Skip to content

isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2023 Question Paper

Question paperisiZulu HLGrade 12202332 pages

Grade 12 isiZulu HL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2023, 32 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2023

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA LE-12 ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL) IPHEPHA LESIBILI (P2) LWEZI 2023 AMAMAKI: 80 ISIKHATHI: Amahora ama-2½ Leli phepha linamakhasi angama-32. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/Lwezi 2023 NSC IMIYALELO KWABAHLOLWAYO 1. Fundisisa kahle imiyalelo ngaphambi kokuba uqale ukuphendula imibuzo. 2. Ungafundi imibuzo yonke yephepha. Qala ubheke uhla lokuqukethwe olukhonjisiwe bese ukhetha imibhalo oyifundile kulo nyaka. Emuva kwalokho, funda imibuzo yaleyo mibhalo bese ukhetha imibuzo ozoyiphendula. 3. Leli phepha LINEZIQEPHU EZINTATHU: ISIQEPHU A: Izinkondlo (30) ISIQEPHU B: Inoveli/Ubuciko bomlomo (25) ISIQEPHU C: Umdlalo (25) 4. Phendula imibuzo EMIHLANU isiyonke: ISIQEPHU A: Imibuzo EMITHATHU, ISIQEPHU B: Umbuzo OWODWA, ISIQEPHU C: Umbuzo OWODWA njengoba kukhonjisiwe ngezansi. ISIQEPHU A: IZINKONDLO IZINKONDLO EZIMISELWE – Phendula noma yimiphi imibuzo EMIBILI. INKONDLO ENGAMISELWE – UPHOQELEKILE ukuphendula lo mbuzo. ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO Phendula umbuzo OWODWA. ISIQEPHU C: UMDLALO Phendula umbuzo OWODWA. 5. INDLELA YOKUPHENDULA IMIBUZO YESIQEPHU B (INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO) KANYE NEYESIQEPHU C (UMDLALO).  Phendula KUPHELA umbuzo wenoveli/ubuciko bomlomo kanye nomdlalo owufundile.  Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA OMFUSHANE. Uma ukhetha ukuphendula umbuzo omude ESIQESHINI B, kufanele uphendule umbuzo omfushane ESIQESHINI C. Uma ukhetha ukuphendula umbuzo omfushane ESIQESHINI B, kufanele uphendule umbuzo omude ESIQESHINI C. Sebenzisa uhla oluyinkomba lokuphendulwa kwemibuzo ukuze lukwelekelele ekukhetheni imibuzo. 6. UBUDE OBULINDELEKILE BEZIMPENDULO  Impendulo yombuzo omude ezinkondlweni mayibe ngamagama ayi-190 kuya kwangama-240.  Izimpendulo zemibuzo emide enovelini/ebucikweni bomlomo kanye nasemdlalweni mazibe ngamagama angama-340 kuya kwangama-390.  Ubude bezimpendulo zemibuzo emifushane buyolekelelwa amamaki anikeziwe okuyiwona ayolawula ohlolwayo ukuthi kumele aphendule kangakanani. Abafundi mabaqaphele ukuthi bangathemelezi kodwa baphendule okubuziwe. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/Lwezi 2023 NSC 7. Landela ngokucophelela imiyalelo oyinikeziwe ekuqaleni kwaleso naleso siqephu. 8. Qaphela ukuthi izinombolo ozisebenzise ezimpendulweni zakho ziyahambisana nalezo ezisetshenziswe abahlolayo emibuzweni. 9. Qalisa isiqephu NGASINYE ekhasini ELISHA. 10. Ukusetshenziswa kwesikhathi kungahlelwa ngale ndlela: ISIQEPHU A: Imizuzu engama-40 ISIQEPHU B: Imizuzu engama-55 ISIQEPHU C: Imizuzu engama-55 11. Bhala ngobunono nangesandla esibonakalayo. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/Lwezi 2023 NSC OKUQUKETHWE Leli khasi liyolekelela abahlolwayo ukuba bakhethe imibuzo abazoyiphendula ngaphandle kokufunda imibuzo yephepha lonke. ISIQEPHU A: IZINKONDLO Izinkondlo ezimiselwe: Phendula noma ngabe yimiphi imibuzo EMIBILI. INOMBOLO YOMBUZO UMBUZO AMAMAKI INOMBOLO YEKHASI 1. 'Idwala LikaShaka' Umbuzo omude 10 6 2. 'Ucu Olumhlophe' Umbuzo omfushane 10 7 3. 'We Sinximfi Ndini!' Umbuzo omfushane 10 8 4. 'Isiziba Senhlakanipho' Umbuzo omfushane 10 10 KANYE Nenkondlo engamiselwe: Uphoqelekile ukuphendula lo mbuzo. 5. 'Ukuthelelana' Umbuzo omfushane 10 11 QAPHELA: Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA OMFUSHANE. Uma ukhetha ukuphendula umbuzo omude ESIQESHINI B, kufanele uphendule umbuzo omfushane ESIQESHINI C. Phendula umbuzo OWODWA ESIQESHINI B kanye nowodwa ESIQESHINI C. ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO INOVELI: Phendula umbuzo OWODWA kule noveli emiselwe. 6. Bengithi Lizokuna Umbuzo omude 25 12 7. Bengithi Lizokuna Umbuzo omfushane 25 12 8. Usumenyezelwe-ke Umcebo Umbuzo omude 25 14 9. Usumenyezelwe-ke Umcebo Umbuzo omfushane 25 14 10. Kunjalo-ke Umbuzo omude 25 16 11. Kunjalo-ke Umbuzo omfushane 25 16 12. Impi Yabomdabu Isethunjini Umbuzo omude 25 18 13. Impi Yabomdabu Isethunjini Umbuzo omfushane 25 18 NOMA UBUCIKO BOMLOMO: Phendula umbuzo OWODWA kulobu buciko bomlomo obumiselwe. 14. Uju Lwezizukulwane Umbuzo omude 25 20 15. Uju Lwezizukulwane Umbuzo omfushane 25 20 ISIQEPHU C: UMDLALO Phendula umbuzo OWODWA kule midlalo emiselwe. 16. Kudela Owaziyo Umbuzo omude 25 24 17. Kudela Owaziyo Umbuzo omfushane 25 24 18. Awuwelwa UMngeni Umbuzo omude 25 27 19. Awuwelwa UMngeni Umbuzo omfushane 25 27 20. Ubhuku Lwamanqe Umbuzo omude 25 30 21. Ubhuku Lwamanqe Umbuzo omfushane 25 30 QAPHELA: Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA OMFUSHANE ESIQESHINI B kanye NASESIQESHINI C. Akuvumelekile ukuphendula imibuzo EMIBILI emide noma EMIBILI emifushane. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/Lwezi 2023 NSC Uhla oluyinkomba yokuphendulwa kwemibuzo. Emuva kokuphendula imibuzo yaleli phepha sebenzisa lolu hla oluyinkomba yokuphendulwa kwemibuzo ukuze ube nesiqiniseko sokuthi uyikhethe ngokufanele imibuzo okulindeleke uyiphendule. ISIQEPHU INOMBOLO INANI THIKA YEMIBUZO LEMIBUZO EPHENDULIWE A: IZINKONDLO (Ezimiselwe) 1–4 2 A: INKONDLO (Engamiselwe) 5 1 B: INOVELI (Umbuzo omude NOMA 6–13 1 omfushane) B: UBUCIKO BOMLOMO (Umbuzo omude NOMA 14–15 1 omfushane) C: UMDLALO (Umbuzo omude NOMA 16–21 1 omfushane) QAPHELA: ESIQESHINI B no C, qinisekisa ukuthi uphendule umbuzo OWODWA OMUDE kanye nombuzo OWODWA OMFUSHANE. Awuvumelekile ukuphendula imibuzo EMIBILI emide noma imibuzo EMIBILI emifushane. ESIQESHINI B, khetha phakathi kwenoveli nobuciko bomlomo, uphendule UMBUZO OWODWA, ungaphenduli ngazo zombili lezi zinhlobo zemibhalo. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/Lwezi 2023 NSC ISIQEPHU A: IZINKONDLO IZINKONDLO EZIMISELWE Phendula noma yimiphi imibuzo EMIBILI kulena emine ebuziwe elandelayo. UMBUZO 1 (UMBUZO OMUDE) Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo. IDWALA LIKASHAKA – JM Sikakane 1 Yidwala likaShaka 2 EliseSibubulungu, 3 Elahlul' abelungu 4 Ukuliqhephula. 5 Yidwala likaShaka 6 Elengamel' ulwandle 7 Kuhle kwenkos' imele 8 Imikhosi yempi. 9 Yidwala likaShaka 10 Elabikezel' umLungu, 11 Nempela wathi lungu 12 Emanzin' olwandle. 13 Yidwala likaShaka 14 Elalibuk' amabutho 15 Ezam' ukwenz' ufutho 16 Kumadlamb' olwandle. 17 Yidwala likaShaka 18 Eligezw' amagagasi, 19 Won' adl' aMaqaqasi 20 Ejutshwa yiLembe. 21 Yidwala likaShaka 22 Eliyiseyisisekelo. 23 Liseyisizekelo 24 NgoShaka kashayeki. Ake uncome ikhono lembongi lokusebenzisa imifanekisomqondo ukugqamisa umqondo wale nkondlo. Impendulo yakho mayibe yi-eseyi ehleleke kahle ibe namagama ayi-190 kuya kwangama-240. [10] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/Lwezi 2023 NSC UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUSHANE) Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo. UCU OLUMHLOPHE – CT Msimang 1 Kwakhethw' uzi oluwusinga lobumhlophe; 2 Kwaqokw' ubuhlal' obugabis' ubumhlophe; 3 Yeka leyo minjunju yothando kutshutshwa, 4 Luny' uhlamvu lwesiqalo nolwesiphetho, 5 Lolu cu alunasiqalo nasiphetho. 6 Ngamehlwana amhlophe luthi cwayicwayi; 7 Ngamehlwana amsulwa luthi phayiphayi; 8 Lungumhlanganisi kanye nomxhumanisi, 9 Luyisibopho sezifungo isibili; 10 Luyisizinda sezinhliziy' ezimbili. 11 Uzi oluhlanganise la maqanda wolwazisa, 12 Ungaluphatha gadalala luyogqashuka, 13 Ubuhlalu koba yisanhlaka senhlakanhlaka, 14 Kochitheka uphoka lwakwamfazi! 2.1 Tomula ifanamsindo elitholakala emgqeni wesi-2. (1) 2.2 Chaza kafushane ngamaphuzu AMABILI ukuthi umugqa wesi-3 kuya kowesi-5 uyigqamisa kanjani indikimba yale nkondlo. (2) 2.3 Ngabe impindamqondo etholakala emgqeni wesi-6 kuya kowesi-7 ikwelekelele kanjani ukuqonda umoya wale nkondlo? (2) 2.4 Iyini inhloso yembongi ngokusebenzisa imvumelwanosiqalo emgqeni we-11 kuya kowe-13? (2) 2.5 Hlaziya isigqi esitholakala kule nkondlo. (3) [10] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/Lwezi 2023 NSC UMBUZO 3 (UMBUZO OMFUSHANE) Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo. WE SINXIMFI NDINI! – MSS Gcumisa 1 Qhumuk' uhleke 2 We Sinximfi ndini! 3 Uyisigqila somona, 4 Umon' ongumthakathi. 5 Yithi klibhi klolo 6 We Sichwensi ndini! 7 Ayisengangamlomo 8 Bakubonil' abanamehlo. 9 Nximfa unximfile 10 We Sinximfi ndini! 11 Uyozuf' usongizandla, 12 Uyozuf' ungahlabananga. 13 Ngifel' umona 14 We Sifamona 15 Wen' ophila ngokwethekela 16 Abanye bephila ngezithukuthuku. 17 Cekeful' uzidelise 18 We Sicekefuli ndini! 19 Wen' obon' olwam' ugongolo, 20 Ucashelw' olwakh' usibi. 21 Gubhela kwesakho 22 We Gubhela ndini! 23 Kuhlafun' owakh' umhlathi 24 Eyabany' ingahlafuni. 25 Ngibamb' emehlweni 26 We Qili ndini! 27 Uthi lala lulaza 28 Bayokwengul' abakwengulayo. 29 Ngikhohlikhohlise 30 We Sikhohlisani! 31 Uthi kulele ngakunye 32 Kanti kulele ngaku bili, 33 Ngiluth' ungithonye 34 We Sithonyi ndini! 35 Abant' abayi nganxanye 36 Bengemanz' egobhoza. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/Lwezi 2023 NSC 37 Ngenzel' ugomolophonjwana 38 We Liphixiphixi ndini! 39 Bangiwezil' abangangifeli mona, 40 Sengize ngahlabana sengikhohliwe. 3.1 Tomula imvumelwano etholakala ebinzeni loku-1. (1) 3.2 Chaza kafushane umqondo oqukethwe yibinza lesi-2. (2) 3.3 Chaza umyalezo otholakala ebinzeni lesi-3. (2) 3.4 Iyini inhloso yembongi yokusebenzisa i-enjambamenti emgqeni we-15 kuya kowe-16? (2) 3.5 Ngokwakho ukubona ngabe imbongi ilusebenzise ngempumelelo uphawu oluwumbabazi kule nkondlo? (3) [10] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/Lwezi 2023 NSC UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUSHANE) Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo. ISIZIBA SENHLAKANIPHO – EJ Mhlanga 1 Sizib' esijulile Njulase, 2 Ngiphum' emzini kababa, 3 Kusempondozankomo ngovivi lokusa, 4 Ngithwel' izihlabath' ekhanda, 5 Kwathiw' angonyus' amaqele, 6 Ngiyoncel' amanzi ngobhaqa; 7 Ngisuthisa wena Nzibase. 8 Kunamuhla lokhu ngisahamba, 9 Ngisathulula lesi sihlabathi, 10 Engisigeza ngamanz' omfula, 11 Olokhu kwasa ugobhoza. 12 Uyimpambankwici weNjulase, 13 Ngokuhlomel' ekudepheni. 14 Buph' ubunzulu bakho 15 Lapho ngohlala ngiphumule, 16 Nginethezeke ngobuqhawe; 17 Lokh' ungafun' ukujula 18 Oseku ngixabanise nowethu, 19 Engabashiy' osebeni, 20 Bezidobel' inhlanzi ngodobo. 21 Ngiyokuthola nin' ukuphumula, 22 Komzimb' osufohlok' umhlandla, 23 Ngithungathana nenjulo yokudepha 24 Kwakho Nzuluse? 25 Sizinda sami ngiyophephelaphi, 26 Uma ngingaphepheli kuwena? 27 Hleze ngothi sengiyithongo, 28 Basale bedalul' imfumbe 29 Yobunzulu bakho siziba, 30 Ngoba namuhl' uyimpicabadala. 4.1 Nikeza umoya otholakala ebinzeni loku-1. Sekela impendulo yakho. (2) 4.2 Xoxa kafushane ngomqondo ocashile otholalakala emgqeni wesi-8 kuya kowe-11. (2) 4.3 Ucabanga ukuthi ukukhethwa kwegama elibhaliwe ngokugqamile emgqeni we-12 kukwelekelele kanjani ukuqonda le nkondlo? (2) 4.4 Iyini inhloso yembongi yokusebenzisa i-enjambamenti emgqeni wama-23 kuya kowama-24? (2) 4.5 Hlaziya ukusetshenziswa kwethoni emgqeni wama-27 kuya kowama-30. (2) [10] KANYE Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/Lwezi 2023 NSC NENKONDLO ENGAMISELWE (Uphoqelekile ukuphendula lo mbuzo) UMBUZO 5 (UMBUZO OMFUSHANE) Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo. UKUTHELELANA – MD Buthelezi 1 Simakade, Somandla, Nhlalamafini, 2 Uzwa ubuhlung' onqamlezweni, 3 Izingalo zileng' esiphambanweni; 4 Izinyawo zigwaz' izipikili 5 Wabekezela, usifundis' ukuthethelelana. 6 Izinhlangothi zivuz' igazi, 7 Ekhand' uthwel' umqhele wameva, 8 Wena awusijezisanga, awusiqalekisanga 9 Wabekezela, usifundis' ukuthethelelana. 10 Wahlahla yona inyathuko, 11 Wasibekela sona isibonelo; 12 Wasifundis' ubumqoka 13 Bokuthelelana amanzi. 14 Lapho singaboni ngokufana, 15 Lapho siphambana ngokuvumelana; 16 Z'usikhumbuze njalo Nkosi 17 Ubumqoka bokuthethelelana. [Icashunwe: Imibengo – AT Kheswa & ETZ Mthiyane] 5.1 Tomula ifanamsindo elitholakala emgqeni woku-1 bese ugagula uhlobo lwalo. (2) 5.2 Nikeza umqondo oqukethwe umugqa wesi-6 kuya kowesi-7. (2) 5.3 Iyini inhloso yembongi yokusebenzisa isikhawu/isizura emgqeni wesi-8? (2) 5.4 Chaza umqondo otholakala kule nkondlo. (2) 5.5 Phawula ngokusetshenziswa kwempindwa kule nkondlo. (2) [10] AMAMAKI ESIQEPHU A: 30 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/Lwezi 2023 NSC ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO Khetha uhlobo OLULODWA lombhalo phakathi KWENOVELI NOBUCIKO BOMLOMO, uphendule ngokulandela imiyalelo enikiwe. INOVELI Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile. UMBUZO 6 (UMBUZO OMUDE) BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya Ukungathembeki kwabantu uma besebudlelwaneni bezothando kuba nemiphumela engemihle. Fakazela lesi sitatimende ubhekise kokwenzeka kule noveli. Impendulo yakho mayibe yi-eseyi ehleleke kahle ibe namagama angama-340 kuya kwangama-390. [25] UMBUZO 7 (UMBUZO OMFUSHANE) BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo. ISIQESHANA A 'Ugade izigebengu phela baba. Ziyavutha bhe,' exwayisa ngelinokukhathazeka bandla, embukisisa uyise wesithandwa sakhe esukuma eya ngasemnyango. Usevele wezwa esenokumkhonza okuyisimanga nje nokukhululeka okukhulu uma enaye. Empeleni sekungathi kade bazana. Asekufisa nje ngukuba afezeke amaphupho akhe okugcina esengumalokazana wakwakhe. Uma nje kungatholakala uMhlengi! 5 'Kanti-ke kangiyi kude, ngizoma lapha efoya nje, kengishaywe kahle ngumoya oheleza phandle. Ngisafuna nokushayela ekhaya ngizwe ukuthi kuhamba kanjani emsebenzini, ngikwazi nokuhleba ngomakoti wakwami,' esho ehleka eyibuka intokazi eyayisalokhu iyinhle nanxa yayisinezimpawu zokukhathala. 'Hawu, yihlazo lelo, ubabezala ahlebe ngomakoti!' esho ehleka noNontobeko ebuka 10 uNgidi eyophuma ngomnyango. Nebala waphuma uNgidi, wabamba ikheshe, waze wayothi cababa ezansi. Waqonda ezihlalweni ezinofozelayo ezilapha efoya yehhotela, wahlala, wakhipha iselula yakhe, wasishayela isithandwa sakhe. 'Hello s'thandwa,' ebingelela ngokunqikazi ngenkathi lubanjwa ngalena. 15 Wayengenasiqiniseko sokuthi selubohle kanjani ulwandle obeludlobile ekuseni. 'Yebo,' kuvuma uNomalanga ngalena, kuzwakala nje ukuthi akakancibikali kahle ekucasukeni abeyikho begcina ukukhuluma ekuseni. 'Ngicela ukuqala ngokuphinde ngixolise bandla ngalokhu okwenzeke ekuseni,' kuncenga uNgidi ngezwi elidabukisayo. 20 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/Lwezi 2023 NSC 'Ngilalele, khuluma.' 'Ngenziwa yizinkinga s'thandwa, ziqhamuka esikhaleni, zenze umuntu adunyelwe yikhanda.' 'Akhohlwe nabantu abamthandayo?' ebuza ngokucikeka. 'Hhayi ukuthi usuke ebakhohliwe. Kangikukhohliwe, into nje le nkinga …' 25 'Kawukangitsheli nokuthi yinkingani leyo esikwenze wabona ngingabalulekile ngaleyo ndlela.' 'Bengithi ngizoyixoxa kahle kusasa sesibonana.' 'Uma ucabanga sisazokwazi ukubonana?' 'Hawu s'thandwa ukhuluma kanjani uma ukhuluma kanje? Ngicela ukukubona bandla, 30 ngikuchazele ukuthi ngibekwa yini lapho eThekwini.' 'UseThekwini?' 'Yebo s'thandwa. Ngizobuya kusasa.' Kwake kwathuleka umzuzwana, uNgidi esekhumbula ukuthi konje ubengalitholanga ithuba lokusho kwandaba yokuya eThekwini leyo, uNomalanga yena esacikwe ukuthi 35 uNgidi usengahamba aye kude kangaka engashongo, engasathumeli na-sms nje eshoyo. Kusho khona ukuthi … 'Hhayi-ke bengingakwazi nalokho ukuthi useThekwini.' [Isahluko 6, ikhasi 98–100] 7.1 Gagula umoya otholakala ekuqaleni kwalesi siqeshana. Sekela impendulo yakho. (2) 7.2 Nikeza isizathu esenza ukuthi isimo senhlalo singabi sihle phakathi kukaNgidi noNomalanga ngokwalesi siqeshana. (2) 7.3 Chaza kafushane ngamaphuzu AMATHATHU imiphumela yezenzo zikaSbu zokuba nezintombi eziningi ezindaweni ezahlukene. (3) 7.4 Nikeza okufanayo phakathi kukaNontobeko noNgidi mayelana nokuthuthukisa indikimba yale noveli. (3) 7.5 Qhathanisa isigameko sokushaywa kukaXolani kanye nesokushaywa kukaZakithi kule noveli. (3) 7.6 Iyini inhloso yombhali yokusebenzisa umfokaNhlumayo kule noveli? (2) 7.7 Ngabe amazwi abhalwe ngokugqamile anamthelela muni ekuqondeni lesi siqeshana? (2) 7.8 Ucabanga ukuthi uthando lukaNkululeko ngoNontobeko lunamthelela muni emndenini wakubo kaNkululeko? Sekela impendulo yakho. (3) 7.9 Ngabe ukuziphatha kukaNomalanga kulesi siqeshana kwamukelekile yini kuwena? Nikeza isizathu sempendulo yakho. (2) 7.10 Uyazwelana yini noLungile mayelana nokuqonywa kukaXolani? Yikuphi ongakwenza uma ungahle ubhekane nalesi simo? (3) [25] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/Lwezi 2023 NSC UMBUZO 8 (UMBUZO OMUDE) USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi Akubona bonke abantu abathi uma sebecebile bashintshe indlela abaziphatha ngayo. Hlaziya lesi sitatimende ubhekise kokwenzeka kule noveli. Impendulo yakho mayibe yi-eseyi ehleleke kahle ibe namagama angama-340 kuya kwangama-390. [25] UMBUZO 9 (UMBUZO OMFUSHANE) USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo. ISIQESHANA B Elokuthela uMirriam ngoyaba lwezinswelaboya lagxila engqondweni. Ukubonisana noMazibuko ngalo wakubona kuwukuzichithela isikhathi nje. Wakhetha kona ukuba wutatalambu wesiziba esihamba buthule. Yamehlula eyedwa, walomela usizo lomyeni. Wayengathandabuzi ukuthi uMeyili wayemthanda, emehlula ngolimi. Ngakho wamfaka umoya, wamgqugquzela ukuba kufunwe izindlavini ezazizothelekela uNomvula, zifike 5 zimbambe ngesidlozana zimdlise ngomuthi ohlanyisayo. UMeyili owayevele emehloluhlaza, eyilambele le mali, walilalelisisa icebo lomkakhe, wagcina ngokulamukela. Inkinga ngokusho kukaMaHadebe yayingekho. Nezigebengu zazingezukuthengwa nakude, sikhona sizelwe ekhaya. Kwaba wukuvumelana nje babiza indodana yabo 10 yesithathu, uMahuzu owayeyisigebengu eGoli. Yatheleka emaNgwaneni ngokushesha. UMaHadebe owayeyisigebengu ngenhliziyo wabusebenzisa ubuthakathaka bayo bobugelekeqe ngokuphila ngokugqekeza, ukweba nokubulala labo abayizithikamezo empilweni yayo. UMahuzu owayeshaya ngeyezicebi imoto wayizwa incazelo kanina ngomcebo kwayena awubona uyisikhwebu esasidlala imfene. Njengoba naye 15 wayefuna ukuhlomula, akamfihlelanga unina ukuthi kwakungafa umuntu uma ezokwenziwa isigqila sokusebenzela inkosana yakwabo uBhekameva ayembiza ngesiphukuphuku 'sebhari' eyayazi kuphela imvilophi yomholo. Imoto yabe seyehla yenyuka, uMahuzu elubopha eluqeda uzungu nezinye izigebengu. Dukuduku indodana yamhlebela unina ezazimphatha uthotholwana. Kwakuzohanjwa 20 esontweni elalizoqalwa, ngezithuba zasekuseni, agcwelezwe kahle uMirriam besemsebenzini abelungu. Kuzo lezo zinsuku futhi uMaNdelu esemthonjeni, walunywa indlebe yinkosikazi thize ayengayazi: 'Ungisize MaNdelu le mfihlo ungayithi vu. Nami ngiyitshelwe ngisedolobheni izolo umuntu waseMamfemfetheni othe indodana yenu lena njengoba 25 uyibona igcwele iBergville ngemoto nje, izolayisha izigebengu kuyobulawa uNomvula. Uthi lo muntu nendodana yakhe bese iqashiwe kepha yabuye yagwiqika. Vuka ekuseni lokhu okusayo uye edolobheni uyoshayela uNomvula ucingo eposini, ukhulume naye umlomo nomlomo, umtshele ukuthi manje sesiphelile isikhathi sokusebenza. Akashiye umsebenzi lowo, abaleke ayobhaca lapho engase abhace khona. Itshe limi ngothi 30 nkombose kababa. Uma ecabanga ukuthi uphephile, uyazikhohlisa. Yisigebengu lesi uma ngabe anazi, umenzi wezinto eGoli. Siyamazi thina. Sihlala khona.' [Isahluko 12, ikhasi 118–119] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/Lwezi 2023 NSC 9.1 Gagula umoya otholakala ekuqaleni kwalesi siqeshana. Sekela impendulo yakho. (2) 9.2 Nikeza isizathu esenza ukuthi isimo senhlalo singabi sihle kulesi siqeshana phakathi kukaMaHadebe noMeyili. (2) 9.3 Chaza kafushane ngamaphuzu AMATHATHU imiphumela yezenzo zikaMaHadebe yokuzizuzela umcebo kaNomvula. (3) 9.4 Nikeza okufanayo phakathi kukaMahuzu noMaHadebe mayelana nokuthuthukisa indikimba yale noveli. (3) 9.5 Qhathanisa isigameko sokushaywa kukaHlulintombi noDaffo nguGenyeza kule noveli. (3) 9.6 Iyini inhloso yombhali yokusebenzisa umlingiswa onguDicey kule noveli? (2) 9.7 Ngabe amazwi abhalwe ngokugqamile anamthelela muni ekuqondeni lesi siqeshana? Sekela impendulo yakho. (2) 9.8 Ucabanga ukuthi umculo kaGenyeza waba namthelela muni ebudlelwaneni bukaChule noNomvula? Sekela impendulo yakho. (3) 9.9 Ngabe ukwenza kwenkosikazi eyahlangana noMaNdelu emthonjeni kulesi siqeshana kwamukelekile yini kuwena? Nikeza isizathu sempendulo yakho. (2) 9.10 Uyazwelana yini noNomvula nokuthandana noGenyeza isikhathi eside engamloboli? Yikuphi ongakwenza uma ungahle ubhekane nalesi simo? (3) [25] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/Lwezi 2023 NSC UMBUZO 10 (UMBUZO OMUDE) KUNJALO-KE – ME Wanda Ukungathembeki kwabantu uma besebudlelwaneni bezothando kuba nemiphumela engemihle. Hlaziya ngokuhlolisisa lesi sitatimende usiyamanise nokwenzeka kule noveli. Impendulo yakho mayibe yi-eseyi ehleleke kahle ibe namagama angama-340 kuya kwangama-390. [25] UMBUZO 11 (UMBUZO OMFUSHANE) KUNJALO-KE – ME Wanda Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo. ISIQESHANA C Kuthi xhifi enhliziyweni kamnumzane uKheswa. Azwakale esethi: 'Ngangivele ngishilo kodwa MaNdovela!' Asukume, aphume esecikekile eya endlini yabo yokulala. Basale bexoxa oDumazile benonina. 'Umbona ephuma nje uyihlo mntanami usecasukile.' 'Ucasulwa yini mama?' 5 'Ucasulwa wukuthi awusaqedanga ukufunda eMbumbulu phezu kwemizamo yethu engaka siwa sivuka, silala singadlile ngoba sithi senzela wena ukuba uqhubeke nokufunda. Uyihlo wayesenqumile ukuba ungaphindeli esikoleni ngonyaka odlulile.' 'Wayethi ngizohlala ekhaya ngenzeni?' 'Wayethi sewukhule ngokwanele manje.' 10 'Okusho ukuthini lokho?' 'Oyihlo laba baye bathathe wonke amawongowongo abawezwa ematshwaleni. Phela kule ndawo intombazane ithi ingahlosa amabele nje bese becabanga izinkomo.' 'Izinkomo zani mama?' 'Ukugana!' 15 Ahleke uDumazile. Wabe esethatha ethi, 'Pho wamguqula kanjani kulowo mqondo ma?' 'Ngavele ngabhoka ngakhahlela, ngathi mina anginayo nje ingane ezolindela umendo incane kangaka! Ngamtshela ukuthi umendo omuhle kufanele uyifice ingane ibe ifunda. Wabe eseyathamba-ke, wavuma ukuba uqhubeke nesikole. Kodwa yena 20 wayefuna ukuba uyofunda eMzamo eXobho. Wayethi uyohlala kwababekazi wakho.' 'Egqilazana kanje ngomsebenzi ubabekazi ma!' 'Yingakho nje ngenqaba kuyihlo mntanami.' 'Wenza kahle ma!' 'Ngenza kahleni njengoba ungasaqedanga nje eMbumbulu? 25 Ngiyazisa! Angizukulala-ke namhlanje ngiqula amacala, uyihlo esina ngethambo lakho!' Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/Lwezi 2023 NSC Kuthuleke isikhashana, bese kuzwakala uMaNdovela ethi: 'Thatha nantiya ipuleti uziphakele imithanjana kabhatata ebhodweni.' 'Ngisuthi kabi ma! Wukuthi kade ngizigcingca ngamagwinya ebhasini!' 30 'Woshi bo! Bewuwathathephi?' 'Bengiwathenge ngasemakethe komunye u-anti obewadayisa. Ngiwadle kakhulu ngacishe ngayokoza. Manje inhliziyo imnyama.' 'Washo ngabona khona mntanami ukuthi usuthi.' Lwamuthi heqe uvalo uDumazile. Wahleka inhlinini. Wacabanga ukuthi kufanele asibophisise isisu ukuze singabonakali 35 ukuthi sesiqala ukuba sikhulu. Babe sebezixoxela nezinye izindaba kwaze kwashaya isikhathi sokuba baye kolala. UMaNdovela wamfica umyeni wakhe engakazumeki. Kwakubonakala nje bo ukuthi uThukela lugola izintethe. [Isahluko 2, ikhasi 25–27] 11.1 Gagula umoya otholakala ekuqaleni kwalesi siqeshana. Nikeza isizathu sempendulo yakho. (2) 11.2 Nikeza isizathu esenza ukuthi isimo senhlalo singabi sihle kulesi siqeshana. (2) 11.3 Chaza kafushane ngamaphuzu AMATHATHU imiphumela yezenzo zikaDumazile zokuba nobudlelwano noSithole kanye noMoloi ngemuva kokushada noZuma. (3) 11.4 Nikeza okufanayo phakathi kukaDumazile noMoloi mayelana nokuthuthukisa indikimba yale noveli. (3) 11.5 Qhathanisa isigameko sokushaywa kukaDumazile nguMtalaselwa kanye naleso sokushaywa kukaMoloi nguSithole. (3) 11.6 Iyini inhloso yombhali yokusebenzisa umlingiswa ongubabekazi kaDumazile, uMaKheswa kule noveli? (2) 11.7 Ngabe amazwi abhalwe ngokugqamile anamthelela muni ekuqondeni lesi siqeshana? (3) 11.8 Ucabanga ukuthi ukuqashwa kukaDumazile kwaSithole kwaba namthelela muni empilweni kaMaNzimande noMpisendlini? Sekela impendulo yakho. (2) 11.9 Ngabe ukuziphatha kukaMaNdovela kulesi siqeshana kwamukelekile yini kuwena? Nikeza isizathu sempendulo yakho. (2) 11.10 Uyazwelana yini noMaShandu mayelana nokunukwa nguDumazile? Yikuphi ongakwenza uma ungahle ubhekane nalesi simo? (3) [25] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/Lwezi 2023 NSC UMBUZO 12 (UMBUZO OMUDE) IMPI YABOMDABU ISETHUNJINI – JC Buthelezi Le noveli ikhuluma ngokukhuliswa kwezingane emndenini onokuthula nenhlonipho kanye nasemndenini onokungezwani nokungahloniphani. Hlaziya ngokuhlolisisa lesi sitatimende ubhekise kokwenzeka kule noveli. Impendulo yakho mayibe yi-eseyi ehleleke kahle ibe namagama angama-340 kuya kwangama-390. [25] UMBUZO 13 (UMBUZO OMFUSHANE) IMPI YABOMDABU ISETHUNJINI – JC Buthelezi Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo. ISIQESHANA D 'Sizobagcina oHlanganisani, u-Uzithelile noMaKhumalo. Singabe sibangcwaba bephila abantabomntanami uma sibasa kwaNgubane ko-BA eMlazi.' 'Usho njalo baba?' kubuza uMaKhumalo engakayitholi neze indaba kaBafana. 'Yebo ngisho njalo nina kaBangizwani. Lezi zingane zizohlala nathi, zifunde khona lapha eShowe, zithi seziqedile ziyofunda oNgoye ukuze ziyiphaphamise indawo 5 yakithi, futhi zingenise nesinkwa kuleli khaya, emndenini wakithi nasemphakathini wakithi. Sizodla ngalezi zingane thina kanye nezizukulwane ezizayo. Uma imfundo ingasho lokho mkami, mina ngibona sengathi leyo mfundo ifile. Bheka nazi izihlahla ezatshalwa ngoHlanganisani no-Uzithelile. Bathi izithelo zazo zodliwa zindimbane zabantu abasebenza emshinini wephepha eMandeni. Nami angazi ukuthi lezi zingane 10 zazi ngani ukuthi thina sisasebenza eMandeni sasidla inyule, imbunyane, uphuthu nesitambu. Sasingalokothi sidle izithelo. Namanje angazi ukuthi abahleli bokudla kwethu babengasifakeli ngani izithelo. Sizohlala nazo lezi zingane mkami.' 'Kodwa sizozikhulisa ngani nje thina lezi zingane? Thina sobabili asisasebenzi, siphila ngemali yempesheni. Nasi isimoba sethu siyatetema, izincwadi zesikole ziyadula, futhi 15 nezifo zihlasele yise kaBangizwani. EyasoNgoye yona angiyicabangi nokuyicabanga. Singethi sehluleka ukukhokhela ibhasi lezingane zesikole ziyodlala eMandeni bese sikwazi ukukhokhela imfundo yasoNgoye.' 'Anginakuyiphendula imibuzo yakho Ntungwa elihle. Eminingi imibuzo emhlabeni singeyiphendule thina ngobumpumputhe bethu. Thina esingakwenza ngukuba 20 siyidlulisele koyimpendulo nomazi wayo yonke imibuzo.' Yena uthi: 'Bhekani ukuthi izingwababana azihlwayeli, azivuni, azinaxhiba nanqolobane, kepha uNkulunkulu uyazondla, nina nizidlula kakhulu kangakanani izinyoni.' 'Yebo izinyoni azivuni, azitshali kodwa ziyesutha. Namuhla ngithe nje ngazithela phezu kuka-Uzithelile elwa.' 25 'Awu kahle baba. Ubelwa nobani namuhla u-Uzithelile?' kubuza uMaKhumalo eshaya izandla. 'Le ngane izosihlaza emishini uma ivama ukulwa, kungathi yingane eluhlaza yasesikompulazi. Ubeselwa nobani manje u-Uzithelile? Sengiyabona ukuthi yini kanti ebengincisha amehlo. Ubeselwa nobani manje?' 'Ubelwa naleli bhobhodleyana lakwaKubheka uKhanjana.' 30 [Isahluko 3, ikhasi 45] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/Lwezi 2023 NSC 13.1 Gagula umoya otholakala ekuqaleni kwalesi siqeshana. Sekela impendulo yakho. (2) 13.2 Nikeza isizathu sokuba isimo senhlalo singabi sihle kulesi siqeshana. (2) 13.3 Chaza kafushane ngamaphuzu AMATHATHU imiphumela yezenzo zika- Euthenasia emndenini kaMaXakushe. (3) 13.4 Nikeza okufanayo phakathi kukaMaKhumalo noCele mayelana nokuthuthukisa indikimba yale noveli. (3) 13.5 Qhathanisa isigameko sokuhamba kukaNgubane kwaMaMthimkhulu eLa- Lucia kanye naleso sokuhamba kwakhe kwaMaMthunzi, eMadadeni. (3) 13.6 Iyini inhloso yombhali yokusebenzisa umlingiswa onguKhanjana kule noveli? (2) 13.7 Ngabe amazwi abhalwe ngokugqamile anamthelela muni ekuqondeni lesi siqeshana? Sekela impendulo yakho. (2) 13.8 Ucabanga ukuthi indlela yokuphila ngokungabambisani emzini kaNgubane inamthelela muni emndenini wakhe? Sekela impendulo yakho. (3) 13.9 Ngabe ukuziphatha kukaMaKhumalo kulesi siqeshana kwamukelekile kuwe? Nikeza isizathu sempendulo yakho. (2) 13.10 Uyazwelana yini nomlingiswa onguMaXakushe mayelana nokuxoshwa kwakhe emsebenzini? Ukube kwakunguwe ubhekene nalesi simo wawuyokwenzenjani? (3) [25] NOMA Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/Lwezi 2023 NSC UBUCIKO BOMLOMO: UJU LWEZIZUKULWANE – KL Makhoba Phendula umbuzo OWODWA. UMBUZO 14 (UMBUZO OMUDE) Ubuciko bomlomo buveza ukuthi kukhona abaphumelelayo empilweni ngokusebenzisa ubuqili. Xoxa ngobuqili obuvezwe ezingxenyeni zobuciko bomlomo obulandelayo: Inganekwane: Inkinga yeselesele Izibongo: Isiqhingi sase-Roben Island. Impendulo yakho mayibe yi-eseyi ehleleke kahle ngokwezigaba ze-eseyi ibe namagama angama-340 kuya kwangama-390 sekuhlangene impendulo yenganekwane nezibongo. [25] UMBUZO 15 (UMBUZO OMFUSHANE) INGANEKWANE: 'UNOGWAJA NEBHUBESI' Fundisisa lezi ziqeshana ezilandelayo zezinganekwane bese uphendula imibuzo ehambisana nazo. ISIQESHANA E Umxoxi: Kwesukasukela … Abalaleli: Cosu! Kwakukhona unogwaja owayehlala ehlathini nezingane zakhe ezimbili. Unogwaja wayethanda ukuhambahamba nezingane zakhe ehlathini ezifundisa indlela yokuziphatha ehlathini ngoba kunezingozi eziningi. Unogwaja wayenezitha ukwedlula 5 zonke ezinye izilwane ehlathini. 'lningi lonogwaja lifa liselincane ngenxa yokwanda kwezitha,' wayeziyala kanjalo izingane zakhe unogwaja. 'Asikho esinye isikhali onaso ngaphandle kokuhlakanipha, kumele nikwazi ukushesha niyisebenzise ingqondo, ikakhulukazi lapho nisenkingeni,' waqhubeka ngokuyala unogwaja. Kuthe ngelinye ilanga besazihambela njalo ehlathini bezwa umsindo owabethusa 10 bonke. 'Hhi! ... Hhi! ... Hhi! ... Hhi!' Umsindo wawuqhamuka ngasemfuleni. Ajombe unogwaja ame aqalaze. Kusale okuyizingane kuqube phansi. Aqalaze ephindelela unogwaja, yize engaboni lutho. Umsindo osholo phansi uyaqhubeka njalo. 'Wozani zingane siqhubeke nohambo lwethu,' washo unogwaja eqhweba izingane. 'Kufanele sihambe ngokucophelela, kukhona okungalungile lapha ehlathini,' 15 waqhubeka unogwaja ejeqeza macala wonke. Babehamba ngokunyonyoba babuye bame baqalaze futhi balalelisise umsindo. Ngisho nezingane zazilingisa unina ekuhambeni ibangana zibuye ziphakamise izinyawo zangaphambili zime ngezasemuva ziqalaze. Bathi besahamba onogwaja bazithela ebhubesini elalilele ngohlangothi phansi. 20 'Hhiiii!' Usho umsindo kube sengathi kundindizela izulu. Yibhubesi eligugile leli, libanjwe yisihibe, alikwazi ngisho nokunyakaza. Sekuguge utshani kanye nezihlahla lizabalazela ukuphunyuka kodwa cha, akuphunyukeki. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 21 DBE/Lwezi 2023 NSC 'Ngisize nogwaja, ngafa!' Kumemeza ibhubesi ngephimbo elihoshozelayo. Zijombe izingane zize ziyoma ngemuva kukanina. 25 'Hhi!' Ibhubesi livusa ikhanda libuye lilale phansi. 'Ungibizelani?' Unogwaja ebuza eqalaza macala wonke. 'Ngicela uzongiqaqa,' ibhubesi likhuluma linqamukelana. Aqalazisise unogwaja, kungenzeka ukuthi nakuba leli bhubebesi libambekile, kukhona elinye elicashile eduzane. 30 'Sengihlale lapha ngibambekile inyanga yonke futhi ngingadli lutho. Abadlulayo bezophuza amanzi abafuni ukungikhumula.' [Ikhasi 92] KANYE NE ISAGA: Injalo iphuma edunjini. INCAZELO: Ingane ifuza abazali bayo ngezenzo ezinhle noma ezimbi. 15.1 Sizathu sini esenza unogwaja akhathazeke ngokwalesi siqeshana? (2) 15.2 Chaza kafushane isimo senhlalo esitholakala kule nganekwane. (3) 15.3 Qhathanisa ukuvezwa komlingiswa oyibhubesi kanye nomlingiswa ongunogwaja ngokwale nganekwane. (2) 15.4 Chaza ukuthi lesi saga esingenhla sihambelana kanjani nokwenzeka enganekwaneni. (3) 15.5 Xoxa ngobuqiniso bamazwi abhalwe ngokugqamile kule nganekwane bese usekele ngokwenzeka kule nganekwane. (3) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 22 DBE/Lwezi 2023 NSC ISIQESHANA F IZIBONGO: IZIBONGO ZENKOSI U-ALBERT LUTHULI 1 INgqungqul' eshay' amaphiko phezu koMvoti, 2 Kwanyakaz' abamhloph' abeLungu, 3 Kwathi i-American Board 4 Yamthwesa isicoco. 5 Abelungu bakufundisa ulim' lwenkomo kaHaga 6 Kant' uzobaphendukela eziswini njengotshwala. 7 Umkhombi wendlela ayikhathule, 8 Umhambi wendlela ayikhombile. 9 Ongagcinanga ngokuyikhomb' inkululeko, 10 Kodwa wayifaka wayitshikitshela, 11 Indlela yenkululeko. 12 Ngiyasesaba isibindi sakho weMandlanduna! 13 Ndlovu kayibhekeki. 14 Ndlovu edel' ukubusa 15 Yaqoma ukuhlupheka. 16 Indlovu ethe iwela ibheke kwaBulawayo 17 Babeyixokozelela abasekhaya, 18 Indlovu ethe iwela ibheke koNoweyi, 19 Babeyihlanganisela abasezitheni. 20 Nanamhlanje basakhexile ngeNobel Peace Prize. 21 Mqali wezindlela ezenyukelayo, 22 Mqali wezindlel' eziya ku-1994, 23 Uyibekile induku ebandla, wabashaya engeqiwa ntwal' abaMhlophe, 24 Mandlanduna awuseyikubhubha. 25 Inkosi evivise ngepensela, 26 AbeLungu bevivisa ngemijojantaba. 27 Wabengul' inkung' abakithi, 28 Kwath' abeLumbi wabagez' ubebebe, 29 Sewungenisile mfo kaMvumbi. 30 Zaziyishumi kuZibandlea 1961, 31 Bekwethwesa imyezane yokuthula, 32 Kwamangala umhlaba wonke, 33 Awusalweli uKhongolose kuphela, 34 Awusalweli ama-AFRIKA KUPHELA, 35 Sewulwela umhlaba wonke. 36 Uyingqwayingqwayi, uyingqonyela! KANYE Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 23 DBE/Lwezi 2023 NSC NEHUBO: NOMA KUNZIMA Igosa: Noma kunzima Abasebenzi: Siyaya noma kunzima, siyaya. KANYE NESIPHICAPHICWANO: Umphici: Ngikuphica ngomkhwenyana wami ongathwali masudu kodwa owashintsha ewashintshile. Impendulo: Unwabu Incazelo: Unwabu lushintsha umbala walo izikhathi zonke uma luhamba. 15.6 Tomula umugqa osebinzeni loku-1 ochaza ukuthi inkosi uAlbert Luthuli yanqoba. (1) 15.7 Nikeza isithakazelo senkosi uLuthuli esisebinzeni loku-1. (1) 15.8 Chaza kafushane okushiwo yizibongo zenkosi uLuthuli emgqeni wesi-5 nowesi-6 kanye nokushiwo isiphicaphicwano esibhalwe ngenhla. (2) 15.9 Chaza ubudlelwane bezibongo zenkosi uLuthuli kanye nehubo elibhalwe ngenhla. (3) 15.10 Chaza umqondo owethulwa izibongo zenkosi uLuthuli emgqeni wama-25 kuya kowama-29. (3) 15.11 Phawula ngokusetshenziswa kokuxhumanasiqalo emgqeni wama-33 ukuya kowama-35. (2) [25] AMAMAKI ESIQEPHU B: 25 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 24 DBE/Lwezi 2023 NSC ISIQEPHU C: UMDLALO Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile. UMBUZO 16 (UMBUZO OMUDE) KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo 'Ukuzicabangela wena wedwa kungaholela ekutheni umuntu alahlekelwe izinto eziyigugu kuye. Hlaziya ngokuhlolisisa lesi sitatimende ubhekise kulo mdlalo Impendulo yakho mayibe yi-eseyi ehleleke kahle ngokomgomo wokubhalwa kwe-eseyi ibe namagama angama-340 kuya kwangama-390. [25] UMBUZO 17 (UMBUZO OMFUSHANE) KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo. ISIQESHANA G (Emini, kuvulandi wendlu kaMdaluli, umkakhe uMaMlanduli nezingane zabo bahlanganise amakhanda) MDALULI: (Uhleka sengathi akathandi) Ngiyathokoza ukuphinde ngibonane nani mndeni wami emveni kwezinsukwana sihlukene ngenxa yesizathu leso nani enisaziyo. 5 MAMLANDULI/ (Kanye kanye bekhombisa ukuthakasa) Nathi futhi siyathokoza baba. LONDIWE/ KHOMBEPHI/ NENELEZI: MDALULI: (Uhleka inhlinini) Kodwa-ke phela kukhona iqiniso okumele nihlale nilazi kumbe-ke nginikhumbuze lona uma kuya ngoba senilikhohliwe. MAMLANDULI/ (Kanye kanye, bemangele) Qiniso lini lona lelo baba? LONDIWE/ KHOMBEPHI/ NENELEZI: MDALULI: Izinkunzi ezimbili zingehlale esibayeni sinye … 10 MAMLANDULI: (Enqekuzisa ikhanda) Yiqiniso lelo baba. KHOMBEPHI/ (Ngokushiyana kwamazwi) Washeshe wavuma nje mame NENELEZI: ungakezwa nokuthi ubaba uwagudliselaphi la mazwi akhe. Uyazi ukuthini? (Kanye kanye) Thina sisadidekile. 15 MDALULI: (Ngezwi eliphakeme) Musani ukudidwa yinto esobala zibe zikhona izinto ezixakile okufanele ngabe zinilethela ukudideka. Mina nendodakazi yami uLondiwe sibanga ubukhulu kulo muzi, kusobala- ke ukuthi sonke sesingomakhonya izinkunzi ezimalundalunda. Sekumele kucace-ke manje! 20 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 25 DBE/Lwezi 2023 NSC LONDIWE: (Amqwebulele amehlo, umangele) Ukuthini? MDALULI: (Ngezwi lokubhavumula) Impendulo yalowo mbuzo wakho ilula kakhulu ndodakazi; osekumele kucace manje wukuthi iyiphi ngempela inkunzi ekhonyayo futhi enomhlwenga lapha ekhaya phakathi kwami nawe. Ngaleso sizathu-ke ngithi qoqa konke okungokwakho okukulo 25 muzi Londiwe uphume uphele kuleli gceke ugcwale amathafa … KHOMBEPHI/ (Kanye kanye, sebeqwebule amehlo) Hawu! NENELEZI: LONDIWE: (Usebuyise izinhlonze, usegqoloze uyise) Ini? Angizwanga wumoya! MDALULI: (Ngobudlova) Ingani ngikhuluma nawe nje? Ufuna ukubonani kanti? Ngithi angisakufuni kulo muzi ngakho-ke qoqa onke amasakana akho 30 ubone ukuthi ulibhekisaphi nezwe. LONDIWE: (Ngolaka) Ayikho leyo nto! MDALULI: (Ngokufutheka) Hheyi wena! Yini engekho manje? Ngithi kukhona okude kusina kukujeqeza njalo wena. Ngibeka uzuka wena ubeka utiki? Yimihlola kaGambu yini lena? 35 MAMLANDULI: Kodwa nawe mtanami waba yinqaba njalo ngale nkani yakho yokuqophisana noyihlo uze ufune ukuba kugcine elakho. Ingani ubaba ukhuluma isiZulu esiqondile nesicacile nje uma ngabe ethi phuma uphele lapha ekhaya? Kafushane nje usuxoshiwe wena kulo muzi. Uma ulokhu uqhubeka futhi nokudazisana noyihlo inkani, 40 usuzobe usuyinyathele emsileni njalo. KHOMBEPHI/ (Ngokushiyana kwamazwi) Ngeke yenzeke leyo nto! Phinde! Sishaya NENELEZI: phansi ngonyawo sithi ngeke! Akahambi udadewethu lapha ekhaya. Okungenani singahamba sobathathu phela … LONDIWE: (Usediniwe) Kanti mame ungincenga kangaka nje uthi mangixolele 45 ubaba ngesule icala uyazi wena ukuthi kukhona umqondo olele kuwo nobaba? Ungincenga ukuba ngihoxise icala nje kanti usuvele usungakhele ugibe nesihibe nangihlanganisela u-V nobaba? [Inkundla Yesi-4, Isigcawu Sesi-3, ikhasi 79–82] 17.1 Nikeza ithoni etholakala ekuqaleni kwalesi siqeshana. Sekela impendulo yakho. (2) 17.2 Yamanisa isigameko sokubuya kukaMdaluli nalokho okwenzeka kulesi siqeshana. (2) 17.3 Chaza kafushane ukuthi izenzo zikaMdaluli ziyithuthukise kanjani indikimba yokucwaswa kwezifiki kulo mdlalo. (3) 17.4 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU isisusa sodweshu kulo mdlalo. (3) 17.5 Chaza isigameko esasifihlelwe umlingiswa onguLondiwe ngokwalesi (2) siqeshana. 17.6 Qhathanisa ubudlelwane bukaMdaluli noManqina kanye nobudlelwane bukaMdaluli noMbhebhezeli. (3) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 26 DBE/Lwezi 2023 NSC 17.7 Uhloseni umbhali ngokwethula umlingiswa onguZayeka kulo mdlalo? Sekela impendulo yakho. (2) 17.8 Ukuphawula kukaMaMlanduli kulesi siqeshana kumveza njengomlingiswa onjani? Sekela impendulo yakho. (3) 17.9 Ngabe amagama abhalwe ngokugqamile kulesi siqeshana ashiwo uMdaluli amukelekile yini kuwe? Sekela impendulo yakho. (2) 17.10 Xoxa ngokucophelela ngesisombululo obungasenza ukuba ububhekene nesimo sokushintshelwa ipasi njengomlingiswa onguHlengiwe. (3) [25] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 27 DBE/Lwezi 2023 NSC UMBUZO 18 (UMBUZO OMUDE) AWUWELWA UMNGENI – M Gcumisa Lo mdlalo utshengisa ukuthi kukhona amakhosi omdabu abusa ngokwentando yeningi. Hlaziya lesi sitatimende ubhekise kokwenzeka kulo mdlalo. Impendulo yakho mayibe yi-eseyi ehleleke kahle ngokomgomo wokubhalwa kwe-eseyi ibe namagama angama-340 kuya kwangama-390. [25] UMBUZO 19 (UMBUZO OMFUSHANE) AWUWELWA UMNGENI – M Gcumisa Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo. ISIQESHANA H (KuseTsheni ngakusasa kade kudingidwa ekaMphiliphili ngayizolo. Kusendlini kwaMaLuzindela. USalimani uhlezi esihlalweni sakhe esililini sakhe. Njengemihla uchophe uyaconsa. Ngezansana kwakhe kumi umancishana owembozwe ngembenge. Eceleni kwawo kwenye imbenge kubekwe isikhetho. Esalukile ngengqondo kungene uNomehlo.) 5 NOMEHLO: Dwala libushelelezi ngokushelela amadoda asekhaya. Ngwazi! (Akhuleke qede angene bese ephinda ekhuleka.) Hlobolophatha! (Akhothame.) SALIMANI: (Emamatheka ngothotho lwamazinyo akhe amhlophe.) Sekwenzenjani mfokaMgingqika, wangena usugingqika nje? 10 NOMEHLO: Wena kaMashwilansimbi. Akukonakali lutho. Ngiphangisa nje ngizobika eNkosini ukuthi naba abafowabo beNkosi esangweni. OwakwaNtuthu, owasoDibini, owaseKupholeni, owaseKuphumuleni nowaseNhlambamasoka. SALIMANI: Ubamiseleni esangweni? Anginitshelanga yini ukuthi abafowethu 15 abangalindiswa esangweni. Akothi uma befika bangeniswe? Batshele bangene! NOMEHLO: Yibona abangithume ukuba ngibabike kuqala. Ngwazi! (Akhothame aphume.) MBONGOLO: (Baphakamisa izandla ngaphambili kanye kanye.) 20 MNCANJANA Ngwazi! Hlobolophatha! Mathangakahlangani! SIKHOVA Ahlangana ngoba esebona umyeni. GUNDANE NODWENGU SALIMANI: (Kuhlehla izihlathi.) Ngenani nina bakaMashwilansimbi ingemlenze. Ngenani bafowethu. ABAFOWABO: (Bangene qede uSikhova ehlise izikhumba emgibeni bahlale 25 phansi.) SALIMANI: Mfowethu, Gundane thatha nangu umancishana uphuzise abafowethu. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 28 DBE/Lwezi 2023 NSC GUNDANE: (Aphakame qede akhuleke bese ewelela esililini somfowabo. Uzubukula imbenge, uthatha isikhetho qede uyabugovuza utshwala. 30 Uthatha ubuthi qede unikeza uSalimani.) SALIMANI: (Uthatha amathamo amabili qede alubuyisela kuGundane ukhamba.) GUNDANE: (Uthatha ukhamba uphuzisa abafowabo qede abese elubuyisela ngaphesheya kuSalimani.) 35 NOMEHLO: Singqunga! Singqwatha! (Engena eyohlala enhla nomsele.) SALIMANI: Beka khona lapho kumfowethu wakwaNtuthu. GUNDANE: (Abuyele emuva nalo ukhamba alubeke phambi kukaNodwengu.) SALIMANI: Umfowethu wakwaVimbingwenya noMphiliphili abakabonakali? NOMEHLO: Bebengakabonakali wena kaMshwilansimbi. 40 SALIMANI: Bafowethu nawe nduna yami, mfokaMgingqika, usuku lwakusasa usuku olukhulu emlandweni walesi sizwe sikaBaba. Nizibonele nani kuthangi ukuthi lumi kanjani ugibe olucushwe nguSomtsewu nezijwana zakhe. (Ubuso bungcole.) NODWENGU: Wakubeka kwasobala bha ukuthi lukhulu baluqondile. 45 SALIMANI: Ngenxa yokubabucayi kwalolu daba kubaluleke kakhulu ukuba amalungiselelo osuku lwakusasa enziwe ngokucophelela okukhulu kakhulu. Njengoba ngishilo izolo kule mbizokazi kungagqabuka igoda phakathi kobuhlobo bami noHulumeni. ABAFOWABO: Kunjalo Ngwazi. 50 SALIMANI: Ngingathanda ukuba nanxa kungeyona inqubo yethu sibayeke abelungu laba uma umhlangano lona befuna siwuqhube ngendlela yabo yakubo. Kodwa ngokwami yimbizo lena. Sikhova, mdidiyeli wamabutho ami, amabutho ami kumele aphelele ngothi lwawo-ke njengoba sengisikhiphile isimemezelo. Ngumthwalo osemahlombe 55 akho-ke lowo ukuba uwahlele ngononina avive njengokobudala bawo. Ezinsizweni kuqale uPhelitshe kuye eZinyathini. Ezintombini babekhona uMbakabaka neMbabhe. SIKHOVA: Ngwazi! SALIMANI: Kuyodingeka onke amabutho ahlobe ngezembatho zezigaba zawo 60 nangokwelamana kwawo. SIKHOVA: Ngwazi! [Inkundla Yesi-2, Isigcawu Sesi-4, ikhasi 55–57] 19.1 Nikeza ithoni itholakala ekuqaleni kwalesi siqeshana. Sekela impendulo yakho. (2) 19.2 Yamanisa isigameko sokufika kwabafowabo baSalimani nalokho okwenzeka kulesi siqeshana. (2) 19.3 Chaza kafushane ukuthi izenzo zikaZithulele ziyithuthukise kanjani indikimba yezombangazwe kulo mdlalo. (3) 19.4 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU isisusa sodweshu kulo mdlalo. (3) 19.5 Chaza isigameko esasifihlelwe umlingiswa onguZithulele nguSalimani mayelana nembizo okukhulunywa ngayo kulesi siqeshana. (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 29 DBE/Lwezi 2023 NSC 19.6 Qhathanisa izindlela zokuthethwa kwecala likaSalimani enkantolo yaseMshwathi kanye neyaseMgungundlovu. (3) 19.7 Iyini inhloso yombhali yokwethula abafowabo bakaSalimani kulo mdlalo? Sekela impendulo yakho. (2) 19.8 Indlela abafowabo kaSalimani noNomehlo abenza ngayo izinto kulesi siqeshana ibaveza njengabalingiswa abanjani? (3) 19.9 Hlaziya la magama abhalwe ngokugqamile kulesi siqeshana akhulunywa uSalimani. Nikeza isizathu sempendulo yakho. (2) 19.10 Xoxa ngokucophelela ngesisombululo obungasenza ukuba ububhekene nesimo sokuboshelwa icala ongalenzanga njengomlingiswa onguNomehlo. (3) [25] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 30 DBE/Lwezi 2023 NSC UMBUZO 20 (UMBUZO OMUDE) UBHUKU LWAMANQE – EJ Mhlanga Ukuba nomhobholo nokuzicabangela wena wedwa kungakwenza ulahlekelwe izinto eziyigugu kuwe. Hlaziya lesi sitatimende ubhekise kokwenzeka kulo mdlalo. Impendulo yakho mayibe yi-eseyi ehleleke kahle ngokomgomo wokubhalwa kwe-eseyi ibe namagama angama-340 kuya kwangama-390. [25] UMBUZO 21 (UMBUZO OMFUSHANE) UBHUKU LWAMANQE – EJ Mhlanga Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo. ISIQESHANA I (KukwaMakhunga elawunji. UPhindisiwe ulokhu egqolozele phansi izinyembezi zingumfula ebusweni bakhe.) PHINDISIWE: (Ekhuluma yedwa.) Kangazi ukuthi uThamsanqa uzwile yini ebengikuswesweza endlebeni yakhe? (Kulowo mnyama kuqhamuke uNkululeko ekamelweni.) 5 NKULULEKO: Usahlakaniphile kanti namanje? Wenze kahle wamxosha lo mlisa ngoba besengicasuke kabi kuthi ngiphume nesibhamu ngimhlakaze ubuchopho ngenhlamvu, ngabuye ngazikhuza. PHINDISIWE: Nkululeko inhliziyo yami ibuhlungu kabi ngale nto ongenza yona. Kangilwazi uthando olunje. Ufuna ngihlupheke kuze kubenini? 10 NKULULEKO: Kulula nje Phindisiwe. Mina nawe sathembisana ukuthi siyonakekelana. Ngalokho-ke kufanele nawe ufeze isithembiso owasenza. Wangiqoma ungazi ukuthi ngingumuntu onjani. PHINDISIWE: Ngiyakwazi engakwethembisa Nkululeko. Khumbula nawe wangithola ngisenkingeni ngiqeda ukushonelwa yingane kanti 15 noThamsanqa engekho ekhaya izinyanga eziningana impela. Wangithola ngingenamali wangisiza kepha esebuyile uThamsanqa savumelana ukuthi sengizobhekana nezindaba zomshado wami akekho ozokonela omunye. Kangikwazi-ke osekwenzeka manje. Okubuhlungu kakhulu usubhidlize lonke ikusasa lami. 20 NKULULEKO: Nami elami walibhidliza Phindisiwe. Ukwazi kahle kamhlophe lokho. Ngisize nje ungalokhu ungibalisela. Kusasa ekuseni siyavuka siqonda ebhangi. Ngiyifuna yonke imali elaphaya, uma uhluleka ukwenza lokho kufa umuntu manje. MAKHANGELA: Ndodana yini ulunya olungaka pho? 25 NKULULEKO: Ngithi angikuncome salukazana sami uyidlalile indima yakho. Bengingazi ukuthi uhlakaniphe ngale ndlela? Nokuba ubuke wabheda inhlamvu ibiyokhala enhloko. (Esho emkhomba ngontuluntulu wesibhamu.) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 31 DBE/Lwezi 2023 NSC MAKHANGELA: (Esehlahle amehlo ngenxa yokuthuswa yisibhamu esikhulukazi 30 ayengakaze asibone empilweni yakhe.) Phindisiwe yenza njengokusho kwakhe umkhwenyana. Ingabe ngiyobabhekelwa ngubani abakwaMathonsi ngoba phela le nto ebengiyichwensa uThamsanqa yisono esingephinde sixoleleke. NKULULEKO: Musa ukusixoxela inganekwane. (Abheke umngane wakhe 35 uMaqoma.) Umsebenzi wakho ukuthi uqinise indodakazi yakho idolo ingalokhu ihluphana nomphefumulo wethu yenze njengoba ngishilo. Lokho okhuluma ngakho niyosale nikubona seninodwa. Kufanele nginixwayise ukuthi ubulima benu yibona obuyonifaka kwenkulu inkinga lena. 40 PHINDISIWE: Ngangingazi Nkululeko ukuthi unenhliziyo elukhuni ngale ndlela? NKULULEKO: Kuyokusiza ngani ukubuza lowo mbuzo manje, ngoba wehluleka ukubamba inhliziyo angithi? Nguwena owangisukela ngiziphuzela nabangani bami. Sonke lesi sikhathi ngangikuthengela ukudla nezimpahla zokugqoka. Imfihlo engiyigqibile uthini ngayo? Izandla 45 ziyagezana ntombi. Sekuyisikhathi sokuthi nawe ungisize. PHINDISIWE: Sengonakalelwe Nkululeko ngenxa yakho. Nami-ke ngibeka le mibandela yokuthi uma imali leyo usuyitholile uyongihlephulela ukuze impilo iqhubeke ngoba ngiyobe ngingasenaye umuntu ongibhekile. Ukhumbule ukuthi uThamsanqa ubeyikho konke 50 ezinganeni zami manje ukwehlukana kwami naye kusho khona ukuthi useyoyeka ukuzondla. [Inkundla Yesi-4, Isigcawu soku-1, ikhasi 79–80] 21.1 Nikeza ithoni itholakala ekuqaleni kwalesi siqeshana. Sekela impendulo yakho. (2) 21.2 Yamanisa isigameko sokubuya kukaNkululeko nalokho okwenzeka kulesi siqeshana. (2) 21.3 Chaza kafushane ukuthi izenzo zikaSikela ziyithuthukise kanjani indikimba yothando lwemali kulo mdlalo. (3) 21.4 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU isisusa sodweshu kulo mdlalo. (3) 21.5 Chaza isigameko esasifihlelwe umlingiswa onguThamsanqa ngokwalesi siqeshana. (2) 21.6 Qhathanisa indlela yokukhulisa izingane phakathi komndeni wakwaMakhunga kanye nomndeni wakwaMathonsi. (3) 21.7 Uhloseni umbhali ngokwethula umlingiswa onguNkumbulo? Sekela impendulo yakho. (2) 21.8 Ukuphawula kukaPhindisiwe kulesi siqeshana kumveza njengomlingiswa onjani? Sekela impendulo yakho. (3) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 32 DBE/Lwezi 2023 NSC 21.9 Hlaziya la magama abhalwe ngokugqamile ashiwo nguNkululeko kulesi siqeshana. Sekela impendulo yakho. (2) 21.10 Xoxa ngokucophelela ngesisombululo obungasenza ukuba ububhekene nesimo sokuthunjwa oNkululeko njengomlingiswa onguSarah. (3) [25] AMAMAKI ESIQEPHU C: 25 AMAMAKI ESEWONKE: 80 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiZulu HL

View all