Sekela impendulo yakho. (2)
13.10 Phawula ngempumelelo yombhali yokwethula isiphetho sale noveli. (3)
[25]
AMAMAKI ESIQEPHU B: 25
NOMA
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 22 DBE/Novemba 2018
NSC
UBUCIKO BOMLOMO: UJU LWEZIZUKULWANE – KL Makhoba
Phendula umbuzo OWODWA.
UMBUZO 14 (UMBUZO OMUDE)
Ubuciko bomlomo bungafundisa ngomlando wokudabuka kwezinto ezithinta impilo
yomphakathi nezici zezilwane ezithile. Xoxa ubhekise enganekwaneni ethi, 'Inkosi
Yezinyoni' nezibongo 'zikaGcina Mhlophe' kanye nehubo, 'Noma kunzima':
ISIQESHANA E
IZIBONGO: 'IZIBONGO ZIKAGCINA MHLOPHE'
1 Isihlahla somdlebe esimayikayika,
2 Esiyikazela ngenhlobonhlobo zezithelo,
3 Ngoba siyikazele ngobuhle be-Afrika.
4 Usihlahla esigabe ngezithelo zaso,
5 Umkhiwane omuhle ongenazimpethu
6 Eminye yoniwa zibungu.
7 Abadla kuso abadeli,
8 Nezithelo zaso azipheli.
9 Usihlahla abaphumula kuso
10 Bamila izimpande.
11 Isihlahla esikhulise
12 Safukamela nezinyoni zase-Afrika,
13 Saye safukamela nezinyoni
14 Zamajalimane namantaliyane,
15 Abadala nabancane bethi sixolele.
16 Isihlahla abasibone eLandane basichelela,
17 NaseNyuvesi yaseThekwini basivukuzela
18 Isihlahla esimpande zaso zisabalele
19 Zinabele kwejulile
20 imithombo
21 Amaqabunga aso
22 Akhephuzela uthando,
23 Sithe singesakwaMhlophe
24 Samane sabamhlophe,
25 Siphethe okumhlophe!
Noma Kunzima
Igosa: Noma kunzima,
Abasebenzi: Siyaya noma kunzima siyaya.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukwethula nokuchaza umlando nokudabuka kwezinto ezithinta impilo nezici
zezilwane ezithile kubhekiswe enganekwaneni, ezibongweni kanye nasehubeni.
• Ukuphendula umbuzo ngokucaphuna nokwesekela ngokwezinganekwane,
izibongo kanye nehubo.
• Ukuveza uvo lwakho ngobuciko bomlomo ngabunye.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi hhayi ngokwamaphuzu.) [25]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 23 DBE/Novemba 2018
NSC
UMBUZO 15: UMBUZO OMFUSHANE
IZINGANEKWANE: 'AMAHLAYA ALALA INSILA'
Fundisisa lesi siqeshana senganekwane bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA F
Umxoxi: Kwesukasukela …
Abalaleli: Cosu!
Kudala ngezikhathi zeNkosi uShaka, kuthiwa kwakukhona indoda yakwaNzimande
eyayihlekisa nangento engafanele. Igama layo kwakunguVelaphansi. UVelaphansi 5
wayehola abantu bakwaNzimande ngalezo zikhathi zikaShaka. Abantu
bakwaNzimande badume ngezithakazelo zoGwala kanye noMphephethe.
AMaphephethe ayengasebenzi. Ayenekhono lokukhetha usawoti esihlabathini.
Isithakazelo sikaMphephethe savela ngoba babephephetha isihlabathi solwandle
kusawoti. Uma-ke usawoti sebewunekile waze woma, babewuthatha bawusonge 10
ngezikhumba bawuyise eNdlunkulu. ISilo uShaka wayebathanda abantu
bakwaNzimande ngenxa yokuthi wayekhonze uVelaphansi. Phela uVelaphansi
wayehola aMaphephethe futhi edume ngokuba noteku. UShaka wayezifela ngomuntu
otekulayo. ISilo sagcina sikwenze kwaba wumthetho ukuthi uVelaphansi abe
ngusomahlaya waseNdlunkulu. UVelaphansi wayesholo isilo amahlaya njalo uma 15
siphumulile noma kukhona izivakashi. Sesiyohleka-ke iSilo kujabule wonke umuntu.
Akekho ongeke ajabule uma ebona okaNdaba emoyizela.
Langa limbe uVelaphansi wacabanga ukuthi uzosihlekisa ngani iSilo uma esebizwa
ukuzokwenza amahlaya. Wacabanga wacabanga, do ukufika ihlaya elisha. Akufuneki
phela ukuthi asho ihlaya elidala futhi elaziwayo eNdlunkulu. Kubi kakhulu uma lelo 20
hlaya selake lashiwo nguyena. Akufuneki ukuthi adlale ngezindlebe zeSilo. Wafika
umcabango ngokushesha. Wahlala yedwa umfo kaMphephethe. Wayesephumile
osizini ngoba ihlaya elisha seliqhamukile. Wadumela amaqaqa amabili azifele
wawasonga ngesikhumba esikhulu sengwe. Safika ngaleso sikhathi isithunywa esivela
eNkosini uShaka. INkosi yayifuna ukuthi uVelaphansi enze adume ngakho. 'Hlanga 25
Lezwe! Ngiphathele iNkosi yami engiyithandayo futhi engiziqhenya ngayo isipho esihle
kabi,' washo uVelaphansi evula isikhumba sengwe kuthaphuka umsanka odabula
ukhakhayi.
Phela amaqaqa ayesedlulele ngokubola. Lavimbanisa iququ endlini kwavakasha
izimpethu ngokushesha.ISilo sahleka inhlinini ngesenzo sikaVelaphansi. Izinduna 30
zesaba ukwenanela ngokuhleka ngoba zabona ukuthi uMphephethe
unamagangangozi. Kwahlukwana esephelile amahlaya.
15.1 Chaza isethulo sale nganekwane ethi, 'Amahlaya alala insila'. (2)
15.2 Shono imbangela yodweshu lukaVelaphansi olutholakala kulesi siqeshana. (2)
15.3 Chaza kafushane ukuthi ihlaya likaVelaphansi lixhumana kanjani nesisho
esithi: ukungena nenja esontweni. (3)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 24 DBE/Novemba 2018
NSC
15.4 Qhathanisa le nganekwane ethi, 'Amahlaya Alala Insila' kanye nehubo
elilandelayo:
Nkonyane kaNdaba
Induna: We Nkonyane kaNdaba!
Ibutho: Kwanyakaz' umkhonto, we Nkonyane kaNdaba
Induna: We Nkonyane kaNdaba!
Ibutho: Kwanyakaz' umkhonto, we Nkonyane kaNdaba. (3)
15.5 Ngabe isaga esithi, 'Intuthwane iyayithwala indlovu' sihambisana kanjani
nomyalezo wale nganekwane? Sekela impendulo yakho. (3)
15.6 Uyazwelana nomlingiswa onguVelaphansi? Yikuphi ongakwenza uma ungase
ubhekane nalesi simo? (2)
KANYE
Fundisisa lobu buciko bomlomo obulandelayo bese uphendula imibuzo elandelayo
ngezansi:
ISIQESHANA G: (Sihlanganisa izibongo, ihubo, nezithakazelo)
IZIBONGO: 'IZIBONGO ZENKOSI U-DKT. SIBONGILE ZUNGU'
1 Umfazi omabelemade,
2 Umbele ugwansile;
3 Nonganeno komful' uyancela,
4 Nongapheshey' komful' uyanela.
5 Ungalifun' ukhala nal' emlonyeni,
6 Omuny' ulidukluza ngezibhakela,
7 Omuny' aliklwebhe ngezinzipho
8 Eth' ujezis' unina
9 Kant' uzilambisa yena.
10 Inkunzi kayihlehli
11 Engafani nopikiliyeza,
12 Ngob'oncinde kuy' akafi,
13 Isigqobhela esigcine ugwayi wesizwe,
14 Abantongela kuso babheme bakholwe,
15 Ngiyafis' ukwazi ngentelezi abakuchela ngayo,
16 Nezibib' abakubhemisa zona.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 25 DBE/Novemba 2018
NSC
IHUBO: ISISU ESIHLE
IZITHAKAZELO: 'ZWANE!'
1 Zwane!
2 Nsele kaLindamkhonto!
3 Mthanti!
4 Nduna ngokuthwal' isala sensele!
5 UNsel' akangakanani,
6 Ngoba nasothini lomkhont' angahlala.
7 Nin' enadlel' encazeni!
8 Nin'eniphakel' umyen' odengezini,
9 Ngoba ningabenkosi.
10 Zikode kaNdabansele!
11 Mabhayi kawalingani
12 Nawangaphansi nawangaphezulu,
13 Mangethe!
14 Mntung' oluhlaza
15 Nina bakwaMngunikazi ngilinde
16 Ngiyothath' ezami,
17 Nina bakwamfaz' oshay' abafan' ekwaluseni
18 Ngingakaze ngimbon' olokotha leso senzo,
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 26 DBE/Novemba 2018
NSC
15.7 Yisiphi isaga esihambelana negama elibhalwe ngokugqamile kulezi zibongo
zikaDkt. Sibongile Zungu? (2)
15.8 Ngabe umugqa odwetshelwe ulekelela kanjani ukuqonda umyalezo walezi
zibongo? (2)
15.9 Bhala ukuxhumana okusekuqaleni okulandelanayo kulezi zithakazelo
zakwaZwane bese usho ukuthi iyini inhloso ekusebenziseni lokhu kuxhumana
kulezi zithakazelo. (3)
15.10 Humusha indikimba yehubo, 'Isisu Esihle'. (3)
[25]
AMAMAKI ESIQEPHU B: 25
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 27 DBE/Novemba 2018
NSC
ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile.
UMBUZO 16: UMBUZO OMUDE
KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo
Xoxa ngempumelelo yombhali ekwethuleni isizinda salo mdlalo othi: Kudela Owaziyo.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama–340 kuya
kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukuchaza isizinda somdlalo.
• Ukuphendula umbuzo ngokuphawula nangokwesekela ngokwencwadi.
• Ukuveza uvo lwakho mayelana nempumelelo yombhali ekwethuleni isizinda.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi hhayi ngokwamaphuzu.) [25]
UMBUZO 17: UMBUZO OMFUSHANE
KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo
Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA H
(Ewadini yimbe esibhedlela somphakathi kwaDukuza, uMbhebhezeli uhlezi esihlalweni
uxoxa noChivenga yena olele lubule embhedeni) (Ewadini yimbe esibhedlela
somphakathi kwaDukuza, uMbhebhezeli uhlezi esihlalweni uxoxa noChivenga yena
olele lubule embhedeni)
CHIVENGA: (Uyagquma, uyahlina, ubambe isandla usezinhlungwini) 5
MBHEBHEZELI: (Ngomoya ophansi) Ungethuki mfowethu ukuvakashelwa yilo
muntu oyimina ongasondelene neze naye futhi ongamejwayele.
NginguMbhebhezeli Mdluli mina nginomuzi elokishini lase Dark City
eMandeni.
CHIVENGA: (Usesimweni esidabukisayo) Yebo-ke ngiyathokoza ukwazana 10
nawe Mdluli.
MBHEBHEZELI: Ngithi angizozwa ngesimo sempilo ndoda yamadoda kwazise phela
bese ngiwutholile umbiko ngawe komunye woSomatekisi
waseMandeni onetekisi elithuthela eThekwini.
CHIVENGA: (Uyahlina, usezinhlungwini, usikhuluma ubukwerekwere isiZulu) 15
Eish! Kunjengoba ubona nje ntanga yamashinga, akukabi bikho
bungcono. Khona ngike ngawuthola umjovo wokudambisa
iminjunju kanye namaphilisi okuthoba izinhlungu kodwa umehluko
kube ngokwesikhashana nje. Eqinisweni lilonke ekwemukelweni
kwami lapha esibhedlela bekungathi isitapamunwana esingiphethe 20
ngaze ngazinika ithemba lokuthi kuzosheshe kushabalale. Okubi
kakhulu manje ukuthi isandla siya ngokudlebeleka nokubola
esikhundleni sokukhombisa ubungcono.
MBHEBHEZELI: (Udangele) Wewu! Ngikhalisana kanye nawe mfanakithi kulobu
buhlungu okubo. 25
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 28 DBE/Novemba 2018
NSC
CHIVENGA: (Usezinhlungwini usikhuluma ubukwerekwere isiZulu) Ngikhuluma
indaba yokuthi imisebenzi yami yonke imile nse ngaphandle
njengoba ngihlikahlikwa yizinhlungu nje mina lapha esibhedlela.
Futhi-ke ngizibona ngikwenkulu inkinga lena uma ngabe le nto
ingapheli, kwazise phela muphi namuphi umsebenzi awukwazi 30
ukuqhubeka ngokuyimpumelelo ngaphandle kokwedlula ezandleni.
MBHEBHEZELI: Yiqiniso elingenakuphikwa lelo mfowethu.
CHIVENGA: (Usahlinile usalokhu ebambe isandla usikhuluma ubukwerekwere
isiZulu) Angazi noma kufanele kengiyohlola yini kwababonayo
nabanamanga ukuthi ingempela layo le nto isho ukuthini kanye 35
nokuthi ngiyithole kanjani. Mhlawumbe kusengenzeka nje ukuthi
ngiyithole ngokubekelwa umuntu mumbe esengike ngaxhawulana
naye uma kungeyisona isitshopo.
MBHEBHEZELI: Khona ngempela sikhathazeke sonke thina malungu omphakathi
ngokubambeka kwakho Chivenga mfowethu njengalokhu 40
usezinhlungwini nje kwazise ubambe elikhulu iqhaza leli wena
ekuyidwebeni uyibeke ezingeni elingcono nelithe thuthu indawo
yangakithi ebalazweni ngenxa yekhono lakho elibabazekayo
nelincomekayo, ngakho-ke asisoze sakulahla thina mphakathi
kodwa kunalokho siyobe silokhu siwa sivuka kanye nawe ebuhleni 45
nasezimpicothini eziyisitha somuntu olungile njengawe nje
nozaziyo ukuthi uzimisele ngani empilweni.
CHIVENGA: (Usikhuluma ubukwerekwere isiZulu) Waze wangiqinisa idolo
Mdluli ngala mazwi akho.
MBHEBHEZELI: Uyazi ukuthini? Angikafuni ukugonyuluka amaqiniso okwamanje 50
maqondana nembangela yokuxineka kwakho kanye nokuthi
ungelapheka kanjani, ngenxa yokuthi ngiyobe ngikucindezela
nezinhlungu kakhulu ngokwenze njalo kanye nokugqilazeka
ngenxa yemicabango, kodwa lilonke nje yizinto zabantu lezi.
17.1 Ivezani ithoni etholakala kulesi siqeshana? Sekela impendulo yakho. (2)
17.2 Chaza isizinda sendawo esitholakala kulesi siqeshana. (2)
17.3 Beka ngokufingqiwe izenzo zikaMbhebhezeli ezibonisa ukuthi ungumlingiswa
ongathembekile. Bhekisa impendulo yakho kulo mdlalo. (3)
17.4 Chaza kafushane izigameko ezazifihlelwe umlingiswa onguHlengiwe
ezaholela ekushadisweni kwakhe noChivenga. (3)
17.5 Ucabanga ukuthi lwalungaba njani udweshu phakathi kukaMdaluli
noChivenga ukube uMdaluli akaboshwanga? (3)
17.6 Iyini inhloso yombhali yokuthi uMdaluli ajeqeze emuva ngesikhathi uManqina
eqeda ukuchazela uMaMlanduli ngesimo sabo somsebenzi? (2)
17.7 Chaza inhloso yokuba khona komlingiswa onguManqina kulo mdlalo. (3)
17.8 Chaza ukuthi lesi siqeshana esingenhla siyigqamisa kanjani indikimba yalo
mdlalo. (2)
17.9 Uyavumelana nombono wokuthi uMdaluli ungumlingiswa ozicabangela yena
kuphela? Phawula ngokwenzeka kupholavuthondaba. (2)
17.10 Uyazwelana nomlingiswa onguMdaluli mayelana nokwenzeka kuye lapho
eboshwa khona okokuqala? Sekela impendulo yakho ubuye usho ukuthi
wena wawungenzenjani uma wawungabhekana nalesi simo? (3)
[25]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 29 DBE/Novemba 2018
NSC
UMBUZO 18: UMBUZO OMUDE
AWUWELWA UMNGENI – M Gcumisa
Xoxa ngempumelelo yombhali ekwethuleni isizinda salo mdlalo othi: Awuwelwa
Umngeni.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama–340 kuya
kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukuchaza isizinda somdlalo.
• Ukuphendula umbuzo ngophawula ngokwesekela ngokwencwadi.
• Ukuveza uvo lwakho mayelana nempumelelo yombhali ekwethuleni isizinda.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.) [25]
UMBUZO 19: UMBUZO OMFUSHANE
AWUWELWA UMNGENI – M Gcumisa
Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA I
(KuseTsheni ngakusasa kade kudingidwa ekaMphiliphili ngayizolo. Kusendlini
kaMaLuzindela. USalimani uhlezi esihlalweni sakhe esililini sakhe. Njengemihla
uchophe uyaconsa. Ngezansana kwakhe kumi umancishana owembozwe ngembenge.
Eceleni kwawo kwenye imbenge kubekwe isikhetho. Esalukile ngengqondo kungene
uNomehlo.) 5
NOMEHLO: Dwala libushelelezi ngokushelela amadoda asekhaya. Ngwazi!
(Akhuleke qede angene bese ephinda ekhuleka.) Hlobolophatha!
(Akhothame.)
SALIMANI: (Emamatheka ngothotho lwamazinyo akhe amhlophe.)
Sekwenzenjani mfo kaMgingqika, wangena usugingqika nje? 10
NOMEHLO: Wena kaMshwilansimbi. Akukonakali lutho. Ngiphangisa nje
ngizobika eNkosini ukuthi naba abafowabo beNkosi esangweni.
OwakwaNtuthu, owasoDibini, owaseKupholeni, owaseKuphumuleni
nowaseNhlambamasoka.
SALIMANI: Ubamiseleni esangweni? Anginitshelanga yini ukuthi abafowethu 15
abangalindiswa esangweni. Akothi uma befika bangeniswe?
Batshele bangene!
NOMEHLO: Yibona abangithume ukuba ngibabike kuqala. Ngwazi! (Akhothame
aphume.)
MBONGOLO: (Baphakamisa izandla ngambili kanyekanye.) 20
MCANJANA
SIKHOVA Ngwazi! Hlobolophatha! Mathangakahlangani!
GUNDANE Ahlangana ngoba esebona umyeni.
NODWENGU:
SALIMANI: (Kuhlehla izihlathi.) Ngenani nina bakaMashilansimbi ingemlenze.
Ngenani bafowethu.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 30 DBE/Novemba 2018
NSC
ABAFOWABO: (Bangene qede uSikhova ehlise izikhumba emgibeni bahlale 25
phansi.)
SALIMANI: Mfowethu, Gundane thatha nangu umancishana uphuzise
abafowethu.
GUNDANE: (Aphakame qede akhuleke bese ewelela esililini somfowabo.
Uzubukula imbenge, uthatha isikhetho qede uyabugovuza 30
utshwala. Uthatha ubuthi qede unikeza uSalimani.)
SALIMANI: (Uthatha amathamo amabili qede alubuyisele kuGundane
ukhamba.)
GUNDANE: (Uthatha ukhamba uphuzisa abafowabo qede abese elubuyisela
ngaphesheya kuSalimani.) 35
NOMEHLO: Singqunga! Singqwatha! (Engena eyohlala enhla nomsele.)
SALIMANI: Beka khona lapho kumfowethu wakwaNtuthu.
GUNDANE: (Abuyele emuva nalo ukhamba alubeke phambi kukaNodwengu.)
SALIMANI: Umfowethu wakwaVimbingwenya noMphiliphili abakabonakali?
NOMEHLO: Bebengakabonakali wena kaMashwilansimbi. 40
SALIMANI: Bafowethu nawe nduna yami, mfo kaMgingqika, usuku lwakusasa
usuku olukhulu kakhulu emlandweni walesi sizwe sikaBaba.
Nizibonele nani kuthangi ukuthi lumi kanjani ugibe olucushwe
nguSomtsewu nezijwana zakhe. (Ubuso bungcole.)
NODWENGU: Wakubeka kwasobala bha ukuthi lukhulu baluqondile. 45
SALIMANI: Ngenxa yokuba bucayi kwalolu daba kubaluleke kakhulu ukuba
amalungiselelo osuku lwakusasa enziwe ngokucophelela okukhulu
kakhulu. Njengoba ngishilo izolo kule mbizokazi kungagqabuka
igoda phakathi kobuhlobo bami nohulumeni.
ABAFOWABO: Kunjalo Ngwazi. 50
SALIMANI: Ngingathanda ukuba nanxa kungeyona inqubo yethu sibayeke
abelungu laba uma umhlangano lona befuna siwuqhube ngendlela
yabo yakubo. Kodwa ngokwami yimbizo lena. Sikhova, mdidiyeli
wamabutho ami, amabutho akho kumele aphelele ngothi lwawo-ke
njengoba sengisikhiphile isimemezelo. Ngumthwalo osemahlombe 55
akho-ke lowo ukuba uwahlele ngononina avive njengokobudala
bawo. Ezinsizweni kuqale uPhelitshe kuye eZinyathini. Ezintombini
babe khona uMbakabaka neMbabhe.
SIKHOVA: Ngwazi!
SALIMANI: Kuyodingeka onke amabutho ahlobe ngezembatho zezigaba zawo 60
nangokwelamana kwawo.
SIKHOVA: Ngwazi!
SALIMANI: Kubaluleke kakhulu ukuba sonke isizwe sikaBaba siphelele sonke
ngothi lwaso. Kubaluleke ukwedlula ukwenza ukuba amabutho
azibonele, azizwele ngokwawo. Angezwa ngokutshelwa. 65
19.1 Ivezani ithoni etholakala kulesi siqeshana? Sekela impendulo yakho. (2)
19.2 Chaza isizinda sendawo esitholakala kulesi siqeshana. (2)
19.3 Beka ngokufingqiwe izenzo zikaMphiliphili ezibonisa ukuthi ungumlingiswa
ongathembekile enkosini uSalimani. (3)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 31 DBE/Novemba 2018
NSC
19.4 Chaza kafushane izigameko ezazifihlelwe umlingiswa onguZithulele
mayelana nesinqumo sokuwelwa koMngeni. (3)
19.5 Ucabanga ukuthi lwalungaba njani udweshu phakathi kukaSalimani
noZithulele ukube umlingiswa onguSalimane akazange alidlulisele enkantolo
yaseMgungundlovu icala? Sekela impendulo yakho. (3)
19.6 Iyini inhloso yombhali yokuthi uSalimani ajeqeze emuva ngemuva kokuthi
uZithulele embizele ehhovisi lakhe eMshwathi? (2)
19.7 Chaza inhloso yokuba khona konongqayi kulo mdlalo. (3)
19.8 Chaza ukuthi lesi siqeshana siyigqamisa kanjani indikimba yalo mdlalo. (2)
19.9 Uyavumelana nombono wokuthi lo mdlalo uyisenamisi? Sekela impendulo
yakho. (2)
19.10 Uyazwelana nomlingiswa onguZithulele mayelana nokwenzeka kuye
kuvuthondaba? Sekela impendulo yakho ubuye usho ukuthi wena
wawungenzenjani uma wawungabhekana nalesi simo. (3)
[25]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 32 DBE/Novemba 2018
NSC
UMBUZO 20 (UMBUZO OMUDE)
UBHUKU LWAMANQE – EJ Mhlanga
Xoxa ngempumelelo yombhali ekwethuleni isizinda salo mdlalo othi: Ubhuku
Lwamanqe.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama–340 kuya
kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukuchaza isizinda somdlalo.
• Ukuphendula umbuzo ngophawula ngokwesekela ngokwencwadi.
• Ukuveza uvo lwakho mayelana nempumelelo yombhali ekwethuleni isizinda.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.) [25]
UMBUZO 21 (UMBUZO OMFUSHANE)
UBHUKU LWAMANQE – EJ Mhlanga
Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA J
(Kusemzini wakwaMathonsi. Usokhaya uziphumulele nje elawunji ulokhu ebuka iwashi
lapha esihlakaleni. Phela ulindele uThamsanqa njengesivumelwano sabo. Ezwe
ukungqongqoza emnyango. Aphuthume ayovula.)
MATHONSI: (Ngokwethuka) Mamo, nansi imihlola we bantu. Nguwe lona futhi
mfana uzochwensa nanamuhla? (Usawubambile umnyango kepha 5
uNkululeko usemi ngaphandle.)
NKULULEKO: Cha kangizile ukuzochwensa baba. Bengicela nje ungivulele ngoba
kukhulu engiza nakho. (Enxenxa uMathonsi ukuthi amvulele
emnyango.)
MATHONSI: (Intukuthelo ibuye ngamandla. Abone kahle ukuthi uma lo mfana 10
ake wabheda njengakuqala uyomudla luhlaza. Abuye akhumbule
ukuthi kufanele le nkomazi ayisenge iludedele lonke ubisi.
Kungcono ngoba noThamsanqa usendleleni manje adede
emnyango ukuze uNkululeko angene.) Ngena! Ushaye
ngezinqamulelayo ungangichitheli isikhathi. 15
NKULULEKO: (Esehlezi phansi kusofa.) Ngiyabonga baba. Ukugcina kwami kulo
muzi ngathembisa ukuthi ngiyabuya. Sengibuyile-ke
njengesithembiso engasenza. Namuhla ngiphethe ubufakazi
balokho engashiya ngikubekile phambili. (Athule abuke uMathonsi
olokhu emgqolozele ngamehlo asebomvu tebhu.) 20
MATHONSI: Mameshane yimihlola yini lena? Ulokhu usayibhedlile le ndaba
yakho mfanandini? Namuhla uthi uphethe ubufakazi? Yibuphi-ke
ubufakazi lobo, khuluma usheshe ngingaze ngikwenze isilo
sengubo khona manje?
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 33 DBE/Novemba 2018
NSC
NKULULEKO: (Akhiphe ipheshana esikhwameni sebhantshi.) Nabu-ke ubufakazi 25
engikhuluma ngabo baba uMathonsi.
MATHONSI: (Ememeza) We MaMhlongo sondela ngapha mkami isingene futhi.
Namuhla kayihlomile kukhala ihlanga.
MAMHLONGO: (Engena elawunji ethola uNkululeko ehlezi kusofa. Ambuke ngeso
elimnjonjo noNkululeko abone ukuthi lihlomile.) Kwenzenjani 30
namuhla baba?
MATHONSI: (Emnikeza ipheshana.) Funda lapha mntanami.
MAMHLONGO: (Ebukisisa leli pheshana aliphethe.) Yini yona lena? Hawu webantu
ngibonani ngamehlo ami? Yincwadi yomshado lena baba.
MATHONSI: (Emangele.) Ngakuzwa ubabaza? Ngikubizele ukuthi uzofunda le 35
ncwadi hhayi lokhu osukukhuluma wena.
MAMHLONGO: Hhawu! Kodwa ngasho baba ukuthi lo nkosikazi wakwaMaKhunga
uchakijane. Kukhulu asigodlele khona. (Enikina ikhanda eyohlala
eduze komyeni wakhe.) Baba yincwadi yomshado lena. Ngempela
unelungelo lo mfana ukuzofuna umkakhe ngoba nabu ubufakazi 40
obuqanda ikhanda.
MAMTHONSI: MaMhlongo noma ngingayile esikolweni futhi ngiphuma ezindaweni
ezisemakhaya kodwa ukhumbule ukuthi kuseGoli lapha, bakhona
ochakijana abalala bengalele befuna indlela yokuziphilisa ngegazi
labanye abantu. Wazi ngani ukuthi lo mfana ulithengile leli phepha 45
lomshado? Wazi ngani ukuthi kukhona imfihlo ayaziyo
ngenkosikazi kaThamsanqa afuna ukusebenzisa ithuba elinje
ngaleli ukuthola imali? Ungakhohlwa ukuthi umakoti usebenza
ebhange esidlekeni semali efunwa ngumuntu wonke, ubhedu
lubangwayo phela. (Alithathe alibukisise naye ingathi kukhona 50
amehlo akucoshayo kanti lutho ubona izimvemvane nje.)
21.1 Ivezani ithoni etholakala kulesi siqeshana? Sekela ubhekise kumlingiswa
onguMathonsi. (2)
21.2 Chaza isizinda sendawo esitholakala kulesi siqeshana. (2)
21.3 Beka ngokufingqiwe izenzo zikaNkululeko ezibonisa ukuthi ungumlingiswa
ongathembekile kuPhindisiwe. (3)
21.4 Chaza kafushane izigameko ezazifihlelwe umlingiswa onguThamsanqa
ezaholela ekuhambeni kukaPhindisiwe emzini wakhe. (3)
21.5 Ucabanga ukuthi lwalungaba njani udweshu phakathi kukaThamsanqa
noMaKhangela ukube uThamsanqa akazange anqume ukuhamba? Sekela
impendulo yakho. (3)
21.6 Iyini inhloso yombhali yokuveza inkulumo kaNkululeko yokujeqeza emuva
ngenkathi ephuma ekamelweni lakwaMakhunga ekhuluma noPhindisiwe? (2)
21.7 Chaza inhloso yokuba khona komlingiswa ongumuntu wokuqala kulo mdlalo
ngenkathi kugqekezwa ebhange. (3)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 34 DBE/Novemba 2018
NSC
21.8 Chaza ukuthi lesi siqeshana siyigqamisa kanjani indikimba yalo mdlalo. (2)
21.9 Uyavumelana nombono wokuthi umlingiswa onguPhindisiwe uvezwe
njengomlingiswa okwaziyo ukuzisola? Phawula ngokwenzeka
kupholavuthondaba. (2)
21.10 Uyazwelana nomlingiswa onguPhindisiwe mayelana nokwenzeka kuye
kuvuthondaba? Sekela impendulo yakho uveze ukuthi wena ungenzenjani
uma ungabhekana nalesi simo. (3)
[25]
AMAMAKI ESIQEPHU C: 25
AMAMAKI ESEWONKE: 80
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2018 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2018 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2018 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2022 Question Paper
More from Grade 12 isiZulu HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023 24
%20June%202025%20Possible%20Answers--fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9/v1-2e81dcce6aebb4d1e1c1/card.webp)
Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 Gauteng June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Memo

Memorandum